ତମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଵନେ ପାଣ୍ଡୁଂ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଗଜାହ୍ଵଯେ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ସମାଭାଷ୍ଯ ହ୍ଯଗମଂ ବ୍ରହ୍ମଜାତଟେ
ଜଙ୍ଗଲରେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ମୁଁ ପୁନି ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଫେରିଲି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସହ କଥା ହେଲି, ତାପରେ ମୁଁ ଗଙ୍ଗା ତଟକୁ ଗଲି।
କ୍ଷେତ୍ରଜାନ୍ପଞ୍ଚପୁତ୍ରାନ୍ସ ସମୁତ୍ପାଦ୍ଯ ଵନାଶ୍ରମେ । ଧର୍ମତୋ ଵାଯୁତଃ ଶକ୍ରାଦଶ୍ଵିଭ୍ଯାଂ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ସେଠି, ଜଙ୍ଗଲ ଆଶ୍ରମରେ, ସେ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପଞ୍ଚପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ—ଧର୍ମ, ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ଦ୍ୱାରା, ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଭୀମସେନସ୍ତଥୈଵାର୍ଜୁନ ଇତ୍ଯପି । କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରାଃ ସମାଖ୍ଯାତା ଧର୍ମାନିଲସୁରେଶଜାଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମସେନ ଏବଂ ଅର୍ଜୁନ—ଏମାନେ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁଅ, ଧର୍ମ, ବାୟୁ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିତ।
ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ମଦ୍ରରାଜସୁତାସୁତୌ । କଦାଚିତ୍ତୁ ରହୋ ମାଦ୍ରୀଂ ସମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ମହୀପତିଃ
ନକୁଳ ଏବଂ ସହଦେବ, ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅର ପୁଅ; କେବେ ଏକାନ୍ତରେ ରାଜା ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ମୃତଃ ଶାପାତ୍ତୁ ମୁନିଭିଃ ସଂସ୍କୃତୋ ହୁତଭୁଙ୍ମୁଖେ । ମାଦ୍ରୀ ତତ୍ର ସତୀ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ପତିନା ସହ
ଶାପରୁ ମୃତ୍ୟୁ ହେଇ, ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ସଂସ୍କାର କଲେ; ମାଦ୍ରୀ ସତୀ ହୋଇ, ପତି ସହିତ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ୍ଥିତା ପୁତ୍ରଯୁତା କୁନ୍ତୀ ଜ୍ଵଲିତେ ଜାତଵେଦସି । ମୁନଯଃ ସୁତସଂଯୁକ୍ତାଂ ଶୂରସେନସୁତାଂ ତଦା
କୁନ୍ତୀ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ ଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ପାଖରେ ରହିଲେ; ଏବଂ ମୁନିମାନେ ଶୂରସେନଙ୍କ ଝିଅକୁ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ ଆଣିଲେ।
ଦୁଃଖିତାଂ ପତିହୀନାଂ ତାମାନିନ୍ଯୁର୍ଗଜସାହ୍ଵଯେ । ସମର୍ପିତାଥ ଭୀଷ୍ମାଯ ଵିଦୁରାଯ ମହାତ୍ମନେ
ପତିହୀନ ଏବଂ ଦୁଃଖିତା କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ମୁନିମାନେ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଆଣିଲେ; ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଭୀଷ୍ମ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ବିଦୁରଙ୍କ ହାତରେ ସମର୍ପଣ କଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାହଂ ସୁଖଦୁଃଖାଭ୍ଯାଂ ପୀଡିତସ୍ତୁ ପରାତ୍ମଭିଃ । ଭୀଷ୍ମେଣ ପାଲିତାଃ ପୁତ୍ରାଃ ପାଣ୍ଡୋରିତି ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ତେ
ଏହା ଶୁଣି, ମୁଁ ସୁଖ ଏବଂ ଦୁଃଖ ଦୁଇଁରେ ପୀଡିତ ହେଲି, ମହାତ୍ମା, ଭୀଷ୍ମ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରି।
ଵିଦୁରେଣ ତଥା ପ୍ରୀତ୍ଯା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ଧୀମତା । ଦୁର୍ଯୋଧନାଦଯସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ଯେ କ୍ରୂରମାନସାଃ
ବିଦୁର ଆପଣ ଭଲ ପ୍ରେମରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଭାବେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ସନ୍ତାନମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦୟାହୀନ ମନ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମେତ ଥିଲେ।
ଏକତ୍ର ସ୍ଥିତିମାପନ୍ନା ଵିରୋଧଂ ଚକୁରଦ୍ଭୁତମ୍ । ଦ୍ରୋଣାଚାର୍ଯସ୍ତୁ ସମ୍ମାପ୍ତସ୍ତତ୍ର ଭୀଷ୍ମେଣ ମାନିତଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହୋଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଡ୍ରୋଣାଚାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ଅଧ୍ଯାପନାଯ ପୁତ୍ରାଣାଂ ପୁରେ ତସ୍ମିନ୍ନିଵାସିତଃ । କର୍ଣଃ କୁନ୍ତ୍ଯା ପରିତ୍ଯକ୍ତୋ ଜାତମାତ୍ରଃ ଶିଶୁର୍ଯଦା
ସେଠାରେ ରାଜକୁମାରମାନେଙ୍କୁ ପଢାଇବା ପାଇଁ ଡ୍ରୋଣାଚାର୍ଯ୍ୟ ରହିଲେ; କର୍ଣ୍ଣ, କୁନ୍ତୀ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଛାଡିଦିଆଯାଇଥିଲେ।
ସୂତେନ ପାଲିତୋ ନଦ୍ଯାଂ ପ୍ରାନ୍ତଶ୍ଚାଧିରଥେନ ହ । ଦୁର୍ଯୋଧନପ୍ରିଯଶ୍ଚାଭୂତ୍କର୍ଣଃ ଶୂରତମସ୍ତଥା
ସେ କର୍ଣ୍ଣକୁ ଅଧିରଥ ନଦୀ ତୀରେ ଲାଲନା-ପାଳନ କଲେ; କର୍ଣ୍ଣ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଲେ ଓ ଅତି ସାହସୀ ଥିଲେ।
ପରସ୍ପରଂ ଵିରୋଧୋଽଭୂଦ୍ଭୀମଦୁର୍ଯୋଧନାଦିଷୁ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତୁ ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ କ୍ଲେଶଂ ପୁତ୍ରେଷୁ ତେଷୁ ଚ
ଭୀମ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା ଓ ଶତ୍ରୁତା ଜନ୍ମ ନେଲା; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେଙ୍କ ଦୁଃଖ ଭାବି ଚିନ୍ତା କଲେ।
ନିଵାସଂ କଲ୍ପଯାମାସ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ଵିରୋଧଶମନାଯୈଵ ନଗରେ ଵାରଣାଵତେ
ସେ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ନଗର ଵାରଣାବତରେ ରହିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ, ଏହା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ।
ଦୁର୍ଯୋଧନେନ ତତ୍ରୈଵ ଦ୍ରୋହାଜ୍ଜତୁଗୃହାଣି ଵୈ । କାରିତାନି ଚ ଦିଵ୍ଯାନି ପ୍ରେଷ୍ଯ ମିତ୍ରଂ ପୁରୋଚନମ୍
ସେଠାରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଚତୁର୍ୟ ଭାବେ ଜତୁ ଘର ତିଆରି କରାଇଲେ; ତାଙ୍କ ମିତ୍ର ପୁରୋଚନକୁ ମଧ୍ୟ ପଠାଇଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜତୁଗୃହେ ଦଗ୍ଧାନ୍ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପୃଥଯା ଯୁତାନ୍ । ପୌତ୍ରଭାଵାନ୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଗ୍ନୋଽହଂ ଵ୍ଯସନାର୍ଣଵେ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ପୃଥା ଜତୁ ଘରେ ଦହିଯିବା ଖବର ଶୁଣି, ମୁଁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ଡୁବିଗଲି।
ଶୋକାତୁରୋ ଭୃଶଂ ଶୂନ୍ଯେ ଵନେ ପଶ୍ଯନ୍ନହର୍ନିଶମ୍ । ଦୃଷ୍ଟା ମଯୈକଚକ୍ରାଯାଂ ପାଣ୍ଡଵା ଦୁଃଖକର୍ଶିତାଃ
ଦୁଃଖରେ ଅତି ଭାବିତ ହୋଇ, ଶୂନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦିନ ରାତି ଘୁଞ୍ଚିଲି; ଏକଚକ୍ରାରେ ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଶିର୍ଷିତ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଦେଖିଲି।
ତତସ୍ତୁଷ୍ଟମନାଶ୍ଚାହଂ ଜାତଃ ପାର୍ଥାନ୍ଵିଲୋକ୍ଯ ଚ । ପ୍ରେରିତାସ୍ତେ ମଯା ତୂର୍ଣଂ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ପୁରଂ ପ୍ରତି
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେକୁ ଦେଖି, ମୋର ମନ ଖୁସି ହେଲା; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ନଗରକୁ ପଠାଇଲି।
ତେ ଗତାସ୍ତତ୍ର ଦୁଃଖାର୍ତା ଵିପ୍ରଵେଷଧରାଃ କୃଶାଃ । ମୃଗଚର୍ମପରୀଧାନାଃ ସଭାଯାଂ ସଂସ୍ଥିତାସ୍ତଦା
ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଶିର୍ଷିତ, ଶରୀରରେ ଶୁଷ୍କ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭେଷ ଧରି, ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ସଭାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।
କୃତ୍ଵା ପରାକ୍ରମଂ ଜିଷ୍ଣୁଃ ସ ଜିତ୍ଵା ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜାମ୍ । ଚକ୍ରୁର୍ଵିଵାହଂ ମାନିନ୍ଯା ପଞ୍ଚୈଵ ମାତୃଵାକ୍ଯତଃ
ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି, ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ଜିତିଲେ; ତାଙ୍କ ମାଆଁଙ୍କ ଉକ୍ତି ଅନୁସାରେ, ପାଞ୍ଚ ଭାଇ ମାନିନୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଵାହଂ ତେଷାଂ ତୁ ମୁଦିତୋଽହଂ ଭୃଶଂ ତଦା । ତତୋ ନାଗାହ୍ଵଯେ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ପାଞ୍ଚାଲୀସହିତା ମୁନେ
ସେମାନଙ୍କ ବିବାହ ଦେଖି, ମୁଁ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲି; ପରେ, ମୁନି, ସେମାନେ ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ସହିତ ନାଗାହ୍ୱୟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ନିଵାସଂ ଖାଣ୍ଡଵପ୍ରସ୍ଥଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ କଲ୍ପିତମ୍ । ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵସୁଦେଵସୁତେନ ଵୈ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ବସୁଦେବପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଖାଣ୍ଡବପ୍ରସ୍ଥରେ ରହିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
ତର୍ପିତଃ ପାଵକସ୍ତତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁନା ସହ ଜିଷ୍ଣୁନା । ରାଜସୂଯଃ କୃତୋ ଯଜ୍ଞସ୍ତଦାହଂ ମୁଦିତୋଽଭଵମ୍
ସେଠାରେ ଅଗ୍ନି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତି ହେଲେ; ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ହେଲା, ମୁଁ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଥ ଵିଭଵଂ ତେଷାଂ ତଥା ମଯକୃତାଂ ସଭାମ୍ । ଦୁର୍ଯୋଧନୋଽତିସନ୍ତପ୍ତୋ ଦୁରୋଦରମଥାକରୋତ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କ ଏତେ ଏଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ମାୟାଙ୍କ ତିଆରି ସଭା ଦେଖି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଭିତରେ ଅତି ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଭାବି, ଦୁଷ୍ଟ ଯୋଜନା କଲେ।
ଦୁର୍ଦ୍ଯୂତଵେଦୀ ଶକୁନିରନକ୍ଷଜ୍ଞଶ୍ଚ ଧର୍ମଜଃ । ହୃତଂ ରାଜ୍ଯଂ ଧନଂ ସର୍ଵଂ ଯାଜ୍ଞସେନୀ ଚ କ୍ଲେଶିତା
ଦୁଷ୍ଟ ଦ୍ୟୁତ ଖେଳରେ ଶକୁନି ଖେଳିଲେ, ଧର୍ମଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଚଳ ଜାଣିନଥିଲେ; ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ, ଧନ ଓ ଯାଜ୍ଞସେନୀ ହରାଇ ଦୁଃଖ ପାଇଲେ।
ଵନେ ଦ୍ଵାଦଶ ଵର୍ଷାଣି ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତେ ଵିଵାସିତାଃ । ପାଞ୍ଚାଲୀସହିତାସ୍ତେନ ଦୁଃଖଂ ମେ ଜନିତଂ ଭୃଶମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀ ବାରୋଟି ବର୍ଷ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ନିର୍ବାସିତ ହେଲେ; ଏହି କାରଣରେ ମୁଁ ଅତି ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲି।
ଏଵଂ ନାରଦ ସଂସାରେ ସୁଖଦୁଃଖାତ୍ମକେ ଭୃଶମ୍ । ନିମଗ୍ନୋଽହଂ ଭ୍ରମେଣୈଵ ଜାନନ୍ ଧର୍ମଂ ସନାତନମ୍
ନାରଦ, ଏହି ସଂସାରରେ ମୁଁ ଖୁବ ଗଭୀର ଭାବରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖରେ ବିଲିନ ହୋଇ ରହିଛି; ମୁଁ ଜଣେଇ ମଧ୍ୟ ଚିରଉପଦେଶକୁ, ଭ୍ରମରେ ପଡି ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଛି।
କୋଽହଂ କସ୍ଯ ସୁତାସ୍ତେଽମୀ କା ମାତା କିଂ ସୁଖଂ ପୁନଃ । ଯେନ ମେ ହୃଦଯଂ ମୋହାଦ୍ଭ୍ରମତୀତି ଦିଵାନିଶମ୍
ମୁଁ କିଏ? ଏମାନେ କାହାର ପୁଅ? କିଏ ମା? ଆଉ କଣ ଆନନ୍ଦ? ଏଭଳି ଭ୍ରମରେ, ମୋ ହୃଦୟ ଦିନ ରାତି ଚିନ୍ତାରେ ଭୈଁ ଚାଲିଥାଏ।
କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମି ସନ୍ତୋଷୋ ନାଧିଗଚ୍ଛତି । ଦୋଲାରୂଢଂ ମନୋ ମେଽତ୍ର ଚଞ୍ଚଲଂ ନ ସ୍ଥିରଂ ଭଵେତ୍
ମୁଁ କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? ସନ୍ତୋଷ ମୋତେ ମିଳୁନାହିଁ। ମୋ ମନ ଅନିଶ୍ଚୟର ଝୁଲାରେ ବାସି, ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ରହିଛି।
ସର୍ଵଜ୍ଞୋଽସି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ଦେହଂ ମେ ନିଵର୍ତଯ । ତଥା କୁରୁ ଯଥାହଂ ସ୍ଯାଂ ସୁଖିତୋ ଵିଗତଜ୍ଵରଃ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସବୁ କିଛି ଜାଣିଛ। ମୋ ସନ୍ଦେହକୁ ଦୂର କର। ଏଭଳି କର, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇପାରିବି।