ମାଯା ବଲଵତୀ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଦୁସ୍ତ୍ଯଜା ହ୍ଯକୃତାତ୍ମଭିଃ । ଅରୂପା ଚ ନିରାଲମ୍ବା ଜ୍ଞାନିନାମପି ମୋହିନୀ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମାୟା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅନୁଶିଳିତ ମନ ନଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଛାଡିବା ଅତି କଷ୍ଟକର। ଏହା ନିରାକାର ଏବଂ କୌଣସି ଆଧାର ନଥିବା, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଭ୍ରମ ଦେଇଥାଏ।
ମାତରି ସ୍ନେହସମ୍ବଦ୍ଧଂ ତଥା ପୁତ୍ରେଷୁ ସଂଵୃତମ୍ । ନ ମେ ଚିତ୍ତଂ ଵନେ ଶାନ୍ତିମଗାନ୍ମୁନିଵରୋତ୍ତମ
ମୋ ମନ ମାଆ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରେ ବାନ୍ଧା ଏବଂ ପୁଅମାନେ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିରେ ଢକି ରହିଛି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ତରେ ମୋ ମନ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶାନ୍ତି ପାଇନାହିଁ।
ଦୋଲାରୂଢଂ ମନୋ ଜାତଂ କଦାଚିଦ୍ଧସ୍ତିନାପୁରେ । ପୁନଃ ସରସ୍ଵତୀତୀରେ ନ ଚୈକତ୍ର ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତିଃ
କେବେ କେବେ ମୋ ମନ ଝୁଲାରେ ବସିଥିବା ପରି ହସ୍ତିନାପୁରରେ ରହୁଥିଲା, ପୁନି ଶରସ୍ବତୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଯାଉଥିଲା, ଏବଂ କେବେ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଟିକି ରହୁନଥିଲା।
କଦାଚିଚ୍ଚିନ୍ତଯନ୍ ଜ୍ଞାନଂ ମାନସେ ପ୍ରତିଭାତି ଵୈ । କେଽମୀ ପୁତ୍ରାଃ କ୍ଵ ମୋହୋଽଯଂ ନ ଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ହା ମୃତସ୍ଯ ମେ
କେବେ କେବେ ଜ୍ଞାନ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ମୋ ମନରେ ଏପରି ଭାବ ଆସୁଥିଲା: 'ଏହି ପୁଅମାନେ କିଏ? ଏହି ଭ୍ରମ କେଉଁଠୁ? ମୃତ ଲୋକ ପାଇଁ ମୋର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦରକାର ନୁହେଁ।'
ଵ୍ଯଭିଚାରୋଦ୍ଭଵାଃ କିଂ ମେ ସୁଖଦାଃ ସ୍ଯୁଃ ସୁତାଃ କିଲ । ମାଯା ବଲଵତୀ ମୋହଂ ଵିତନୋତି ହି ମାନସେ
ଅସ୍ତିର ଚିତ୍ତରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏହି ପୁଅମାନେ କିପରି ସତ୍ୟରେ ମୋତେ ସୁଖ ଦେଇପାରିବେ? ମାୟା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହା ମନରେ ଭ୍ରମ ବିସ୍ତାର କରିଥାଏ।
ଜାନନ୍ମୋହାନ୍ଧକୂପେଽସ୍ମିନ୍ପତିତୋଽହଂ ମୃଷା ମୁନେ । ଇତ୍ଯକୁର୍ଵଂ ରହସ୍ତାପଂ କଦାଚିତ୍ସ୍ସୁସମାହିତଃ
ଏହି ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଭ୍ରମର ଅନ୍ଧା ଗହ୍ୱରରେ ପଡିଗଲି, ମୁନି, କେବେ କେବେ ଏକା ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଏପରି ବିଷାଦ କରୁଥିଲି।
ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ ତତଃ ପାଣ୍ଡୁର୍ବଲଵାନ୍ଭୀଷ୍ମସମ୍ମତଃ । ତଦା ମମ ମନୋ ଜାତଂ ପ୍ରସନ୍ନଂ ସୁତକାରଣାତ୍
ତାପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ଅନୁମତିରେ ପାଣ୍ଡୁ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ; ସେ ସମୟରେ, ପୁଅମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୋ ମନ ଖୁସି ହେଲା।
କୁନ୍ତୀ ମାଦ୍ରୀ ସୁରୂପେ ଦ୍ଵେ ଭାର୍ଯେ ତସ୍ଯ ବଭୂଵତୁଃ । ଶୂରସେନସୁତା କୁନ୍ତୀ ମଦ୍ରରାଜସୁତାପରା
କୁନ୍ତୀ ଏବଂ ମାଦ୍ରୀ, ଦୁଇଁଜଣ ରୂପବତୀ, ସେଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ—କୁନ୍ତୀ ଶୂରସେନଙ୍କ ଝିଅ, ମାଦ୍ରୀ ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ।
ସ ଶାପଂ ଦ୍ଵିଜତଃ ପ୍ରାପ୍ଯ କାମିନୀଦ୍ଵଯସଂଯୁତଃ । ପାଣ୍ଡୁର୍ନିର୍ଵେଦମାପନ୍ନସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ଵନଂ ଗତଃ
ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ପାଇଁ, ଦୁଇ ଭାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଏକତା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପାଣ୍ଡୁ ନିରାସ ହେଇ ରାଜ୍ୟ ଛାଡି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।
ତଦା ମାମାଵିଶଚ୍ଛୋକଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁତ୍ରଂ ଵନେ ସ୍ଥିତମ୍ । ଗତୋଽହଂ ତତ୍ର ଯତ୍ରାସୌ ଭାର୍ଯାଭ୍ଯାଂ ସହ ସଂସ୍ଥିତଃ
ମୋ ପୁଅ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ତା ସମୟରେ ଦୁଃଖ ମୋ ମନକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା; ମୁଁ ସେଠାକୁ ଗଲି, ଯେଉଁଠି ସେ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ ସହିତ ରହୁଥିଲେ।
ତମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଵନେ ପାଣ୍ଡୁଂ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଗଜାହ୍ଵଯେ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ସମାଭାଷ୍ଯ ହ୍ଯଗମଂ ବ୍ରହ୍ମଜାତଟେ
ଜଙ୍ଗଲରେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ମୁଁ ପୁନି ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଫେରିଲି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସହ କଥା ହେଲି, ତାପରେ ମୁଁ ଗଙ୍ଗା ତଟକୁ ଗଲି।
କ୍ଷେତ୍ରଜାନ୍ପଞ୍ଚପୁତ୍ରାନ୍ସ ସମୁତ୍ପାଦ୍ଯ ଵନାଶ୍ରମେ । ଧର୍ମତୋ ଵାଯୁତଃ ଶକ୍ରାଦଶ୍ଵିଭ୍ଯାଂ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ସେଠି, ଜଙ୍ଗଲ ଆଶ୍ରମରେ, ସେ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପଞ୍ଚପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ—ଧର୍ମ, ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ଦ୍ୱାରା, ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଭୀମସେନସ୍ତଥୈଵାର୍ଜୁନ ଇତ୍ଯପି । କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରାଃ ସମାଖ୍ଯାତା ଧର୍ମାନିଲସୁରେଶଜାଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମସେନ ଏବଂ ଅର୍ଜୁନ—ଏମାନେ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁଅ, ଧର୍ମ, ବାୟୁ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିତ।
ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ମଦ୍ରରାଜସୁତାସୁତୌ । କଦାଚିତ୍ତୁ ରହୋ ମାଦ୍ରୀଂ ସମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ମହୀପତିଃ
ନକୁଳ ଏବଂ ସହଦେବ, ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅର ପୁଅ; କେବେ ଏକାନ୍ତରେ ରାଜା ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ମୃତଃ ଶାପାତ୍ତୁ ମୁନିଭିଃ ସଂସ୍କୃତୋ ହୁତଭୁଙ୍ମୁଖେ । ମାଦ୍ରୀ ତତ୍ର ସତୀ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ପତିନା ସହ
ଶାପରୁ ମୃତ୍ୟୁ ହେଇ, ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ସଂସ୍କାର କଲେ; ମାଦ୍ରୀ ସତୀ ହୋଇ, ପତି ସହିତ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ୍ଥିତା ପୁତ୍ରଯୁତା କୁନ୍ତୀ ଜ୍ଵଲିତେ ଜାତଵେଦସି । ମୁନଯଃ ସୁତସଂଯୁକ୍ତାଂ ଶୂରସେନସୁତାଂ ତଦା
କୁନ୍ତୀ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ ଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ପାଖରେ ରହିଲେ; ଏବଂ ମୁନିମାନେ ଶୂରସେନଙ୍କ ଝିଅକୁ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ ଆଣିଲେ।
ଦୁଃଖିତାଂ ପତିହୀନାଂ ତାମାନିନ୍ଯୁର୍ଗଜସାହ୍ଵଯେ । ସମର୍ପିତାଥ ଭୀଷ୍ମାଯ ଵିଦୁରାଯ ମହାତ୍ମନେ
ପତିହୀନ ଏବଂ ଦୁଃଖିତା କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ମୁନିମାନେ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଆଣିଲେ; ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଭୀଷ୍ମ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ବିଦୁରଙ୍କ ହାତରେ ସମର୍ପଣ କଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାହଂ ସୁଖଦୁଃଖାଭ୍ଯାଂ ପୀଡିତସ୍ତୁ ପରାତ୍ମଭିଃ । ଭୀଷ୍ମେଣ ପାଲିତାଃ ପୁତ୍ରାଃ ପାଣ୍ଡୋରିତି ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ତେ
ଏହା ଶୁଣି, ମୁଁ ସୁଖ ଏବଂ ଦୁଃଖ ଦୁଇଁରେ ପୀଡିତ ହେଲି, ମହାତ୍ମା, ଭୀଷ୍ମ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରି।
ଵିଦୁରେଣ ତଥା ପ୍ରୀତ୍ଯା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ଧୀମତା । ଦୁର୍ଯୋଧନାଦଯସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ଯେ କ୍ରୂରମାନସାଃ
ବିଦୁର ଆପଣ ଭଲ ପ୍ରେମରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଭାବେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ସନ୍ତାନମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦୟାହୀନ ମନ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମେତ ଥିଲେ।
ଏକତ୍ର ସ୍ଥିତିମାପନ୍ନା ଵିରୋଧଂ ଚକୁରଦ୍ଭୁତମ୍ । ଦ୍ରୋଣାଚାର୍ଯସ୍ତୁ ସମ୍ମାପ୍ତସ୍ତତ୍ର ଭୀଷ୍ମେଣ ମାନିତଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହୋଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଡ୍ରୋଣାଚାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ଅଧ୍ଯାପନାଯ ପୁତ୍ରାଣାଂ ପୁରେ ତସ୍ମିନ୍ନିଵାସିତଃ । କର୍ଣଃ କୁନ୍ତ୍ଯା ପରିତ୍ଯକ୍ତୋ ଜାତମାତ୍ରଃ ଶିଶୁର୍ଯଦା
ସେଠାରେ ରାଜକୁମାରମାନେଙ୍କୁ ପଢାଇବା ପାଇଁ ଡ୍ରୋଣାଚାର୍ଯ୍ୟ ରହିଲେ; କର୍ଣ୍ଣ, କୁନ୍ତୀ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଛାଡିଦିଆଯାଇଥିଲେ।
ସୂତେନ ପାଲିତୋ ନଦ୍ଯାଂ ପ୍ରାନ୍ତଶ୍ଚାଧିରଥେନ ହ । ଦୁର୍ଯୋଧନପ୍ରିଯଶ୍ଚାଭୂତ୍କର୍ଣଃ ଶୂରତମସ୍ତଥା
ସେ କର୍ଣ୍ଣକୁ ଅଧିରଥ ନଦୀ ତୀରେ ଲାଲନା-ପାଳନ କଲେ; କର୍ଣ୍ଣ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଲେ ଓ ଅତି ସାହସୀ ଥିଲେ।
ପରସ୍ପରଂ ଵିରୋଧୋଽଭୂଦ୍ଭୀମଦୁର୍ଯୋଧନାଦିଷୁ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତୁ ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ କ୍ଲେଶଂ ପୁତ୍ରେଷୁ ତେଷୁ ଚ
ଭୀମ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା ଓ ଶତ୍ରୁତା ଜନ୍ମ ନେଲା; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେଙ୍କ ଦୁଃଖ ଭାବି ଚିନ୍ତା କଲେ।
ନିଵାସଂ କଲ୍ପଯାମାସ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ଵିରୋଧଶମନାଯୈଵ ନଗରେ ଵାରଣାଵତେ
ସେ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ନଗର ଵାରଣାବତରେ ରହିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ, ଏହା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ।
ଦୁର୍ଯୋଧନେନ ତତ୍ରୈଵ ଦ୍ରୋହାଜ୍ଜତୁଗୃହାଣି ଵୈ । କାରିତାନି ଚ ଦିଵ୍ଯାନି ପ୍ରେଷ୍ଯ ମିତ୍ରଂ ପୁରୋଚନମ୍
ସେଠାରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଚତୁର୍ୟ ଭାବେ ଜତୁ ଘର ତିଆରି କରାଇଲେ; ତାଙ୍କ ମିତ୍ର ପୁରୋଚନକୁ ମଧ୍ୟ ପଠାଇଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜତୁଗୃହେ ଦଗ୍ଧାନ୍ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପୃଥଯା ଯୁତାନ୍ । ପୌତ୍ରଭାଵାନ୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଗ୍ନୋଽହଂ ଵ୍ଯସନାର୍ଣଵେ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ପୃଥା ଜତୁ ଘରେ ଦହିଯିବା ଖବର ଶୁଣି, ମୁଁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ଡୁବିଗଲି।
ଶୋକାତୁରୋ ଭୃଶଂ ଶୂନ୍ଯେ ଵନେ ପଶ୍ଯନ୍ନହର୍ନିଶମ୍ । ଦୃଷ୍ଟା ମଯୈକଚକ୍ରାଯାଂ ପାଣ୍ଡଵା ଦୁଃଖକର୍ଶିତାଃ
ଦୁଃଖରେ ଅତି ଭାବିତ ହୋଇ, ଶୂନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦିନ ରାତି ଘୁଞ୍ଚିଲି; ଏକଚକ୍ରାରେ ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଶିର୍ଷିତ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଦେଖିଲି।
ତତସ୍ତୁଷ୍ଟମନାଶ୍ଚାହଂ ଜାତଃ ପାର୍ଥାନ୍ଵିଲୋକ୍ଯ ଚ । ପ୍ରେରିତାସ୍ତେ ମଯା ତୂର୍ଣଂ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ପୁରଂ ପ୍ରତି
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେକୁ ଦେଖି, ମୋର ମନ ଖୁସି ହେଲା; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ନଗରକୁ ପଠାଇଲି।
ତେ ଗତାସ୍ତତ୍ର ଦୁଃଖାର୍ତା ଵିପ୍ରଵେଷଧରାଃ କୃଶାଃ । ମୃଗଚର୍ମପରୀଧାନାଃ ସଭାଯାଂ ସଂସ୍ଥିତାସ୍ତଦା
ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଶିର୍ଷିତ, ଶରୀରରେ ଶୁଷ୍କ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭେଷ ଧରି, ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ସଭାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।
କୃତ୍ଵା ପରାକ୍ରମଂ ଜିଷ୍ଣୁଃ ସ ଜିତ୍ଵା ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜାମ୍ । ଚକ୍ରୁର୍ଵିଵାହଂ ମାନିନ୍ଯା ପଞ୍ଚୈଵ ମାତୃଵାକ୍ଯତଃ
ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି, ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ଜିତିଲେ; ତାଙ୍କ ମାଆଁଙ୍କ ଉକ୍ତି ଅନୁସାରେ, ପାଞ୍ଚ ଭାଇ ମାନିନୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।