ଦ୍ଵୈପାଯନ ଵିଚାରୋଽତ୍ର ନ କର୍ତଵ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯାନଘ । ମାତୁର୍ଵଚନମାଦାଯ ଵିହରସ୍ଵ ଯଥାସୁଖମ୍
ଦ୍ୱୈପାୟନ, ଏଠି ତୁମେ ବିଚାର କରିବା ଦରକାର ନୁହେଁ। ମାର କଥା ଗ୍ରହଣ କରି, ଇଚ୍ଛାମତ କାମ କର।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାତୁଶ୍ଚ ପ୍ରାର୍ଥନଂ ତଥା । ନିଃଶଙ୍କୋଽହଂ ତଦା ଜାତଃ କାର୍ଯେ ତସ୍ମିଞ୍ଜୁଗୁପ୍ସିତେ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ତାଙ୍କର କଥା ଏବଂ ମାର ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ମୁଁ ଏହି ନିନ୍ଦିତ କାମ ବିଷୟରେ ଶଙ୍କା ହୀନ ହେଲି।
ଅମ୍ବିକାଯାଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତୋଽହମୃତୁମତ୍ଯାଂ ମୁଦା ନିଶି । ମଯି ଵିମନସାଯାଂ ତୁ ତାପସେ କୁତ୍ସିତେ ଭୃଶମ୍
ରାତିରେ, ମୁଁ ଋତୁମତୀ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଗଲି; କିନ୍ତୁ ସେ ତାପସକୁ ଦେଖି ବହୁତ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ।
ଶପ୍ତା ମଯା ସା ସୁଶ୍ରୋଣୀ ପ୍ରସଙ୍ଗେ ପ୍ରଥମେ ତଦା । ଅନ୍ଧସ୍ତେ ଭଵିତା ପୁତ୍ରୋ ଯତୋ ନେତ୍ରେ ନିମୀଲିତେ
ପ୍ରଥମ ସମ୍ମିଳନରେ, ମୁଁ ସେ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭାଳୀକୁ ଶାପ ଦେଲି: 'ତୁମେ ଆଖି ବନ୍ଦ କରିଥିଲା, ତେଣୁ ତୁମ ପୁଅ ଅନ୍ଧା ହେବ।'
ଦ୍ଵିତୀଯେଽହ୍ନି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୃଷ୍ଟୋ ମାତ୍ରା ରହଃ ପୁନଃ । ଭଵିଷ୍ଯତି ସୁତଃ ପୁତ୍ର କାଶିରାଜସୁତୋଦରେ
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମା ଗୁପ୍ତରେ ପୁନି ମତେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ମୁଁ କହିଲି: 'କାଶୀରାଜର କନ୍ୟାର ଗର୍ଭରେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ।'
ମଯୋକ୍ତା ଜନନୀ ତତ୍ର ଵ୍ରୀଡାନମ୍ରମୁଖେନ ହ । ଵିନେତ୍ରୋ ଭଵିତା ପୁତ୍ରୋ ମାତଃ ଶାପାନ୍ମମୈଵ ହି
ସେଠି, ମୁଁ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଖ ନମାଇଥିବା ମାକୁ କହିଲି: 'ମା, ମୋ ଶାପରେ ତୁମ ପୁଅ ଅନ୍ଧା ହେବ।'
ତଯା ନିର୍ଭର୍ତ୍ସିତସ୍ତତ୍ର କଠୋରଵଚସା ମୁନେ । କଥଂ ପୁତ୍ର ତ୍ଵଯା ଶପ୍ତା ପୁତ୍ରସ୍ତେଽନ୍ଧୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେଠି, ମୁଁ ମାଙ୍କର କଠୋର କଥାରେ ଭଲି ତିରସ୍କୃତ ହେଲି: 'ପୁଅ, କିପରି ତୁମେ ନିଜ ପୁଅକୁ ଶାପ ଦେଲା, ଯେଉଁଠି ସେ ଅନ୍ଧା ହେବ?'
; ଵ୍ଯାସସ୍ଵକୀଯମୋହଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଵାସଵୀ ଚକିତା ଜାତା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମେ ଵାକ୍ଯମୀଦୃଶମ୍ । ଦାଶେଯୀ ମାମୁଵାଚେଦଂ ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ଭୃଶମାତୁରା
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ମୋ କଥା ଶୁଣି, ବାସବୀ ଭୟଭିତ ହେଲେ; ଦାସୀର କନ୍ୟା, ପୁଅ ପାଇଁ ଭଳି ଚିନ୍ତିତ, ମତେ ଏଭଳି କହିଲେ।
ଅମ୍ବାଲିକା ଵଧୂର୍ଧନ୍ଯା କାଶିରାଜସୁତା ସୁତ । ଭାର୍ଯା ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଵିଧଵା ଶୋକସଂଯୁତା
ଅମ୍ବାଳିକା, ଧନ୍ୟ ବଧୁ, କାଶୀରାଜର କନ୍ୟା, ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏବଂ ବିଧବା, ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ।
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନା ରୂପଯୌଵନଶାଲିନୀ । ତସ୍ଯାଂ ଜନଯ ସଙ୍ଗଂ ତ୍ଵଂ କୃତ୍ଵା ପୁତ୍ରଂ ସୁସମ୍ମତମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରୂପ ଓ ଯୁବତ୍ବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେଇ, ଏକ ସମ୍ମତି ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦିଅ।
ନାନ୍ଧୋ ରାଜାଧିକାରୀ ସ୍ଯାତ୍ତସ୍ମାତ୍ପୁତ୍ର ମନୋହରମ୍ । ଉତ୍ପାଦଯ ରାଜପୁତ୍ର୍ଯାଂ ଵଚନାନ୍ମମ ମାନଦ
ଅନ୍ଧା ଲୋକ ରାଜା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତେଣୁ, ମାନଦା, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ରାଜକନ୍ୟା ସହିତ ମନୋହର ପୁଅ ଜନ୍ମ କର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଽହଂ ତଦା ମାତ୍ରା ସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ର ଗଜାହ୍ଵଯେ । ଯାଵଦୃତୁମତୀ ଜାତା କାଶିରାଜସୁତା ମୁନେ
ଏଭଳି ମାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ଗଜାହ୍ୱୟରେ ରହିଲି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଶୀରାଜର କନ୍ୟା ଋତୁମତୀ ହେବ।
ଏକାନ୍ତେ ଶଯନାଗାରେ ପ୍ରାପ୍ତା ସା ମମ ସନ୍ନିଧୌ । ଲଜ୍ଜମାନା ସୁକେଶାନ୍ତା ସ୍ଵଶ୍ଵଶ୍ରୂଵଚନାତ୍ତଦା
ଏକାନ୍ତରେ ଶୟନଗୃହରେ, ମୋ ସାମ୍ନାରେ, ସେ ଆସିଲା; ଲଜ୍ଜାରେ ତଳକୁ ଥିବା ସୁନ୍ଦର କେଶ ଧରି, ନିଜ ଶ୍ୱଶୁରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଆସିଥିଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଂ ଜଟିଲଂ ଦାନ୍ତଂ ତାପସଂ ରସଵର୍ଜିତମ୍ । ସା ସ୍ଵେଦଵଦନା ଜାତା ପାଣ୍ଡୁରା ଵିମନା ଭୃଶମ୍
ମୋତେ ଦେଖି—ଜଟାଧାରୀ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା, ଲୋକସାଧାରଣ ରସରୁ ବିରତ—ସେ ଘମରେ ଭରିଥିବା ମୁହଁ ନେଇ, ଅତି ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଫିକା ହୋଇଗଲା।
କୁପିତୋଽହଂ ତଦା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାମିନୀଂ ନିଶି ସଙ୍ଗତାମ୍ । ଵେପମାନାଂ ସ୍ଥିତାଂ ପାର୍ଶ୍ଵେ ହ୍ଯବ୍ରଵଂ ତାମହଂ ରୁଷା
ରାତିରେ ମୋ ପାଖରେ ଅତ୍ୟାଗ୍ରହଣୀୟ ନାରୀକୁ କମ୍ପିତ ଦେଖି, ମୁଁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ କଠୋର ଭାବରେ କହିଲି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଂ ଯଦି ଗର୍ଵେଣ ପାଣ୍ଡୁଵର୍ଣା ସମାଵୃତା । ଅତସ୍ତେ ତନଯଃ ପାଣ୍ଡୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି ସୁମଧ୍ଯମେ
ଯଦି ତୁମେ ଅଭିମାନରେ ମୋତେ ଦେଖି, ତୁମର ଚେହେରା ଫିକା ହୋଇଯାଏ, ତେବେ, ସୁନ୍ଦର କମରବାଳି, ତୁମର ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଫିକା ହେବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନିଶି ତତ୍ରୈଵ ସ୍ଥିତୋଽମ୍ବାଲିକଯା ଯୁତଃ । ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତାଂ ନିଶି ନିର୍ଯାତଃ ସ୍ଥାନମାପୃଚ୍ଛ୍ଯ ମାତରମ୍
ଏପରି କହି, ମୁଁ ଏହି ଶୟନଗୃହରେ ଆମ୍ବାଳିକା ସହିତ ରାତି ରହିଲି; ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତା ହେଇ, ମାତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଚାଲିଗଲି।
ତତସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ସୁତୌ କାଲେ ପ୍ରସୂତାଵନ୍ଧପାଣ୍ଡୁରୌ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡୁଶ୍ଚ ପ୍ରଥିତୌ ସମ୍ବଭୂଵତୁଃ
ପରେ, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ ହେଲେ—ଏକ ଅନ୍ଧ ଏବଂ ଏକ ଫିକା; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ପାଣ୍ଡୁ, ଦୁଇଜଣ ନାମୀ ହେଲେ।
ମାତା ମେ ଵିମନା ଜାତା ତାଦୃଶୌ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତୌ ସୁତୌ । ତତଃ ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯାନ୍ତେ ମାମାହୂଯ ତଦାବ୍ରଵୀତ୍
ମୋ ମାତା, ସେ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି, ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ଏକ ବର୍ଷ ପରେ, ମୋତେ ଡାକି, ଏପରି କହିଲେ।
ଦ୍ଵୈପାଯନ ସୁତୌ ଜାତୌ ରାଜ୍ଯଯୋଗ୍ଯୌ ନ ତାଦୃଶୌ । ଅନ୍ଯଂ ମନୋହରଂ ପୁତ୍ରଂ ସମୁତ୍ପାଦଯ ମେ ପ୍ରିଯମ୍
ଦ୍ୱୈପାୟନ, ଦୁଇଟି ପୁଅ ହେଲେ, ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ନୁହେଁ; ମୋ ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ମନୋହର ପୁଅ ଦିଅ।
ତଥେତି ସା ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତା ମୁଦିତା ଜନନୀ ତଦା । ଅମ୍ବିକାଂ ପ୍ରାର୍ଥଯାମାସ ସୁତାର୍ଥେ କାଲ ଆଗତେ
ମୁଁ 'ଠିକ ଅଛି' ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରିଲି, ମାତା ଖୁସି ହେଲେ; ସମୟ ଆସିଲା ପରେ, ସେ ପୁଅ ପାଇଁ ଆମ୍ବିକାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ପୁତ୍ରି ଵ୍ଯାସଂ ସମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ପୁତ୍ରମୁତ୍ପାଦଯାଦ୍ଭୁତମ୍ । କୁରୁଵଂଶସ୍ଯ କର୍ତାରଂ ରାଜ୍ଯଯୋଗ୍ଯଂ ଵରାନନେ
ପୁତ୍ରୀ, ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦିଅ, କୁରୁବଂଶର ରଚୟିତା, ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ମୋର ମନୋହରୀ।
ଵଧୂର୍ଲଜ୍ଜାନ୍ଵିତା କିଞ୍ଚିନ୍ନୋଵାଚ ଵଚନଂ ତଦା । ଗତୋଽହଂ ଶଯନାଗାରେ ମାତୁସ୍ତଦ୍ଵଚନାନ୍ନିଶି
ବଧୁ ଲଜ୍ଜାରେ ଭରିଥିଲେ, ସେ ସମୟରେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ମୁଁ ମାତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ରାତିରେ ଶୟନଗୃହକୁ ଗଲି।
ଦାସୀ ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯସ୍ଯ ରୂପଯୌଵନସଂଯୁତା । ପ୍ରେଷିତାମ୍ବିକଯା ତ୍ଵତ୍ର ଵିଚିତ୍ରାଭରଣାମ୍ବରା
ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ଦାସୀ, ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ଭରିଥିବା, ଚମତ୍କାର ଗହଣା ଓ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଆମ୍ବିକା ଦ୍ୱାରା ଏଠାକୁ ପଠାଯାଇଥିଲେ।
ଚନ୍ଦନାରକ୍ତଦେହା ସା ପୁଷ୍ପମାଲାଵିଭୂଷିତା । ଆଯାତା ହାଵସଂଯୁକ୍ତା ସୁକେଶୀ ହଂସଗାମିନୀ
ସେ ଚନ୍ଦନରେ ରଙ୍ଗିଥିବା ଦେହ, ଫୁଲର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ହାବଭାବରେ ମନୋହର, ସୁନ୍ଦର କେଶ ଧରି, ହଂସ ଭଳି ଚାଲି, ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
ପର୍ଯଙ୍କେ ମାଂ ସମାଵେଶ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତା ପ୍ରେମସଂଯୁତା । ପ୍ରସନ୍ନୋଽହଂ ତଦା ତସ୍ଯା ଵିଲାସେନାଭଵଂ ମୁନେ
ସେ ମୋତେ ପର୍ଯ୍ୟଙ୍କରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ପ୍ରେମରେ ଭରିଥିଲେ; ମୁଁ ତାଙ୍କର ଖେଳା ଭାବରେ ଖୁସି ହୋଇଥିଲି, ମୁନି।
ରାତ୍ରୌ ସଂକ୍ରୀଡିତଂ ପ୍ରେମ୍ଣା ତଯା ସହ ମଯା ଭୃଶମ୍ । ଵରୋ ଦତ୍ତଃ ପୁନସ୍ତସ୍ଯୈ ପ୍ରସନ୍ନେନ ତୁ ନାରଦ
ରାତିରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରେମରେ ଏକତା ହେଲି; ନାରଦ, ଖୁସି ହୋଇ, ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ତାଙ୍କୁ ପୁନି ଦେଲି।
ସୁଭଗେ ଭଵିତା ପୁତ୍ରଃ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତଃ । ସୁରୂପଃ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସତ୍ଯଵାଦୀ ଶମେ ରତଃ
ସୁଭାଗେ, ତୁମେ ଏକ ପୁଅ ପାଇବେ, ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ଭରିଥିବା, ସୁନ୍ଦର, ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା, ସତ୍ୟ କଥା କହୁଥିବା, ଶାନ୍ତିରେ ଲଗିଥିବା।
ସ ତଦା ଵିଦୁରୋ ଜାତସ୍ତ୍ରଯଃ ପୁତ୍ରା ମଯାଭଵନ୍ । ମାଯା ଵୃଦ୍ଧିଂ ଗତା ସାଧୋ ପରକ୍ଷେତ୍ରୋଦ୍ଭଵେ ମମ
ଏପରି, ବିଦୁର ଏ ସମୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ମୋର ତିନିଟି ପୁଅ ହେଲେ। ସାଧୁ, ଅନ୍ୟ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ହେବାରେ ମୋର ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ହେଲା।
ଵିସ୍ମୃତଃ ଶୁକସମ୍ବନ୍ଧୀ ଵିରହଃ ଶୋକକାରଣମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ରୀନ୍ସ୍ଵସୁତାନ୍କାମଂ ବଲିନୋ ଵୀର୍ଯସମ୍ମତାନ୍
ଶୁକ ସହିତ ନିକଟତା ଭୁଲିଗଲି; ବିରହ ଦୁଃଖର କାରଣ ହେଲା, ଯଦିଓ ମୁଁ ମୋର ତିନି ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲି, ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ।