ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ମାତୁର୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜାତଶ୍ଚିନ୍ତାତୁରୋ ହ୍ଯହମ୍ । ଲଜ୍ଜଯାଽଽକୁଲଚିତ୍ତସ୍ତାମବ୍ରଵଂ ଵିନଯାନତଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ମାଆଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ଚିନ୍ତାରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲି, ଲଜ୍ଜାରେ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ନମ୍ରତାରେ ମାଆଙ୍କୁ କହିଲି।
ମାତଃ ପାପାଧିକଂ କର୍ମ ପରଦାରାଭିମର୍ଶନମ୍ । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଧର୍ମପଥଂ ସମ୍ଯକ୍କରୋମି କଥମାଦରାତ୍
'ମାଆ, ପରସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଅତି ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ। ଧର୍ମର ପଥ ଜାଣି, କିପରି ଆଦରରେ ଏହା କରିପାରିବି?'
ତଥା ଯଵୀଯସୋ ଭ୍ରାତୁର୍ଵଧୂଃ କନ୍ଯା ପ୍ରକୀର୍ତିତା । ଵ୍ଯଭିଚାରଂ କଥଂ କୁର୍ଯାମଧୀତ୍ଯ ନିଗମାନହମ୍
'ଉପରୁ ଯବାୟ ଭାଇଙ୍କ ବଧୁ ଏଉଁ କନ୍ୟା ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ନିଗମ ପଢିଥିବା ପରେ, କିପରି ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ କରିପାରିବି?'
ଅନ୍ଯାଯେନ ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ସର୍ଵଥା କୁଲରକ୍ଷଣମ୍ । ନ ତରନ୍ତି ହି ସଂସାରାତ୍ପିତରଃ ପାପକାରିଣଃ
'କେବେ ଅନ୍ୟାୟରେ ବଂଶର ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ପାପ କରିଥିବା ପିତାମାନେ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତି ନପାଆନ୍ତି।'
ଲୋକାନାମୁପଦେଷ୍ଟା ଯଃ ପୁରାଣାନାଂ ପ୍ରଵର୍ତକଃ । ସ କଥଂ କୁତ୍ସିତଂ କର୍ମ ଜ୍ଞାତ୍ଵା କୁର୍ଯାନ୍ମହାଦ୍ଭୁତମ୍
ଯିଏ ଜଗତର ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ପୁରାତନ ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡିକର ପ୍ରଚାରକ, ସେ କିପରି ଜାଣିସୁଣି ନିନ୍ଦନୀୟ କାମ କରିପାରିବ? ଏହା ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର।
ପୁନରୁକ୍ତୋ ହ୍ଯହଂ ମାତ୍ରା ରୁଦତ୍ଯା ଭୃଶମନ୍ତିକେ । ପୁତ୍ରଶୋକାତିତପ୍ତା ଯା ଵଂଶରକ୍ଷଣକାମ୍ଯଯା
ମୋ ମା ମୋ ପାଖରେ ଭଳି ରୁଦି ରୁଦି, ପୁଅର ଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ବଂଶ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ମତେ ପୁନିପୁନି ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ।
ପାରାଶର୍ଯ ନ ତେ ଦୋଷୋ ଵଚନାନ୍ମମ ପୁତ୍ରକ । ଗୁରୂଣାଂ ଵଚନଂ ତଥ୍ଯଂ ସଦୋଷମପି ମାନଵୈଃ
ପାରାଶରର ପୁଅ, ତୁମେ ମୋ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ କାମ କରିଛ, ତେଣୁ ତୁମର କିଛି ଦୋଷ ନାହିଁ। ବଡମାନଙ୍କର କଥା ଦୋଷ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।
କର୍ତଵ୍ଯମଵିଚାର୍ଯୈଵ ଶିଷ୍ଟାଚାରପ୍ରମାଣତଃ । ଵଚନଂ କୁରୁ ମେ ପୁତ୍ର ନ ତେ ଦୋଷୋଽସ୍ତି ମାନଦ
ଶିଷ୍ଟମାନଙ୍କର ଆଚରଣକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, କାମ କରିବା ଦ୍ୱିଧା ନ କରିବା ଉଚିତ। ତେଣୁ, ପୁଅ, ମୋ କଥା ଅନୁସରଣ କର; ତୁମର କିଛି ଦୋଷ ନାହିଁ, ମାନଦା।
ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଜନନଂ କୃତ୍ଵା ସୁଖିନୀ କୁରୁ ମାତରମ୍ । ଵିଶେଷେଣ ତୁ ସନ୍ତପ୍ତାଂ ମଗ୍ନାଂ ଶୋକାର୍ଣଵେ ସୁତ
ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ତୁମ ମାକୁ ସୁଖୀ କର। ବିଶେଷ କରି, ଯେଉଁଠି ସେ ଶୋକର ଅର୍ଣ୍ଣବରେ ବିଲିନ ଏବଂ ଭଳି ଦୁଃଖିତ, ପୁଅ।
ଇତି ତାଂ ବ୍ରୁଵତୀଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦା ସୁରନଦୀସୁତଃ । ମାମୁଵାଚ ଵିଶେଷଜ୍ଞଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଧର୍ମସ୍ଯ ନିର୍ଣଯେ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ନଦୀର ପୁଅ ତାଙ୍କର ଶୂକ୍ଷ୍ମ ଧର୍ମ ବିବେକରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିବା ମତେ କଥା କହିଲେ।
ଦ୍ଵୈପାଯନ ଵିଚାରୋଽତ୍ର ନ କର୍ତଵ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯାନଘ । ମାତୁର୍ଵଚନମାଦାଯ ଵିହରସ୍ଵ ଯଥାସୁଖମ୍
ଦ୍ୱୈପାୟନ, ଏଠି ତୁମେ ବିଚାର କରିବା ଦରକାର ନୁହେଁ। ମାର କଥା ଗ୍ରହଣ କରି, ଇଚ୍ଛାମତ କାମ କର।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାତୁଶ୍ଚ ପ୍ରାର୍ଥନଂ ତଥା । ନିଃଶଙ୍କୋଽହଂ ତଦା ଜାତଃ କାର୍ଯେ ତସ୍ମିଞ୍ଜୁଗୁପ୍ସିତେ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ତାଙ୍କର କଥା ଏବଂ ମାର ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ମୁଁ ଏହି ନିନ୍ଦିତ କାମ ବିଷୟରେ ଶଙ୍କା ହୀନ ହେଲି।
ଅମ୍ବିକାଯାଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତୋଽହମୃତୁମତ୍ଯାଂ ମୁଦା ନିଶି । ମଯି ଵିମନସାଯାଂ ତୁ ତାପସେ କୁତ୍ସିତେ ଭୃଶମ୍
ରାତିରେ, ମୁଁ ଋତୁମତୀ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଗଲି; କିନ୍ତୁ ସେ ତାପସକୁ ଦେଖି ବହୁତ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ।
ଶପ୍ତା ମଯା ସା ସୁଶ୍ରୋଣୀ ପ୍ରସଙ୍ଗେ ପ୍ରଥମେ ତଦା । ଅନ୍ଧସ୍ତେ ଭଵିତା ପୁତ୍ରୋ ଯତୋ ନେତ୍ରେ ନିମୀଲିତେ
ପ୍ରଥମ ସମ୍ମିଳନରେ, ମୁଁ ସେ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭାଳୀକୁ ଶାପ ଦେଲି: 'ତୁମେ ଆଖି ବନ୍ଦ କରିଥିଲା, ତେଣୁ ତୁମ ପୁଅ ଅନ୍ଧା ହେବ।'
ଦ୍ଵିତୀଯେଽହ୍ନି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୃଷ୍ଟୋ ମାତ୍ରା ରହଃ ପୁନଃ । ଭଵିଷ୍ଯତି ସୁତଃ ପୁତ୍ର କାଶିରାଜସୁତୋଦରେ
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମା ଗୁପ୍ତରେ ପୁନି ମତେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ମୁଁ କହିଲି: 'କାଶୀରାଜର କନ୍ୟାର ଗର୍ଭରେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ।'
ମଯୋକ୍ତା ଜନନୀ ତତ୍ର ଵ୍ରୀଡାନମ୍ରମୁଖେନ ହ । ଵିନେତ୍ରୋ ଭଵିତା ପୁତ୍ରୋ ମାତଃ ଶାପାନ୍ମମୈଵ ହି
ସେଠି, ମୁଁ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଖ ନମାଇଥିବା ମାକୁ କହିଲି: 'ମା, ମୋ ଶାପରେ ତୁମ ପୁଅ ଅନ୍ଧା ହେବ।'
ତଯା ନିର୍ଭର୍ତ୍ସିତସ୍ତତ୍ର କଠୋରଵଚସା ମୁନେ । କଥଂ ପୁତ୍ର ତ୍ଵଯା ଶପ୍ତା ପୁତ୍ରସ୍ତେଽନ୍ଧୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେଠି, ମୁଁ ମାଙ୍କର କଠୋର କଥାରେ ଭଲି ତିରସ୍କୃତ ହେଲି: 'ପୁଅ, କିପରି ତୁମେ ନିଜ ପୁଅକୁ ଶାପ ଦେଲା, ଯେଉଁଠି ସେ ଅନ୍ଧା ହେବ?'
; ଵ୍ଯାସସ୍ଵକୀଯମୋହଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଵାସଵୀ ଚକିତା ଜାତା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମେ ଵାକ୍ଯମୀଦୃଶମ୍ । ଦାଶେଯୀ ମାମୁଵାଚେଦଂ ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ଭୃଶମାତୁରା
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ମୋ କଥା ଶୁଣି, ବାସବୀ ଭୟଭିତ ହେଲେ; ଦାସୀର କନ୍ୟା, ପୁଅ ପାଇଁ ଭଳି ଚିନ୍ତିତ, ମତେ ଏଭଳି କହିଲେ।
ଅମ୍ବାଲିକା ଵଧୂର୍ଧନ୍ଯା କାଶିରାଜସୁତା ସୁତ । ଭାର୍ଯା ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଵିଧଵା ଶୋକସଂଯୁତା
ଅମ୍ବାଳିକା, ଧନ୍ୟ ବଧୁ, କାଶୀରାଜର କନ୍ୟା, ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏବଂ ବିଧବା, ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ।
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନା ରୂପଯୌଵନଶାଲିନୀ । ତସ୍ଯାଂ ଜନଯ ସଙ୍ଗଂ ତ୍ଵଂ କୃତ୍ଵା ପୁତ୍ରଂ ସୁସମ୍ମତମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରୂପ ଓ ଯୁବତ୍ବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେଇ, ଏକ ସମ୍ମତି ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦିଅ।
ନାନ୍ଧୋ ରାଜାଧିକାରୀ ସ୍ଯାତ୍ତସ୍ମାତ୍ପୁତ୍ର ମନୋହରମ୍ । ଉତ୍ପାଦଯ ରାଜପୁତ୍ର୍ଯାଂ ଵଚନାନ୍ମମ ମାନଦ
ଅନ୍ଧା ଲୋକ ରାଜା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତେଣୁ, ମାନଦା, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ରାଜକନ୍ୟା ସହିତ ମନୋହର ପୁଅ ଜନ୍ମ କର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଽହଂ ତଦା ମାତ୍ରା ସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ର ଗଜାହ୍ଵଯେ । ଯାଵଦୃତୁମତୀ ଜାତା କାଶିରାଜସୁତା ମୁନେ
ଏଭଳି ମାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ଗଜାହ୍ୱୟରେ ରହିଲି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଶୀରାଜର କନ୍ୟା ଋତୁମତୀ ହେବ।
ଏକାନ୍ତେ ଶଯନାଗାରେ ପ୍ରାପ୍ତା ସା ମମ ସନ୍ନିଧୌ । ଲଜ୍ଜମାନା ସୁକେଶାନ୍ତା ସ୍ଵଶ୍ଵଶ୍ରୂଵଚନାତ୍ତଦା
ଏକାନ୍ତରେ ଶୟନଗୃହରେ, ମୋ ସାମ୍ନାରେ, ସେ ଆସିଲା; ଲଜ୍ଜାରେ ତଳକୁ ଥିବା ସୁନ୍ଦର କେଶ ଧରି, ନିଜ ଶ୍ୱଶୁରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଆସିଥିଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଂ ଜଟିଲଂ ଦାନ୍ତଂ ତାପସଂ ରସଵର୍ଜିତମ୍ । ସା ସ୍ଵେଦଵଦନା ଜାତା ପାଣ୍ଡୁରା ଵିମନା ଭୃଶମ୍
ମୋତେ ଦେଖି—ଜଟାଧାରୀ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା, ଲୋକସାଧାରଣ ରସରୁ ବିରତ—ସେ ଘମରେ ଭରିଥିବା ମୁହଁ ନେଇ, ଅତି ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଫିକା ହୋଇଗଲା।
କୁପିତୋଽହଂ ତଦା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାମିନୀଂ ନିଶି ସଙ୍ଗତାମ୍ । ଵେପମାନାଂ ସ୍ଥିତାଂ ପାର୍ଶ୍ଵେ ହ୍ଯବ୍ରଵଂ ତାମହଂ ରୁଷା
ରାତିରେ ମୋ ପାଖରେ ଅତ୍ୟାଗ୍ରହଣୀୟ ନାରୀକୁ କମ୍ପିତ ଦେଖି, ମୁଁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ କଠୋର ଭାବରେ କହିଲି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଂ ଯଦି ଗର୍ଵେଣ ପାଣ୍ଡୁଵର୍ଣା ସମାଵୃତା । ଅତସ୍ତେ ତନଯଃ ପାଣ୍ଡୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି ସୁମଧ୍ଯମେ
ଯଦି ତୁମେ ଅଭିମାନରେ ମୋତେ ଦେଖି, ତୁମର ଚେହେରା ଫିକା ହୋଇଯାଏ, ତେବେ, ସୁନ୍ଦର କମରବାଳି, ତୁମର ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଫିକା ହେବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନିଶି ତତ୍ରୈଵ ସ୍ଥିତୋଽମ୍ବାଲିକଯା ଯୁତଃ । ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତାଂ ନିଶି ନିର୍ଯାତଃ ସ୍ଥାନମାପୃଚ୍ଛ୍ଯ ମାତରମ୍
ଏପରି କହି, ମୁଁ ଏହି ଶୟନଗୃହରେ ଆମ୍ବାଳିକା ସହିତ ରାତି ରହିଲି; ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତା ହେଇ, ମାତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଚାଲିଗଲି।
ତତସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ସୁତୌ କାଲେ ପ୍ରସୂତାଵନ୍ଧପାଣ୍ଡୁରୌ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡୁଶ୍ଚ ପ୍ରଥିତୌ ସମ୍ବଭୂଵତୁଃ
ପରେ, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ ହେଲେ—ଏକ ଅନ୍ଧ ଏବଂ ଏକ ଫିକା; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ପାଣ୍ଡୁ, ଦୁଇଜଣ ନାମୀ ହେଲେ।
ମାତା ମେ ଵିମନା ଜାତା ତାଦୃଶୌ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତୌ ସୁତୌ । ତତଃ ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯାନ୍ତେ ମାମାହୂଯ ତଦାବ୍ରଵୀତ୍
ମୋ ମାତା, ସେ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି, ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ଏକ ବର୍ଷ ପରେ, ମୋତେ ଡାକି, ଏପରି କହିଲେ।
ଦ୍ଵୈପାଯନ ସୁତୌ ଜାତୌ ରାଜ୍ଯଯୋଗ୍ଯୌ ନ ତାଦୃଶୌ । ଅନ୍ଯଂ ମନୋହରଂ ପୁତ୍ରଂ ସମୁତ୍ପାଦଯ ମେ ପ୍ରିଯମ୍
ଦ୍ୱୈପାୟନ, ଦୁଇଟି ପୁଅ ହେଲେ, ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ନୁହେଁ; ମୋ ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ମନୋହର ପୁଅ ଦିଅ।