ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶଶିନା ତତ୍ର ଗୁରୁରତ୍ଯନ୍ତଦୁଃଖିତଃ । ଜଗାମ ସ୍ଵଗୃହଂ ତୂର୍ଣଂ ଚିନ୍ତାଵିଷ୍ଟଃ ସ୍ମରାତୁରଃ
ଏଭଳି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଗୁରୁ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଚିନ୍ତା ଓ ମୋହରେ ଡୁବି, ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଦିନାନି କତିଚିତ୍ତତ୍ର ସ୍ଥିତ୍ଵା ଚିନ୍ତାତୁରୋ ଗୁରୁଃ । ଯଯାଵଥ ଗୃହଂ ତସ୍ଯ ତ୍ଵରିତଶ୍ଚୌଷଧୀପତେଃ
ସେଠାରେ କିଛି ଦିନ ରହି, ଚିନ୍ତାରେ ଦୁଃଖିତ ଗୁରୁ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବେ ଔଷଧୀପତିଙ୍କ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସ୍ଥିତଃ କ୍ଷତ୍ରା ନିଷିଦ୍ଧୋଽସୌ ଦ୍ଵାରଦେଶେ ରୁଷାନ୍ଵିତଃ । ନାଜଗାମ ଶଶୀ ତତ୍ର ଚୁକୋପାତି ବୃହସ୍ପତିଃ
ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ରୋଷରେ ଦ୍ୱାରରେ ରଖିଥିଲେ, ଗୁରୁ ରାଗରେ ଭରିଥିଲେ; ଚନ୍ଦ୍ର ବାହାରକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ, ବୃହସ୍ପତି ଆଉ ଅଧିକ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଅଯଂ ମେ ଶିଷ୍ଯତାଂ ଯାତୋ ଗୁରୁପତ୍ନୀଂ ତୁ ମାତରମ୍ । ଜଗ୍ରାହ ବଲତୋଽଧର୍ମୀ ଶିକ୍ଷଣୀଯୋ ମଯାଧୁନା
“ଏହି ମୋର ଶିଷ୍ୟ ହୋଇ, ଗୁରୁପତ୍ନୀ ମାତାକୁ ବଳଜୋରେ ନେଇଯାଇଛି; ଏହି ଅଧର୍ମୀକୁ ଏବେ ମୁଁ ଶିକ୍ଷା ଦେବି।”
ଉଵାଚ ଵାଚଂ କୋପାତ୍ତୁ ଦ୍ଵାରଦେଶସ୍ଥିତୋ ବହିଃ । କିଂ ଶେଷେ ଭଵନେ ମନ୍ଦ ପାପାଚାର ସୁରାଧମ
ସେ ବାହାରେ ଦ୍ୱାର ପାଖରେ ଦଢ଼ି ରହି, କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ— 'ତୁମେ ଘର ଭିତରେ କାହିଁକି ରହିଛ? ମୂର୍ଖ, ଦୁଷ୍ଟ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ!'
ଦେହି ମେ କାମିନୀଂ ଶୀଘ୍ରଂ ନୋଚେଚ୍ଛାପଂ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ । କରୋମି ଭସ୍ମସାନ୍ନୂନଂ ନ ଦଦାସି ପ୍ରିଯାଂ ମମ
ମୋତେ ତୁରନ୍ତ ମୋ ପ୍ରିୟାକୁ ଦେଅ, ନହେଲେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେବି। ଯଦି ମୋ ପ୍ରିୟାକୁ ଦେଉନାହଁ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମକୁ ଛାର କରିଦେବି।
ସୂତ ଉଵାଚ କ୍ରୂରାଣି ଚୈଵମାଦୀନି ଭାଷଣାନି ବୃହସ୍ପତେଃ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜପତିଃ ଶୀଘ୍ରଂ ନିର୍ଗତଃ ସଦନାଦ୍ବହିଃ
ସୂତ କହିଲେ— ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଏମିତି କଠୋର କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ତୁରନ୍ତ ଘରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ତମୁଵାଚ ହସନ୍ସୋମଃ କିମିଦଂ ବହୁ ଭାଷସେ । ନ ତେ ଯୋଗ୍ଯାସିତାପାଙ୍ଗୀ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତା
ସୋମ ହସି କହିଲେ— 'ତୁମେ ଏତେ କାହିଁକି କଥା କହୁଛ? ସେ କଳାନୟନୀ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତା ନାରୀ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।'
କୁରୂପାଂ ଚ ସ୍ଵସଦୃଶୀଂ ଗୃହାଣାନ୍ଯାଂ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଦ୍ଵିଜ । ଭିକ୍ଷୁକସ୍ଯ ଗୃହେ ଯୋଗ୍ଯା ନେଦୃଶୀ ଵରଵର୍ଣିନୀ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏବଂ ଅପ୍ରସ୍ତୁତ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଜଣାକୁ ନିଅ। ଏପରି ସୁନ୍ଦରୀ ଏକ ଭିକ୍ଷୁକଙ୍କ ଘର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ରତିଃ ସ୍ଵସଦୃଶେ କାନ୍ତେ ନାର୍ଯାଃ କିଲ ନିଗଦ୍ଯତେ । ତ୍ଵଂ ନ ଜାନାସି ମନ୍ଦାତ୍ମନ୍ କାମଶାସ୍ତ୍ରଵିନିର୍ଣଯମ୍
ନାରୀଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ସେଉଁଠି ମିଳେ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ନିଜ ପରି ଜଣେ ପ୍ରିୟା ସହିତ ରହେ। ମୂର୍ଖ, ତୁମେ କାମଶାସ୍ତ୍ରର ନିଷ୍ପତ୍ତି ବୁଝିପାରୁନାହଁ।
ଯଥେଷ୍ଟଂ ଗଚ୍ଛ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ନାହଂ ଦାସ୍ଯାମି କାମିନୀମ୍ । ଯଚ୍ଛକ୍ଯଂ କୁରୁ ତତ୍କାମଂ ନ ଦେଯା ଵରଵର୍ଣିନୀ
ମୂର୍ଖ, ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କର, ଯାଅ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଚାହିଁଥିବା ନାରୀକୁ ଦେବିନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ସମ୍ଭବ, ସେଉଁଠି କର; କିନ୍ତୁ ଏହି ସୁନ୍ଦରୀ ଦେବିନାହିଁ।
କାମାର୍ତସ୍ଯ ଚ ତେ ଶାପୋ ନ ମାଂ ବାଧିତୁମର୍ହତି । ନାହଂ ଦଦେ ଗୁରୋ କାନ୍ତାଂ ଯଥେଚ୍ଛସି ତଥା କୁରୁ
ତୁମର କାମବଶତାରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶାପ ମୋତେ କିଛି କରିପାରିବନାହିଁ। ମୁଁ ମୋ ପ୍ରିୟାକୁ ଦେବିନାହିଁ, ଗୁରୁ। ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତ କର।
ସୂତ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶଶିନା ଚେଜ୍ଯଶ୍ଚିନ୍ତାମାପ ରୁଷାନ୍ଵିତଃ । ଜଗାମ ତରସା ସଦ୍ମ କ୍ରୋଧଯୁକ୍ତଃ ଶଚୀପତେଃ
ସୂତ କହିଲେ— ଶଶିଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି ବୃହସ୍ପତି କ୍ରୋଧ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ତେବେ ଶଚୀଙ୍କ ପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଘରକୁ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶତକ୍ରତୁସ୍ତତ୍ର ଗୁରୁଂ ଦୁଃଖାତୁରଂ ସ୍ଥିତମ୍ । ପାଦ୍ଯାର୍ଘ୍ଯାଚମନୀଯାଦ୍ଯୈଃ ପୂଜଯିତ୍ଵା ସୁସଂସ୍ଥିତଃ
ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦୁଃଖିତ ଓ ବିଷାଦଗ୍ରସ୍ତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖି, ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଆଚମନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ ପରମୋଦାରସ୍ତଂ ତଥାଵସ୍ଥିତଂ ଗୁରୁମ୍ । କା ଚିନ୍ତା ତେ ମହାଭାଗ ଶୋକାର୍ତୋଽସି ମହାମୁନେ
ସେ ଅତି ଉଦାର ଇନ୍ଦ୍ର, ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— 'ମହାଭାଗ, କଣ ତୁମ ଚିନ୍ତା? ମହାମୁନି, କାହିଁକି ଏତେ ଦୁଃଖିତ?'
କେନାପମାନିତୋଽସି ତ୍ଵଂ ମମ ରାଜ୍ଯେ ଗୁରୁଶ୍ଚ ମେ । ତ୍ଵଦଧୀନମିଦଂ ସର୍ଵଂ ସୈନ୍ଯଂ ଲୋକାଧିପୈଃ ସହ
'ମୋ ରାଜ୍ୟରେ କିଏ ତୁମକୁ ଅପମାନ କଲା, ଗୁରୁ? ଏହି ସମସ୍ତ ସେନା ଓ ଲୋକପତିମାନେ ତୁମ ଅଧୀନରେ ଅଛନ୍ତି।'
ବହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଥା ଶମ୍ଭୁର୍ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଦେଵସତ୍ତମାଃ । କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ସାହାଯ୍ଯଂ କା ଚିନ୍ତା ଵଦ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
'ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ। ଏବେ କଣ ଚିନ୍ତା, କହ।'
ଗୁରୁରୁଵାଚ ଶଶିନାପହୃତା ଭାର୍ଯା ତାରା ମମ ସୁଲୋଚନା । ନ ଦଦାତି ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ପ୍ରାର୍ଥିତୋଽପି ପୁନଃ ପୁନଃ
ଗୁରୁ କହିଲେ— 'ମୋର ସୁନୟନୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାରାକୁ ଶଶି ନେଇଯାଇଛି। ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ଅନୁରୋଧ କଲି ମଧ୍ୟ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟ ତାକୁ ଫେରାଇ ଦେଉନାହିଁ।'
କିଂ କରୋମି ସୁରେଶାନ ତ୍ଵମେଵ ଶରଣଂ ମମ । ସାହାଯ୍ଯଂ କୁରୁ ଦେଵେଶ ଦୁଃଖିତୋଽସ୍ମି ଶତକ୍ରତୋ
'ସୁରେଶ, ମୁଁ କଣ କରିବି? ତୁମେ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ। ଦେବେଶ, ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କର; ମୁଁ ଦୁଃଖିତ, ଶତକ୍ରତୁ।'
ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ମା ଶୋକଂ କୁରୁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଦାସୋଽସ୍ମି ତଵ ସୁଵ୍ରତ । ଆନଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ନୂନଂ ଭାର୍ଯାଂ ତଵ ମହାମତେ
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— 'ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଦୁଃଖ କରନାହଁ। ମୁଁ ତୁମର ଦାସ, ସୁବ୍ରତ। ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବି, ମହାମତି।'
ପ୍ରେଷିତେ ଚେନ୍ମଯା ଦୂତେ ନ ଦାସ୍ଯତି ମଦାକୁଲଃ । ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ କରିଷ୍ଯାମି ଦେଵସୈନ୍ଯୈଃ ସମାଵୃତଃ
'ମୁଁ ଦୂତ ପଠାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ସେ ମଦମସ୍ତ ତାକୁ ଫେରାଇ ଦେଇନାହିଁ, ତେବେ ଦେବସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।'
ଇତ୍ଯାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଗୁରୁଂ ଶକ୍ରୋ ଦୂତଂ ଵକ୍ତୃଵିଚକ୍ଷଣମ୍ । ପ୍ରେଷଯାମାସ ସୋମାଯ ଵାର୍ତାଶଂସିନମଦ୍ଭୁତମ୍
ଏଭଳି ଗୁରୁଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଶକ୍ର ବାକ୍ପଟୁ ଏକ ଦୂତକୁ ସୋମଙ୍କ ପାଖକୁ ଖବର ଦେବା ପାଇଁ ପଠାଇଲେ।
ସ ଗତ୍ଵା ଶଶିଲୋକଂ ତୁ ତ୍ଵରିତଃ ସୁଵିଚକ୍ଷଣଃ । ଉଵାଚ ଵଚନେନୈଵ ଵଚନଂ ରୋହିଣୀପତିମ୍
ସେ ଚତୁର ଓ ଦୃତଗତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଇ, ରୋହିଣୀପତିଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରେଷିତୋଽହଂ ମହାଭାଗ ଶକ୍ରେଣ ତ୍ଵାଂ ଵିଵକ୍ଷଯା । କଥିତଂ ପ୍ରଭୁଣା ଯଚ୍ଚ ତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ମହାମତେ
ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ପାଖକୁ ଏକ ସନ୍ଦେଶ ନେଇ ଆସିଛି। ପ୍ରଭୁଂକର କହିଥିବା ସବୁ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ହେ ଧୀର।
ଧର୍ମଜ୍ଞୋଽସି ମହାଭାଗ ନୀତିଂ ଜାନାସି ସୁଵ୍ରତ । ଅତ୍ରିଃ ପିତା ତେ ଧର୍ମାତ୍ମା ନ ନିଦ୍ଯଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ତୁମେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନୀତି ଜାଣିଛ, ଓ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତଧାରୀ। ତୁମର ପିତା ଅତ୍ରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଅଟୁଟ, ତେଣୁ ନିନ୍ଦାଯୋଗ୍ୟ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଭାର୍ଯା ରକ୍ଷ୍ଯା ସର୍ଵଭୂତୈର୍ଯଥାଶକ୍ତି ହ୍ଯତନ୍ଦ୍ରିତୈଃ । ତଦର୍ଥେ କଲହଃ କାମଂ ଭଵିତା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ଏବଂ ଅଲସ୍ୟ ଛାଡି ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନେବା ଉଚିତ୍। ଏହି କାରଣରୁ ବିବାଦ ହେବା ସମ୍ଭବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯଥା ତଵ ତଥା ତସ୍ଯ ଯତ୍ନଃ ସ୍ଯାଦ୍ଦାରରକ୍ଷଣେ । ଆତ୍ମଵତ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ଚିନ୍ତଯ ତ୍ଵଂ ସୁଧାନିଧେ
ଯେପରି ତୁମେ ନିଜର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର, ସେପରି ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍। ହେ ଅମୃତରାଶି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ନିଜ ପରି ଭାବିବା।
ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିସଂଖ୍ଯାସ୍ତେ କାମିନ୍ଯୋ ଦକ୍ଷଜାଃ ଶୁଭାଃ । ଗୁରୁପତ୍ନୀଂ କଥଂ ଭୋକ୍ତୁଂ ତ୍ଵମିଚ୍ଛସି ସୁଧାନିଧେ
ତୁମର ପ୍ରେମିକା ଭାବେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ୨୮ ଜଣୀ ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟା ଅଛନ୍ତି। ହେ ଅମୃତରାଶି, ତେବେ ତୁମେ କିପରି ଗୁରୁଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ସ୍ଵର୍ଗେ ସଦା ଵସନ୍ତ୍ଯେତା ମେନକାଦ୍ଯା ମନୋରମାଃ । ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ତାଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା କାମଂ ମୁଞ୍ଚ ପତ୍ନୀଂ ଗୁରୋରପି
ମେନକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ସଦା ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସନ୍ତି। ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ସେମାନେକୁ ଭୋଗ କର, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ଈଶ୍ଵରା ଯଦି କୁର୍ଵନ୍ତି ଜୁଗୁପ୍ସିତମହନ୍ତଯା । ଅଜ୍ଞାସ୍ତଦନୁଵର୍ତନ୍ତେ ତଦା ଧର୍ମକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍
ଯଦି ମହାନ୍ ଲୋକମାନେ ନିନ୍ଦାଯୋଗ୍ୟ କାମ କରନ୍ତି, ତେବେ ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତାହାରେ ଧର୍ମର ଅବନତି ହୁଏ।