ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ରାକ୍ଷସାଃ ସର୍ଵେ ସମ୍ମୁଖାଃ ଶସ୍ତ୍ରପାଣଯଃ । ତାନାଜ୍ଞାପ୍ଯ କାଲକେତୁଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ପ୍ରଣଯାନ୍ଵିତଃ
ସେ କହିଲେ — ହେ ରାକ୍ଷସମାନେ, ସମସ୍ତେ ଶସ୍ତ୍ର ହାତରେ ନେଇ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଯାଅ। ଏଭଳି ଆଦେଶ ଦେଇ, କାଳକେତୁ ସ୍ନେହରେ ପଚାରିଲେ—
ଏକାଵଲୀଂ ସମୀପସ୍ଥାଂ ଵିଵଶାଂ ଭୃଶଦୁଃଖିତାମ୍ । କୋଽଯମାଯାତି ତନ୍ଵଙ୍ଗି ପିତା ତେ ଵାପରଃ ପୁମାନ୍
ଏହି ଏକାବଳୀଙ୍କ ନିକଟରେ, ଅସହାୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ଏହି ସୁନ୍ଦରୀ, କିଏ ଆସୁଛନ୍ତି? ଏହା କି ତୁମର ବାପା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ପୁରୁଷ?
ତ୍ଵଦର୍ଥେ ସୈନ୍ଯସଂଯୁକ୍ତୋ ବ୍ରୂହି ସତ୍ଯଂ କୃଶୋଦରି । ପିତା ତେ ଯଦି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ନେତୁଂ ତ୍ଵାଂ ଵିରହାତୁରଃ
ହେ କ୍ରୁଶକଟି, ସତ୍ୟ କହ, କାହା ପାଇଁ ଏହି ସେନା ଆସିଛି? ଯଦି ତୁମ ବାପା ବିରହରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ତୁମକୁ ନେବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି—
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତେ ପିତରଂ ସମ୍ଯକ୍ ସଂଗ୍ରାମଂ ନ କରୋମ୍ଯହମ୍ । ଆନଯିତ୍ଵା ଗୃହେ ପୂଜାଂ ରତ୍ନୈର୍ଵସ୍ତ୍ରୈର୍ହଯୈଃ ଶୁଭୈଃ
ତୁମର ବାପା ଥିବାକୁ ଭଲଭାବରେ ଜାଣିଛି, ତେଣୁ ମୁଁ ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବିନାହିଁ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଘରକୁ ଆଣି, ମଣି, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭଲ ଘୋଡ଼ା ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବି।
କରୋମି ତସ୍ଯ ଚାତିଥ୍ଯଂ ଗୃହେ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ଯ ସର୍ଵଥା । ଅନ୍ଯଶ୍ଚେଦ୍ଯଦି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତଂ ହନ୍ମି ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ସେ ଯେତେବେଳେ ମୋ ଘରକୁ ଆସିବେ, ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଅତିଥି ସମ୍ମାନ ଦେବି। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଅନ୍ୟ କେହି ଆସିଥିବେ, ତେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ମାରିଦେବି।
ଆନୀତଃ କିଲ କାଲେନ ମରଣାଯ ମହାତ୍ମନା । ତସ୍ମାଦ୍ଵଦ ଵିଶାଲାକ୍ଷି କୋଽଯମାଯାତି ମନ୍ଦଧୀଃ
ଏହି ମହାନ ଆତ୍ମା କିଛି ସମୟ ପରେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ନିୟତି ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ଓ ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ, ଏହି ମୂଢ଼ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି କିଏ ଆସୁଛି, କହ।
ଅଜ୍ଞାତ୍ଵା ମାଂ ଦୁରାଧର୍ଷଂ କାଲରୂପଂ ମହାବଲମ୍ । ଏକାଵଲ୍ଯୁଵାଚ ନ ଜାନେଽହଂ ମହାଭାଗ କୋଽଯମାଯାତି ସତ୍ଵରଃ
ମୋତେ ନ ଜାଣି, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଅପରାଜେୟ, କାଳର ରୂପ ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ— ଏକାବଳୀ କହିଲେ: ମୁଁ ଜାଣେନି, ହେ ମହାଭାଗ, କିଏ ଏତେ ତୁରନ୍ତ ଆସୁଛି।
ନମେଽସ୍ତି ଵିଦିତଃ କୋଽପି ସ୍ଥିତାଯାସ୍ତଵ ବନ୍ଧନେ । ନାଯଂ ପିତା ମେ ନ ଭ୍ରାତା କୋଽପ୍ଯନ୍ଯୋଽସ୍ତି ମହାବଲଃ
ମୁଁ ତୁମର ବନ୍ଧନରେ ରହିବା ସମୟରେ, ମୋ ପରିଚୟରେ କେହି ନାହିଁ। ସେ ମୋର ପିତା ନୁହଁନ୍ତି, ନାହିଁ ମୋର ଭାଇ; ଅନ୍ୟ କେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ଆସୁଛନ୍ତି।
କିମର୍ଥମିହ ଚାଯାତି ନାହଂ ଵେଦ ଵିନିଶ୍ଚଯମ୍ । ଦୈତ୍ଯ ଉଵାଚ ଏଵଂ ଵଦନ୍ତ୍ଯମୀ ଦୂତା ଵଯସ୍ଯା ତେ ଯଶୋଵତୀ
ସେ କାହିଁକି ଏଠାରେ ଆସୁଛନ୍ତି, ଏହି କଥା ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣେ ନାହିଁ। ଦାନବ କହିଲେ: ଏଭଳି କହୁଛନ୍ତି ଏହି ଦୂତମାନେ, ତୁମର ସଖୀ ଯଶୋବତୀ।
ସମାନୀଯ ଚ ତଂ ଵୀରମାଗତେତି କୃତୋଦ୍ଯମା । କ୍ଵ ଗତା ସା ସଖୀ କାନ୍ତେ ଵିଦଗ୍ଧା କାର୍ଯନିଶ୍ଚଯେ
ସେ ନାୟକଙ୍କୁ ଆଣି, 'ସେ ଆସିଗଲେ' ବୋଲି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ଚତୁର୍ ସଖୀ କାହାକୁ ଯାଇଛନ୍ତି, ଯିଏ କାହିଁକି କଣ କରିବା ଉଚିତ ଜାଣିଥାଏ?
ନାନ୍ଯଃ କୋଽପି ମମାରାତିର୍ଯୋ ମେ ପ୍ରତିବଲୋ ଭଵେତ୍ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଦୂତାସ୍ତତ୍ରାନ୍ଯେ ଵୈ ସମାଗତାଃ
ମୋ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ କିମ୍ବା ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଅନ୍ୟ ଦୂତମାନେ ସେଠାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ତେ ହୋଚୁସ୍ତ୍ଵରିତା ଭୀତାଃ କାଲକେତୁଂ ଗୃହେ ସ୍ଥିତମ୍ । କିଂ ସ୍ଵସ୍ଥୋଽସି ମହାରାଜ ସମୀପେ ସୈନ୍ଯମାଗତମ୍
ସେମାନେ ଦୃତ ଭୟଭୀତ ହୋଇ କାଳକେତୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଘରେ ଥିବାବେଳେ କହିଲେ, "ମହାରାଜ, ଆପଣ କାହିଁକି ଏତେ ଶାନ୍ତ ଅଛନ୍ତି? ସେନା ଆସି ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।"
ନିର୍ଗଚ୍ଛ ନଗରାତ୍ତୂର୍ଣଂ ସୈନ୍ଯେନ ମହତାଽଽଵୃତଃ । ଇତି ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କାଲକେତୁର୍ମହାବଲଃ
ବଡ଼ ସେନା ଘେରି ଆସିଛି, ଏହି କଥା ଶୁଣି କାଳକେତୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନର, ସହସା ସହର ଛାଡ଼ିବାକୁ ଠାରେ।
ରଥମାରୁହ୍ଯ ତ୍ଵରିତୋ ନିର୍ଯଯୌ ସ୍ଵପୁରାଦ୍ବହିଃ । ଏକଵୀରୋଽପି ସହସା ହଯାରୂଢଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ସେ ତୁରନ୍ତ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ନିଜ ସହରରୁ ବାହାରିଗଲା। ଏକା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ି ସାହସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚାଲିଗଲା।
ଆଗତସ୍ତତ୍ର କାମିନ୍ଯା ଵିରହେଣ ସମାକୁଲଃ । ଯୁଦ୍ଧଂ ତଯୋରଭୂତ୍ତତ୍ର ଵୃତ୍ରଵାସଵଯୋରିଵ
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, କାମିନୀଙ୍କୁ ଭଲପାଇ ବିୟୋଗରେ ବେସ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ସେଠାରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେପରି ବୃତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ।
ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରୈର୍ବହୁଧା ମୁକ୍ତୈରାଦୀପିତଦିଗନ୍ତରମ୍ । ଵର୍ତମାନେ ତଦା ଯୁଦ୍ଧେ କାତରାଣାଂ ଭଯାଵହେ
ଏଠାରେ ଅନେକ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର ହେଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଆଗୁନି ଭଳି ଜଳିଉଠିଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ଭୟଭୀତ ଲୋକମାନେ ଅତି ଆତଙ୍କିତ ହେଲେ।
ଗଦଯା ତାଡଯାମାସ ଦୈତ୍ଯଂ ସିନ୍ଧୁସୁତାସୁତଃ । ସ ଗତାସୁଃ ପପାତୋର୍ଵ୍ଯାଂ ଵଜ୍ରାହତ ଇଵାଚଲଃ
ସିନ୍ଧୁର କନ୍ୟାର ପୁଅ ଗଦା ଦେଇ ଦାନବକୁ ମାଡ଼ିଲା। ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ପଡ଼ିଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଭୂମିରେ ଢଳିପଡ଼ିଲା।
ପଲାଯିତ୍ଵା ଗତାଃ ସର୍ଵେ ରାକ୍ଷସା ଭଯପୀଡିତାଃ । ଯଶୋଵତୀ ତତୋ ଗତ୍ଵା ଵେଗାଦେକାଵଲୀଂ ତଦା
ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଭୟରେ ପଳାଇ ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ ଯଶୋବତୀ ତୁରନ୍ତ ଏକାବଳୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା।
ଉଵାଚ ମଧୁରାଂ ଵାଣୀଂ ଵିସ୍ମିତା ମୁଦିତା ଭୃଶମ୍ । ଏହ୍ଯାଲି ନୃପପୁତ୍ରେଣ ଦାନଵୋଽସୌ ନିପାତିତଃ
ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ, ଯଶୋବତୀ ମିଷ୍ଟି କଥା କହିଲା: 'ସଖୀ, ରାଜକୁମାର ସେଇ ଦାନବକୁ ମାରିଦେଇଛନ୍ତି!'
ଏକଵୀରେଣ ଧୀରେଣ ଯୁଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ସୁଦାରୁଣମ୍ । ସ୍କନ୍ଧାଵାରେଽପ୍ଯସୌ ରାଜା ତିଷ୍ଠତ୍ଯଦ୍ଯ ଶ୍ରମାତୁରଃ
ଏକା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ରାଜା ଶିବିରରେ ଥାନ୍ତି, ଶ୍ରମରେ କ୍ଳାନ୍ତ।
ଦର୍ଶନଂ କାଙ୍କ୍ଷମାଣସ୍ତେ ଶ୍ରୁତରୂପଗୁଣସ୍ତଵ । ପଶ୍ଯ ତଂ କୁଟିଲାପାଙ୍ଗି ମନୋଭଵସମଂ ନୃପମ୍
ତୁମର ରୂପ ଓ ଗୁଣ ଶୁଣି, ସେ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହ କରୁଛନ୍ତି। ଟେଢ଼ା ଦୃଷ୍ଟିବାଳା, କାମଦେବ ସମ ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖ।
କଥିତା ତ୍ଵଂ ମଯା ପୂର୍ଵଂ ତସ୍ଯାଗ୍ରେ ଜାହ୍ନଵୀତଟେ । ପୂର୍ଣାନୁରାଗଃ ସଞ୍ଜାତସ୍ତେନାସୌ ଵିରହାତୁରଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଜାହ୍ନବୀ ତଟରେ ପୂର୍ବରୁ ତୁମ କଥା କହିଥିଲି। ସେ ଏବେ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିୟୋଗରେ ବେଦନାଭୋଗୁଛନ୍ତି।
ଵାଞ୍ଛତି ତ୍ଵାଂ ଚାରୁରୂପାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନୃପତିନନ୍ଦନଃ । ସା ତସ୍ଯା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗମନାଯ ମନୋ ଦଧେ
ସେ ରାଜପୁତ୍ର ତୁମ ଚମତ୍କାର ରୂପକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତୁମକୁ ଚାହାନ୍ତି। ଯଶୋବତୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ମନେ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ଲଜ୍ଜମାନା ଭୃଶଂ ଭୀତ୍ଯା କୌମାରଂ ପ୍ରାପ୍ତଯା ତଯା । କଥଂ ତସ୍ଯ ମୁଖଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ କୁମାରୀ ହ୍ଯଵଶା ଭୃଶମ୍
ନୂତନ କୁମାରୀ ହୋଇ, ଲଜ୍ଜା ଓ ଭୟରେ ଅତି ଅସ୍ବସ୍ଥ ହେଲେ। 'ମୁଁ କିପରି ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିବି, ଏମିତି ଅସହାୟ କୁମାରୀ?' ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ସ ମାଂ ଗୃହ୍ଣାତି କାମାର୍ତ ଇତି ଚିନ୍ତାକୁଲା ସତୀ । ଯଶୋଵତ୍ଯା ଯୁତା ତତ୍ର ନରଯାନସ୍ଥିତା ଯଯୌ
'ସେ କାମବଶ ମୋତେ ଧରିନେବେ' ବୋଲି ଭୟରେ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ। ଯଶୋବତୀ ସହିତ ସେ ଶିବିର ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।
ସ୍କନ୍ଧାଵାରେଽତିମଲିନା ମଲିନାମ୍ବରଧାରିଣୀ । ତାମାଗତାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜସୁତୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ଶିବିରରେ ଅତି ମେଳା ଓ ମେଳା କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିବା, ତାହାକୁ ଦେଖି, ବଡ଼ ଚଉଡ଼ିଆ ଆଖି ଥିବା ରାଜପୁତ୍ର କହିଲେ:
ଦର୍ଶନଂ ଦେହି ତନ୍ଵଙ୍ଗି ତୃଷିତେ ନଯନେ ମମ । କାମାତୁରଂ ଚ ତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାଂ ଚ ଲଜ୍ଜାଭରାଵୃତାମ୍
'ସୁକୁମାରୀ, ମୋ ଆଖି ତୁମ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ତରସିଯାଇଛି, ମୋତେ ଏକ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅ।' ସେ ତାଙ୍କୁ କାମେ ଅତି ଆକୁଳ ଦେଖିଲେ, ତାକୁ ଲଜ୍ଜାରେ ଢାକି ଦେଖିଲେ।
ନୀତିଜ୍ଞା ଶିଷ୍ଟମାର୍ଗଜ୍ଞା ତମୁଵାଚ ଯଶୋଵତୀ । ରାଜପୁତ୍ର ପିତାପ୍ଯସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵାମେନାଂ ଦାତୁମିଚ୍ଛତି
ନୀତି ଓ ଶିଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଜାଣିଥିବା ଯଶୋବତୀ କହିଲେ: 'ରାଜପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ବାପା ମଧ୍ୟ ଏହି ଝିଅକୁ ତୁମକୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।'
ଏଷାପି ତ୍ଵଦ୍ଵଶା ନୂନଂ ଭଵିତା ସଙ୍ଗମସ୍ତଵ । କାଲଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷ୍ଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନଯୈନାଂ ପିତୁରନ୍ତିକମ୍
'ଏହି ଝିଅ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମର ହେବ। ତୁମେ ଯୁକ୍ତ ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କର, ରାଜା, ଏହାକୁ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯାଅ।'
ସ ଵିଵାହଵିଧିଂ କୃତ୍ଵା ଦାସ୍ଯତୀତି ଵିନିଶ୍ଚଯଃ । ସ ତସ୍ଯା ଵଚନଂ ତଥ୍ଯଂ ମତ୍ଵା ସୈନ୍ଯସମନ୍ଵିତଃ
'ସେ ବିବାହ ନୀତି ଅନୁସାରେ ଏହାକୁ ତୁମକୁ ଦେବେ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।' ତାଙ୍କ କଥାକୁ ସତ୍ୟ ଭାବି, ସେ ନିଜ ସେନା ସହିତ...