ତତ୍ର ସା ରମତେ ବାଲା ନାନ୍ଯତ୍ର ସୁଖମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ସୁଦୂରେ ଜାହ୍ନଵୀତୀରେ ଭଵନ୍ତି କମଲାନ୍ଯପି
ସେଠି ଝିଅ ଆନନ୍ଦ ମାନେ, ଅନ୍ୟ କୌଣସିଠି ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ମିଳେନାହିଁ। ଦୂରେ ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀ ପାରେ ମଧ୍ୟ କମଳ ଥାଏ।
ରମମାଣା ତତ୍ର ଯାତା ମତ୍ସମେତା ସଖୀଯୁତା । ମଯା ନିଵେଦିତଂ ରାଜନ୍ ପୁତ୍ରୀ ତେ କମଲାକରାନ୍
ସେଠି ଖେଳିବାକୁ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ମୁଁ ଓ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ସାଙ୍ଗମାନେ ସହିତ ଏକାବଳୀ ଯାଉଥିଲେ। ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଥିଲି, ଆପଣଙ୍କ ଝିଅ କମଳ ତଳା ଯାଉଛନ୍ତି।
ପ୍ରେକ୍ଷମାଣାତିଦୂରେ ସା ପ୍ରଯାତି ନିର୍ଜନେ ଵନେ । ନିଷେଧିତାଥ ପିତ୍ରାସୌ ଗୃହେ କୃତ୍ଵା ଜଲାଶଯାନ୍
ସେ ଦୂରରେ କମଳ ଦେଖି ଏକାକୀ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉଥିଲେ। ପିତାଙ୍କ ନିଷେଧ ପରେ, ସେ ଘରେ କମଳ ତଳା ବନାଇଲେ।
କମଲାନ୍ ଵାପଯିତ୍ଵାଥ ପୁଷ୍ପିତାନ୍ ଭ୍ରମରାଵୃତାନ୍ । ତଥାପି ନିର୍ଯଯୌ ବାଲା କମଲାସକ୍ତଚେତନା
ସେଠି ଫୁଲିଥିବା, ମକରନ୍ଦ ଭରା, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଘିରିଥିବା କମଳ ଲଗାଇଲେ। ତଥାପି, ଏହି କମଳରେ ମନ ଲାଗିଥିବା ଝିଅ ବାହାରକୁ ଯିଅଉଥିଲେ।
ତଦା ରାଜ୍ଞା ରକ୍ଷପାଲାଃ ପ୍ରେରିତାଃ ଶସ୍ତ୍ରପାଣଯଃ । ଏଵଂ ରକ୍ଷାଯୁତା ତନ୍ଵୀ ମତ୍ସମେତା ସଖୀଯୁତା । କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ଜାହ୍ନଵୀତୋଯେ ନିତ୍ଯମାଯାତି ଯାତି ଚ
ସେବେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ପାହାଡ଼ିଆମାନେ ସେ ଶୁଣ୍ଡରୀ ଝିଅଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହେଳୀମାନେ ସହିତ ଜହ୍ନବୀ ନଦୀରେ ଖେଳିବାକୁ ଯିବା-ଆସିବାବେଳେ ସବୁବେଳେ ରକ୍ଷା କରିଥାନ୍ତି ।
; ହୈହଯୈକଵୀରାଯ ଯଶୋଵତ୍ଯୈକାଵଲୀମୋଚନାଯ ଦେଵୀସ୍ଵପ୍ନଵର୍ଣନମ୍ ଯଶୋଵତ୍ଯୁଵାଚ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ତନ୍ଵଙ୍ଗୀ ଚଲିତା ଚ ସଖୀଯୁତା । ଚାମରୈର୍ଵୀଜ୍ଯମାନା ସା ରକ୍ଷିତା ବହୁରକ୍ଷିଭିଃ
ଯଶୋବତୀ କହିଲେ: ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ଶୁଣ୍ଡରୀ ଝିଅ ସହେଳୀମାନେ ସହିତ ବାହାରିଲେ; ଚାମରା ଝାଲି ହଲେ ଏବଂ ବହୁ ପାହାଡ଼ିଆ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ।
ସାଯୁଧୈଶ୍ଚାତିସନ୍ନଦ୍ଧୈଃ ସହିତା ଵରଵର୍ଣିନୀ । କ୍ରୀଡାର୍ଥମତ୍ର ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ନଲିନୀଂ ଶୁଭାମ୍
ସେ ଦେହର ରୂପଶ୍ରୀ ଝିଅ ସାଜସଜ୍ଜା ହୋଇ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସହାୟକମାନେ ସହିତ ଏଠି ଶୁଭ୍ର କମଳପୋଖରୀକୁ ଖେଳିବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ, ରାଜା ।
ଅହମପ୍ଯନଯା ସାର୍ଧଂ ଗଙ୍ଗାତୀରେ ସମାଗତା । ଅପ୍ସରୋଭିଃ ସମେତା ଚ କମଲୈଃ କ୍ରୀଡମାନଯା
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଗଲିଥିଲି; ଅପ୍ସରାମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର କମଳ ଖେଳରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।
ଏକାଵଲୀ ତଥା ଚାହଂ ଜାତେ କ୍ରୀଡାପରେ ଯଦା । ସହସୈଵ ତଦାଯାତୋ ଦାନଵୋ ବଲସଂଯୁତଃ
ଏକାବଳୀ ଏବଂ ମୁଁ ଦୁହେଁ ଖେଳରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବାବେଳେ, ହଠାତ୍ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ଆସିପହଁଚିଲା ।
କାଲକେତୁରିତି ଖ୍ଯାତୋ ରାକ୍ଷସୈର୍ବହୁଭିର୍ଯୁତଃ । ପରିଘାସିଗଦାଚାପବାଣତୋମରପାଣିଭିଃ
ସେ ଦାନବଙ୍କ ନାମ କାଳକେତୁ, ଅନେକ ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ; ସେମାନେ ପରିଘ, ତଳୱାର, ଗଦା, ଧନୁ, ଶର ଏବଂ ତୋମର ଧରିଥିଲେ ।
ଦୃଷ୍ଟା ଚୈକାଵଲୀ ତେନ ରୂପଯୌଵନଶାଲିନୀ । ଦ୍ଵିତୀଯା କାମପତ୍ନୀଵ କ୍ରୀଡମାନା ସୁପଙ୍କଜୈଃ
ସେ ଏକାବଳୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲା, ଯିଏ ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ କମଳ ଖେଳୁଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ କାମଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପତ୍ନୀ ଭାବିଲା ।
ମଯୋକ୍ତୈକାଵଲୀ ରାଜନ୍ କୋଽଯଂ ଦୈତ୍ଯଃ ସମାଗତଃ । ଗଚ୍ଛାଵୋ ରକ୍ଷପାଲାନାଂ ମଧ୍ଯେ ପଙ୍କଜଲୋଚନେ
ମୁଁ ଏକାବଳୀଙ୍କୁ କହିଲି: 'ହେ କମଳନୟନୀ, ଏହି ଦାନବ କିଏ ଆସିଛି? ଚାଲ, ଆମେ ପାହାଡ଼ିଆମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯିବା ।'
ଵିମୃଶ୍ଯୈଵ ସଖୀ ଚାହଂ ତ୍ଵରଯୈଵ ଗତେ ଭଯାତ୍ । ମଧ୍ଯେ ଵୈ ସୈନିକାନାଂ ତୁ ସାଯୁଧାନାଂ ନୃପାତ୍ମଜ
ଏଭଳି ଭାବି, ମୁଁ ଭୟରେ ଦ୍ରୁତ ଚାଲି ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସେନାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପହଁଚିଲି, ରାଜପୁତ୍ର ।
କାଲକେତୁସ୍ତୁ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୋହିନୀଂ ମଦନାତୁରଃ । ଗଦାଂ ଗୁର୍ଵୀ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ଧାଵମାନଃ ସମାଗତଃ
କିନ୍ତୁ କାଳକେତୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କାମବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ଭାରି ଗଦା ଧରି ଦୌଡ଼ି ଆସିଲା ।
ରକ୍ଷକାନ୍ଦୂରତଃ କୃତ୍ଵା ଜଗ୍ରାହାମ୍ବୁଜଲୋଚନାମ୍ । ତ୍ରସ୍ତାଂ ଵେପଥୁସଂଯୁକ୍ତାଂ କ୍ରନ୍ଦମାନାଂ କୃଶୋଦରୀମ୍
ସେ ପାହାଡ଼ିଆମାନେକୁ ଦୂରେ ହଟାଇ, କମଳନୟନୀ, ଭୟରେ କମ୍ପିତ ଏବଂ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିବା କୃଶୋଦରୀଙ୍କୁ ଧରିନେଲା ।
ତ୍ଯଜୈନାଂ ମାଂ ଗୃହାଣେତି ମଯା ଚୋକ୍ତୋଽପି ଦାନଵଃ । ନ ମାଂ ଜଗ୍ରାହ କାମାର୍ତସ୍ତାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଵିନିଃସୃତଃ
ମୁଁ ଚିତ୍କାର କରିଲି: 'ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼, ମୋତେ ଧର', କିନ୍ତୁ ଦାନବ କାମବଶ ମୋତେ ଧରିଲାନି, ତାଙ୍କୁ ଧରି ନେଇଗଲା ।
ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠେତି ଭାଷନ୍ତୋ ରକ୍ଷକାସ୍ତଂ ମହାବଲମ୍ । ପ୍ରତିଷିଧ୍ଯ ତୁ ସଂଗ୍ରାମଂ ଚକ୍ରୁର୍ଵିସ୍ମଯକାରକମ୍
ପାହାଡ଼ିଆମାନେ 'ଥମ୍ବ, ଥମ୍ବ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ରୋକି ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ ।
ତସ୍ଯାପି ରାକ୍ଷସାଃ କ୍ରୂରାଃ ସର୍ଵତଃ ଶସ୍ତ୍ରପାଣଯଃ । ଯୁଯୁଧୂ ରକ୍ଷକୈଃ ସାର୍ଧଂ ସ୍ଵାମିକାର୍ଯେ କୃତୋଦ୍ଯମାଃ
ସେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ପାହାଡ଼ିଆମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଦେଶ ପୂରଣ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ ।
ସଂଗ୍ରାମସ୍ତୁ ତଦା ଜାତଃ କାଲକେତୋସ୍ତଥା ରଣେ । ନିହତ୍ଯ ରକ୍ଷକାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଗୃହୀତ୍ଵୈନାଂ ମହାବଲଃ
ତାପରେ କାଳକେତୁ ଓ ପାହାଡ଼ିଆମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରି, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାଙ୍କୁ ଧରିନେଲା ।
ଯୁକ୍ତୋ ରାକ୍ଷସସୈନ୍ଯେନ ନିର୍ଜଗାମ ପୁରଂ ପ୍ରତି । ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାଂ ରୁଦତୀଂ ବାଲାଂ ଗୃହୀତା ଦାନଵେନ ତୁ
ରାକ୍ଷସ ସେନା ସହିତ ସେ ତାଙ୍କର ସହରକୁ ଚାଲିଗଲା; ଦାନବ ଧରିଥିବା ଶିଶୁ ଝିଅ କାନ୍ଦୁଥିବାକୁ ଦେଖିଲି ।
ପୃଷ୍ଠତୋଽହଂ ଗତା ତତ୍ର ଯତ୍ର ନୀତା ସଖୀ ମମ । ଵିକ୍ରୋଶନ୍ତୀ ଯଥା ସା ମାଂ ପଶ୍ଯେଦିତି ପଦାନୁଗା
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଉଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପଛରୁ ଚାଲିଗଲି, ଯାହାଁକି ମୋ ସହେଳୀକୁ ନେଇଯାଉଥିଲେ; ସେ କାନ୍ଦୁଥିବା ବେଳେ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଁ ମୁଁ ପଦେ ପଦେ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲି ।
ସାପି ମାମାଗତାଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କିଞ୍ଚିତ୍ସ୍ଵସ୍ଥାଭଵତ୍ତଦା । ଗତାହଂ ତତ୍ସମୀପେ ତୁ ତାମାଭାଷ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ମୋତେ ଆସିଥିବା ଦେଖି କିଛି ସ୍ଥିର ହେଲେ; ମୁଁ ତାଙ୍କ ସମୀପକୁ ଗଲି, ପୁନିପୁନି ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲି ।
ସା ମାଂ ପ୍ରାପ୍ଯାତିଦୁଃଖାର୍ତା ସ୍ତମ୍ଭସ୍ଵେଦସମାକୁଲା । କଣ୍ଠେ ଗୃହୀତ୍ଵା ମାଂ ଭୂପ ରୁରୋଦ ଭୃଶଦୁଃଖିତା
ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି, ଅତି ଦୁଃଖରେ ଭାସିଯାଇଥିବା, ଶରୀର ଜଡ଼ ଓ ଘମରେ ଭିଜିଯାଇଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ମୋ ଗଳାକୁ ଧରି ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଅତିରିକ୍ତ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ, ରାଜା।
ସ ମାମାହ କାଲକେତୁଃ ପ୍ରୀତିପୂର୍ଵମିଦଂ ଵଚଃ । ସମାଶ୍ଵାସଯ ଭୀତାଂ ତ୍ଵଂ ସଖୀଂ ଚଞ୍ଚଲଲୋଚନାମ୍
ତାପରେ କାଳକେତୁ ମୋତେ ସ୍ନେହର ସହିତ କହିଲେ, 'ତୁମର ଭୟଭୀତ ମିତ୍ର, ଯାହାର ଦୃଷ୍ଟି ଚଞ୍ଚଳ, ସେଠିକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଅ।'
ପ୍ରାପ୍ତଂ ମମାଦ୍ଯ ନଗରଂ ଦେଵଲୋକସମଂ ପ୍ରିଯେ । ଦାସୋଽସ୍ମି ତଵ ରତ୍ଯା ହି କସ୍ମାତ୍କ୍ରନ୍ଦସି କାତରା
'ଆଜି ମୋର ନଗର, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକ ସମାନ, ଆମେ ପହଞ୍ଚିଛୁ, ପ୍ରିୟା। ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରେମର ଦାସ, ତେବେ କାହିଁକି ଭୟରେ କାନ୍ଦୁଛ?''
କଥଯୈନାଂ ସଖୀଂ ତେଽଦ୍ଯ ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵ ସୁଲୋଚନେ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମାଂ ସଖୀପାର୍ଶ୍ଵେ ସମାରୋପ୍ଯ ରଥୋତ୍ତମେ
'ଆଜି ତୁମ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହ, ସୁନ୍ଦର ନୟନି, ଏବଂ ନିଜେ ଶାନ୍ତ ହେଅ।' ଏହିପରି କହି, ସେ ମୋତେ ମୋର ସଂଗିନୀ ପାଖରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥରେ ବସାଇଲେ।
ଜଗାମ ତରସା ଦୁଷ୍ଟଃ ପୁରେ ସ୍ଵସ୍ଯ ମନୋହରେ । ସୈନ୍ଯେନ ମହତା ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲଵଦନାମ୍ବୁଜଃ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ, ମୁହଁରେ ଆନନ୍ଦର ହାସ ଫୁଟିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ତାଙ୍କର ଆକର୍ଷଣୀୟ ସହରକୁ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଏକାଵଲୀ ତଥା ମାଂ ଚ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଧଵଲେ ଗୃହେ । ରାକ୍ଷସାନ୍ ଗୃହରକ୍ଷାର୍ଥଂ କଲ୍ପଯାମାସ କୋଟିଶଃ
ଏକାବଳୀ ଓ ମୋତେ ଧଳା ଘରେ ରଖି, ଘରକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ଦ୍ଵିତୀଯେ ଦିଵସେ ସୋଽଥ ମାମୁଵାଚ ରହୋ ନୃପ । ପ୍ରବୋଧଯ ସଖୀଂ ବାଲାଂ ଶୋଚନ୍ତୀଂ ଵିରହାତୁରାମ୍
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ, ସେ ମୋତେ ଗୁପ୍ତରେ କହିଲେ, ରାଜା, 'ତୁମର ଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ବିୟୋଗରେ ପୀଡିତ ମିତ୍ରକୁ ଜାଗ୍ରତ କର।'
ପତ୍ନୀ ମେ ଭଵ ସୁଶ୍ରୋଣି ସୁଖଂ ଭୁଙ୍କ୍ଷଵ ଯଥେପ୍ସିତମ୍ । ରାଜ୍ଯଂ ତ୍ଵଦୀଯଂ ଚନ୍ଦ୍ରାସ୍ଯେ ସେଵକୋଽହଂ ସଦା ତଵ
'ସୁନ୍ଦର ଶୋଣି, ତୁମେ ମୋର ପତ୍ନୀ ହେଅ, ଇଚ୍ଛାମତେ ସୁଖ ଭୋଗ କର। ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ, ଏହି ରାଜ୍ୟ ତୁମର, ମୁଁ ସଦା ତୁମର ସେବକ।'