ପୁଷ୍ଯାର୍କଯୋଗସଂଯୁକ୍ତେ ଦିଵସେ ନୃପସତ୍ତମଃ । କାରଯାମାସ ସମ୍ଭାରାନଭିଷେକାର୍ଥମାଦରାତ୍
ପୁଷ୍ୟ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଶୁଭ ଯୋଗ ଥିବା ଦିନରେ, ସେଇ ରାଜା ଅତି ଆଦରରେ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରାଇଥିଲେ।
ଦ୍ଵିଜାନାହୂଯ ଵେଦଜ୍ଞାନ୍ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଚକ୍ଷଣାନ୍ । ଅଭିଷେକଂ ଚକାରାସୌ ଵିଧିଵତ୍ ସ୍ଵାତ୍ମଜସ୍ଯ ହ
ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କୁ ଡାକି, ସେ ନିଜ ପୁଅଙ୍କର ଅଭିଷେକ ସଠିକ୍ ବିଧିରେ କରାଇଥିଲେ।
ଜଲମାନୀଯ ତୀର୍ଥେଭ୍ଯଃ ସାଗରେଭ୍ଯଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵଃ । ସ୍ଵଯଂ ଚକାର ଵିଥିଵଦଭିଷେକଂ ଶୁଭେ ଦିନେ
ରାଜା ନିଜେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ସମୁଦ୍ରରୁ ଜଳ ଆଣି, ଶୁଭ ଦିନରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ।
ଧନଂ ଦତ୍ତ୍ଵାଥ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ରାଜ୍ଯଂ ପୁତ୍ରେ ନିଵେଶ୍ଯ ସଃ । ଜଗାମ ଵନମେଵାଶୁ ସ୍ଵର୍ଗକାମଃ ସ ଭୂପତିଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇ ଓ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ସେଇ ରାଜା ସ୍ବର୍ଗ ଆଶା କରି ଶୀଘ୍ରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଏକଵୀରଂ ନୃପଂ କୃତ୍ଵା ସମ୍ମାନ୍ଯ ସଚିଵାନଥ । ଭାର୍ଯଯା ସହ ଭୂପାଲଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ଵନଂ ଵଶୀ
ପୁଅଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ରାଜା କରି ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ମୈନାକଶିଖରେ ରାଜା କୃତ୍ଵା ତାର୍ତୀଯମାଶ୍ରମମ୍ । ନିତ୍ଯଂ ପତ୍ରଫଲାହାରଶ୍ଚିନ୍ତଯାମାସ ପାର୍ଵତୀମ୍
ମୈନାକ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ତୃତୀୟ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରି, ସେ ରାଜା ପତ୍ର ଓ ଫଳ ଖାଇ ନିତ୍ୟ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ।
ଏଵଂ ସ ନୃପତିଃ କୃତ୍ଵା ଦିଷ୍ଟାନ୍ତେ ସହ ଭାର୍ଯଯା । ମୃତୋଽସୌ ଵାସଵଂ ଲୋକଂ ଗତଃ ପୁଣ୍ଯେନ କର୍ମଣା
ଏଭଳି ଭାବେ ନିଜ ଭାଗ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସେ ରାଜା ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ଓ ନିଜ ପୁଣ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ପିତା ପ୍ରାପ୍ତ ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵାଥ ହୈହଯଃ । ଚକାର ଵେଦନିର୍ଦିଷ୍ଟଂ କର୍ମ ଚୈଵୌର୍ଧ୍ଵଦୈହିକମ୍
ପିତା ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ହୈହୟ ଭଲଭାବରେ ବେଦ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟା ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ।
କୃତ୍ଵୋତ୍ତରାଃ କ୍ରିଯାଃ ସର୍ଵାଃ ପିତୁଃ ପାର୍ଥିଵନନ୍ଦନଃ । ରାଜ୍ଯଂ ଚକାର ମେଧାଵୀ ପିତ୍ରା ଦତ୍ତଂ ସୁସମ୍ମତମ୍
ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପରଲୋକ କ୍ରିୟା କରି, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ରାଜପୁତ୍ର ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଓ ସମ୍ମତି ମିଳିଥିବା ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କଲେ।
ଏକଵୀରୋଽଥ ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ରାଜ୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍ । ବୁଭୁଜେ ଵିଵିଧାନ୍ ଭୋଗାନ୍ସଚିଵୈଶ୍ଚ ସୁମାନିତଃ
ଏକମାତ୍ର ଶୂର ଓ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ, ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ, ସେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଭୀର ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ।
ଏକସ୍ମିନ୍ ଦିଵସେ ରାଜା ମନ୍ତ୍ରିପୁତ୍ରୈଃ ସମନ୍ଵିତଃ । ଜଗାମ ଜାହ୍ନଵୀତୀରେ ହଯାରୂଢଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଗୋଟିଏ ଦିନ, ସେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ି ଜାହ୍ନବୀ ତୀରକୁ ଗଲେ।
ସମ୍ପଶ୍ଯନ୍ ପାଦପାନ୍ ରମ୍ଯାନ୍ କୋକିଲାଲାପସଂଯୁତାନ୍ । ପୁଷ୍ପିତାନ୍ ଫଲସଂଯୁକ୍ତାନ୍ ଷଟ୍ପଦାଲିଵିରାଜିତାନ୍
ସେ କୋଇଲିର ମଧୁର ଡାକରେ ଭରିଥିବା, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଲଗା ଓ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଝୁଣ୍ଡରେ ଶୋଭିତ ସୁନ୍ଦର ଗଛମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ମୁନୀନାମାଶ୍ରମାନ୍ଦିଵ୍ଯାନ୍ ଵେଦଧ୍ଵନିନିନାଦିତାନ୍ । ହୋମଧୂମାଵୃତାକାଶାନ୍ ମୃଗଶାଵସମାଵୃତାନ୍
ସେ ମୁନିମାନେଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ରମ, ବେଦ ଧ୍ୱନିରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା, ହୋମର ଧୂଆଁରେ ଆକାଶ ଢାକିଥିବା ଓ ମୃଗଶାବକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖିଲେ।
କେଦାରାଞ୍ଛାଲିସମ୍ପକ୍ଵାନ୍ ଗୋପିକାଭିଃ ସୁରକ୍ଷିତାନ୍ । ପ୍ରଫୁଲ୍ଲପଙ୍କଜାରାମାନ୍ନିକୁଞ୍ଜାଂଶ୍ଚ ମନୋରମାନ୍
ସେ ପକ୍ୱ ଧାନ ଥିବା କ୍ଷେତ୍ର, ଗୋପୀମାନେ ଭଲ ଭାବେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ପଦ୍ମ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କୁଞ୍ଜମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରେକ୍ଷମାଣଃ ପ୍ରିଯାଲାଂସ୍ତୁ ଚମ୍ପକାନ୍ ପନସଦ୍ରୁମାନ୍ । ବକୁଲାଂସ୍ତିଲକାନ୍ନୀପାନ୍ମନ୍ଦାରାଂଶ୍ଚ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତାନ୍
ସେ ପ୍ରିୟାଳ, ଚମ୍ପକ, ପନସ, ବକୁଳ, ତିଳକ, ନୀପ ଓ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ମନ୍ଦାର ଗଛମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ଶାଲାଂସ୍ତାଲାଂସ୍ତମାଲାଂଶ୍ଚ ଜମ୍ବୂଚୂତକଦମ୍ବକାନ୍ । ସ ଗଚ୍ଛଞ୍ଜାହ୍ନଵୀତୋଯେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲଂ ଶତପତ୍ରକମ୍
ସେ ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ, ଜାମୁ, ଆମ୍ବ ଓ କଦମ୍ବ ଗଛମାନେ ଦେଖି, ଯେତେବେଳେ ଜାହ୍ନବୀ ଜଳ ପାଖରେ ଯାଉଥିଲେ, ଏକ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ପଦ୍ମ ଦେଖିଲେ।
ପଙ୍କଜଂ ଚାତିଗନ୍ଧାଢ୍ଯମପଶ୍ଯଦଵନୀପତିଃ । ଦକ୍ଷିଣେ ଜଲଜସ୍ଯାଥ ପାର୍ଶ୍ଵେ କମଲଲୋଚନାମ୍
ସେ ଭୂମିର ନାଥ ଅତି ସୁଗନ୍ଧିତ ପଦ୍ମ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ତାହାର ଦକ୍ଷିଣ ପାଖରେ କମଳନୟନୀ ଏକ ନାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
କନକାଭାଂ ସୁକେଶୀଂ ଚ କମ୍ବୁଗ୍ରୀଵାଂ କୃଶୋଦରୀମ୍ । ବିମ୍ବୋଷ୍ଠୀ ସୁନ୍ଦରୀଂ କିଞ୍ଚିତ୍ସମୁଦ୍ଯତ୍ସୁପଯୋଧରାମ୍
ସେଇ ନାରୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର, ସୁନ୍ଦର କେଶ, ଶଂଖ ଭଳି ଗଳା, ପତଳ ମଧ୍ୟ, ବିମ୍ବ ଫଳ ଭଳି ଠୋଠ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ହଳକା ଉଠିଥିବା ଭଲ ଗଠିତ ଅଂଶ ଥିଲେ।
ସୁନାସାଂ ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀମପଶ୍ଯତ୍ କନ୍ଯକାଂ ନୃପଃ । ରୁଦତୀଂ ତାଂ ସଖୀଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵିହ୍ଵଲାଂ ଦୁଃଖପୀଡିତାମ୍
ରାଜା ଏକ ସୁନ୍ଦର ନାକ ଓ ଆକୃତିର ଜୁବତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ କନ୍ୟା କନ୍ଦୁଥିଲେ, ସଙ୍ଗୀନୀ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ, ଦୁଃଖରେ ଭାରି ଅସ୍ଥିର ଓ ବେଦନାରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ।
ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରାଂ କ୍ରନ୍ଦମାନାଂ ଵିଜନେ କୁରରୀମିଵ । ସଂଵୀକ୍ଷ୍ଯ ରାଜା ପପ୍ରଚ୍ଛ କନ୍ଯକାଂ ଶୋକକାରଣମ୍
ଚୋଖୁ ଲୁହାରେ ଭରିଥିବା, ଏକା ଜଣେ ପକ୍ଷୀ ପରି ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ କନ୍ଦୁଥିବା ସେ ଝିଅକୁ ଦେଖି, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖର କାରଣ ପଚାରିଲେ।
ସୁନସେ ବ୍ରୂହି କାସି ତ୍ଵଂ କସ୍ଯ ପୁତ୍ରୀ ଶୁଭାନନେ । ଗନ୍ଧର୍ଵୀ ଦେଵକନ୍ଯାଥ କଥଂ ରୋଦିଷି ସୁନ୍ଦରି
ହେ ସୁନ୍ଦର ନାକ ଥିବା, ତୁମେ କିଏ? କାହାର ଝିଅ? ହେ ଶୁଭ ମୁହଁ ଥିବା, ତୁମେ ଦେବକନ୍ୟା କିମ୍ବା ଗାନ୍ଧର୍ବୀ? ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, କାହିଁକି ଏମିତି କନ୍ଦୁଛ?
କଥମେକାକିନୀ ବାଲେ ତ୍ଯକ୍ତା କେନ ପିକସ୍ଵରେ । ପତିସ୍ତେ କ୍ଵ ଗତଃ କାନ୍ତେ ପିତା ଵା ବ୍ରୂହି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ହେ ଶିଶୁ, ତୁମେ କିଏ ଛାଡ଼ି ଦେଇଛି, ଏମିତି ଏକା ହେଇ କୁହୁକୁହୁ ସ୍ୱରରେ କନ୍ଦୁଛ? ହେ ପ୍ରିୟା, ତୁମର ସ୍ୱାମୀ କିଏଁଠି ଗଲେ, କିମ୍ବା ପିତା କେଉଁଠି? ମୋତେ ଏବେ କୁହ।
କିଂ ତେ ଦୁଃଖମରାଲଭ୍ରୁ କଥଯାଦ୍ଯ ମମାନ୍ତିକେ । କରୋମି ଦୁଃଖନାଶଂ ତେ ସର୍ଵଥୈଵ କୃଶୋଦରି
ହେ ଅଳ୍ପଭୌ ଭୌ, କଣ ଦୁଃଖ ତୁମକୁ ଭୋଗାଉଛି? ଏଠାରେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କୁହ। ହେ କୃଶକଟି, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଦେବି।
ନ ରାଜ୍ଯେ ମମ ତନ୍ଵଙ୍ଗି ପୀଡାଂ କୋଽପି କରୋତ୍ଯଲମ୍ । ନ ଭଯଂ ଚୌରଜଂ କାନ୍ତେ ନ ରାକ୍ଷସଭଯଂ ତଥା
ମୋ ରାଜ୍ୟରେ, ହେ ସୁକମଳ ଅଙ୍ଗ ଥିବା, କେହି ଏପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉନାହାନ୍ତି। ହେ ପ୍ରିୟା, ଏଠାରେ ଚୋର ଭୟ ନାହିଁ, ରାକ୍ଷସ ଭୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ମଯି ଶାସତି ଭୂପାଲେ ନୋତ୍ପାତା ଦାରୁଣା ଭୁଵି । ଭଯଂ ନ ଵ୍ଯାଘ୍ରସିଂହେଭ୍ଯୋ ନ ଭଯଂ କସ୍ଯଚିଦ୍ଭଵେତ୍
ମୁଁ ଭୂପତି ଭାବେ ଶାସନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଘଟନା ହୁଏନାହିଁ। ବାଘ କିମ୍ବା ସିଂହରୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ ନାହିଁ, କାହାରୁ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ।
ଵଦ ଵାମୋରୁ କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଵିଲାପଂ ଜାହ୍ନଵୀତଟେ । କରୋଷି ତ୍ରାଣହୀନାତ୍ର କିଂ ତେ ଦୁଃଖଂ ଵଦସ୍ଵ ମେ
ହେ ସୁନ୍ଦର ଜଂଘା ଥିବା, ତୁମେ ଏଠି ଜହ୍ନବୀ ତଟରେ କାହିଁକି ଏଭଳି କାନ୍ଦୁଛ? କେହି ସହାୟ ନଥିବାରୁ କି? କଣ ଦୁଃଖ ଆଛି, ମୋତେ କୁହ।
ହନ୍ମ୍ଯହଂ ଦୁଃଖମତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ପୃଥିଵୀତଲେ । ଦୈଵଂ ଚ ମାନୁଷଂ କାନ୍ତେ ଵ୍ରତମେତନ୍ମମାଦ୍ଭୁତମ୍
ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଅତି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖକୁ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ୱ କରିପାରିବି। ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ମଣିଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେଉ, ମୋର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରତିଜ୍ଞା।
ଵିଶାଲଲୋଚନେ ବ୍ରୂହି କରୋମି ତଵ ଚିନ୍ତିତମ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଵଚନେ ରାଜ୍ଞା ଶ୍ରୁତ୍ଵୋଵାଚ ମୃଦୁସ୍ଵନା
ହେ ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ତୁମର ଇଚ୍ଛା କୁହ, ମୁଁ ସେହି କାମ କରିଦେବି। ରାଜା ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ ମୃଦୁ ସ୍ୱରରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଶୃଣୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମମ ଶୋକସ୍ଯ କାରଣମ୍ । ଵିପତ୍ତିରହିତଃ ପ୍ରାଣୀ କଥଂ ରୁଦତି ଭୂପତେ
ହେ ରାଜାଧିରାଜ, ମୋ ଦୁଃଖର କାରଣ ମୁଁ ଏବେ କହିବି। ଅପଦ ନଥିବା ପ୍ରାଣୀ କେମିତି କାନ୍ଦିପାରିବ, ହେ ଭୂପତି?
ପ୍ରବ୍ରଵୀମି ମହାବାହୋ ଯଦର୍ଥଂ ରୁଦତୀ ତ୍ଵହମ୍ । ତଵ ରାଜ୍ଯାଦନ୍ଯଦେଶେ ରାଜା ପରମଧାର୍ମିକଃ
ହେ ମହାବାହୁ, ମୁଁ କାହିଁକି କନ୍ଦୁଛି, ତାହା କହୁଛି। ତୁମ ରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ଜଣେ ଅତି ଧାର୍ମିକ ରାଜା ଅଛନ୍ତି।