ଦିଵ୍ଯଦେହୌ ତତୋ ଜାତୌ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣାଵୁଭୌ । ଵିମାନଵରସଂଵିଷ୍ଟୌ ସ୍ତୂଯମାନୌ ସୁରୈର୍ଦିଵି
ତାପରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ଦିବ୍ୟ ଶରୀରଧାରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ନାରାୟଣ ଏକ ଶୁଭ୍ର ବିମାନରେ ବସି ଦେଖାଦେଲେ।
ଗନ୍ତୁକାମଂ ପତିଂ ପ୍ରାହ କମଲା କମଲାପତିମ୍ । ଗୃହାଣେମଂ ସୁତଂ ନାଥ ନାହଂ ଶକ୍ତାସ୍ମି ହାପିତୁମ୍
ଚାଲିଯିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା କମଳା ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ କମଳାପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଶିଶୁକୁ ନିଅ; ମୁଁ ଏହାକୁ ଛାଡିପାରିବି ନାହିଁ।'
ପ୍ରାଣପ୍ରିଯୋଽସ୍ତି ମେ ପୁତ୍ରଃ କାନ୍ତ୍ଯା ତ୍ଵତ୍ସଦୃଶଃ ପ୍ରଭୋ । ଗୃହୀତ୍ଵୈନଂ ଗମିଷ୍ଯାଵୋ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ମଧୁସୂଦନ
ମୋ ପୁଅ ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ଏହାର ରୂପ ତୁମ ପରି ଅଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ। ଚଳ, ଏହି ଶିଶୁକୁ ନେଇ ଆମେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯିବା।
ହରିରୁଵାଚ ମା ଵିଷାଦଂ ପ୍ରିଯେ କର୍ତୁଂ ତ୍ଵମର୍ହସି ଵରାନନେ । ତିଷ୍ଠତ୍ଵଯଂ ସୁଖେନାତ୍ର ରକ୍ଷା ମେ ଵିହିତା ତ୍ଵିହ
ହରି କହିଲେ: 'ହେ ପ୍ରିୟେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହେଉନି। ଏହି ଶିଶୁ ଏଠାରେ ସୁଖରେ ରୁହୁ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଏହାର ରକ୍ଷାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛି।'
କାର୍ଯଂ କିମପି ଵାମୋରୁ ଵର୍ତତେ ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍ । ନିବୋଧ କଥଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ସୁତସ୍ଯାତ୍ର ଵିମୋଚନେ
ହେ ସୁନ୍ଦର କମରବଳୀ, ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର କାମ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଶିଶୁର ମୁକ୍ତି ବିଷୟରେ କହିବି, ଶୁଣ।
ତୁର୍ଵସୁର୍ନାମ ଵିଖ୍ଯାତୋ ଯଯାତିତନୁଜୋ ଭୁଵି । ହରିଵର୍ମେତି ପିତ୍ରାସ୍ଯ କୃତଂ ନାମ ସୁଵିଶ୍ରୁତମ୍
ପୃଥିବୀରେ ଏକ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ତୁର୍ବସୁ, ସେ ଯୟାତିଙ୍କ ପୁଅ। ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ ହରିବର୍ମା ନାମ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ସ ରାଜା ପୁତ୍ରକାମୋଽଦ୍ଯ ତପସ୍ତପତି ପାଵନେ । ତୀର୍ଥେ ଵର୍ଷଶତଂ ଜାତଂ ତସ୍ଯ ଵୈ କୁର୍ଵତସ୍ତପଃ
ସେ ରାଜା ପୁଅ ଲାଗି ଏବେ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ତପସ୍ୟା କରିବାରେ ଏକ ଶତବର୍ଷ ବିତିଗଲା।
ତସ୍ଯାର୍ଥେ ନିର୍ମିତଃ ପୁତ୍ରୋ ମଯାଯଂ କମଲାଲଯେ । ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ନୃପଂ ସୁଭ୍ରୁ ପ୍ରେରଯିଷ୍ଯାମି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ହେ କମଳାଳୟ, ମୁଁ ଏହି ପୁଅକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଏବେ ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆସିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରିବି।
ତସ୍ମୈ ଦାସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପୁତ୍ରଂ ପୁତ୍ରକାମାଯ କାମିନି । ଗୃହୀତ୍ଵା ସ୍ଵଗୃହଂ ରାଜା ପ୍ରାପଯିଷ୍ଯତି ବାଲକମ୍
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ଏହି ପୁଅକୁ ପୁଅ ଚାହୁଁଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଇଦେବି। ରାଜା ଏହି ଶିଶୁକୁ ନେଇ ନିଜ ଘରକୁ ନେଇଯିବେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯାଶ୍ଵାସ୍ଯ ପ୍ରିଯାଂ ପଦ୍ମାଂ କୃତ୍ଵା ରକ୍ଷାଂ ଚ ବାଲକେ । ଵିମାନଵରମାରୁହ୍ଯ ପ୍ରଯଯୌ ପ୍ରିଯଯା ସହ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏଭଳି ଭାବେ ପ୍ରିୟା ପଦ୍ମାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ଏବଂ ଶିଶୁର ରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରି, ସେ ବିମାନରେ ଚଢ଼ି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହ ଚାଲିଗଲେ।
ଏକଵୀରାଖ୍ଯାନଵର୍ଣନମ୍ ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ ସଂଶଯୋଽଯଂ ମହାନତ୍ର ଜାତମାତ୍ରଃ ଶିଶୁସ୍ତଥା । ମୁକ୍ତଃ କେନ ଗୃହୀତୋଽସାଵେକାକୀ ଵିଜନେ ଵନେ
ଏକବୀର ନାମକ କଥା
କା ଗତିସ୍ତସ୍ଯ ବାଲସ୍ଯ ଜାତା ସତ୍ଯଵତୀସୁତ । ଵ୍ଯାଘ୍ରସିଂହାଦିଭିର୍ହିଂସ୍ରୈର୍ଗୃହୀତୋ ନାତିବାଲକଃ
ଜନମେଜୟ ପଚାରିଲେ: ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା—ଏହି ନବଜାତ ଶିଶୁକୁ କିଏ ଛାଡ଼ିଲା ଏବଂ କିଏ ଏକାକି ଜଙ୍ଗଲରେ ନେଇଗଲା?
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣୌ ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଥାନାଚ୍ଚ ଚଲିତୌ ଯଦା । ତଦୈଵ ତତ୍ର ଚମ୍ପାଖ୍ଯଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିଦ୍ଯାଧରଃ କିଲ
ହେ ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର, ସେ ଶିଶୁର କଣ ହେଲା? ସେ କି ବାଘ, ସିଂହ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ହିଂସ୍ର ପଶୁ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇନଥିଲା କି?
ଵିମାନଵରମାରୂଢଃ କାମିନ୍ଯା ସହିତୋ ନୃପ । ମଦନାଲସଯା କାମଂ କ୍ରୀଡମାନୋ ଯଦୃଚ୍ଛଯା
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ନାରାୟଣ ସେଠାରୁ ଚାଲିଯିବା ସମୟରେ, ସେଠାକୁ ଚମ୍ପା ନାମକ ଏକ ବିଦ୍ୟାଧର ଆସିଥିଲେ।
ଵିଲୋକ୍ଯ ତଂ ଶିଶୁଂ ଭୂମାଵେକାକିନମନୁତ୍ତମମ୍ । ଦେଵପୁତ୍ରପ୍ରତୀକାଶଂ ରମମାଣଂ ଯଥାସୁଖମ୍
ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହ ବିମାନରେ ଚଢ଼ି, ମନରେ ମୋହ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ ସେଠାକୁ ଅଚାନକ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵିମାନାତ୍ତରସୋତ୍ତୀର୍ଯ ଚମ୍ପକସ୍ତଂ ଶିଶୁ ଜଵାତ୍ । ଜଗ୍ରାହ ଚ ମୁଦଂ ପ୍ରାପ ନିଧିଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଥାଧନଃ
ଚମ୍ପକ ବିମାନରୁ ତଳକୁ ଅସି, ଏକାକି ଭୂମିରେ ଥିବା ସେ ଶିଶୁକୁ ଦେଖି ତୁରନ୍ତ ଧରିଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ, ଯେପରି ଅନ୍ୟେ କେହି ଧନ ମିଳିଲା ବୋଲି ଖୁସି ହୁଏ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ଚମ୍ପକଃ ପ୍ରାଦାଦ୍ଦେଵ୍ଯୈ ତଂ ମଦନୋପମମ୍ । ମଦନାଲସାଯୈ ତଂ ବାଲଂ ଜାତମାତ୍ରଂ ମନୋହରମ୍
ଚମ୍ପକ ଏହି ଶିଶୁଟିକୁ, ଯେଉଁଠି ମଦନଙ୍କ ପରି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଦେବୀ ମଦନରେ ଅଳସା ଥିଲେ, ଏହି ନବଜାତ, ମନୋହର ଶିଶୁକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ସା ଗୃହୀତ୍ଵା ଶିଶୁଂ ପ୍ରେମ୍ଣା ସରୋମାଞ୍ଚା ସଵିସ୍ମଯା । ମୁଖଂ ଚୁଚୁମ୍ବ ବାଲସ୍ଯ କୃତ୍ଵା ତୁ ହୃଦଯେ ଭୃଶମ୍
ସେ ଦେବୀ ଶିଶୁଟିକୁ ଭଲପାଇ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ଶରୀର ଭାବରେ ଭରିଗଲା, ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ହୃଦୟ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲା; ଶିଶୁର ମୁହଁକୁ ଚୁମ୍ବନ କରି, ହୃଦୟରେ ଭଲଭାବରେ ଧରିଲେ।
ଆଲିଙ୍ଗିତଶ୍ଚୁମ୍ବିତଶ୍ଚ ତଯାସୌ ପ୍ରୀତିପୂର୍ଵକମ୍ । ଉତ୍ସଙ୍ଗେ ଚ କୃତସ୍ତନ୍ଵ୍ଯା ପୁତ୍ରଭାଵେନ ଭାରତ
ସେ ଦେବୀ ଭଲପାଇ ଶିଶୁଟିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଚୁମ୍ବନ କଲେ; ତାଙ୍କର ଶୂନ୍ଦର ଦେହ ଶିଶୁଟିକୁ ଉତ୍ସଙ୍ଗରେ ରଖିଲେ, ପୁତ୍ର ଭାବରେ।
କୃତ୍ଵାଙ୍କେ ତୌ ସମାରୂଢୌ ଵିମାନଂ ଦମ୍ପତୀ ମୁଦା । ପତିଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଚାର୍ଵଙ୍ଗୀ ପ୍ରହସ୍ଯ ମଦନାଲସା
ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ଶିଶୁଟିକୁ ଅଂକରେ ବସାଇ, ଦମ୍ପତି ହର୍ଷରେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସିଲେ; ଶୂନ୍ଦର ଦେହବତୀ, ମଦନରେ ଅଳସା ଦେବୀ ହସି ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
କସ୍ଯାଯଂ ବାଲକଃ କାନ୍ତ ତ୍ଯକ୍ତଃ କେନ ଚ କାନନେ । ପୁତ୍ରୋଽଯଂ ମମ ଦେଵେନ ଦତ୍ତସ୍ତ୍ର୍ଯମ୍ବକପାଣିନା
‘ପ୍ରିୟ, ଏହି ଶିଶୁ କାହାର? କିଏ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଛାଡିଦେଲା? ଏହି ପୁତ୍ରକୁ କି ମୋତେ ଦେବତା, ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ ହାତରେ ଦେଲେ?’
ଚମ୍ପକ ଉଵାଚ ପ୍ରିଯେ ଗତ୍ଵାଦ୍ଯ ପୃଚ୍ଛେଯଂ ଶକ୍ରଂ ସର୍ଵଜ୍ଞମାଶୁ ଵୈ । ଦେଵୋ ଵା ଦାନଵୋ ଵାପି ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ଵା ଶିଶୁଃ କିଲ
ଚମ୍ପକ କହିଲେ: ‘ପ୍ରିୟେ, ଆଜି ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ପଚାରିବି, ସେ ସବୁଜଣା; ଏହି ଶିଶୁ ଦେବତା, ଦାନବ କିମ୍ବା ଗନ୍ଧର୍ବ କି?’
ତେନାଜ୍ଞପ୍ତଃ କରିଷ୍ଯାମି ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଵନାଦମୁମ୍ । ଅପୃଷ୍ଟ୍ଵା ନୈଵ କର୍ତଵ୍ଯଂ କାର୍ଯଂ କିଞ୍ଚିନ୍ମଯା ଧ୍ରୁଵମ୍
‘ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ମିଳିଲେ, ମୁଁ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ମିଳିଥିବା ପୁତ୍ର ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି; ପଚାରିନାହିଁ, ମୁଁ କିଛି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।’
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ତଂ ଵିମାନେନାଥ ଚମ୍ପକଃ । ଯଯୌ ଶକ୍ରପୁରଂ ତୂର୍ଣଂ ହର୍ଷେଣୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନଃ
ଏପରି କହି, ଚମ୍ପକ ଦେବୀ ଏବଂ ଶିଶୁକୁ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସାଇ, ଆନନ୍ଦରେ ଚକ୍ଷୁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଶକ୍ରପୁରକୁ ଗଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ପାଦଯୋଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଚମ୍ପକସ୍ତୁ ଶଚୀପତିମ୍ । ନିଵେଦ୍ଯ ବାଲକଂ ପ୍ରାହ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟଃ ସ୍ଥିତଃ
ଚମ୍ପକ ଭକ୍ତିରେ ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଦରେ ନମସ୍କାର କଲେ; ଶିଶୁକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରି, ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଇ କହିଲେ।
ଦେଵଦେଵ ମଯା ଲବ୍ଧସ୍ତୀର୍ଥେ ପରମପାଵନେ । କାଲିନ୍ଦୀତମସାସଙ୍ଗେ ବାଲକୋଽଯଂ ସ୍ମରପ୍ରଭଃ
‘ଦେବଦେବ, ମୁଁ ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଶିଶୁକୁ କାଳିନ୍ଦୀ ଏବଂ ତମସା ନଦୀର ପବିତ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ମିଳିଛି।’
କସ୍ଯାଯଂ ବାଲକଃ କାନ୍ତଃ କଥଂ ତ୍ଯକ୍ତଃ ଶଚୀପତେ । ଆଜ୍ଞା ଚେତ୍ତଵ ଦେଵେଶ କୁର୍ଵେଽହଂ ବାଲକଂ ସୁତମ୍
‘ଶଚୀପତି, ଏହି ଶୂନ୍ଦର ଶିଶୁ କାହାର? କିପରି ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଛାଡିଦେଲା? ଦେବେଶ, ଆପଣ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, ମୁଁ ଏହି ଶିଶୁକୁ ପୁତ୍ର ଭାବେ ନେବାକୁ ଚାହେଁ।’
ଅତୀଵ ସୁନ୍ଦରୋ ବାଲଃ ପ୍ରିଯାଯା ଵଲ୍ଲଭଃ ସୁତଃ । କୃତ୍ରିମସ୍ତୁ ସୁତଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ସର୍ଵଥା
‘ଏହି ଶିଶୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ମୋ ପ୍ରିୟା ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର; କିନ୍ତୁ ଏଭଳି ଶିଶୁ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ସଦା ଦତକ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।’
ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ପୁତ୍ରୋଽଯଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଵାଜିରୂପଧରସ୍ଯ ହ । ହୈହଯୋଽଯଂ ମହାଭାଗ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଂ ଜାତଃ ପରନ୍ତପଃ
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ‘ଏହି ଶିଶୁ ହେଉଛି ଵାସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯିଏ ଅଶ୍ୱ ରୂପ ଧରିଥିଲେ; ଏହି ହୈହୟ ମହାଭାଗ, ଲକ୍ଷ୍ମୀରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରୁଥିବା।’
ଉତ୍ପାଦିତୋ ଭଗଵତା କାର୍ଯାର୍ଥଂ କିଲ ବାଲକଃ । ଦାତୁଂ ନୃପତଯେ ନୂନଂ ଯଯାତିତନଯାଯ ଚ
‘ଭଗବାନ୍ ଏହି ଶିଶୁକୁ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉତ୍ପାଦନ କରିଛନ୍ତି; ଏହି ପୁତ୍ରକୁ ଏକ ରାଜା, ଯୟାତିଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଦେବାକୁ।’