ଇତ୍ଯୁକ୍ତଂ ଦେଵଦେଵେନ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା । ଏକାନ୍ତେ କିଲ ପୃଷ୍ଟେନ ମଯା ଶୈଲସୁତାପ୍ରିଯ
ଏଭଳି ଭାବେ, ମୁଁ ଏକାନ୍ତରେ ପଚାରିବା ପରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ନାଥ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ, ହେ ପାହାଡ଼ ଝିଅଙ୍କ ପ୍ରିୟ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵାଂ ଵଲ୍ଲଭଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଧ୍ଯାତଵତୀ ହ୍ଯହମ୍ । ତଥା କୁରୁ ମହେଶାନ ଯଥା ମେ ପ୍ରିଯସଙ୍ଗମଃ
ସେଥିପାଇଁ, ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବୋଲି ଜାଣି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଧ୍ୟାନ କରିଛି। ମହେଶ୍ୱର, ମୋ ପ୍ରିୟ ସହିତ ପୁନି ମିଳିବା ପାଇଁ ଦୟାକର।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ଶ୍ରିଯୋ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହେଶ୍ଵରଃ । ତାମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ପ୍ରିଯୈର୍ଵାକ୍ଯୈର୍ଯଥାର୍ଥଂ ଵାକ୍ଯକୋଵିଦଃ
ବ୍ୟାସ କହିଛନ୍ତି: ଏଭଳି ଶ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କୁ ମିଠା ଓ ସତ୍ୟ କଥା କହି ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵ ପୃଥୁଶ୍ରୋଣି ତୁଷ୍ଟୋଽହଂ ତପସା ତଵ । ସମାଗମସ୍ତେ ପତିନା ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଶାନ୍ତ ହେଅ, ହେ ପ୍ରସ୍ଥୁ ଶୋଣୀ, ମୁଁ ତୁମର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମର ପତି ସହିତ ମିଳନ ନିଶ୍ଚିତ ହେବ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅତ୍ରୈଵ ହଯରୂପେଣ ଭଗଵାଞ୍ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ । ଆଗମିଷ୍ଯତି ତେ କାମଂ ପୂର୍ଣଂ କର୍ତୁଂ ମଯେରିତଃ
ଏଠାରେ ଏହି ସ୍ଥାନରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ଭଗବାନ ଘୋଡ଼ା ଆକାରରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ, ମୁଁ ଯେପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛି, ସେହିପରି ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବେ।
ତଥାହଂ ପ୍ରେରଯିଷ୍ଯାମି ତଂ ଦେଵଂ ମଧୁସୂଦନମ୍ । ଯଥାସୌ ହଯରୂପେଣ ତ୍ଵାମେଷ୍ଯତି ମଦାତୁରଃ
ମୁଁ ଏହିପରି ମଧୁସୂଦନ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେବି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ମୋର ପ୍ରଭାବରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ଘୋଡ଼ା ଆକାର ଧାରଣ କରି, ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ।
ପୁତ୍ରସ୍ତେ ଭଵିତା ସୁଭ୍ରୁ ନାରାଯଣସମଃ କ୍ଷିତୌ । ଭଵିଷ୍ଯତି ସ ଭୂପାଲଃ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତଃ
ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିବଳିକା, ତୁମର ପୁଅ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ସମାନ ହେବେ; ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ରାଜା ହେବେ।
ସୁତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମହାଭାଗେ ତ୍ଵଂ ତେନ ପତିନା ସହ । ଗନ୍ତାସି ଦେଵି ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ପ୍ରିଯା ତସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯସି
ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳି ମହିଳା, ପୁଅ ଲାଗିବା ପରେ, ତୁମେ ତୁମ ପତି ସହିତ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯିବେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ହେବେ।
ଏକଵୀରେତି ନାମ୍ନାସୌ ଖ୍ଯାତିଂ ଯାସ୍ଯତି ତେ ସୁତଃ । ତସ୍ମାତ୍ତୁ ହୈହଯୋ ଵଂଶୋ ଭୁଵି ଵିସ୍ତାରମେଷ୍ଯତି
ତୁମର ପୁଅ 'ଏକବୀର' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ହୈହୟ ବଂଶ ପୃଥିବୀରେ ବିସ୍ତାର ପାଇବ।
ପରଂ ତୁ ଵିସ୍ମୃତାସି ତ୍ଵଂ ହୃଦିସ୍ଥାଂ ପରମେଶ୍ଵରୀମ୍ । ମଦାନ୍ଧା ମତ୍ତଚିତ୍ତା ଚ ତେନ ତେ ଫଲମୀଦୃଶମ୍
କିନ୍ତୁ ତୁମେ ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଭୁଲିଗଲ; ମଦରେ ମତ୍ତ ଓ ଅହଂକାରରେ ଲିନ ହୋଇଥିଲୁ, ତେଣୁ ଏହି ଫଳ ମିଳିଛି।
ଅତସ୍ତଦ୍ଦୋଷଶାନ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ହୃଦିସ୍ଥାଂ ପରଦେଵତାମ୍ । ଶରଣଂ ଯାହି ସର୍ଵାତ୍ମଭାଵେନ ଜଲଧେଃ ସୁତେ
ଏହି ଦୋଷ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ ଦେଇ ଶରଣ ନିଅ, ହେ ସମୁଦ୍ର କନ୍ୟା।
ଅନ୍ଯଥା ତଵ ଚିତ୍ତଂ ତୁ କଥଂ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଧଯୋତ୍ତମେ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରଂ ଦେଵ୍ଯୈ ଭଗଵାଞ୍ଛୈଲଜାପତିଃ
ନହେଲେ, ତୁମର ମନ କିପରି ସେ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଆକାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିପାରିବ? ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଏପରି ଭାବେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ପାହାଡ଼ର ନାଥ ଚାଲିଗଲେ।
ଅନ୍ତର୍ଧାନଂ ଗତଃ ସାକ୍ଷାଦୁମଯା ସହିତଃ ଶିଵଃ । ସାପି ତତ୍ରୈଵ ଚାର୍ଵଙ୍ଗୀ ସଂସ୍ଥିତା କମଲାସନା
ଶିବ ଓ ଉମା ଏକାଠି ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଏବଂ ସେ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗବଳିକା ସେଠାରେ ରହିଲେ, ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିଲେ।
ଧ୍ଯାଯନ୍ତୀ ଚରଣାମ୍ଭୋଜଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ପରମଶୋଭନମ୍ । ଦେଵାସୁରଶିରୋରତ୍ନନିଘୃଷ୍ଟନଖମଣ୍ଡଲମ୍
ସେ ଦେବୀଙ୍କର ଅତି ସୁନ୍ଦର ପଦପଦ୍ମକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ, ଯାହାର ନଖମଣି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମୁଣ୍ଡର ମଣିରେ ଘସି ଚମକୁଥିଲା।
ପ୍ରେମଗଦ୍ଗଦଯା ଵାଚା ତୁଷ୍ଟାଵ ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ପ୍ରତୀକ୍ଷମାଣା ଭର୍ତାରଂ ହଯରୂପଧରଂ ହରିମ୍
ପ୍ରେମରେ କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ ସେ ବାରମ୍ବାର ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଘୋଡ଼ା ଆକାର ଧାରଣ କରିବାକୁ ଯାଉଥିବା ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ପୁତ୍ରଜନ୍ମାନନ୍ତରଂ ସ୍ଵସ୍ଵରୂପେଣ ଵୈକୁଣ୍ଠଗମନଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତସ୍ଯୈ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରଂ ଶମ୍ଭୁଃ କୈଲାସଂ ତ୍ଵରିତୋ ଯଯୌ । ରମ୍ଯଂ ଦେଵଗଣୈର୍ଜୁଷ୍ଟମପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ମଣ୍ଡିତମ୍
ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେବା ପରେ, ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପରେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯିବାର ବର୍ଣ୍ଣନା। ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଦେବୀଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଶମ୍ଭୁ ତୁରନ୍ତ କୈଳାସକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ରମ୍ୟତା ଦେଇଥିଲେ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଚିତ୍ରରୂପଂ ଗଣଂ କାର୍ଯଵିଶାରଦମ୍ । ପ୍ରେଷଯାମାସ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ଲକ୍ଷ୍ମୀକାର୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
ସେଠାରେ ଗିଅ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ଚିତ୍ରରୂପ ଗଣକୁ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପଠାଇଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ।
ଶିଵ ଉଵାଚ ଚିତ୍ରରୂପ ହରିଂ ଗତ୍ଵା ବ୍ରୂହି ତ୍ଵଂ ଵଚନାନ୍ମମ । ଯଥାସୌ ଦୁଃଖିତାଂ ପତ୍ନୀଂ ଵିଶୋକାଂ ଚ କରିଷ୍ଯତି
ଶିବ କହିଲେ— ହେ ଚିତ୍ରରୂପ, ତୁମେ ହରିଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ମୋର କଥା କହ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖିତ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଶୋକମୁକ୍ତ କରିପାରିବେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଶ୍ଚିତ୍ରରୂପୋଽଥ ନିର୍ଜଗାମ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତଃ । ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ପରମଂ ସ୍ଥାନଂ ଵୈଷ୍ଣଵୈଶ୍ଚ ଗଣୈର୍ଵୃତମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ଚିତ୍ରରୂପ ତୁରନ୍ତ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁତ ବୈଷ୍ଣବ ସଙ୍ଗୀ ଥିଲେ।
ନାନାଦ୍ରୁମଗଣାକୀର୍ଣଂ ଵାପୀଶତଵିରାଜିତମ୍ । ସଂଜୁଷ୍ଟଂ ହଂସକାରଣ୍ଡମଯୂରଶୁକକୋକିଲୈଃ
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଥିଲା, ଶତାଧିକ ଜଳାଶୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା, ହଂସ, କାଦମ୍ବ, ମୟୂର, ଶୁଆ, କୋଇଲି ଭଳି ପକ୍ଷୀମାନେ ତାହାକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରୁଥିଲେ।
ଉଚ୍ଚପ୍ରାସାଦସଂଯୁକ୍ତଂ ପତାକାଭିରଲଂକୃତମ୍ । ନୃତ୍ଯଗୀତକଲାପୂର୍ଣଂ ମନ୍ଦାରଦ୍ରୁମସଂଯୁତମ୍
ଉଚ୍ଚ ମହଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ, ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ କଳାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମନ୍ଦାର ଗଛରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ବକୁଲାଶୋକତିଲକଚମ୍ପକାଲିଵିମଣ୍ଡିତମ୍ । କୂଜିତୈର୍ଵିହଗାନାଂ ତୁ କର୍ଣାହ୍ଲାଦକରୈର୍ଯୁତମ୍
ବକୁଳ, ଅଶୋକ, ତିଳକ, ଚମ୍ପକ ଓ ଆଲିବି ଗଛରେ ଶୋଭିତ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ମଧୁର କୁହୁକାରେ କାନ୍ ଆନନ୍ଦ ମିଳୁଥିଲା।
ସଂଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଭଵନଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦ୍ଵାସ୍ଥୌ ପ୍ରାହ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ । ଜଯଵିଜଯନାମାନୌ ଵେତ୍ରପାଣୀ ସ୍ଥିତାଵୁଭୌ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଭବନକୁ ଦେଖି, ସେ ଦୁଇ ଦ୍ୱାରପାଳ ଜୟ ଓ ବିଜୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, ସେମାନେ ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରି ଦ୍ୱାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।
ଚିତ୍ରରୂପ ଉଵାଚ ଭୋ ନିଵେଦଯତ ଶୀଘ୍ରଂ ହରଯେ ପରମାତ୍ମନେ । ଦୂତଂ ପ୍ରାପ୍ଯଂ ହରସ୍ଯାତ୍ର ପ୍ରେରିତଂ ଶୂଲପାଣିନା
ଚିତ୍ରରୂପ କହିଲେ, 'ହେ, ଶୀଘ୍ର ହରିଙ୍କୁ ଖବର ଦିଅ, ସେଠାରେ ଶୂଳଧାରୀ ହରଙ୍କ ଦୂତ ଆସିଛି।'
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ଜଯଃ ପରମବୁଦ୍ଧିମାନ୍ । ଗତ୍ଵା ହରିଂ ପ୍ରଣମ୍ଯାହ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟଃ ପୁରଃ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଜୟ ହରିଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଓ ହାତ ଜୋଡି ଆଦର ସହିତ କହିଲେ।
ଦେଵଦେଵ ରମାକାନ୍ତ କରୁଣାକର କେଶଵ । ଦ୍ଵାରି ତିଷ୍ଠତି ଦୂତୋଽତ୍ର ଶଙ୍କରସ୍ଯ ସମାଗତଃ
'ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, କରୁଣାସାଗର କେଶବ, ଦ୍ୱାରେ ଏଠାରେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦୂତ ଆସିଛନ୍ତି।'
ଆଜ୍ଞାପଯ ପ୍ରଵେଷ୍ଟଵ୍ଯୋ ନ ଵେତି ଗରୁଡଧ୍ଵଜ । ଚିତ୍ରରୂପଧରୋଽପ୍ଯସ୍ତି ନ ଜାନେ କାର୍ଯଗୌରଵମ୍
'ହେ ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ, ଆପଣ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ସେଠିକୁ ଭିତରକୁ ଆଣିବି କି ନାହିଁ? ସେ ଚିତ୍ରରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତାଙ୍କର କାମର ଗୁରୁତ୍ୱ ଜାଣେ ନାହିଁ।'
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ହରିଃ ପ୍ରାହ ଜଯଂ ପ୍ରଜ୍ଞାତକାରଣଃ । ପ୍ରଵେଶଯାତ୍ର ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଭୃତ୍ଯଂ ସମଯସଂସ୍ଥିତମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, କାରଣ ବୁଝିଥିବା ହରି ଜୟଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସେବକ ଯିଏ ନିୟମ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି, ସେଠିକୁ ଏଠାରେ ଆଣ।'
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଜଯସ୍ତୂର୍ଣଂ ଗତ୍ଵା ତଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ । ଏହୀତ୍ଯାକାରଯାମାସ ଜଯଃ ଶଙ୍କରସେଵକମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜୟ ତୁରନ୍ତ ଯାଇ, ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ 'ଆସ' ବୋଲି ଡାକି, ଶଙ୍କରଙ୍କ ସେବକଙ୍କୁ ଭିତରକୁ ନେଇଲେ।
ପ୍ରଵେଶିତୋ ଜଯେନାଥ ଚିତ୍ରରୂପସ୍ତଥାକୃତିଃ । ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦଣ୍ଡଵଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟଃ ସ୍ଥିତଃ
ଜୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭିତରକୁ ଆଣାଯିବା ପରେ, ଚିତ୍ରରୂପ ତଳକୁ ପଡ଼ି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଓ ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।