ତତସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ମହାଦେଵୋ ଵୃଷାରୂଢସ୍ତ୍ରିଲୋଚନଃ । ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷୋଽଭୂନ୍ମହେଶାନଃ ପାର୍ଵତୀସହିତଃ ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ ବୃଷଭ ଉପରେ ବସିଥିବା, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମହାଦେବ ଖୁସି ହେଲେ; ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସହିତ ମହେଶ୍ୱର ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖାଦେଲେ।
ତତ୍ରୈତ୍ଯ ସଗଣଃ ଶମ୍ଭୁସ୍ତାମାହ ହରିଵଲ୍ଲଭାମ୍ । ତପସ୍ଯନ୍ତୀଂ ମହାଭାଗାମଶ୍ଵିନୀରୂପଧାରିଣୀମ୍
ଶମ୍ଭୁ ତାଙ୍କ ସହ ଗଣମାନେ ସହିତ ସେଠାକୁ ଆସି, ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ତପସ୍ୟାରତ ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ମହାଭାଗ୍ୟବତୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
କିଂ ତପସ୍ଯସି କଲ୍ଯାଣି ଜଗନ୍ମାତର୍ଵଦସ୍ଵ ମେ । ସର୍ଵାର୍ଥଦଃ ପତିସ୍ତେଽସ୍ତି ସର୍ଵଲୋକଵିଧାଯକଃ
ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ହେ ଜଗତ୍ଜନନୀ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛ? ମୋତେ କୁହ। ତୁମର ପତି ସମସ୍ତ ଦେବା, ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।
ହରିଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଦ୍ଯ ମାଂ କସ୍ମାତ୍ସ୍ତୌଷି ଦେଵି ଜଗତ୍ପତିମ୍ । ଵାସୁଦେଵଂ ଜଗନ୍ନାଥଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯକମ୍
ହେ ଦେବୀ, ଆଜି ତୁମେ ହରିଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ମୋତେ—ଏହି ଜଗତ୍ନାଥ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ବାସୁଦେବଙ୍କୁ—କାହିଁକି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ?
ଵେଦୋକ୍ତଂ ଵଚନଂ କାର୍ଯଂ ନାରୀଣାଂ ଦେଵତା ପତିଃ । ନାନ୍ଯସ୍ମିନ୍ସର୍ଵଥା ଭାଵଃ କର୍ତଵ୍ଯଃ କର୍ହିଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍
ବେଦରେ କୁହାଯାଇଛି, ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ପତି ହେଉଛନ୍ତି ଦେବତା; କେବେଠି, କେବେଉଁସି ସମୟରେ ଅନ୍ୟ କାହାରେ ଭକ୍ତି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପତିଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଧର୍ମ ଏଵ ସନାତନଃ । ଯାଦୃଶସ୍ତାଦୃଶଃ ସେଵ୍ଯଃ ସର୍ଵଥା ଶୁଭକାମ୍ଯଯା
ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ନାରୀମାନେର ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଧର୍ମ; ସେଯେପରି ହେଉନାହିଁ, ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଶୁଭ ଆଶାରେ ସେବା କରିବା ଉଚିତ।
ନାରାଯଣସ୍ତୁ ସର୍ଵେଷାଂ ସେଵ୍ଯୋ ଯୋଗ୍ଯଃ ସଦୈଵ ହି । ତଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦେଵଦେଵେଶଂ କିଂ ମାଂ ଧ୍ଯାଯସି ସିନ୍ଧୁଜେ
ନାରାୟଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ସେବାଯୋଗ୍ୟ; ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ହେ ସିନ୍ଧୁଜା, ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଧ୍ୟାନ କରୁଛ?
ଲକ୍ଷ୍ମୀରୁଵାଚ ଆଶୁତୋଷ ମହେଶାନ ଶପ୍ତାହଂ ପତିନା ଶିଵ । ମାଂ ସମୁଦ୍ଧର ଦେଵେଶ ଶାପାଦସ୍ମାଦ୍ଦଯାନିଧେ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ: ହେ ମହେଶ୍ୱର, ମୁଁ ମୋ ପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ; ହେ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ଦୟାସାଗର, ଏହି ଶାପରୁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର।
ତଦୋକ୍ତଂ ହରିଣା ଶମ୍ଭୋ ଶାପାନୁଗ୍ରହକାରଣମ୍ । ଵିଜ୍ଞପ୍ତେନ ମଯା କାମଂ ଦଯାଯୁକ୍ତେନ ଵିଷ୍ଣୁନା
ହରିଙ୍କ କଥା ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପ ଓ କୃପା ପାଇଁ ହୋଇଥିଲା; ମୁଁ ଦୟାମୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୋ ଅନୁରୋଧ ଜଣାଇଛି।
ଯଦା ତେ ଭଵିତା ପୁତ୍ରସ୍ତଦା ଶାପସ୍ଯ ମୋକ୍ଷଣମ୍ । ଭଵିଷ୍ଯତି ଚ ଵୈକୁଣ୍ଠଵାସସ୍ତେ କମଲାଲଯେ
ଯେତେବେଳେ ତୁମର ପୁଅ ହେବ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଶାପ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ; ଏବଂ ହେ କମଳାଳୟା, ତୁମେ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ବାସ କରିବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତାହଂ ତପସ୍ତପ୍ତୁମାଗତାସ୍ମି ତପୋଵନେ । ଆରାଧିତୋ ମଯା ଦେଵ ତ୍ଵଂ ସର୍ଵାର୍ଥପ୍ରଦାଯକଃ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ଏହି ତପୋବନକୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଆସିଛି; ମୁଁ ତୁମକୁ, ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ, ପୂଜିଛି।
ପତିସଙ୍ଗଂ ଵିନା ପୁତ୍ରଂ ଦେଵଦେଵ ଲଭେ କଥମ୍ । ସ ତୁ ତିଷ୍ଠତି ଵୈକୁଣ୍ଠେ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵାମାମନାଗସମ୍
ପତି ସହ ମିଳନ ଛାଡ଼ି, ମୁଁ କିପରି ପୁଅ ପାଇପାରିବି, ହେ ଦେବଦେବ? ସେ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ରହୁଛନ୍ତି, ମୋତେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଥିବା ସତ୍ୱେ ଛାଡ଼ିଦେଇ।
ଵରଂ ମେ ଦେହି ଦେଵେଶ ଯଦି ତୁଷ୍ଟୋଽସି ଶଙ୍କର । ତଵ ତସ୍ଯ ଦ୍ଵିଧା ଭାଵୋ ନାସ୍ତି ନୂନଂ କଦାଚନ
ଯଦି ତୁମେ ଖୁସି ଅଛ, ହେ ଦେବେଶ, ମୋତେ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ, ଶଙ୍କର; ତୁମେ ଓ ସେ, ମଧ୍ୟରେ କେବେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।
ମଯୈତଦ୍ଗିରିଜାକାନ୍ତ ଜ୍ଞାତଂ ପତ୍ଯୁଃ ପୁରୋ ହର । ଯସ୍ତ୍ଵଂ ଯୋଽସୌ ପୁନର୍ଯୋଽସୌ ସ ତ୍ଵଂ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ
ମୁଁ ଏହି କଥା, ହେ ଗିରିଜାପ୍ରିୟ, ମୋ ପତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବୁଝିଛି: ତୁମେ ଯେଉଁଠି, ସେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏକତ୍ଵଂ ଚ ମଯା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମଯା ତେ ସ୍ମରଣଂ କୃତମ୍ । ଅନ୍ଯଥା ମମ ଦୋଷସ୍ତ୍ଵାମାଶ୍ରଯନ୍ତ୍ଯା ଭଵେଚ୍ଛିଵ
ଏହି ଏକତ୍ୱକୁ ବୁଝି, ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରିଛି; ନହେଲେ, ତୁମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଲେ ମୋ ଦୋଷ ହେଇଯିବ, ହେ ଶିବ।
ଶିଵ ଉଵାଚ କଥଂ ଜ୍ଞାତସ୍ତ୍ଵଯା ଦେଵି ମମ ତସ୍ଯ ଚ ସୁନ୍ଦରି । ଐକ୍ଯଭାଵୋ ହରେର୍ନୂନଂ ସତ୍ଯଂ ମେ ଵଦ ସିନ୍ଧୁଜେ
ଶିବ କହିଲେ: ହେ ଦେବୀ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ କିପରି ମୋ ଓ ସେଉଁଠି ଏକତ୍ୱ ବୁଝିଲ? ହେ ସିନ୍ଧୁଜା, ହରି ସହ ଏହି ଏକତ୍ୱ ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ କଥା କୁହ।
ଏକତ୍ଵଂ ଚ ନ ଜାନନ୍ତି ଦେଵାଶ୍ଚ ମୁନଯସ୍ତଥା । ଜ୍ଞାନିନୋ ଵେଦତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାଃ କୁତର୍କୋପହତାଃ କିଲ
ଏକତ୍ୱ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ଋଷିମୁନିମାନେ ଜାଣିନଥିବେ। ଯେମାନେ ବେଦର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି ଏହି ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବୁଝିପାରନାହାନ୍ତି।
ମଦ୍ଭକ୍ତା ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ନିନ୍ଦକା ବହଵସ୍ତଥା । ଵିଷ୍ଣଭକ୍ତାସ୍ତୁ ବହଵୋ ମମ ନିନ୍ଦାପରାଯଣାଃ
ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ଏବଂ ବହୁତ ଅଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କରିବାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି।
ଭଵନ୍ତି କାଲଭେଦେନ କଲୌ ଦେଵି ଵିଶେଷତଃ । କଥଂ ଜ୍ଞାତସ୍ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ରେ ଦୁର୍ଜ୍ଞେଯୋ ହ୍ଯକୃତାତ୍ମଭିଃ
ଏମିତି ଲୋକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ, ବିଶେଷକରି କଳିଯୁଗରେ, ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଏହି ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଅପରିପକ୍ୱ ମନର ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ବୁଝିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ତୁମେ କିପରି ଜାଣିପାରିବ?
ସର୍ଵଥା ତ୍ଵୈକ୍ଯଭାଵସ୍ତୁ ହରେର୍ମମ ଚ ଦୁର୍ଲଭଃ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ସା ଶମ୍ଭୁନା ପୁଷ୍ଟା ତୁଷ୍ଟେନ ହରିଵଲ୍ଲଭା
ହରି ଓ ମୋ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକତ୍ୱ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ବ୍ୟାସ କହିଛନ୍ତି: ଏହିପରି ଭାବରେ, ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଦେବୀକୁ ଖୁସି ହୋଇ ଶିବ ଶକ୍ତି ଦେଲେ।
ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ତସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞାତଂ ପ୍ରଵକ୍ତୁମୁପଚକ୍ରମେ । ଶିଵଂ ପ୍ରତି ରମା ତତ୍ର ପ୍ରସନ୍ନଵଦନା ଭୃଶମ୍
ସେ ଘଟଣାଟିକୁ ବୁଝିବା ପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଖୁସି ମୁହଁରେ ଶିବଙ୍କୁ ସେଥିରେ ଘଟିଥିବା କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀରୁଵାଚ ଏକଦା ଦେଵଦେଵେଶ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଧ୍ଯାନପରୋ ରହଃ । ଦୃଷ୍ଟୋ ମଯା ତପଃ କୁର୍ଵନ୍ପଦ୍ମାସନଗତୋ ଯଦା
ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ: ଏକଦିନ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଷ୍ଣୁ ଏକାନ୍ତରେ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଥିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମାସନରେ ବସି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ଦେଖିଲି।
ତଦାହଂ ଵିସ୍ମିତା ଦେଵଂ ତମପୃଚ୍ଛଂ ପତିଂ କିଲ । ପ୍ରବୁଦ୍ଧଂ ସୁପ୍ରସନ୍ନଂ ଚ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିନଯପୂର୍ଵକମ୍
ତାପରେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ି, ମୁଁ ସେ ଭଗବାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲି। ତାଙ୍କୁ ସଚେତନ ଓ ଖୁସି ଦେଖି, ନମ୍ରତା ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି।
ଦେଵଦେଵ ଜଗନ୍ନାଥ ଯଦାହଂ ନିର୍ଗତାର୍ଣଵାତ୍ । ମଥ୍ଯମାନାତ୍ସୁରୈର୍ଦୈତ୍ଯୈଃ ସର୍ଵୈର୍ବ୍ରହ୍ମାଦିଭିଃ ପ୍ରଭୋ
ହେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଯେବେ ମୁଁ ସମୁଦ୍ରରୁ ବାହାରିଲି, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମିଶି ମଥିଥିଲେ,
ଵୀକ୍ଷିତାଶ୍ଚ ମଯା ସର୍ଵେ ପତିକାମନଯା ତଦା । ଵୃତସ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଦେଵେଭ୍ଯଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋଽସୀତି ଵିନିଶ୍ଚଯାତ୍
ସେବେଳେ, ପତି ବାଛିବା ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖିଲି। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତୁମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରି ବାଛିଲି।
ତ୍ଵଂ କଂ ଧ୍ଯାଯସି ସର୍ଵେଶ ସଂଶଯୋଽଯଂ ମହାନ୍ମମ । ପ୍ରିଯୋଽସି କୈଟଭାରେ ମେ କଥଯସ୍ଵ ମନୋଗତମ୍
ହେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ତୁମେ କାହାକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଛ? ଏହି ମୋର ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ। ମୋ ପ୍ରିୟ, ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ନାଶକ, ମୋ ମନର କଥା କହ।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ ଶୃଣୁ କାନ୍ତେ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଂ ଧ୍ଯାଯାମି ସୁରୋତ୍ତମମ୍ । ଆଶୁତୋଷଂ ମହେଶାନଂ ଗିରିଜାଵଲ୍ଲଭଂ ହୃଦି
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ହେ ପ୍ରିୟା, ଶୁଣ, ମୁଁ ମୋ ହୃଦୟରେ କାହାକୁ ଧ୍ୟାନ କରେ—ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗିରିଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସହଜରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉଥିବା ମହେଶ୍ୱର।
କଦାଚିଦ୍ଦେଵଦେଵୋ ମାଂ ଧ୍ଯାଯତ୍ଯମିତଵିକ୍ରମଃ । ଧ୍ଯାଯାମ୍ଯହଂ ଚ ଦେଵେଶଂ ଶଙ୍କରଂ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକମ୍
କେବେ କେବେ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିବ ମୋତେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ନାଥ, ତ୍ରିପୁରାସୁର ନାଶକ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ।
ଶିଵସ୍ଯାହଂ ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରାଣଃ ଶଙ୍କରସ୍ତୁ ତଥା ମମ । ଉଭଯୋରନ୍ତରଂ ନାସ୍ତି ମିଥଃ ସଂସକ୍ତଚେତସୋଃ
ମୁଁ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ପ୍ରାଣ, ଏବଂ ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ଏମିତି। ଆମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ଆମ ମନ ଏକାତ୍ମ।
ନରକଂ ଯାନ୍ତି ତେ ନୂନଂ ଯେ ଦ୍ଵିଷନ୍ତି ମହେଶ୍ଵରମ୍ । ଭକ୍ତା ମମ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍
ଯେମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏହା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ହେ ବିଶାଳ ନୟନୀ, ମୋ ଭକ୍ତମାନେ।