ରେଵନ୍ତସ୍ତୁ ରମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶପ୍ତା ଦେଵେନ କାମିନୀମ୍ । ଭଯାର୍ତଃ ପ୍ରଯଯୌ ଦୂରାତ୍ପ୍ରଣମ୍ଯ ଜଗତାଂ ପତିମ୍
ରେବନ୍ତ, ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ଏବଂ କାମନାସ୍ୱରୂପ ରମାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଦୂରରୁ ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଚାଲିଗଲେ।
ପିତୁଃ ସକାଶଂ ତ୍ଵରିତୋ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କୋପଂ ଜଗତ୍ପତେଃ । ନିଵେଦଯାମାସ କଥାଂ ଭାସ୍କରାଯ ସ ଶାପଜାମ୍
ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ତୁରନ୍ତ ଯାଇ, ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଦେଖି, ସେ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ଏହି ଶାପର କଥାଟିକୁ ଜଣାଇଲେ।
ଦୁଃଖିତା ସା ରମା ଦେଵୀ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଜଗଦୀଶ୍ଵରମ୍ । ଆଜ୍ଞପ୍ତା ମାନୁଷଂ ଲୋକଂ ପ୍ରାପ୍ତା କମଲଲୋଚନା
ଦୁଃଖିତ ରମା ଦେବୀ ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ଆଦେଶ ପାଇ, କମଳନୟନୀ ମାନବ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସୂର୍ଯପତ୍ନ୍ଯା ତପସ୍ତପ୍ତଂ ଯତ୍ର ପୂର୍ଵଂ ସୁଦାରୁଣମ୍ । ତତ୍ରୈଵ ସା ଯଯାଵାଶୁ ଵଡଵାରୂପଧାରିଣୀ
ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦୁଃସାଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଘୋଡ଼ି ଆକାର ଧାରଣ କରି ଶୀଘ୍ର ଚଲିଗଲେ।
କାଲିନ୍ଦୀତମସାସଙ୍ଗେ ସୁପର୍ଣାକ୍ଷସ୍ଯ ଚୋତ୍ତରେ । ସର୍ଵକାମପ୍ରଦେ ସ୍ଥାନେ ସୁରମ୍ଯଵନମଣ୍ଡିତେ
ସୁପର୍ଣ୍ଣାକ୍ଷର ଉତ୍ତରେ, କାଳିନ୍ଦୀ ଏବଂ ତମସା ମିଶିଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ଉଦ୍ୟାନରେ।
ତତ୍ର ସ୍ଥିତା ମହାଦେଵଂ ଶଙ୍କରଂ ଵାଞ୍ଛିତପ୍ରଦମ୍ । ଦଧ୍ଯୌ ଚୈକେନ ମନସା ଶୂଲିନଂ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରମ୍
ସେଠାରେ ରହି, ଏକାଗ୍ର ମନେ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ମହାଦେବ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ପଞ୍ଚାନନଂ ଦଶଭୁଜଂ ଗୌରୀଦେହାର୍ଧଧାରିଣମ୍ । କର୍ପୂରଗୌରଦେହାଭଂ ନୀଲକଣ୍ଠଂ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍
ପାଞ୍ଚମୁଖୀ, ଦଶବାହୁ, ଅର୍ଧାଙ୍ଗୀନୀ ଗୌରୀଙ୍କ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା, କର୍ପୂର ଭଳି ଧଳା, ନୀଳକଣ୍ଠ, ତିନି ଆଖି ଥିବା ଠାକୁରଙ୍କୁ ସେ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ଵ୍ଯାଘ୍ରାଜିନଧରଂ ଦେଵଂ ଗଜଚର୍ମୋତ୍ତରୀଯକମ୍ । କପାଲମାଲାକଲିତଂ ନାଗଯଜ୍ଞୋପଵୀତିନମ୍
ବାଘ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ହାତୀ ଚର୍ମ ଉପରେ ଲଗାଇଥିବା, ଖପାଳ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ନାଗକୁ ଜନେଉ ଭଳି ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ସେ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ସାଗରସ୍ଯ ସୁତା କୃତ୍ଵା ହଯୀରୂପଂ ମନୋହରମ୍ । ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ରମାଦେଵୀ ଚକାର ଦୁଶ୍ଚରଂ ତପଃ
ସାଗରର କନ୍ୟା ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଘୋଡ଼ା ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ରାଜନ।
ଧ୍ଯାଯମାନା ପରଂ ଦେଵଂ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ସମୁପାଶ୍ରିତା । ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ଗତଂ ତତ୍ର ମହୀପତେ
ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ସହ ବିରାଗ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରି, ସେଠାରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ କଟାଇଥିଲେ, ମହୀପତି।
ତତସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ମହାଦେଵୋ ଵୃଷାରୂଢସ୍ତ୍ରିଲୋଚନଃ । ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷୋଽଭୂନ୍ମହେଶାନଃ ପାର୍ଵତୀସହିତଃ ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ ବୃଷଭ ଉପରେ ବସିଥିବା, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମହାଦେବ ଖୁସି ହେଲେ; ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସହିତ ମହେଶ୍ୱର ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖାଦେଲେ।
ତତ୍ରୈତ୍ଯ ସଗଣଃ ଶମ୍ଭୁସ୍ତାମାହ ହରିଵଲ୍ଲଭାମ୍ । ତପସ୍ଯନ୍ତୀଂ ମହାଭାଗାମଶ୍ଵିନୀରୂପଧାରିଣୀମ୍
ଶମ୍ଭୁ ତାଙ୍କ ସହ ଗଣମାନେ ସହିତ ସେଠାକୁ ଆସି, ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ତପସ୍ୟାରତ ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ମହାଭାଗ୍ୟବତୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
କିଂ ତପସ୍ଯସି କଲ୍ଯାଣି ଜଗନ୍ମାତର୍ଵଦସ୍ଵ ମେ । ସର୍ଵାର୍ଥଦଃ ପତିସ୍ତେଽସ୍ତି ସର୍ଵଲୋକଵିଧାଯକଃ
ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ହେ ଜଗତ୍ଜନନୀ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛ? ମୋତେ କୁହ। ତୁମର ପତି ସମସ୍ତ ଦେବା, ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।
ହରିଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଦ୍ଯ ମାଂ କସ୍ମାତ୍ସ୍ତୌଷି ଦେଵି ଜଗତ୍ପତିମ୍ । ଵାସୁଦେଵଂ ଜଗନ୍ନାଥଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯକମ୍
ହେ ଦେବୀ, ଆଜି ତୁମେ ହରିଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ମୋତେ—ଏହି ଜଗତ୍ନାଥ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ବାସୁଦେବଙ୍କୁ—କାହିଁକି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ?
ଵେଦୋକ୍ତଂ ଵଚନଂ କାର୍ଯଂ ନାରୀଣାଂ ଦେଵତା ପତିଃ । ନାନ୍ଯସ୍ମିନ୍ସର୍ଵଥା ଭାଵଃ କର୍ତଵ୍ଯଃ କର୍ହିଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍
ବେଦରେ କୁହାଯାଇଛି, ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ପତି ହେଉଛନ୍ତି ଦେବତା; କେବେଠି, କେବେଉଁସି ସମୟରେ ଅନ୍ୟ କାହାରେ ଭକ୍ତି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପତିଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଧର୍ମ ଏଵ ସନାତନଃ । ଯାଦୃଶସ୍ତାଦୃଶଃ ସେଵ୍ଯଃ ସର୍ଵଥା ଶୁଭକାମ୍ଯଯା
ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ନାରୀମାନେର ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଧର୍ମ; ସେଯେପରି ହେଉନାହିଁ, ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଶୁଭ ଆଶାରେ ସେବା କରିବା ଉଚିତ।
ନାରାଯଣସ୍ତୁ ସର୍ଵେଷାଂ ସେଵ୍ଯୋ ଯୋଗ୍ଯଃ ସଦୈଵ ହି । ତଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦେଵଦେଵେଶଂ କିଂ ମାଂ ଧ୍ଯାଯସି ସିନ୍ଧୁଜେ
ନାରାୟଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ସେବାଯୋଗ୍ୟ; ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ହେ ସିନ୍ଧୁଜା, ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଧ୍ୟାନ କରୁଛ?
ଲକ୍ଷ୍ମୀରୁଵାଚ ଆଶୁତୋଷ ମହେଶାନ ଶପ୍ତାହଂ ପତିନା ଶିଵ । ମାଂ ସମୁଦ୍ଧର ଦେଵେଶ ଶାପାଦସ୍ମାଦ୍ଦଯାନିଧେ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ: ହେ ମହେଶ୍ୱର, ମୁଁ ମୋ ପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ; ହେ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ଦୟାସାଗର, ଏହି ଶାପରୁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର।
ତଦୋକ୍ତଂ ହରିଣା ଶମ୍ଭୋ ଶାପାନୁଗ୍ରହକାରଣମ୍ । ଵିଜ୍ଞପ୍ତେନ ମଯା କାମଂ ଦଯାଯୁକ୍ତେନ ଵିଷ୍ଣୁନା
ହରିଙ୍କ କଥା ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପ ଓ କୃପା ପାଇଁ ହୋଇଥିଲା; ମୁଁ ଦୟାମୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୋ ଅନୁରୋଧ ଜଣାଇଛି।
ଯଦା ତେ ଭଵିତା ପୁତ୍ରସ୍ତଦା ଶାପସ୍ଯ ମୋକ୍ଷଣମ୍ । ଭଵିଷ୍ଯତି ଚ ଵୈକୁଣ୍ଠଵାସସ୍ତେ କମଲାଲଯେ
ଯେତେବେଳେ ତୁମର ପୁଅ ହେବ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଶାପ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ; ଏବଂ ହେ କମଳାଳୟା, ତୁମେ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ବାସ କରିବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତାହଂ ତପସ୍ତପ୍ତୁମାଗତାସ୍ମି ତପୋଵନେ । ଆରାଧିତୋ ମଯା ଦେଵ ତ୍ଵଂ ସର୍ଵାର୍ଥପ୍ରଦାଯକଃ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ଏହି ତପୋବନକୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଆସିଛି; ମୁଁ ତୁମକୁ, ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ, ପୂଜିଛି।
ପତିସଙ୍ଗଂ ଵିନା ପୁତ୍ରଂ ଦେଵଦେଵ ଲଭେ କଥମ୍ । ସ ତୁ ତିଷ୍ଠତି ଵୈକୁଣ୍ଠେ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵାମାମନାଗସମ୍
ପତି ସହ ମିଳନ ଛାଡ଼ି, ମୁଁ କିପରି ପୁଅ ପାଇପାରିବି, ହେ ଦେବଦେବ? ସେ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ରହୁଛନ୍ତି, ମୋତେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଥିବା ସତ୍ୱେ ଛାଡ଼ିଦେଇ।
ଵରଂ ମେ ଦେହି ଦେଵେଶ ଯଦି ତୁଷ୍ଟୋଽସି ଶଙ୍କର । ତଵ ତସ୍ଯ ଦ୍ଵିଧା ଭାଵୋ ନାସ୍ତି ନୂନଂ କଦାଚନ
ଯଦି ତୁମେ ଖୁସି ଅଛ, ହେ ଦେବେଶ, ମୋତେ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ, ଶଙ୍କର; ତୁମେ ଓ ସେ, ମଧ୍ୟରେ କେବେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।
ମଯୈତଦ୍ଗିରିଜାକାନ୍ତ ଜ୍ଞାତଂ ପତ୍ଯୁଃ ପୁରୋ ହର । ଯସ୍ତ୍ଵଂ ଯୋଽସୌ ପୁନର୍ଯୋଽସୌ ସ ତ୍ଵଂ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ
ମୁଁ ଏହି କଥା, ହେ ଗିରିଜାପ୍ରିୟ, ମୋ ପତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବୁଝିଛି: ତୁମେ ଯେଉଁଠି, ସେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏକତ୍ଵଂ ଚ ମଯା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମଯା ତେ ସ୍ମରଣଂ କୃତମ୍ । ଅନ୍ଯଥା ମମ ଦୋଷସ୍ତ୍ଵାମାଶ୍ରଯନ୍ତ୍ଯା ଭଵେଚ୍ଛିଵ
ଏହି ଏକତ୍ୱକୁ ବୁଝି, ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରିଛି; ନହେଲେ, ତୁମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଲେ ମୋ ଦୋଷ ହେଇଯିବ, ହେ ଶିବ।
ଶିଵ ଉଵାଚ କଥଂ ଜ୍ଞାତସ୍ତ୍ଵଯା ଦେଵି ମମ ତସ୍ଯ ଚ ସୁନ୍ଦରି । ଐକ୍ଯଭାଵୋ ହରେର୍ନୂନଂ ସତ୍ଯଂ ମେ ଵଦ ସିନ୍ଧୁଜେ
ଶିବ କହିଲେ: ହେ ଦେବୀ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ କିପରି ମୋ ଓ ସେଉଁଠି ଏକତ୍ୱ ବୁଝିଲ? ହେ ସିନ୍ଧୁଜା, ହରି ସହ ଏହି ଏକତ୍ୱ ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ କଥା କୁହ।
ଏକତ୍ଵଂ ଚ ନ ଜାନନ୍ତି ଦେଵାଶ୍ଚ ମୁନଯସ୍ତଥା । ଜ୍ଞାନିନୋ ଵେଦତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାଃ କୁତର୍କୋପହତାଃ କିଲ
ଏକତ୍ୱ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ଋଷିମୁନିମାନେ ଜାଣିନଥିବେ। ଯେମାନେ ବେଦର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି ଏହି ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବୁଝିପାରନାହାନ୍ତି।
ମଦ୍ଭକ୍ତା ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ନିନ୍ଦକା ବହଵସ୍ତଥା । ଵିଷ୍ଣଭକ୍ତାସ୍ତୁ ବହଵୋ ମମ ନିନ୍ଦାପରାଯଣାଃ
ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ଏବଂ ବହୁତ ଅଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କରିବାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି।
ଭଵନ୍ତି କାଲଭେଦେନ କଲୌ ଦେଵି ଵିଶେଷତଃ । କଥଂ ଜ୍ଞାତସ୍ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ରେ ଦୁର୍ଜ୍ଞେଯୋ ହ୍ଯକୃତାତ୍ମଭିଃ
ଏମିତି ଲୋକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ, ବିଶେଷକରି କଳିଯୁଗରେ, ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଏହି ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଅପରିପକ୍ୱ ମନର ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ବୁଝିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ତୁମେ କିପରି ଜାଣିପାରିବ?
ସର୍ଵଥା ତ୍ଵୈକ୍ଯଭାଵସ୍ତୁ ହରେର୍ମମ ଚ ଦୁର୍ଲଭଃ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ସା ଶମ୍ଭୁନା ପୁଷ୍ଟା ତୁଷ୍ଟେନ ହରିଵଲ୍ଲଭା
ହରି ଓ ମୋ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକତ୍ୱ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ବ୍ୟାସ କହିଛନ୍ତି: ଏହିପରି ଭାବରେ, ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଦେବୀକୁ ଖୁସି ହୋଇ ଶିବ ଶକ୍ତି ଦେଲେ।