ଯଦୋସ୍ତୁ ଯାଦଵାଃ କାମଂ ଭରତାଦ୍ଭାରତାସ୍ତଥା । ହୈହଯଃ କୋଽପି ରାଜାଭୂତ୍ତେଷାଂ ଵଂଶେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
ଯେପରି ଯଦୁଠାରୁ ଯଦୁବଂଶୀ ଓ ଭରତଠାରୁ ଭାରତବଂଶୀ ହେଲେ, ସେପରି ହୈହୟ ନାମକ କୌଣସି ରାଜା ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିଲେ କି?
ତଦହଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି କାରଣଂ କରୁଣାନିଧେ । ହୈହଯାସ୍ତେ କଥଂ ଜାତାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କେନ କର୍ମଣା
ସେଥିପାଇଁ, ହେ କରୁଣାସାଗର, ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ହୈହୟମାନେ, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ, କିପରି ଜନ୍ମିଲେ ଏବଂ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ନାମ ପାଇଲେ?
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ହୈହଯାନାଂ ସମୁତ୍ପତ୍ତିଂ ଶୃଣୁ ଭୂପ ସଵିସ୍ତରାମ୍ । ପୁରାତନୀଂ ସୁପୁଣ୍ଯାଂ ଚ କଥାଂ ପାପପ୍ରଣାଶିନୀମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ରାଜା, ହୈହୟ ଜନ୍ମ କଥାଟିକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିବି । ଏହା ପୁରୁଣା ଏବଂ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟମୟ କଥା, ଯାହା ପାପକୁ ନାଶ କରେ ।
କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ସମଯେ ଭୂପ ସୂର୍ଯପୁତ୍ରଃ ସୁଶୋଭନଃ । ରେଵନ୍ତେତି ଚ ଵିଖ୍ଯାତୋ ରୂପଵାନମିତପ୍ରଭଃ
ରାଜା, କେତେବେଳେ ଏକ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଏକ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ରେବନ୍ତ ଭାବେ ଚିହ୍ନାଯାଏ । ସେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ମାପିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାର ଧାରକ ଥିଲେ ।
[http://puranastudy.freeoda.com/pur_index3/uchchaish.htm ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵ]ସମାରୁହ୍ଯ ହଯରତ୍ନଂ ମନୋହରମ୍ । ଜଗାମ ଵିଷ୍ଣୁସଦନଂ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ଭାସ୍କରାତ୍ମଜଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ରେବନ୍ତ ମନୋହର ଏବଂ ଅମୂଲ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଉଚ୍ଚୈଶ୍ରବାରେ ଚଢ଼ି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ ।
ଭଗଵଦ୍ଦର୍ଶନାକାଂକ୍ଷୀ ହଯାରୂଢୋ ଯଦାଗତଃ । ହଯସ୍ଥସ୍ତୁ ତଦା ଦୃଷ୍ଟୋ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାସୌ ରଵିନନ୍ଦନଃ
ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇବା ଆଶାରେ ସେ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଆସିଥିଲେ । ଏହିପରି ଘୋଡ଼ାରେ ବସିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେଖିଲେ ।
ରମା ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ହଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଭ୍ରାତରଂ ସାଗରୋଦ୍ଭଵମ୍ । ରୂପେଣ ଵିସ୍ମିତା ତସ୍ଯ ତସ୍ଥୌ ସ୍ତମ୍ଭିତଲୋଚନା
ସମୁଦ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତାଙ୍କର ଭାଇ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖି ରମା ତାହାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ ଏବଂ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାହାକୁ ଦେଖି ରହିଗଲେ ।
ଭଗଵାନପି ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହଯାରୂଢଂ ମନୋହରମ୍ । ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ରମାଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ପ୍ରଣଯାତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ, ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଏଭଳି ମନୋହର ଭାବେ ଆସୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରେମରେ ରମାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ।
କୋଽଯମାଯାତି ଚାର୍ଵଙ୍ଗି ହଯାରୂଢ ଇଵାପରଃ । ସ୍ମରତେଜସ୍ତନୁଃ କାନ୍ତେ ମୋହଯନ୍ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍
‘ଏହି ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଆସୁଥିବା ଏହି ଅପୂର୍ବ ଦେହୀ କିଏ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ? ତାଙ୍କର ରୂପ କାମଦେବଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପରି ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରୁଛି ।’
ପ୍ରେକ୍ଷମାଣା ତଦା ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତଚ୍ଚିତ୍ତା ଦୈଵଯୋଗତଃ । ନୋଵାଚ ଵଚନଂ କିଞ୍ଚିତ୍ପୃଷ୍ଟାପି ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ସମୟରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ ଦୃଶ୍ୟରେ ମନ ଲଗାଇ ଥିଲେ, ଦେବତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ ପୁନିପୁନି ପଚାରାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଅଶ୍ଵାସକ୍ତମତିଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କାମିନୀମତିମୋହିତାମ୍ । ପଶ୍ଯନ୍ତୀଂ ପରମପ୍ରେମ୍ଣା ଚଞ୍ଚଲାକ୍ଷୀଂ ଚ ଚଞ୍ଚଲାମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ଘୋଡ଼ାରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ରମାଙ୍କୁ, ଚଞ୍ଚଳ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦେଖୁଥିବାକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଦେଖିଲେ ।
ତାମାହ ଭଗଵାନ୍କୁଦ୍ଧଃ କିଂ ପଶ୍ଯସି ସୁଲୋଚନେ । ମୋହିତା ଚ ହରିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୃଷ୍ଟା ନୈଵାଭିଭାଷସେ
ଭଗବାନ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ — ‘ହେ ସୁନ୍ଦର ନୟନବତୀ, କାହିଁକି ଏଭଳି ଦେଖୁଛ? ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖି ମୋହିତ ହୋଇଛ, ପଚାରିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି କହୁନାହଁ ।’
ସର୍ଵତ୍ର ରମସେ ଯସ୍ମାଦ୍ରମା ତସ୍ମାଦ୍ଭଵିଷ୍ଯସି । ଚଞ୍ଚଲତ୍ଵାଚ୍ଚଲେତ୍ଯେଵଂ ସର୍ଵଥୈଵ ନ ସଂଶଯଃ
‘ହେ ରମା, ତୁମେ ସବୁଠାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛ, ଏହିଯୋଗୁ ତୁମେ ସଦା ଅସ୍ଥିର ରହିବ । ଚଞ୍ଚଳତା ଦ୍ୱାରା ସବୁବେଳେ ତୁମକୁ ଚଞ୍ଚଳା ବୋଲି କୁହାଯିବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।’
ପ୍ରାକୃତା ଚ ଯଥା ନାରୀ ନୂନଂ ଭଵତି ଚଞ୍ଚଲା । ତଥା ତ୍ଵମପି କଲ୍ଯାଣି ସ୍ଥିରା ନୈଵ କଦାଚନ
‘ଯେପରି ସାଧାରଣ ଜଣେ ନାରୀ ନିଶ୍ଚୟ ଚଞ୍ଚଳ ଥାଏ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶୁଭେ, କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ରହିପାରିବ ନାହିଁ ।’
ତ୍ଵଂ ହଯଂ ମତ୍ସମୀପସ୍ଥା ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଯଦି ମୋହିତା । ଵଡଵା ଭଵ ଵାମୋରୁ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେଽତିଦାରୁଣେ
‘ହେ ସୁନ୍ଦର ଜଂଘାବତୀ, ତୁମେ ମୋ ସମ୍ନିପାସରେ ଥିବା ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖି ଯଦି ମୋହିତ ହେଇଛ, ତେବେ ମାନବ ଲୋକରେ ଏକ ମାଡ଼ି ହେବ ।’
ଇତି ଶପ୍ତା ରମା ଦେଵୀ ହରିଣା ଦୈଵଯୋଗତଃ । ରୁରୋଦ ଵେପମାନା ସା ଭଯଭୀତାତିଦୁଃଖିତା
ଏଭଳି ଭାବରେ ଦେବତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ ହରିଙ୍କ ଶାପ ପାଇ ଦେବୀ ରମା ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ କାନ୍ଦିପକେ ।
ତମୁଵାଚ ରମାନାଥ ଶଙ୍କିତା ଚାରୁହାସିନୀ । ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଦେଵଂ ସ୍ଵପତିଂ ଵିନଯାନ୍ଵିତା
ସନ୍ଦେହ ଭରିତ ହୃଦୟରେ, ସୁନ୍ଦର ହସ ଥିବା ରମା ମଣ୍ଡିଆ ମୁଣ୍ଡରେ ନମି ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ବିନୟରେ କହିଲେ ।
ଦେଵଦେଵ ଜଗନ୍ନାଥ କରୁଣାକର କେଶଵ । ସ୍ଵଲ୍ପେଽପରାଧେ ଗୋଵିନ୍ଦ କସ୍ମାଚ୍ଛାପଂ ଦଦାସି ମେ
‘ହେ ଦେବଦେବ, ଜଗନ୍ନାଥ, କରୁଣାସାଗର, କେଶବ, ଏତେ ଛୋଟ ଅପରାଧ ପାଇଁ ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ମୋତେ କାହିଁକି ଶାପ ଦେଲେ?’
ନ କଦାଚିନ୍ମଯା ଦୃଷ୍ଟଃ କ୍ରୋଧସ୍ତେ ହୀଦୃଶଃ ପ୍ରଭୋ । କ୍ଵ ଗତସ୍ତେ ମଯି ସ୍ନେହଃ ସହଜୋ ନ ତୁ ନଶ୍ଵରଃ
‘ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କ୍ରୋଧ ତୁମଠାରୁ ଦେଖିନଥିଲି, ହେ ପ୍ରଭୁ । ମୋ ପ୍ରତି ତୁମର ସ୍ୱାଭାବିକ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ ସ୍ନେହ କେଉଁଠି ଗଲା?’
ଵଜ୍ରପାତସ୍ତୁ ଶତ୍ରୌ ଵୈ କର୍ତଵ୍ଯୋ ନ ସୁହୃଜ୍ଜନେ । ସଦାହଂ ଵରଯୋଗ୍ଯା ତେ ଶାପଯୋଗ୍ଯା କଥଂ କୃତା
‘ବଜ୍ରପାତ ଶତ୍ରୁ ଉପରେ କରିବା ଉଚିତ, ବନ୍ଧୁ ଉପରେ ନୁହେଁ । ମୁଁ ସଦା ତୁମର ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ, ଶାପ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ କିପରି ହେଲି?’
ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମି ଗୋଵିନ୍ଦ ପଶ୍ଯତୋଽଦ୍ଯ ତଵାଗ୍ରତଃ । କଥଂ ଜୀଵେ ତ୍ଵଯା ହୀନା ଵିରହାନଲତାପିତା
ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଆଜି ତୁମ ଆଖିର ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ମୋ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେବି; ତୁମ ବିନା, ବିୟୋଗର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳି, କିପରି ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି?
ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ଦେଵେଶ ଶାପାଦସ୍ମାତ୍ସୁଦାରୁଣାତ୍ । କଦା ମୁକ୍ତା ସମୀପଂ ତେ ପ୍ରାପ୍ନୋମି ସୁଖଦଂ ଵିଭୌ
ହେ ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶାପରୁ ମୋତେ ଦୟା କର; କେବେ ମୁଁ ମୁକ୍ତ ହେବି ଏବଂ ତୁମ ସନ୍ନିଧିରେ ଆନନ୍ଦ ଲଭିବି?
ହରିରୁଵାଚ ଯଦା ତେ ଭଵିତା ପୁତ୍ରଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ମତ୍ସମଃ ପ୍ରିଯେ । ତଦା ମାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତନ୍ଵଙ୍ଗି ସୁଖିତା ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି
ହରି କହିଲେ: ପ୍ରିୟେ, ପୃଥିବୀରେ ତୁମର ମୋତେ ସମାନ ପୁଅ ହେବାବେଳେ, ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିବା ଏବଂ ସୁଖୀ ହେବା।
ଶିଵପ୍ରସାଦେନ ଲକ୍ଷ୍ମୀଦ୍ଵାରା ଭଗଵତ୍ଯାଃ ସମାରାଧନଵର୍ଣନମ୍ ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ ଇତି ଶପ୍ତା ଭଗଵତା ସିନ୍ଧୁଜା କୋପଯୋଗତଃ । କଥଂ ସା ଵଡଵା ଜାତା ରେଵନ୍ତେନ ଚ କିଂ କୃତମ୍
ଜନମେଜୟ ପଚାରିଲେ: ଏଭଳି ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ରୋଧରେ ଶାପିତ ହୋଇ, ସିନ୍ଧୁଜା କିପରି ଘୋଡ଼ି ହେଲେ ଏବଂ ରେବନ୍ତ କଣ କଲେ?
କସ୍ମିନ୍ଦେଶେଽବ୍ଧିଜା ଦେଵୀ ଵଡଵାରୂପଧାରିଣୀ । ସଂସ୍ଥିତୈକାକିନୀ ବାଲା ପରୋଷିତ୍ପତିକା ଯଥା
ସମୁଦ୍ରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦେବୀ ଘୋଡ଼ି ଆକାର ଧାରଣ କରି କେଉଁ ଦେଶରେ, ପତିଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଏକା ଥିଲେ?
କାଲଂ କିଯନ୍ତମାଯୁଷ୍ମନ୍ ଵିଯୁକ୍ତା ପତିନା ରମା । ସଂସ୍ଥିତା ଵିଜନେଽରଣ୍ଯେ କିଂ କୃତଂ ଚ ତଯା ପୁନଃ
ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ରମା କେତେ ଦିନ ପତିଠାରୁ ଦୂର ହୋଇ ସେଇ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକା ରହିଥିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ କଣ କରିଥିଲେ?
ସମାଗମଂ କଦା ପ୍ରାପ୍ତା ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ସିନ୍ଧୁଜା । ପୁତ୍ରଃ କଥଂ ତଯା ପ୍ରାପ୍ତୋ ନାରାଯଣଵିଯୁକ୍ତଯା
ସିନ୍ଧୁଜା କେବେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହିତ ମିଳିଥିଲେ ଏବଂ କିପରି ନାରାୟଣଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ସେ ପୁଅ ପାଇଥିଲେ?
ଏତଦ୍ଵୃତ୍ତାନ୍ତମାର୍ଯେଶ କଥଯସ୍ଵ ସଵିସ୍ତରମ୍ । ଶ୍ରୋତୁକାମୋଽସ୍ମି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର କଥାଖ୍ଯାନମନୁତ୍ତମମ୍
ହେ ଆଦରଣୀୟ, ଏହି ଘଟଣାଟିକୁ ସବୁଠୁ ଖୁଲାସାରେ କହ, ମୁଁ ଏହି ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥାଟିକୁ ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ।
ସୂତ ଉଵାଚ ଇତି ପୃଷ୍ଟସ୍ତଦା ଵ୍ଯାସଃ ପରୀକ୍ଷିତ୍ତନଯେନ ଵୈ । କଥଯାମାସ ଭୋ ଵିପ୍ରାଃ କଥାମେତାଂ ସୁଵିସ୍ତରାମ୍
ସୂତ କହିଲେ: ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ପୁଅ ପଚାରିବା ପରେ, ବ୍ୟାସ ଏହି କଥାଟିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କଥାଂ ପୌରାଣିକୀଂ ଶୁଭାମ୍ । ପାଵନୀଂ ସୁଖଦାଂ କର୍ଣେ ଵିଶଦାକ୍ଷରସଂଯୁତାମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ରାଜା, ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ପୁରାତନ ଶୁଭ କଥାଟିକୁ କହିବି, ଯାହା ପବିତ୍ର କରେ ଏବଂ ଶୁଣିବାରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।