ତସ୍ମାଦୌର୍ଵଂ ସୁତଂ ମେଽଦ୍ଯ ଯାଚଧ୍ଵଂ ଵିନଯାନ୍ଵିତାଃ । ପ୍ରଣିପାତେନ ତୁଷ୍ଟୋଽସୌ ଦୃଷ୍ଟିଂ ଵଃ ପ୍ରତିମୋକ୍ଷ୍ଯତି
ସେଥିପାଇଁ ଆଜି ଭଦ୍ରଭାବରେ ମୋ ପୁଅ ଔର୍ବଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କର। ଯଦି ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ତେବେ ତୁମେମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ପୁନଃ ଫେରାଇଦେବେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯା ହୈହଯାସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ଚ ତମ୍ । ପ୍ରଣେମୁର୍ଵିନଯୋପେତା ଊରୁଜଂ ମୁନିସତ୍ତମମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ସେ ମହିଳାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ହୈହୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ଏବଂ ବିନୟରେ ଭରିଯାଇ, ମହାମୁନି ଉରୁଜଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ସ ସନ୍ତୁଷ୍ଟୋ ବଭୂଵାଥ ତାନୁଵାଚ ଵିଚକ୍ଷୁଷଃ । ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ସ୍ଵଗୃହାନ୍ଭୂପା ମମାଖ୍ଯାନକୃତଂ ଵଚଃ
ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦୃଷ୍ଟିପ୍ରଦାନ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜାମାନେ, ମୋ କଥା ମନେ ରଖି, ଏବେ ତୁମେମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ।'
ଅଵଶ୍ଯମ୍ଭାଵିଭାଵାସ୍ତେ ଭଵନ୍ତି ଦେଵନିର୍ମିତାଃ । ନାତ୍ର ଶୋକସ୍ତୁ କର୍ତଵ୍ଯଃ ପୁରୁଷେଣ ଵିଜାନତା
ଯେଉଁ ଘଟଣା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟିବାକୁ ଥାଏ, ସେଗୁଡିକ ଦେବତାମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଥାନ୍ତି। ଏହିପରି ଘଟଣାକୁ ନେଇ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପୂର୍ଵଵଦୃଷଯଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତୁ ଯଥାସୁଖମ୍ । ଵ୍ରଜନ୍ତୁ ଵିଗତକ୍ରୋଧା ଭଵନାନି ଯଥାସୁଖମ୍
ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଋଷିମାନେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ସେପରି ସମସ୍ତେ ସୁଖରେ ରୁହନ୍ତୁ। ସମସ୍ତେ କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼ି ନିଜ ଘରକୁ ଯାଉନ୍ତୁ।
ଇତି ତେନ ସମାଦିଷ୍ଟା ହୈହଯାଃ ପ୍ରାପ୍ତଲୋଚନାଃ । ଔର୍ଵମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ସଦନାନି ଯଥାରୁଚି
ଏପରି ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଆଦେଶ ମାନି, ହୈହୟମାନେ ପୁନଃ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଲେ, ଔର୍ବଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ତଂ ସୁତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ସ୍ଵାଶ୍ରମଂ ଗତା । ପାଲଯାମାସ ଭୂପାଲ ତେଜସ୍ଵିନମତନ୍ଦ୍ରିତା
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ପୁଅକୁ ନେଇ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ ତେଜସ୍ବୀ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଅତି ଯତ୍ନରେ ଦେଖାଶୁଣା କଲେ, ହେ ରାଜନ।
ଏଵଂ ତେ କଥିତଂ ରାଜନ୍ ଭୃଗୂଣାଂ ତୁ ଵିନାଶନମ୍ । ଲୋଭାଵିଷ୍ଟୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୈଶ୍ଚ ଯତ୍କୃତଂ ପାତକଂ କିଲ
ଏଭଳି ଭାବେ, ହେ ରାଜା, ତୁମକୁ ଭୃଗୁମାନେ କିପରି ନଶ୍ଟ ହେଲେ ଓ ଲୋଭରେ ମୁଗ୍ଧ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ କଣ ପାପ କଲେ, ତାହା କହିଦେଲି।
ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ ଶ୍ରୁତଂ ମଯା ମହତ୍କର୍ମ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଞ୍ଚ ଦାରୁଣମ୍ । କାରଣଂ ଲୋଭ ଏଵାତ୍ର ଦୁଃଖଦଶ୍ଚୋଭଯୋସ୍ତୁ ସଃ
ଜନମେଜୟ କହିଲେ: ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣିଲି। ଏଠାରେ କେବଳ ଲୋଭ ହିଁ କାରଣ ଏବଂ ଦୁଇପକ୍ଷର ଦୁଃଖର ମୂଳ।
କିଞ୍ଚିତ୍ପ୍ରଷ୍ଟୁମିହେଚ୍ଛାମି ସଂଶଯଂ ଵାସଵୀସୁତ । ହୈହଯାସ୍ତେ କଥଂ ନାମ୍ନା ଖ୍ଯାତା ଭୁଵି ନୃପାତ୍ମଜାଃ
ମୋତେ କିଛି ପଚାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି, ହେ ବାସବୀପୁତ୍ର, ମୋ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର। ହୈହୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ କିପରି ଏହି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ?
ଯଦୋସ୍ତୁ ଯାଦଵାଃ କାମଂ ଭରତାଦ୍ଭାରତାସ୍ତଥା । ହୈହଯଃ କୋଽପି ରାଜାଭୂତ୍ତେଷାଂ ଵଂଶେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
ଯେପରି ଯଦୁଠାରୁ ଯଦୁବଂଶୀ ଓ ଭରତଠାରୁ ଭାରତବଂଶୀ ହେଲେ, ସେପରି ହୈହୟ ନାମକ କୌଣସି ରାଜା ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିଲେ କି?
ତଦହଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି କାରଣଂ କରୁଣାନିଧେ । ହୈହଯାସ୍ତେ କଥଂ ଜାତାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କେନ କର୍ମଣା
ସେଥିପାଇଁ, ହେ କରୁଣାସାଗର, ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ହୈହୟମାନେ, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ, କିପରି ଜନ୍ମିଲେ ଏବଂ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ନାମ ପାଇଲେ?
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ହୈହଯାନାଂ ସମୁତ୍ପତ୍ତିଂ ଶୃଣୁ ଭୂପ ସଵିସ୍ତରାମ୍ । ପୁରାତନୀଂ ସୁପୁଣ୍ଯାଂ ଚ କଥାଂ ପାପପ୍ରଣାଶିନୀମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ରାଜା, ହୈହୟ ଜନ୍ମ କଥାଟିକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିବି । ଏହା ପୁରୁଣା ଏବଂ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟମୟ କଥା, ଯାହା ପାପକୁ ନାଶ କରେ ।
କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ସମଯେ ଭୂପ ସୂର୍ଯପୁତ୍ରଃ ସୁଶୋଭନଃ । ରେଵନ୍ତେତି ଚ ଵିଖ୍ଯାତୋ ରୂପଵାନମିତପ୍ରଭଃ
ରାଜା, କେତେବେଳେ ଏକ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଏକ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ରେବନ୍ତ ଭାବେ ଚିହ୍ନାଯାଏ । ସେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ମାପିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାର ଧାରକ ଥିଲେ ।
[http://puranastudy.freeoda.com/pur_index3/uchchaish.htm ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵ]ସମାରୁହ୍ଯ ହଯରତ୍ନଂ ମନୋହରମ୍ । ଜଗାମ ଵିଷ୍ଣୁସଦନଂ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ଭାସ୍କରାତ୍ମଜଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ରେବନ୍ତ ମନୋହର ଏବଂ ଅମୂଲ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଉଚ୍ଚୈଶ୍ରବାରେ ଚଢ଼ି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ ।
ଭଗଵଦ୍ଦର୍ଶନାକାଂକ୍ଷୀ ହଯାରୂଢୋ ଯଦାଗତଃ । ହଯସ୍ଥସ୍ତୁ ତଦା ଦୃଷ୍ଟୋ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାସୌ ରଵିନନ୍ଦନଃ
ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇବା ଆଶାରେ ସେ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଆସିଥିଲେ । ଏହିପରି ଘୋଡ଼ାରେ ବସିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେଖିଲେ ।
ରମା ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ହଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଭ୍ରାତରଂ ସାଗରୋଦ୍ଭଵମ୍ । ରୂପେଣ ଵିସ୍ମିତା ତସ୍ଯ ତସ୍ଥୌ ସ୍ତମ୍ଭିତଲୋଚନା
ସମୁଦ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତାଙ୍କର ଭାଇ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖି ରମା ତାହାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ ଏବଂ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାହାକୁ ଦେଖି ରହିଗଲେ ।
ଭଗଵାନପି ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହଯାରୂଢଂ ମନୋହରମ୍ । ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ରମାଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ପ୍ରଣଯାତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ, ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଏଭଳି ମନୋହର ଭାବେ ଆସୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରେମରେ ରମାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ।
କୋଽଯମାଯାତି ଚାର୍ଵଙ୍ଗି ହଯାରୂଢ ଇଵାପରଃ । ସ୍ମରତେଜସ୍ତନୁଃ କାନ୍ତେ ମୋହଯନ୍ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍
‘ଏହି ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଆସୁଥିବା ଏହି ଅପୂର୍ବ ଦେହୀ କିଏ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ? ତାଙ୍କର ରୂପ କାମଦେବଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପରି ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରୁଛି ।’
ପ୍ରେକ୍ଷମାଣା ତଦା ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତଚ୍ଚିତ୍ତା ଦୈଵଯୋଗତଃ । ନୋଵାଚ ଵଚନଂ କିଞ୍ଚିତ୍ପୃଷ୍ଟାପି ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ସମୟରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ ଦୃଶ୍ୟରେ ମନ ଲଗାଇ ଥିଲେ, ଦେବତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ ପୁନିପୁନି ପଚାରାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଅଶ୍ଵାସକ୍ତମତିଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କାମିନୀମତିମୋହିତାମ୍ । ପଶ୍ଯନ୍ତୀଂ ପରମପ୍ରେମ୍ଣା ଚଞ୍ଚଲାକ୍ଷୀଂ ଚ ଚଞ୍ଚଲାମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ଘୋଡ଼ାରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ରମାଙ୍କୁ, ଚଞ୍ଚଳ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦେଖୁଥିବାକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଦେଖିଲେ ।
ତାମାହ ଭଗଵାନ୍କୁଦ୍ଧଃ କିଂ ପଶ୍ଯସି ସୁଲୋଚନେ । ମୋହିତା ଚ ହରିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୃଷ୍ଟା ନୈଵାଭିଭାଷସେ
ଭଗବାନ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ — ‘ହେ ସୁନ୍ଦର ନୟନବତୀ, କାହିଁକି ଏଭଳି ଦେଖୁଛ? ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖି ମୋହିତ ହୋଇଛ, ପଚାରିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି କହୁନାହଁ ।’
ସର୍ଵତ୍ର ରମସେ ଯସ୍ମାଦ୍ରମା ତସ୍ମାଦ୍ଭଵିଷ୍ଯସି । ଚଞ୍ଚଲତ୍ଵାଚ୍ଚଲେତ୍ଯେଵଂ ସର୍ଵଥୈଵ ନ ସଂଶଯଃ
‘ହେ ରମା, ତୁମେ ସବୁଠାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛ, ଏହିଯୋଗୁ ତୁମେ ସଦା ଅସ୍ଥିର ରହିବ । ଚଞ୍ଚଳତା ଦ୍ୱାରା ସବୁବେଳେ ତୁମକୁ ଚଞ୍ଚଳା ବୋଲି କୁହାଯିବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।’
ପ୍ରାକୃତା ଚ ଯଥା ନାରୀ ନୂନଂ ଭଵତି ଚଞ୍ଚଲା । ତଥା ତ୍ଵମପି କଲ୍ଯାଣି ସ୍ଥିରା ନୈଵ କଦାଚନ
‘ଯେପରି ସାଧାରଣ ଜଣେ ନାରୀ ନିଶ୍ଚୟ ଚଞ୍ଚଳ ଥାଏ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶୁଭେ, କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ରହିପାରିବ ନାହିଁ ।’
ତ୍ଵଂ ହଯଂ ମତ୍ସମୀପସ୍ଥା ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଯଦି ମୋହିତା । ଵଡଵା ଭଵ ଵାମୋରୁ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେଽତିଦାରୁଣେ
‘ହେ ସୁନ୍ଦର ଜଂଘାବତୀ, ତୁମେ ମୋ ସମ୍ନିପାସରେ ଥିବା ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖି ଯଦି ମୋହିତ ହେଇଛ, ତେବେ ମାନବ ଲୋକରେ ଏକ ମାଡ଼ି ହେବ ।’
ଇତି ଶପ୍ତା ରମା ଦେଵୀ ହରିଣା ଦୈଵଯୋଗତଃ । ରୁରୋଦ ଵେପମାନା ସା ଭଯଭୀତାତିଦୁଃଖିତା
ଏଭଳି ଭାବରେ ଦେବତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ ହରିଙ୍କ ଶାପ ପାଇ ଦେବୀ ରମା ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ କାନ୍ଦିପକେ ।
ତମୁଵାଚ ରମାନାଥ ଶଙ୍କିତା ଚାରୁହାସିନୀ । ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଦେଵଂ ସ୍ଵପତିଂ ଵିନଯାନ୍ଵିତା
ସନ୍ଦେହ ଭରିତ ହୃଦୟରେ, ସୁନ୍ଦର ହସ ଥିବା ରମା ମଣ୍ଡିଆ ମୁଣ୍ଡରେ ନମି ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ବିନୟରେ କହିଲେ ।
ଦେଵଦେଵ ଜଗନ୍ନାଥ କରୁଣାକର କେଶଵ । ସ୍ଵଲ୍ପେଽପରାଧେ ଗୋଵିନ୍ଦ କସ୍ମାଚ୍ଛାପଂ ଦଦାସି ମେ
‘ହେ ଦେବଦେବ, ଜଗନ୍ନାଥ, କରୁଣାସାଗର, କେଶବ, ଏତେ ଛୋଟ ଅପରାଧ ପାଇଁ ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ମୋତେ କାହିଁକି ଶାପ ଦେଲେ?’
ନ କଦାଚିନ୍ମଯା ଦୃଷ୍ଟଃ କ୍ରୋଧସ୍ତେ ହୀଦୃଶଃ ପ୍ରଭୋ । କ୍ଵ ଗତସ୍ତେ ମଯି ସ୍ନେହଃ ସହଜୋ ନ ତୁ ନଶ୍ଵରଃ
‘ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କ୍ରୋଧ ତୁମଠାରୁ ଦେଖିନଥିଲି, ହେ ପ୍ରଭୁ । ମୋ ପ୍ରତି ତୁମର ସ୍ୱାଭାବିକ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ ସ୍ନେହ କେଉଁଠି ଗଲା?’
ଵଜ୍ରପାତସ୍ତୁ ଶତ୍ରୌ ଵୈ କର୍ତଵ୍ଯୋ ନ ସୁହୃଜ୍ଜନେ । ସଦାହଂ ଵରଯୋଗ୍ଯା ତେ ଶାପଯୋଗ୍ଯା କଥଂ କୃତା
‘ବଜ୍ରପାତ ଶତ୍ରୁ ଉପରେ କରିବା ଉଚିତ, ବନ୍ଧୁ ଉପରେ ନୁହେଁ । ମୁଁ ସଦା ତୁମର ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ, ଶାପ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ କିପରି ହେଲି?’