ଅଜ୍ଞାନାଦ୍ଯତ୍କୃତଂ ପାପଂ କ୍ଷନ୍ତଵ୍ଯଂ ତତ୍ତ୍ଵଯାଧୁନା । ଵୈରଂ ନାତଃ ପରଂ କ୍ଵାପି ଭୃଗୁଭିଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୈଃ ସହ
ଅଜ୍ଞାନରେ ଯେଉଁ ପାପ ହୋଇଛି, ତୁମେ ଏବେ ତାହାକୁ ଖ୍ଷମା କର; ଏଠାରୁ ପରେ ଭୃଗୁମାନେ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁତା ରଖିବେ ନାହିଁ।
କର୍ତଵ୍ଯଂ ଶପଥୈଃ ସମ୍ଯଗ୍ଵର୍ତିତଵ୍ଯଂ ତୁ ହୈହଯୈଃ । ସପୁତ୍ରା ଭଵ ସୁଶ୍ରୋଣି ପ୍ରଣତାଃ ସ୍ମୋ ଵଯଂ ଚ ତେ
ଠିକ୍ ଭାବେ ଶପଥ ଦେଇ, ହୈହୟମାନେ ସଦ୍ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍; ତୁମେ ତୁମ ପୁଅ ସହିତ ରୁହ, ହେ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭିନୀ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ପାଖରେ ଶିର ନମାଇଛୁ।
ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ କଲ୍ଯାଣି ନ ଦ୍ଵିଷ୍ଯାମଃ କଦାଚନ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଵିସ୍ମଯାନ୍ଵିତା
ଦୟା କର, ହେ ଶୁଭେ, ଆମେ କେବେ ଦ୍ୱେଷ କରିବୁନାହିଁ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ତାନାହ ପ୍ରଣତାନ୍ଦୁଃସ୍ଥାନାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଗତଲୋଚନାନ୍ । ଗୃହୀତା ନ ମଯା ଦୃଷ୍ଟିର୍ଯୁଷ୍ମାକଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କିଲ
ସେ ଅନ୍ଧ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଶିର ନମାଇଥିବାମାନେ ଉପରେ ଦୟା କରି କହିଲେ—'ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ନେଇନାହିଁ, ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ।'
ନାହଂ ରୁଷାନ୍ଵିତା ସତ୍ଯଂ କାରଣଂ ଶୃଣୁତାଦ୍ଯ ଯତ୍ । ଅଯଂ ଚ ଭାର୍ଗଵୋ ନୂନମୂରୁଜଃ କୁପିତୋଽଦ୍ଯ ଵଃ
ମୁଁ ଏଠାରେ କିଛି କ୍ରୋଧିତ ନୁହେଁ, ଏହାର କାରଣ ଆଜି ତୁମେ ଶୁଣ। ଏହି ଭୃଗୁବଂଶୀ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଉରୁରୁ ଜନ୍ମିଛି ଏବଂ ସେ ଆଜି ତୁମେମାନେ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ।
ଚକ୍ଷୂଂଷି ତେନ ଯୁଷ୍ମାକଂ ସ୍ତମ୍ଭିତାନି ରୁଷାଵତା । ସ୍ଵବନ୍ଧୂନ୍ନିହତାଞ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଗର୍ଭସ୍ଥାନପି କ୍ଷତ୍ରିଯୈଃ
ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ତୁମେମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଅଟକିଯାଇଛି, କାରଣ ତିନି ଜାଣିଛନ୍ତି ଯେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ତାଙ୍କର ଅଜନ୍ମା ଆତ୍ମୀୟମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଅନାଗସୋ ଧର୍ମପରାଂସ୍ତାପସାନ୍ଧନକାମ୍ଯଯା । ଗର୍ଭାନପି ଯଦା ଯୂଯଂ ଭୃଗୂନଘ୍ନଂସ୍ତୁ ପୁତ୍ରକାଃ
ହେ ପୁଅମାନେ, ତୁମେ ଦୋଷହୀନ ଓ ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ତାପସମାନେ ଓ ଭୃଗୁବଂଶୀଙ୍କର ଅଜନ୍ମା ପିଲାମାନେକୁ ଧନଲୋଭରେ ହତ୍ୟା କରିଥିଲ।
ତଦାଯମୂରୁଣା ଗର୍ଭୋ ମଯା ଵର୍ଷଶତଂ ଧୃତଃ । ଷଡଙ୍ଗଶ୍ଚାଖିଲୋ ଵେଦୋ ଗୃହୀତୋଽନେନ ଚାଞ୍ଜସା
ତାପରେ ମୁଁ ମୋ ଉରୁ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶିଶୁକୁ ଶତବର୍ଷ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କରିଥିଲି। ସେ ସରଳ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ତାହାର ଷଡଅଙ୍ଗ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଛି।
ଗର୍ଭସ୍ଥେନାପି ବାଲେନ ଭୃଗୁଵଂଶଵିଵୃଦ୍ଧଯେ । ସୋଽପି ପିତୃଵଧାନ୍ନୂନଂ କ୍ରୋଥେଦ୍ଧୋ ହନ୍ତୁମିଚ୍ଛତି
ଏହି ଶିଶୁ ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ଭୃଗୁବଂଶର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସବୁକିଛି ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ଭଗଵତ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦେନ ଜାତୋଽଯଂ ମମ ବାଲକଃ । ତେଜସା ଯସ୍ଯ ଦିଵ୍ଯେନ ଚକ୍ଷୂଂଷି ମୁଷିତାନି ଵଃ
ଦେବୀଙ୍କର କୃପାରେ ଏହି ଶିଶୁ ମୋର ଜନ୍ମିଛି, ଯାହାର ଦିବ୍ୟ ତେଜ ତୁମେମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଛି।
ତସ୍ମାଦୌର୍ଵଂ ସୁତଂ ମେଽଦ୍ଯ ଯାଚଧ୍ଵଂ ଵିନଯାନ୍ଵିତାଃ । ପ୍ରଣିପାତେନ ତୁଷ୍ଟୋଽସୌ ଦୃଷ୍ଟିଂ ଵଃ ପ୍ରତିମୋକ୍ଷ୍ଯତି
ସେଥିପାଇଁ ଆଜି ଭଦ୍ରଭାବରେ ମୋ ପୁଅ ଔର୍ବଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କର। ଯଦି ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ତେବେ ତୁମେମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ପୁନଃ ଫେରାଇଦେବେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯା ହୈହଯାସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ଚ ତମ୍ । ପ୍ରଣେମୁର୍ଵିନଯୋପେତା ଊରୁଜଂ ମୁନିସତ୍ତମମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ସେ ମହିଳାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ହୈହୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ଏବଂ ବିନୟରେ ଭରିଯାଇ, ମହାମୁନି ଉରୁଜଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ସ ସନ୍ତୁଷ୍ଟୋ ବଭୂଵାଥ ତାନୁଵାଚ ଵିଚକ୍ଷୁଷଃ । ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ସ୍ଵଗୃହାନ୍ଭୂପା ମମାଖ୍ଯାନକୃତଂ ଵଚଃ
ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦୃଷ୍ଟିପ୍ରଦାନ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜାମାନେ, ମୋ କଥା ମନେ ରଖି, ଏବେ ତୁମେମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ।'
ଅଵଶ୍ଯମ୍ଭାଵିଭାଵାସ୍ତେ ଭଵନ୍ତି ଦେଵନିର୍ମିତାଃ । ନାତ୍ର ଶୋକସ୍ତୁ କର୍ତଵ୍ଯଃ ପୁରୁଷେଣ ଵିଜାନତା
ଯେଉଁ ଘଟଣା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟିବାକୁ ଥାଏ, ସେଗୁଡିକ ଦେବତାମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଥାନ୍ତି। ଏହିପରି ଘଟଣାକୁ ନେଇ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପୂର୍ଵଵଦୃଷଯଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତୁ ଯଥାସୁଖମ୍ । ଵ୍ରଜନ୍ତୁ ଵିଗତକ୍ରୋଧା ଭଵନାନି ଯଥାସୁଖମ୍
ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଋଷିମାନେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ସେପରି ସମସ୍ତେ ସୁଖରେ ରୁହନ୍ତୁ। ସମସ୍ତେ କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼ି ନିଜ ଘରକୁ ଯାଉନ୍ତୁ।
ଇତି ତେନ ସମାଦିଷ୍ଟା ହୈହଯାଃ ପ୍ରାପ୍ତଲୋଚନାଃ । ଔର୍ଵମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ସଦନାନି ଯଥାରୁଚି
ଏପରି ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଆଦେଶ ମାନି, ହୈହୟମାନେ ପୁନଃ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଲେ, ଔର୍ବଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ତଂ ସୁତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ସ୍ଵାଶ୍ରମଂ ଗତା । ପାଲଯାମାସ ଭୂପାଲ ତେଜସ୍ଵିନମତନ୍ଦ୍ରିତା
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ପୁଅକୁ ନେଇ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ ତେଜସ୍ବୀ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଅତି ଯତ୍ନରେ ଦେଖାଶୁଣା କଲେ, ହେ ରାଜନ।
ଏଵଂ ତେ କଥିତଂ ରାଜନ୍ ଭୃଗୂଣାଂ ତୁ ଵିନାଶନମ୍ । ଲୋଭାଵିଷ୍ଟୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୈଶ୍ଚ ଯତ୍କୃତଂ ପାତକଂ କିଲ
ଏଭଳି ଭାବେ, ହେ ରାଜା, ତୁମକୁ ଭୃଗୁମାନେ କିପରି ନଶ୍ଟ ହେଲେ ଓ ଲୋଭରେ ମୁଗ୍ଧ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ କଣ ପାପ କଲେ, ତାହା କହିଦେଲି।
ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ ଶ୍ରୁତଂ ମଯା ମହତ୍କର୍ମ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଞ୍ଚ ଦାରୁଣମ୍ । କାରଣଂ ଲୋଭ ଏଵାତ୍ର ଦୁଃଖଦଶ୍ଚୋଭଯୋସ୍ତୁ ସଃ
ଜନମେଜୟ କହିଲେ: ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣିଲି। ଏଠାରେ କେବଳ ଲୋଭ ହିଁ କାରଣ ଏବଂ ଦୁଇପକ୍ଷର ଦୁଃଖର ମୂଳ।
କିଞ୍ଚିତ୍ପ୍ରଷ୍ଟୁମିହେଚ୍ଛାମି ସଂଶଯଂ ଵାସଵୀସୁତ । ହୈହଯାସ୍ତେ କଥଂ ନାମ୍ନା ଖ୍ଯାତା ଭୁଵି ନୃପାତ୍ମଜାଃ
ମୋତେ କିଛି ପଚାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି, ହେ ବାସବୀପୁତ୍ର, ମୋ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର। ହୈହୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ କିପରି ଏହି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ?
ଯଦୋସ୍ତୁ ଯାଦଵାଃ କାମଂ ଭରତାଦ୍ଭାରତାସ୍ତଥା । ହୈହଯଃ କୋଽପି ରାଜାଭୂତ୍ତେଷାଂ ଵଂଶେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
ଯେପରି ଯଦୁଠାରୁ ଯଦୁବଂଶୀ ଓ ଭରତଠାରୁ ଭାରତବଂଶୀ ହେଲେ, ସେପରି ହୈହୟ ନାମକ କୌଣସି ରାଜା ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିଲେ କି?
ତଦହଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି କାରଣଂ କରୁଣାନିଧେ । ହୈହଯାସ୍ତେ କଥଂ ଜାତାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କେନ କର୍ମଣା
ସେଥିପାଇଁ, ହେ କରୁଣାସାଗର, ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ହୈହୟମାନେ, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ, କିପରି ଜନ୍ମିଲେ ଏବଂ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ନାମ ପାଇଲେ?
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ହୈହଯାନାଂ ସମୁତ୍ପତ୍ତିଂ ଶୃଣୁ ଭୂପ ସଵିସ୍ତରାମ୍ । ପୁରାତନୀଂ ସୁପୁଣ୍ଯାଂ ଚ କଥାଂ ପାପପ୍ରଣାଶିନୀମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ରାଜା, ହୈହୟ ଜନ୍ମ କଥାଟିକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିବି । ଏହା ପୁରୁଣା ଏବଂ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟମୟ କଥା, ଯାହା ପାପକୁ ନାଶ କରେ ।
କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ସମଯେ ଭୂପ ସୂର୍ଯପୁତ୍ରଃ ସୁଶୋଭନଃ । ରେଵନ୍ତେତି ଚ ଵିଖ୍ଯାତୋ ରୂପଵାନମିତପ୍ରଭଃ
ରାଜା, କେତେବେଳେ ଏକ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଏକ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ରେବନ୍ତ ଭାବେ ଚିହ୍ନାଯାଏ । ସେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ମାପିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାର ଧାରକ ଥିଲେ ।
[http://puranastudy.freeoda.com/pur_index3/uchchaish.htm ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵ]ସମାରୁହ୍ଯ ହଯରତ୍ନଂ ମନୋହରମ୍ । ଜଗାମ ଵିଷ୍ଣୁସଦନଂ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ଭାସ୍କରାତ୍ମଜଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ରେବନ୍ତ ମନୋହର ଏବଂ ଅମୂଲ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଉଚ୍ଚୈଶ୍ରବାରେ ଚଢ଼ି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ ।
ଭଗଵଦ୍ଦର୍ଶନାକାଂକ୍ଷୀ ହଯାରୂଢୋ ଯଦାଗତଃ । ହଯସ୍ଥସ୍ତୁ ତଦା ଦୃଷ୍ଟୋ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାସୌ ରଵିନନ୍ଦନଃ
ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇବା ଆଶାରେ ସେ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଆସିଥିଲେ । ଏହିପରି ଘୋଡ଼ାରେ ବସିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେଖିଲେ ।
ରମା ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ହଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଭ୍ରାତରଂ ସାଗରୋଦ୍ଭଵମ୍ । ରୂପେଣ ଵିସ୍ମିତା ତସ୍ଯ ତସ୍ଥୌ ସ୍ତମ୍ଭିତଲୋଚନା
ସମୁଦ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତାଙ୍କର ଭାଇ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖି ରମା ତାହାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ ଏବଂ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାହାକୁ ଦେଖି ରହିଗଲେ ।
ଭଗଵାନପି ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହଯାରୂଢଂ ମନୋହରମ୍ । ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ରମାଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ପ୍ରଣଯାତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ, ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଏଭଳି ମନୋହର ଭାବେ ଆସୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରେମରେ ରମାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ।
କୋଽଯମାଯାତି ଚାର୍ଵଙ୍ଗି ହଯାରୂଢ ଇଵାପରଃ । ସ୍ମରତେଜସ୍ତନୁଃ କାନ୍ତେ ମୋହଯନ୍ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍
‘ଏହି ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଆସୁଥିବା ଏହି ଅପୂର୍ବ ଦେହୀ କିଏ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ? ତାଙ୍କର ରୂପ କାମଦେବଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପରି ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରୁଛି ।’
ପ୍ରେକ୍ଷମାଣା ତଦା ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତଚ୍ଚିତ୍ତା ଦୈଵଯୋଗତଃ । ନୋଵାଚ ଵଚନଂ କିଞ୍ଚିତ୍ପୃଷ୍ଟାପି ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ସମୟରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ ଦୃଶ୍ୟରେ ମନ ଲଗାଇ ଥିଲେ, ଦେବତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ ପୁନିପୁନି ପଚାରାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ ।