ବଭ୍ରମୁର୍ଗିରିଦୁର୍ଗେଷୁ ଜନ୍ମାନ୍ଧା ଇଵ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ । ଚିନ୍ତିତଂ ମନସା ସର୍ଵୈଃ କିମେତଦିତି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗମାନେ ଭିତରେ ଅନ୍ଧା ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପରି ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ; ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଭାବ ହେଲା—'ଏହି ସମୟରେ କଣ ଘଟୁଛି?'
ସର୍ଵେ ଚକ୍ଷୁର୍ଵିହୀନା ଯଜ୍ଜାତା ସ୍ମ ବାଲଦର୍ଶନାତ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯାସ୍ତୁ ପ୍ରଭାଵୋଽଯଂ ସତୀଵ୍ରତବଲଂ ମହତ୍
ଶିଶୁଟିଙ୍କୁ ଦେଖିବାରୁ ସମସ୍ତେ ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ହୋଇଗଲେ; ଏହା ହେଉଛି ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କର ଶକ୍ତି, ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧତାର ବଡ଼ ବଳ।
କ୍ଷଣାଦ୍ଵାମୋଘସଙ୍କଲ୍ପାଃ କିଂ କରିଷ୍ଯନ୍ତିଦୁଃଖିତାଃ । ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ନେତ୍ରହୀନା ନିରାଶ୍ରଯାଃ
କେବଳ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଗଲା; ଏହି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବାମାନେ ଏବେ କଣ କରିବେ? ଏଭଳି ଭାବି, ସମସ୍ତେ ଅନ୍ଧା ଓ ନିରାଶ୍ରୟ ହୋଇଗଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ଶରଣଂ ଜଗ୍ମୁର୍ହୈହଯା ଗତଚେତସଃ । ପ୍ରଣେମୁସ୍ତାଂ ଭଯତ୍ରସ୍ତାଂ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟାଶ୍ଚ ତେ
ହୈହୟମାନେ ମନ ହରାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ; ଭୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ହାତ ଜୋଡି ଶିର ନମାଇଲେ।
ଊଚୁଶ୍ଚୈନାଂ ଭଯୋଦ୍ଵିଗ୍ନାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭାଃ । ପ୍ରସୀଦ ସୁଭଗେ ମାତଃ ସେଵକାସ୍ତେ ଵଯଂ କିଲ
ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଦୟା କର, ଭାଗ୍ୟଶାଳି ମାଆ, ଆମେ ତୁମର ସେବକ।'
କୃତାପରାଧା ରମ୍ଭୋରୁ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ ପାପବୁଦ୍ଧଯଃ । ଦର୍ଶନାତ୍ତଵ ତନ୍ଵଙ୍ଗି ଜାତାଃ ସର୍ଵେ ଵିଲୋଚନାଃ
ହେ ରମ୍ଭୋରୁ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ରଖି ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି; ତୁମକୁ ଦେଖିବାରୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସମସ୍ତେ ଅନ୍ଧା ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ମୁଖଂ ତେ ନୈଵ ପଶ୍ଯାମୋ ଜନ୍ମାନ୍ଧା ଇଵ ଭାମିନି । ଅଦ୍ଭୁତଂ ତେ ତପୋ ଵୀର୍ଯଂ କିଂ କୁର୍ମଃ ପାପକାରିଣଃ
ହେ ଭାବନୀ, ଆମେ ତୁମ ମୁହଁ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ, ଜଣ୍ମକାଳରୁ ଅନ୍ଧା ହେବା ପରି; ତୁମ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଅଦ୍ଭୁତ—ଆମେ ପାପୀମାନେ ଏବେ କଣ କରିବୁ?
ଶରଣଂ ତେ ପ୍ରପନ୍ନାଃ ସ୍ମୋ ଦେହି ଚକ୍ଷୂଂଷି ମାନଦେ । ଅନ୍ଧତ୍ଵଂ ମରଣାଦୁଗ୍ରଂ କୃପାଂ କର୍ତୁଂ ତ୍ଵମର୍ହସି
ଆମେ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ; ଦୟା କରି ଆମକୁ ଆଖି ଦିଅ, ହେ ମାନ୍ୟବନ୍ତି। ଏହି କଠିନ ଅନ୍ଧତା ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଖରାପ; ଦୟା କରିବା ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।
ପୁନର୍ଦୃଷ୍ଟିପ୍ରଦାନେନ ସେଵକାନ୍କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍କୁରୁ । ଉପରମ୍ଯ ଚ ଗଚ୍ଛେମ ସହିତାଃ ପାପକର୍ମଣଃ
ପୁନି ଆମକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଆମ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ତୁମର ସେବକ ହେବୁ; ଆମେ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତେ ଏଉଁଠାରୁ ଯିବୁ।
ଅତଃ ପରଂ ନ କର୍ତଵ୍ଯମୀଦୃଶଂ କର୍ମ କର୍ହିଚିତ୍ । ଭାର୍ଗଵାଣାଂ ତୁ ସର୍ଵେଷାଂ ସେଵକାଃ ସ୍ମୋ ଵଯଂ କିଲ
ଏଠାରୁ ପରେ ଏଭଳି କାମ କେବେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଆମେ ସମସ୍ତେ ଭାର୍ଗବମାନଙ୍କର ସେବକ।
ଅଜ୍ଞାନାଦ୍ଯତ୍କୃତଂ ପାପଂ କ୍ଷନ୍ତଵ୍ଯଂ ତତ୍ତ୍ଵଯାଧୁନା । ଵୈରଂ ନାତଃ ପରଂ କ୍ଵାପି ଭୃଗୁଭିଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୈଃ ସହ
ଅଜ୍ଞାନରେ ଯେଉଁ ପାପ ହୋଇଛି, ତୁମେ ଏବେ ତାହାକୁ ଖ୍ଷମା କର; ଏଠାରୁ ପରେ ଭୃଗୁମାନେ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁତା ରଖିବେ ନାହିଁ।
କର୍ତଵ୍ଯଂ ଶପଥୈଃ ସମ୍ଯଗ୍ଵର୍ତିତଵ୍ଯଂ ତୁ ହୈହଯୈଃ । ସପୁତ୍ରା ଭଵ ସୁଶ୍ରୋଣି ପ୍ରଣତାଃ ସ୍ମୋ ଵଯଂ ଚ ତେ
ଠିକ୍ ଭାବେ ଶପଥ ଦେଇ, ହୈହୟମାନେ ସଦ୍ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍; ତୁମେ ତୁମ ପୁଅ ସହିତ ରୁହ, ହେ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭିନୀ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ପାଖରେ ଶିର ନମାଇଛୁ।
ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ କଲ୍ଯାଣି ନ ଦ୍ଵିଷ୍ଯାମଃ କଦାଚନ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଵିସ୍ମଯାନ୍ଵିତା
ଦୟା କର, ହେ ଶୁଭେ, ଆମେ କେବେ ଦ୍ୱେଷ କରିବୁନାହିଁ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ତାନାହ ପ୍ରଣତାନ୍ଦୁଃସ୍ଥାନାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଗତଲୋଚନାନ୍ । ଗୃହୀତା ନ ମଯା ଦୃଷ୍ଟିର୍ଯୁଷ୍ମାକଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କିଲ
ସେ ଅନ୍ଧ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଶିର ନମାଇଥିବାମାନେ ଉପରେ ଦୟା କରି କହିଲେ—'ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ନେଇନାହିଁ, ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ।'
ନାହଂ ରୁଷାନ୍ଵିତା ସତ୍ଯଂ କାରଣଂ ଶୃଣୁତାଦ୍ଯ ଯତ୍ । ଅଯଂ ଚ ଭାର୍ଗଵୋ ନୂନମୂରୁଜଃ କୁପିତୋଽଦ୍ଯ ଵଃ
ମୁଁ ଏଠାରେ କିଛି କ୍ରୋଧିତ ନୁହେଁ, ଏହାର କାରଣ ଆଜି ତୁମେ ଶୁଣ। ଏହି ଭୃଗୁବଂଶୀ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଉରୁରୁ ଜନ୍ମିଛି ଏବଂ ସେ ଆଜି ତୁମେମାନେ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ।
ଚକ୍ଷୂଂଷି ତେନ ଯୁଷ୍ମାକଂ ସ୍ତମ୍ଭିତାନି ରୁଷାଵତା । ସ୍ଵବନ୍ଧୂନ୍ନିହତାଞ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଗର୍ଭସ୍ଥାନପି କ୍ଷତ୍ରିଯୈଃ
ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ତୁମେମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଅଟକିଯାଇଛି, କାରଣ ତିନି ଜାଣିଛନ୍ତି ଯେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ତାଙ୍କର ଅଜନ୍ମା ଆତ୍ମୀୟମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଅନାଗସୋ ଧର୍ମପରାଂସ୍ତାପସାନ୍ଧନକାମ୍ଯଯା । ଗର୍ଭାନପି ଯଦା ଯୂଯଂ ଭୃଗୂନଘ୍ନଂସ୍ତୁ ପୁତ୍ରକାଃ
ହେ ପୁଅମାନେ, ତୁମେ ଦୋଷହୀନ ଓ ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ତାପସମାନେ ଓ ଭୃଗୁବଂଶୀଙ୍କର ଅଜନ୍ମା ପିଲାମାନେକୁ ଧନଲୋଭରେ ହତ୍ୟା କରିଥିଲ।
ତଦାଯମୂରୁଣା ଗର୍ଭୋ ମଯା ଵର୍ଷଶତଂ ଧୃତଃ । ଷଡଙ୍ଗଶ୍ଚାଖିଲୋ ଵେଦୋ ଗୃହୀତୋଽନେନ ଚାଞ୍ଜସା
ତାପରେ ମୁଁ ମୋ ଉରୁ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶିଶୁକୁ ଶତବର୍ଷ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କରିଥିଲି। ସେ ସରଳ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ତାହାର ଷଡଅଙ୍ଗ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଛି।
ଗର୍ଭସ୍ଥେନାପି ବାଲେନ ଭୃଗୁଵଂଶଵିଵୃଦ୍ଧଯେ । ସୋଽପି ପିତୃଵଧାନ୍ନୂନଂ କ୍ରୋଥେଦ୍ଧୋ ହନ୍ତୁମିଚ୍ଛତି
ଏହି ଶିଶୁ ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ଭୃଗୁବଂଶର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସବୁକିଛି ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ଭଗଵତ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦେନ ଜାତୋଽଯଂ ମମ ବାଲକଃ । ତେଜସା ଯସ୍ଯ ଦିଵ୍ଯେନ ଚକ୍ଷୂଂଷି ମୁଷିତାନି ଵଃ
ଦେବୀଙ୍କର କୃପାରେ ଏହି ଶିଶୁ ମୋର ଜନ୍ମିଛି, ଯାହାର ଦିବ୍ୟ ତେଜ ତୁମେମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଛି।
ତସ୍ମାଦୌର୍ଵଂ ସୁତଂ ମେଽଦ୍ଯ ଯାଚଧ୍ଵଂ ଵିନଯାନ୍ଵିତାଃ । ପ୍ରଣିପାତେନ ତୁଷ୍ଟୋଽସୌ ଦୃଷ୍ଟିଂ ଵଃ ପ୍ରତିମୋକ୍ଷ୍ଯତି
ସେଥିପାଇଁ ଆଜି ଭଦ୍ରଭାବରେ ମୋ ପୁଅ ଔର୍ବଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କର। ଯଦି ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ତେବେ ତୁମେମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ପୁନଃ ଫେରାଇଦେବେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯା ହୈହଯାସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ଚ ତମ୍ । ପ୍ରଣେମୁର୍ଵିନଯୋପେତା ଊରୁଜଂ ମୁନିସତ୍ତମମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ସେ ମହିଳାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ହୈହୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ଏବଂ ବିନୟରେ ଭରିଯାଇ, ମହାମୁନି ଉରୁଜଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ସ ସନ୍ତୁଷ୍ଟୋ ବଭୂଵାଥ ତାନୁଵାଚ ଵିଚକ୍ଷୁଷଃ । ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ସ୍ଵଗୃହାନ୍ଭୂପା ମମାଖ୍ଯାନକୃତଂ ଵଚଃ
ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦୃଷ୍ଟିପ୍ରଦାନ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜାମାନେ, ମୋ କଥା ମନେ ରଖି, ଏବେ ତୁମେମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ।'
ଅଵଶ୍ଯମ୍ଭାଵିଭାଵାସ୍ତେ ଭଵନ୍ତି ଦେଵନିର୍ମିତାଃ । ନାତ୍ର ଶୋକସ୍ତୁ କର୍ତଵ୍ଯଃ ପୁରୁଷେଣ ଵିଜାନତା
ଯେଉଁ ଘଟଣା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟିବାକୁ ଥାଏ, ସେଗୁଡିକ ଦେବତାମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଥାନ୍ତି। ଏହିପରି ଘଟଣାକୁ ନେଇ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପୂର୍ଵଵଦୃଷଯଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତୁ ଯଥାସୁଖମ୍ । ଵ୍ରଜନ୍ତୁ ଵିଗତକ୍ରୋଧା ଭଵନାନି ଯଥାସୁଖମ୍
ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଋଷିମାନେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ସେପରି ସମସ୍ତେ ସୁଖରେ ରୁହନ୍ତୁ। ସମସ୍ତେ କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼ି ନିଜ ଘରକୁ ଯାଉନ୍ତୁ।
ଇତି ତେନ ସମାଦିଷ୍ଟା ହୈହଯାଃ ପ୍ରାପ୍ତଲୋଚନାଃ । ଔର୍ଵମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ସଦନାନି ଯଥାରୁଚି
ଏପରି ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଆଦେଶ ମାନି, ହୈହୟମାନେ ପୁନଃ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଲେ, ଔର୍ବଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ତଂ ସୁତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ସ୍ଵାଶ୍ରମଂ ଗତା । ପାଲଯାମାସ ଭୂପାଲ ତେଜସ୍ଵିନମତନ୍ଦ୍ରିତା
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ପୁଅକୁ ନେଇ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ ତେଜସ୍ବୀ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଅତି ଯତ୍ନରେ ଦେଖାଶୁଣା କଲେ, ହେ ରାଜନ।
ଏଵଂ ତେ କଥିତଂ ରାଜନ୍ ଭୃଗୂଣାଂ ତୁ ଵିନାଶନମ୍ । ଲୋଭାଵିଷ୍ଟୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୈଶ୍ଚ ଯତ୍କୃତଂ ପାତକଂ କିଲ
ଏଭଳି ଭାବେ, ହେ ରାଜା, ତୁମକୁ ଭୃଗୁମାନେ କିପରି ନଶ୍ଟ ହେଲେ ଓ ଲୋଭରେ ମୁଗ୍ଧ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ କଣ ପାପ କଲେ, ତାହା କହିଦେଲି।
ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ ଶ୍ରୁତଂ ମଯା ମହତ୍କର୍ମ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଞ୍ଚ ଦାରୁଣମ୍ । କାରଣଂ ଲୋଭ ଏଵାତ୍ର ଦୁଃଖଦଶ୍ଚୋଭଯୋସ୍ତୁ ସଃ
ଜନମେଜୟ କହିଲେ: ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣିଲି। ଏଠାରେ କେବଳ ଲୋଭ ହିଁ କାରଣ ଏବଂ ଦୁଇପକ୍ଷର ଦୁଃଖର ମୂଳ।
କିଞ୍ଚିତ୍ପ୍ରଷ୍ଟୁମିହେଚ୍ଛାମି ସଂଶଯଂ ଵାସଵୀସୁତ । ହୈହଯାସ୍ତେ କଥଂ ନାମ୍ନା ଖ୍ଯାତା ଭୁଵି ନୃପାତ୍ମଜାଃ
ମୋତେ କିଛି ପଚାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି, ହେ ବାସବୀପୁତ୍ର, ମୋ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର। ହୈହୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ କିପରି ଏହି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ?