ସ୍ଵପ୍ନେ ଗତ୍ଵା ତଦା ଦେଵୀ ପ୍ରାହ ତାଃ ପ୍ରମଦୋତ୍ତମାଃ । ଯୁଷ୍ମାସୁ ମଧ୍ଯେ କସ୍ଯାଶ୍ଚିଦ୍ଭଵିତା ଚୋରୁଜଃ ପୁମାନ୍
ସେତେବେଳେ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେବୀ ସେ ମହିଳାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କାହାରି ଗର୍ଭରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ହେବ।'
ମଦଂଶଶକ୍ତିସମ୍ଭିନ୍ନଃ ସ ଵଃ କାର୍ଯଂ ଵିଧାସ୍ଯତି । ଇତ୍ଯାଦିଶ୍ଯ ପରାମ୍ବା ସା ପଶ୍ଚାଦନ୍ତର୍ହିତାଭଵତ୍
'ମୋର ଶକ୍ତିର ଅଂଶ ନେଇ, ସେ ତୁମମାନଙ୍କ କାମ ସାରିଦେବ।' ଏଭଳି ଦେଇ, ସେ ପରାମ୍ବା ପରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଜାଗୃତାସ୍ତୁ ତତଃ ସର୍ଵା ମୁଦମାପୁର୍ଵରାଙ୍ଗନାଃ । କାଚିତ୍ତାସାଂ ଭଯୋଦ୍ଵିଗ୍ନା କାମିନୀ ଚତୁରା ଭୃଶମ୍
ସମସ୍ତେ ଜାଗିଉଠି, ସେ ମହିଳାମାନେ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଭୟ ଓ କାମନାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ରହିଲେ।
ଦଧାର ଚୋରୁଣୈକେନ ଗର୍ଭଂ ସା କୁଲଵୃଦ୍ଧଯେ । ପଲାଯନପରା ଦୃଷ୍ଟା କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଯଦା
ବଂଶ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ସେ ଜଣେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁରୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭଧାରଣ କଲେ; କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଭାଗିଯାଉଛନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧାଡ଼ିଲେ।
ଵିହ୍ଵଲା ତେଜସା ଯୁକ୍ତା ତଦା ତେ ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଭୃଶମ୍ । ଗୃହ୍ଯତାଂ ଵଧ୍ଯତାଂ ନାରୀ ସଗର୍ଭା ଯାତି ସତ୍ଵରା
ତାଙ୍କ ଶରୀରର ତେଜରେ ଅସ୍ତିର ହୋଇ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଭାଗିଗଲେ; କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ, 'ଧର, ମାର, ଗର୍ଭବତୀ ଝିଅ ତୁରନ୍ତ ଭାଗୁଛି!'
ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍ତଃ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତାଃ କାମିନୀଂ ଖଡ୍ଗପାଣଯଃ । ସା ଭଯାର୍ତା ତୁ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୁରୋଦ ସମୁପାଗତାନ୍
ଏଭଳି କହି, ତଳୱାର ହାତରେ ନେଇ, ସେମାନେ ସେ କାମନାବାନ୍ଛିତା ଝିଅଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ; ସେ ଭୟରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, କାନ୍ଦିପକେ।
ଗର୍ଭସ୍ଯ ରକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ସା ଚୁକ୍ରୋଶାତିଭଯାତୁରା । ରୁଦତୀଂ ମାତରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୀନାଂ ପ୍ରାଣଵିଵର୍ଜିତାମ୍
ସେ ଗର୍ଭକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଭୟରେ ବହୁତ ଆତୁର ହୋଇ କନ୍ଦିଲେ; ତାଙ୍କର ମାଆ କନ୍ଦୁଥିବାକୁ, ନିରାଶ ଓ ଜୀବନହୀନ ଦେଖିଲେ।
ନିରାଧାରାଂ କ୍ରନ୍ଦମାନାଂ କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ଭୃଶତାପିତାମ୍ । ଗୃହୀତାମିଵ ସିଂହେନ ସଗର୍ଭାଂ ହରିଣୀଂ ଯଥା
ସେ ଆଶ୍ରୟ ବିହୀନ ହୋଇ, ଜୋରେ କନ୍ଦୁଥିଲେ; କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ, ଯେପରି ଗର୍ଭବତୀ ହରିଣୀକୁ ସିଂହ ଧରିନେଇଥାଏ।
ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରାଂ ଵେପମାନାଂ ସଙ୍କ୍ରୁଧ୍ଯ ବାଲକସ୍ତଦା । ଭିତ୍ତ୍ଵୋରୁଂ ନିର୍ଜଗାମାଶୁ ଗର୍ଭଃ ସୂର୍ଯ ଇଵାପରଃ
ତାଙ୍କର ଆଖିରେ ଲୁହ ଥିଲା, ଶରୀର କମ୍ପିଥିଲା; ସେଇ ସମୟରେ ଶିଶୁଟି ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଉରୁ ଭିତରୁ ଗର୍ଭ ତୁରନ୍ତ ବାହାରିଲା, ଯେପରି ଆଉ ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଉଛି।
ମୁଷ୍ଣନ୍ଦୃଷ୍ଟୀଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ତେଜସା ବାଲକଃ ଶୁଭଃ । ଦର୍ଶନାଦ୍ବାଲକସ୍ଯାଶୁ ସର୍ଵେ ଜାତା ଵିଲୋଚନାଃ
ସେ ଶୁଭ ଶିଶୁ ତାଙ୍କର ତେଜରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଅନ୍ଧା କରିଦେଲେ; ଶିଶୁଟିଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସାଥି ସାଥି ସମସ୍ତେ ଅନ୍ଧା ହୋଇଗଲେ।
ବଭ୍ରମୁର୍ଗିରିଦୁର୍ଗେଷୁ ଜନ୍ମାନ୍ଧା ଇଵ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ । ଚିନ୍ତିତଂ ମନସା ସର୍ଵୈଃ କିମେତଦିତି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗମାନେ ଭିତରେ ଅନ୍ଧା ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପରି ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ; ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଭାବ ହେଲା—'ଏହି ସମୟରେ କଣ ଘଟୁଛି?'
ସର୍ଵେ ଚକ୍ଷୁର୍ଵିହୀନା ଯଜ୍ଜାତା ସ୍ମ ବାଲଦର୍ଶନାତ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯାସ୍ତୁ ପ୍ରଭାଵୋଽଯଂ ସତୀଵ୍ରତବଲଂ ମହତ୍
ଶିଶୁଟିଙ୍କୁ ଦେଖିବାରୁ ସମସ୍ତେ ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ହୋଇଗଲେ; ଏହା ହେଉଛି ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କର ଶକ୍ତି, ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧତାର ବଡ଼ ବଳ।
କ୍ଷଣାଦ୍ଵାମୋଘସଙ୍କଲ୍ପାଃ କିଂ କରିଷ୍ଯନ୍ତିଦୁଃଖିତାଃ । ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ନେତ୍ରହୀନା ନିରାଶ୍ରଯାଃ
କେବଳ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଗଲା; ଏହି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବାମାନେ ଏବେ କଣ କରିବେ? ଏଭଳି ଭାବି, ସମସ୍ତେ ଅନ୍ଧା ଓ ନିରାଶ୍ରୟ ହୋଇଗଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ଶରଣଂ ଜଗ୍ମୁର୍ହୈହଯା ଗତଚେତସଃ । ପ୍ରଣେମୁସ୍ତାଂ ଭଯତ୍ରସ୍ତାଂ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟାଶ୍ଚ ତେ
ହୈହୟମାନେ ମନ ହରାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ; ଭୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ହାତ ଜୋଡି ଶିର ନମାଇଲେ।
ଊଚୁଶ୍ଚୈନାଂ ଭଯୋଦ୍ଵିଗ୍ନାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭାଃ । ପ୍ରସୀଦ ସୁଭଗେ ମାତଃ ସେଵକାସ୍ତେ ଵଯଂ କିଲ
ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଦୟା କର, ଭାଗ୍ୟଶାଳି ମାଆ, ଆମେ ତୁମର ସେବକ।'
କୃତାପରାଧା ରମ୍ଭୋରୁ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ ପାପବୁଦ୍ଧଯଃ । ଦର୍ଶନାତ୍ତଵ ତନ୍ଵଙ୍ଗି ଜାତାଃ ସର୍ଵେ ଵିଲୋଚନାଃ
ହେ ରମ୍ଭୋରୁ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ରଖି ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି; ତୁମକୁ ଦେଖିବାରୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସମସ୍ତେ ଅନ୍ଧା ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ମୁଖଂ ତେ ନୈଵ ପଶ୍ଯାମୋ ଜନ୍ମାନ୍ଧା ଇଵ ଭାମିନି । ଅଦ୍ଭୁତଂ ତେ ତପୋ ଵୀର୍ଯଂ କିଂ କୁର୍ମଃ ପାପକାରିଣଃ
ହେ ଭାବନୀ, ଆମେ ତୁମ ମୁହଁ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ, ଜଣ୍ମକାଳରୁ ଅନ୍ଧା ହେବା ପରି; ତୁମ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଅଦ୍ଭୁତ—ଆମେ ପାପୀମାନେ ଏବେ କଣ କରିବୁ?
ଶରଣଂ ତେ ପ୍ରପନ୍ନାଃ ସ୍ମୋ ଦେହି ଚକ୍ଷୂଂଷି ମାନଦେ । ଅନ୍ଧତ୍ଵଂ ମରଣାଦୁଗ୍ରଂ କୃପାଂ କର୍ତୁଂ ତ୍ଵମର୍ହସି
ଆମେ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ; ଦୟା କରି ଆମକୁ ଆଖି ଦିଅ, ହେ ମାନ୍ୟବନ୍ତି। ଏହି କଠିନ ଅନ୍ଧତା ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଖରାପ; ଦୟା କରିବା ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।
ପୁନର୍ଦୃଷ୍ଟିପ୍ରଦାନେନ ସେଵକାନ୍କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍କୁରୁ । ଉପରମ୍ଯ ଚ ଗଚ୍ଛେମ ସହିତାଃ ପାପକର୍ମଣଃ
ପୁନି ଆମକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଆମ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ତୁମର ସେବକ ହେବୁ; ଆମେ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତେ ଏଉଁଠାରୁ ଯିବୁ।
ଅତଃ ପରଂ ନ କର୍ତଵ୍ଯମୀଦୃଶଂ କର୍ମ କର୍ହିଚିତ୍ । ଭାର୍ଗଵାଣାଂ ତୁ ସର୍ଵେଷାଂ ସେଵକାଃ ସ୍ମୋ ଵଯଂ କିଲ
ଏଠାରୁ ପରେ ଏଭଳି କାମ କେବେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଆମେ ସମସ୍ତେ ଭାର୍ଗବମାନଙ୍କର ସେବକ।
ଅଜ୍ଞାନାଦ୍ଯତ୍କୃତଂ ପାପଂ କ୍ଷନ୍ତଵ୍ଯଂ ତତ୍ତ୍ଵଯାଧୁନା । ଵୈରଂ ନାତଃ ପରଂ କ୍ଵାପି ଭୃଗୁଭିଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୈଃ ସହ
ଅଜ୍ଞାନରେ ଯେଉଁ ପାପ ହୋଇଛି, ତୁମେ ଏବେ ତାହାକୁ ଖ୍ଷମା କର; ଏଠାରୁ ପରେ ଭୃଗୁମାନେ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁତା ରଖିବେ ନାହିଁ।
କର୍ତଵ୍ଯଂ ଶପଥୈଃ ସମ୍ଯଗ୍ଵର୍ତିତଵ୍ଯଂ ତୁ ହୈହଯୈଃ । ସପୁତ୍ରା ଭଵ ସୁଶ୍ରୋଣି ପ୍ରଣତାଃ ସ୍ମୋ ଵଯଂ ଚ ତେ
ଠିକ୍ ଭାବେ ଶପଥ ଦେଇ, ହୈହୟମାନେ ସଦ୍ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍; ତୁମେ ତୁମ ପୁଅ ସହିତ ରୁହ, ହେ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭିନୀ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ପାଖରେ ଶିର ନମାଇଛୁ।
ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ କଲ୍ଯାଣି ନ ଦ୍ଵିଷ୍ଯାମଃ କଦାଚନ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଵିସ୍ମଯାନ୍ଵିତା
ଦୟା କର, ହେ ଶୁଭେ, ଆମେ କେବେ ଦ୍ୱେଷ କରିବୁନାହିଁ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ତାନାହ ପ୍ରଣତାନ୍ଦୁଃସ୍ଥାନାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଗତଲୋଚନାନ୍ । ଗୃହୀତା ନ ମଯା ଦୃଷ୍ଟିର୍ଯୁଷ୍ମାକଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କିଲ
ସେ ଅନ୍ଧ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଶିର ନମାଇଥିବାମାନେ ଉପରେ ଦୟା କରି କହିଲେ—'ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ନେଇନାହିଁ, ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ।'
ନାହଂ ରୁଷାନ୍ଵିତା ସତ୍ଯଂ କାରଣଂ ଶୃଣୁତାଦ୍ଯ ଯତ୍ । ଅଯଂ ଚ ଭାର୍ଗଵୋ ନୂନମୂରୁଜଃ କୁପିତୋଽଦ୍ଯ ଵଃ
ମୁଁ ଏଠାରେ କିଛି କ୍ରୋଧିତ ନୁହେଁ, ଏହାର କାରଣ ଆଜି ତୁମେ ଶୁଣ। ଏହି ଭୃଗୁବଂଶୀ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଉରୁରୁ ଜନ୍ମିଛି ଏବଂ ସେ ଆଜି ତୁମେମାନେ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ।
ଚକ୍ଷୂଂଷି ତେନ ଯୁଷ୍ମାକଂ ସ୍ତମ୍ଭିତାନି ରୁଷାଵତା । ସ୍ଵବନ୍ଧୂନ୍ନିହତାଞ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଗର୍ଭସ୍ଥାନପି କ୍ଷତ୍ରିଯୈଃ
ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ତୁମେମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଅଟକିଯାଇଛି, କାରଣ ତିନି ଜାଣିଛନ୍ତି ଯେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ତାଙ୍କର ଅଜନ୍ମା ଆତ୍ମୀୟମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଅନାଗସୋ ଧର୍ମପରାଂସ୍ତାପସାନ୍ଧନକାମ୍ଯଯା । ଗର୍ଭାନପି ଯଦା ଯୂଯଂ ଭୃଗୂନଘ୍ନଂସ୍ତୁ ପୁତ୍ରକାଃ
ହେ ପୁଅମାନେ, ତୁମେ ଦୋଷହୀନ ଓ ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ତାପସମାନେ ଓ ଭୃଗୁବଂଶୀଙ୍କର ଅଜନ୍ମା ପିଲାମାନେକୁ ଧନଲୋଭରେ ହତ୍ୟା କରିଥିଲ।
ତଦାଯମୂରୁଣା ଗର୍ଭୋ ମଯା ଵର୍ଷଶତଂ ଧୃତଃ । ଷଡଙ୍ଗଶ୍ଚାଖିଲୋ ଵେଦୋ ଗୃହୀତୋଽନେନ ଚାଞ୍ଜସା
ତାପରେ ମୁଁ ମୋ ଉରୁ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶିଶୁକୁ ଶତବର୍ଷ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କରିଥିଲି। ସେ ସରଳ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ତାହାର ଷଡଅଙ୍ଗ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଛି।
ଗର୍ଭସ୍ଥେନାପି ବାଲେନ ଭୃଗୁଵଂଶଵିଵୃଦ୍ଧଯେ । ସୋଽପି ପିତୃଵଧାନ୍ନୂନଂ କ୍ରୋଥେଦ୍ଧୋ ହନ୍ତୁମିଚ୍ଛତି
ଏହି ଶିଶୁ ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ଭୃଗୁବଂଶର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସବୁକିଛି ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ଭଗଵତ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦେନ ଜାତୋଽଯଂ ମମ ବାଲକଃ । ତେଜସା ଯସ୍ଯ ଦିଵ୍ଯେନ ଚକ୍ଷୂଂଷି ମୁଷିତାନି ଵଃ
ଦେବୀଙ୍କର କୃପାରେ ଏହି ଶିଶୁ ମୋର ଜନ୍ମିଛି, ଯାହାର ଦିବ୍ୟ ତେଜ ତୁମେମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଛି।