ପୁରା ନଭୋଗିରା କଂସୋ ଦେଵକ୍ଯଷ୍ଟମଗର୍ଭତଃ । ଜ୍ଞାତ୍ଵାତ୍ମମୃତ୍ଯୁଂ ପାପୋ ମାଂ ସଭାର୍ଯାଂ ନ୍ଯରୁଣଦ୍ଭିଯା
ପୁରୁଣା କାଳରେ ଦେବତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, କଂସ ଜଣେ ଦୁଷ୍ଟ ମଣିଷ, ଜାଣିଲେ ଯେ ଦେବକୀଙ୍କ ଏଠର ଅଷ୍ଟମ ପୁଅ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ। ଭୟରେ ସେ ମୋତେ ଏବଂ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଗିରଫ କରି ରଖିଲେ।
କାରାଗାରେଽହମଵସଂ ଦେଵକ୍ଯା ସହ ଭାର୍ଯଯା । ଜାତଂ ଜାତଂ ସମଵଧୀତ୍ପୁତ୍ରଂ କଂସୋଽପି ପାପକୃତ୍
ମୁଁ ଏବଂ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦେବକୀ, ଦୁହେଁ କାରାଗାରରେ ବସୁଥିଲୁ। ଏଠି, ଦୁଷ୍ଟ କଂସ ଜଣେ, ଜଣେ ଜଣେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନେକୁ ମାରି ଦେଉଥିଲେ।
ଷଟ୍ ପୁତ୍ରା ନିହତାସ୍ତେନ ତଦା ଶୋକାକୁଲା ଭୃଶମ୍ । ଅତପ୍ଯଦ୍ଦେଵକୀ ଦେଵୀ ନକ୍ତଂଦିଵମନିନ୍ଦିତା
ସେଠି, ଛଅ ଝିଅ ପୁଅ ତାଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ। ଏହା ଦେଖି ଦେବକୀ ମହିଳା ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ ଏବଂ ଦିନ ରାତି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିଲେ।
ତଦାଽହଂ ଗର୍ଗମାହୂଯ ମୁନିଂ ନତ୍ଵାଽଭିପୂଜ୍ଯ ଚ । ନିଵେଦ୍ଯ ଦେଵକୀଦୁଃଖମଵୋଚଂ ପୁତ୍ରକାମ୍ଯଯା
ତାପରେ ମୁଁ ଗର୍ଗ ଋଷିଙ୍କୁ ଡାକିଲି, ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଆଦର କଲି। ପୁଅ ପାଇବା ଆଶାରେ ମୁଁ ଦେବକୀଙ୍କ ଦୁଃଖ ତାଙ୍କୁ କହିଲି।
ଭଗଵନ୍କରୁଣାସିନ୍ଧୋ ଯାଦଵାନାଂ ଗୁରୁର୍ଭଵାନ୍ । ଆଯୁଷ୍ମତ୍ପୁତ୍ରସଂପ୍ରାପ୍ତିସାଧନଂ ଵଦ ମେ ମୁନେ
ହେ ଭଗବାନ, ଦୟାର ସମୁଦ୍ର, ଆପଣ ଯାଦବମାନଙ୍କ ଗୁରୁ। ମୋତେ କୃପା କରି କହନ୍ତୁ, କିପରି ମୁଁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପୁଅ ପାଇପାରିବି।
ତତୋ ଗର୍ଗଃ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ମାମୁଵାଚ ଦଯାନିଧିଃ । ଵସୁଦେଵ ମହାଭାଗ ଶୃଣୁ ତତ୍ସାଧନଂ ପରମ୍
ତାପରେ ଦୟାର ଧାମ ଗର୍ଗ ଋଷି ଖୁସି ହୋଇ ମୋତେ କହିଲେ, 'ହେ ବସୁଦେବ, ତୁମେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏହି ଉତ୍ତମ ଉପାୟ ଶୁଣ।'
ଯା ସା ଭଗଵତୀ ଦୁର୍ଗା ଭକ୍ତଦୁର୍ଗତିହାରିଣୀ । ତାମାରାଧଯ କଲ୍ଯାଣୀଂ ସଦ୍ଯଃ ଶ୍ରେଯୋ ହ୍ଯଵାପ୍ସ୍ଯସି
ଯିଏ ଭକ୍ତଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି, ସେଇ ଭଗବତୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କର। ଶୁଭାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଭଲ ଫଳ ପାଇବ।
ଯଦାରାଧନତଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୁଯୁଃ । ନ କିଚିଦ୍ଦୁର୍ଲଭଂ ଲୋକେ ଦୁର୍ଗାର୍ଚନଵତାଂ ନୃଣାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଦୁର୍ଗା ପୂଜା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଜଗତରେ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଽହଂ ମୁଦା ଯୁକ୍ତଃ ସଭାର୍ଯୋ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵମ୍ । ପ୍ରଣମ୍ଯ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରାଵୋଚଂ ଵିହିତାଂଜଲିଃ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ଏବଂ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଖୁସିରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭକ୍ତିରେ ଶିର ନମାଇ, ହାତ ଜୋଡି କଥା କହିଲୁ।
ଵସୁଦେଵ ଉଵାଚ। ଯଦ୍ଯସ୍ତି ଭଗଵନ୍ପ୍ରୀତିର୍ମଯି ତେ କରୁଣାନିଧେ । ତଦା ପୁରା ମଦର୍ଥେ ତ୍ଵଂ ସମାରାଧଯ ଚଣ୍ଡିକାମ୍
ବସୁଦେବ କହିଲେ: 'ହେ ଭଗବାନ, ଦୟାର ସମୁଦ୍ର, ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ଅଛି, ତେବେ ମୋର ନିମିତ୍ତେ ଦୟାକରି ଚଣ୍ଡୀକାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତୁ।'
ନିରୁଦ୍ଧଃ କଂସଗେହେଽହଂ ନ କିଂଚିତ୍କର୍ତୁମୁତ୍ସହେ । ଅତସ୍ତ୍ଵମେଵ ଦୁଃଖାବ୍ଧେର୍ମାମୁଦ୍ଧର ମହାମତେ
ମୁଁ କଂସଙ୍କ ଘରେ ଅଟକାଇ ରହିଛି, କିଛି କରିପାରୁନି। ତେଣୁ, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଆପଣ ଏହି ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରୁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତୁ ମଯା ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ । ଵସୁଦେଵ ତଵ ପ୍ରୀତ୍ଯା କରିଷ୍ଯାମି ହିତଂ ତଵ
ମୋ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ, 'ହେ ବସୁଦେବ, ତୁମ ପ୍ରେମରେ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ କାମ କରିବି।'
ଅଥ ଗର୍ଗମୁନିଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ମଯା ସଂପ୍ରାର୍ଥିତୋଽଗମତ୍ । ଆରିରାଧଯିଷୁର୍ଦୁର୍ଗାଂ ଵିଂଧ୍ଯାଦ୍ରିଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ
ତାପରେ ମୁଁ ଅନୁରୋଧ କରିବା ପରେ, ଗର୍ଗ ମୁନି ଭକ୍ତିରେ ଭରିଯାଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ପୂଜିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀଂ ଭକ୍ତାଭୀଷ୍ଟପ୍ରଦାଯିନୀମ୍ । ଆରାଧଯାମାସ ମୁନିର୍ଜପପାଠପରାଯଣଃ
ସେଠି ପହଞ୍ଚି, ମୁନି ଜଗତ୍ ମାତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ଭକ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ମନୋଯୋଗରେ ଜପ ଓ ପାଠ କରି ଆରାଧନା କଲେ।
ଯତଃ ସମାପ୍ତେ ନିଯମେ ଵାଗୁଵାଚାଶରୀରିଣୀ । ପ୍ରସନ୍ନାଽହଂ ମୁନେ କାର୍ଯସିଦ୍ଧିସ୍ତଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଉପବାସ ଓ ନିୟମ ସମାପ୍ତି ପରେ, ଅଦୃଶ୍ୟ କଣ୍ଠରୁ ଶବ୍ଦ ହେଲା: 'ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି, ହେ ମୁନି, ତୁମର କାମ ସିଦ୍ଧି ହେବ।'
ଭୂଭାରହରଣାର୍ଥାଯ ମଯା ସଂପ୍ରେଷିତୋ ହରିଃ । ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଦେଵକ୍ଯାଂ ସ୍ଵାଂଶେନାଵତରିଷ୍ଯତି
ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ, ମୁଁ ହରିଙ୍କୁ ପଠାଇଛି। ସେ ବସୁଦେବଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ନିଜ ଅଂଶରେ ଅବତରିବେ।
କଂସଭୀତ୍ଯା ତମାଦାଯ ବାଲମାନକଦୁଂଦୁଭିଃ । ପ୍ରାପଯିଷ୍ଯତି ସଦ୍ଯସ୍ତୁ ଗୋକୁଲେ ନନ୍ଦଵେଶ୍ମନି
କଂସଙ୍କ ଭୟରେ, ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି ଶିଶୁକୁ ନେଇ, ସିଧାସଳଖ ଗୋକୁଳରେ ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇଯିବେ।
ଯଶୋଦାତନଯାଂ ନୀତ୍ଵା ସ୍ଵଗୃହେ କଂସଭୂଭୁଜେ । ଦାସ୍ଯତ୍ଯଥ ଚ ତାଂ ହଂତୁଂ କଂସ ଆକ୍ଷେପ୍ସ୍ଯତି କ୍ଷିତୌ
ଯଶୋଦାଙ୍କ ଝିଅକୁ ନେଇ, କଂସ ନିଜ ଘରକୁ ଆଣିବେ। ପୃଥିବୀର ଶାସକ କଂସ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ, କିନ୍ତୁ ସେ ମୁକ୍ତି ପାଇଯିବେ।
ସା ତଦ୍ଧସ୍ତାଦ୍ଵିନିର୍ଗତ୍ଯ ସଦ୍ଯୋ ଦିଵ୍ଯଵପୁର୍ଦ୍ଧରା । ମଦଂଶଭୂତା ଵିଂଧ୍ଯାଦ୍ରୌ କରିଷ୍ଯତି ଜଗଦ୍ଧିତମ୍
ସେ, ସେହି ହସ୍ତରୁ ବାହାରି ତୁରନ୍ତ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ । ମଦର ଆକାର ହୋଇ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ ।
ଇତି ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଣମ୍ଯ ଜଗଦମ୍ବିକାମ୍ । ଗର୍ଗୋ ମୁନିଃ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ମଥୁରାମଗମତ୍ପୁରୀମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଗର୍ଗ ଋଷି ଶାନ୍ତ ହୃଦୟରେ ଜଗତ୍ଜନନୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ମଥୁରା ପୁରୀକୁ ଗଲେ ।
ଵରଦାନଂ ମହାଦେଵ୍ଯା ଗର୍ଗାଚାର୍ଯସୁଖାଵହମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସଭାର୍ଯଃ ସଂପ୍ରୀତଃ ପରଂ ମୁଦମଥାଗମତ୍
ମହାଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ ଗର୍ଗ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଶୁଣି, ସେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ।
ତଦାରଭ୍ଯ ପରଂ ଜାନେ ଦେଵୀମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ଅଧୁନାପି ହି ଦେଵର୍ଷେ ଶ୍ରୁତଂ ତଵ ମୁଖାଂବୁଜାତ୍
ସେହି ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ହେ ଦେବ ଋଷି, ମୁଁ ଦେବୀଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମାକୁ ଜାଣିଛି, ଯାହା ଏବେ ମଧ୍ୟ ତୁମର କମଳମୁଖରୁ ଶୁଣିଲି ।
ଅତୋ ଭାଗଵତଂ ଦେଵ୍ଯାସ୍ତ୍ଵମେଵ ଶ୍ରାଵଯ ପ୍ରଭୋ । ମଦ୍ଭାଗ୍ଯାଦେଵ ଦେଵର୍ଷେ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋଽସି ଦଯାନିଧେ
ତେଣୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦେବୀଙ୍କର ଭାଗବତ କଥା ତୁମେ ମୋତେ ଶୁଣାଅ । ମୋର ଭାଗ୍ୟରେ, ହେ କୃପାସାଗର ଦେବ ଋଷି, ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ ।
ଵସୁଦେଵଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାରଦଃ ପ୍ରୀତମାନସଃ । ସୁଦିନେ ଶୁଭନକ୍ଷତ୍ରେ କଥାରଂଭମଥାକରୋତ୍
ବସୁଦେବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ନାରଦ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଏକ ଶୁଭ ଦିନ ଓ ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ରରେ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
କଥାଵିଘ୍ନଵିଘାତାର୍ଥଂ ଦ୍ଵିଜା ଜେପୁର୍ନଵାକ୍ଷରମ୍ । ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣୋକ୍ତଂ ପେଠୁର୍ଦେଵ୍ଯାଃ ସ୍ତଵଂ ତଥା
କଥାରେ ବାଧା ନ ଆସିବା ପାଇଁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ନବାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଓ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁରାଣରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଦେବୀଙ୍କ ଷ୍ଟୁତି ପାଠ କଲେ ।
ପ୍ରଥମସ୍କଂଧମାରଭ୍ଯ ଶ୍ରୀନାରଦମୁଖୋଦ୍ଗତମ୍ । ଶୁଶ୍ରାଵ ଵସୁଦେଵଶ୍ଵ ଭକ୍ତ୍ଯା ଭାଗଵତାମୃତମ୍
ପ୍ରଥମ ସ୍କନ୍ଧରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ବସୁଦେବ ଶ୍ରୀନାରଦଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିଷ୍ପନ୍ନ ଭାଗବତାମୃତକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣିଲେ ।
ନଵମେଽହ୍ନି କଥାପୂର୍ତୌ ପୁସ୍ତକଂ ଵାଚକଂ ତଥା । ପ୍ରସନ୍ନ: ପୂଜଯାମାସ ଵସୁଦେଵୋ ମହାମନାଃ
ନବମ ଦିନରେ କଥା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଉଦାର ମନ ବସୁଦେବ ପୁସ୍ତକ ଓ ପାଠକୁ ସନ୍ତୋଷ ସହିତ ପୂଜା କଲେ ।
ଅଥ ତତ୍ର ବିଲସ୍ଯାଂତଃ କୃଷ୍ଣଜାଂବଵତୋର୍ମୃଧେ । କୃଷ୍ଣମୁଷ୍ଟିଵିନିଷ୍ପାତଶ୍ଲଥାଙ୍ଗୋ ଜାଂବଵାନଭୂତ୍
ତାପରେ, ଗୁହା ଭିତରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଜାମ୍ବବତଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଘାତରେ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ ହେଇଗଲା ।
ଅଥାଗତସ୍ମୃତିଃ ସୋ ହି ଭଗଵଂତଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ । ଉଵାଚ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ସ୍ଵାପରାଧଂ କ୍ଷମାପଯନ୍
ପୁନର୍ସ୍ମୃତି ଆସି, ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହିତ ନିଜ ଅପରାଧ ପାଇଁ କ୍ଷମା ଚାହିଲେ ।
ଜ୍ଞାତୋଽସି ରଘୁଵର୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ଯଦ୍ରୋଷାତ୍ସରିତାଂ ପତିଃ । କ୍ଷୋଭଂ ଜଗାମ ଲଂକାଂ ଚ ରାଵଣଃ ସାନୁଗୋ ହତଃ
ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି ଯେ, ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ ନଦୀପତିଙ୍କୁ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ କରିଥିଲେ ଓ ଲଙ୍କାରେ ରାବଣ ସହ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ ।