ସ୍ଵର୍ଯାତେ ନୃପଶାର୍ଦୂଲେ କାର୍ତଵୀର୍ଯାର୍ଜୁନେ ପୁନଃ । ହୈହଯା ନିର୍ଧନା ଜାତାଃ କାଲେନ ମହତା ନୃପ
କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟାର୍ଜୁନ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ ପରେ, ହେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବହୁ ସମୟ ପରେ ହୈହୟମାନେ ଦରିଦ୍ର ହେଲେ।
ଧନକାର୍ଯଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ହୈହଯାନାଂ କଦାଚନ । ଯାଚିଷ୍ଣଵୋଽଭିଜଗ୍ମୁସ୍ତାନ୍ଭୂଗୂଂସ୍ତେ ହୈହଯା ନୃପ
କେବେ ଏକ ସମୟରେ, ହୈହୟମାନେଙ୍କ ପାଖରେ ଧନର ଆବଶ୍ୟକତା ହେଲା; ସେମାନେ ଭୃଗୁମାନେଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଭୂମି ଭିକ୍ଷା ମାଗିଲେ।
ଵିନଯଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କୃତ୍ଵାପ୍ଯଯାଚନ୍ତ ଧନଂ ବହୁ । ନ ଦଦୁସ୍ତେଽତିଲୋଭାର୍ତା ନାସ୍ତି ନାସ୍ତୀତିଵାଦିନଃ
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବଡ଼ ନମ୍ରତା ଦେଖାଇ ବହୁତ ଧନ ମାଗିଲେ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ଲୋଭୀ ଥିଲେ ଏବଂ 'କିଛି ନାହିଁ, କିଛି ନାହିଁ' ବୋଲି କହୁଥିଲେ, ସେମାନେ କିଛି ଦେଲେ ନାହିଁ।
ଭୂମୌ ଚ ନିଦଧୁଃ କେଚିଦ୍ଭୃଗଵୋ ଧନମୁତ୍ତମମ୍ । ଦଦୁଃ କେଚିଦ୍ଦ୍ଵିଜାତିଭ୍ଯୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା କ୍ଷତ୍ରିଯତୋ ଭଯମ୍
କେହି କେହି ଭୃଗୁମାନେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଧନ ଭୂମି ତଳେ ଲୁଚାଇ ରଖିଲେ; କେହି କେହି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଭୟରେ ଏହି ଧନ ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
କୃତ୍ଵା ସ୍ଥାନାନ୍ତରେ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଭଯଵିହ୍ଵଲାଃ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଽଽଶ୍ରମାନ୍ଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ଭୃଗଵସ୍ତୃଷ୍ଣଯାନ୍ଵିତାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୟରେ ତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଅନ୍ୟ ଥାନକୁ ନେଇଗଲେ; ସମସ୍ତ ଭୃଗୁମାନେ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି, ତୃଷ୍ଣାରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ।
ଯାଜ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଦୁଃଖିତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନ ଦଦୁର୍ଲୋଭମୋହିତାଃ । ପଲାଯିତ୍ଵା ଗତାଃ ସର୍ଵେ ଗିରିଦୁର୍ଗାନୁପାଶ୍ରିତାଃ
ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତମାନେ ଦୁଃଖିତ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋଭରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଲୋକେ ଧନ ଦେଲେ ନାହିଁ; ସମସ୍ତେ ପଳାଇ ଗିରିକୋଟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
ତତସ୍ତେ ହୈହଯାସ୍ତାତ ଦୁଃଖିତାଃ କାର୍ଯଗୌରଵାତ୍ । ଭୃଗୂଣାମାଶ୍ରମାଞ୍ଜଗ୍ମୁର୍ଦ୍ରଵ୍ଯାର୍ଥଂ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭାଃ
ତାପରେ, ହେ ପ୍ରିୟ, ହୈହୟମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଧନ ପାଇଁ ଭୃଗୁମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
ଭୃଗୂଂସ୍ତୁ ନିର୍ଗତାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଶୂନ୍ଯାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଯା ଗୃହାନଥ । ଚଖନୁର୍ଭୂତଲଂ ତତ୍ର ଦ୍ରଵ୍ଯାର୍ଥଂ ହୈହଯା ଭୃଶମ୍
ଭୃଗୁମାନେ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯିବାକୁ ଏବଂ ଘର ଖାଲି ଦେଖି, ହୈହୟମାନେ ଧନ ଖୋଜି ଭୂମି ଖୋଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଖନତାଧିଗତଂ ଵିତ୍ତଂ କେନଚିଦ୍ଭୃଗୁଵେଶ୍ମନି । ଦଦୃଶୁଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ ସର୍ଵେ ତଦ୍ଵିତ୍ତଂ ଶ୍ରମକର୍ଶିତାଃ
ଖୋଦିବା ସମୟରେ ଏକ ଭୃଗୁଙ୍କ ଘରରେ ଧନ ମିଳିଲା; ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶ୍ରମରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ, ସେଇ ଧନ ଦେଖିଲେ।
ଯତ୍ର ଯତ୍ର ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଭୂରି ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ମହୀତଲାତ୍ । ତଦା ତେ ପାର୍ଶ୍ଵଭାଗସ୍ଥବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଗୃହାଣ୍ଯପି
ଯେଉଁଠାରେ ଭୂମିରୁ ବହୁତ ଧନ ବାହାରିଲା, ସେଠି ନିକଟରେ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଘରକୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ନିର୍ଭିଦ୍ଯ ହୈହଯା ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଦଦୃଶୁର୍ଧନଲିପ୍ସଯା । ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚୁକୁଶଃ ସର୍ଵେ ଭୀତାଶ୍ଚ ଶରଣଂ ଗତାଃ
ହୈହୟମାନେ ଧନ ଲୋଭରେ ଘର ଭାଙ୍ଗି ଭିତରକୁ ପସିଲେ ଏବଂ ଧନ ଦେଖିଲେ; ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୟରେ ଚମକି ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ପଳାଇଗଲେ।
ଅତିଚିନ୍ଵତ୍ସୁ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଭଵନାନ୍ନିଃସୃତଂ ବହୁ । ନିଜଘ୍ନୁସ୍ତାଞ୍ଛରୈଃ କୋପାଦ୍ଵାଡଵାଞ୍ଛରଣାଗତାନ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଘରରୁ ଯେତେ ଧନ ବାହାରିଲା, ହୈହୟମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅଶ୍ୱ ଖୋରା ଭଳି ତୀର ମାରି ମାରିଦେଲେ।
ଯଯୁସ୍ତେ ଗିରିଦୁର୍ଗାଂଶ୍ଚ ଯତ୍ର ଵୈ ଭୃଗଵଃ ସ୍ଥିତାଃ । ଆଗର୍ଭାଦନୁକୃନ୍ତନ୍ତଶ୍ଚେରୁଶ୍ଚୈଵ ମହୀମିମାମ୍
ସେମାନେ ଗିରିକୋଟକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୃଗୁମାନେ ଲୁଚିଥିଲେ; ଗର୍ଭରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କାଟି ଦେଉଥିଲେ ଏବଂ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ପ୍ରାପ୍ତାନ୍ପ୍ରାପ୍ତାନ୍ଭୃଗୂନ୍ସର୍ଵାନ୍ନିଜଘ୍ନୁର୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ଆବାଲଵୃଦ୍ଧାନପରାନଵମନ୍ଯ ଚ ପାତକମ୍
ସେମାନେ ଯେଉଁ ଭୃଗୁମାନେକୁ ଧରିପାରିଲେ, ଛୋଟ ବଡ଼ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ମାରିଦେଲେ, ଏହାକୁ ପାପ ଭାବିଲେ ନାହିଁ।
ଏଵମୁତ୍ପାଟ୍ଯମାନେଷୁ ଭାର୍ଗଵେଷୁ ଯତସ୍ତତଃ । ହନ୍ଯୁର୍ଗର୍ଭାଂଶ୍ଚ ନାରୀଣାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ହୈହଯା ଭୃଶମ୍
ଏଭଳି ଭୃଗୁମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଉଖାଡ଼ାଯାଉଥିବା ବେଳେ, ହୈହୟମାନେ ଜଣେ ଜଣେ ଜନନୀଙ୍କୁ ଧରି ତାଙ୍କର ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଠୁରତାରେ ମାରିଦେଲେ।
ରୁରୁଦୁସ୍ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ କାମଂ କୁରର୍ଯ ଇଵ ଦୁଃଖିତାଃ । ଗର୍ଭାଶ୍ଚ କୃନ୍ତିତା ଯାସାଂ କ୍ଷତ୍ରିଯୈଃ ପାପନିଶ୍ଚଯୈଃ
ସେମାନେ ମହିଳାମାନେ ଦୁଃଖରେ କୁହୁଡ଼ି ପକ୍ଷୀ ଭଳି କାନ୍ଦୁଥିଲେ; ଯାଙ୍କର ଗର୍ଭ ଦୁଷ୍ଟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଚିରିଦେଇଥିଲେ।
ଅନ୍ଯେଽପ୍ଯାହୁଶ୍ଚ ତାନ୍ଦୃପ୍ତାନ୍ମୁନଯସ୍ତୀର୍ଥଵାସିନଃ । ମୁଞ୍ଚନ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କ୍ରୋଧଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ଭଯାଵହମ୍
ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥବାସୀ ଋଷିମାନେ ସେଇ ଅହଂକାରୀମାନେ ବିଷୟରେ କହିଲେ: 'କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଉପରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ।'
ଅଯୁକ୍ତମେତଦାରବ୍ଧଂ ଭଵଦ୍ଭିଃ କର୍ମ ଗର୍ହିତମ୍ । ଯଦ୍ଗର୍ଭାନ୍ଭୃଗୁପତ୍ନୀନାଂ ନିହନ୍ଯୁଃ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭାଃ
'ତୁମେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ଏହି କାମ ଅନୁଚିତ ଏବଂ ନିନ୍ଦନୀୟ; କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଭୃଗୁମହିଳାମାନଙ୍କ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁମାନେକୁ ମାରିଦେବେ, ଏହା ଭଲ ନୁହେଁ।'
ଅତ୍ଯୁଗ୍ରପୁଣ୍ଯପାପାନାମିହୈଵ ଫଲମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ତସ୍ମାଜ୍ଜୁଗୁପ୍ସିତଂ କର୍ମ ତ୍ଯକ୍ତଵ୍ଯଂ ଭୂତିମିଚ୍ଛତା
'ଏଠାରେ ଅତି ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅତି ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ତୁରନ୍ତ ମିଳେ; ତେଣୁ ଯେଉଁମାନେ ମଙ୍ଗଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଭଳି ଘୃଣିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ।'
ତାନାହୁର୍ହୈହଯାଃ କ୍ରୁଦ୍ଧା ମୁନୀନଥ ଦଯାପରାନ୍ । ଭଵନ୍ତଃ ସାଧଵଃ ସର୍ଵେ ନାର୍ଥଜ୍ଞାଃ ପାପକର୍ମଣାମ୍
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୈହୟମାନେ ସେଇ ଦୟାଳୁ ଋଷିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଭଲ ଲୋକ, କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟମାନେ କେମିତି କାମ କରନ୍ତି, ତାହା ଜାଣିନାହାନ୍ତି।'
ଏଭିର୍ହୃତଂ ଧନଂ ସର୍ଵଂ ପୂର୍ଵଜାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ଵଞ୍ଚଯିତ୍ଵା ଛଲାଭିଜ୍ଞୈର୍ମାର୍ଗେ ପାଟଚ୍ଚରୈରିଵ
ଏହି ଚତୁର ଚଳାକ ଲୋକମାନେ, ଆମ ପୂର୍ବଜ ମହାନ ମନ୍ୟମାନେଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନ ଠକେଇ ନେଇଥିଲେ, ଯେପରି ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିବା ଯାତ୍ରୀମାନେ ଡାକାତମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଠକାଯାନ୍ତି।
ଏତେ ପ୍ରତାରକା ଦମ୍ଭାସ୍ତାଦୃଶା ବକଵୃତ୍ତଯଃ । ଉତ୍ପନ୍ନେ ଚ ମହାକାର୍ଯେ ପ୍ରାର୍ଥିତା ଵିନଯେନ ତେ
ଏମାନେ ମିଥ୍ୟା ଓ ଚଳ ଭରା ଠକବାଜ, ଡାଙ୍କା ପରି ଚଳାଚଳ କରୁଥିଲେ; ବଡ଼ ଆବଶ୍ୟକତା ଆସିଲେ ଏମାନେକୁ ବଡ଼ ନମ୍ରତାରେ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିଲା।
ନ ଦଦୁଃ ପ୍ରାର୍ଥିତଂ ଵିପ୍ରାଃ ପାଦଵୃଦ୍ଧ୍ଯାପି ଯାଚିତାଃ । ନାସ୍ତୀତିଵାଦିନଃ ସ୍ତବ୍ଧାଃ ଦୁଃଖିତାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଯାଜ୍ଯକାନ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହାତ ଜୋଡି ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଉନାହାନ୍ତି; ଏମାନେ ଅଡ଼ିଗଲା, ନାସ୍ତିକ ଭାବ ଧରିଲେ, ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାମାନେକୁ ଦୟା ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
ଧନଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ କାର୍ତଵୀର୍ଯାଦ୍ରକ୍ଷିତଂ କେନ ହେତୁନା । ନ କୃତାଃ କ୍ରତଵଃ କିଂ ତୈର୍ଦାନଂ ଚାର୍ଥିଷୁ ଭୂରିଶଃ
କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟରୁ ମିଳିଥିବା ଧନ କାହିଁକି ରକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା? ଏହା ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଦାନ ହେଲା ନାହିଁ, ଦରକାରିଆଙ୍କୁ ବହୁତ ଦିଆଯାଇଲା ନାହିଁ।
ନ ସଞ୍ଚିତଵ୍ଯଂ ଵିପ୍ରୈସ୍ତୁ ଧନଂ ଚାପି କଦାଚନ । ଯଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ଵିଧିଵଦ୍ଦେଯଂ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ଯଥାସୁଖମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କେବେ ବି ଧନ ଜମା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହା ଯଥାବିଧି ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟୟ, ଦାନ କିମ୍ବା ଆପଣେ ମନରେ ଭୋଗ କରିବା ଉପଯୁକ୍ତ।
ଦ୍ରଵ୍ଯେ ଚୌରଭଯଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଥା ରାଜଭଯଂ ଦ୍ଵିଜାଃ । ଵହ୍ନେର୍ଭଯଂ ମହାଘୋରଂ ତଥା ଧୂର୍ତଭଯଂ ମହତ୍
ଧନରେ ଚୋର ଭୟ, ରାଜା ଭୟ, ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଭୟ ଓ ଠକା ଲୋକଙ୍କ ଭୟ ଅଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ଯେନ କେନାପ୍ଯୁପାଯେନ ଧନଂ ତ୍ଯଜତି ରକ୍ଷକମ୍ । ଅଥଵାସୌ ମୃତୋ ଯାତି ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ହ୍ଯସଦ୍ଗତିମ୍
ଯେଉଁ ଭଳି ଉପାୟରେ ହେଉନାହିଁ, ଧନର ରକ୍ଷକ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ; କିମ୍ବା ସେ ମରିଗଲେ, ଧନ ରଖି ଏହି ସଂସାର ଛାଡ଼ି ଖରାପ ଗତିକୁ ଯାଏ।
ପାଦଵୃଦ୍ଧ୍ଯା ତଥାସ୍ମାଭିଃ ପ୍ରାର୍ଥିତଂ ଵିନଯାନ୍ଵିତୈଃ । ତଥାପି ଲୋଭସନ୍ଦିଗ୍ଧୈର୍ନ ଦତ୍ତଂ ନଃ ପୁରୋହିତୈଃ
ଆମେ ମଧ୍ୟ ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତାରେ ଅନୁରୋଧ କଲୁ; ତଥାପି ଲୋଭରେ ଡୁବିଥିବା ଆମ ପୁରୋହିତମାନେ ଆମକୁ ଦେଲେ ନାହିଁ।
ଦାନଂ ଭୋଗସ୍ତଥା ନାଶୋ ଧନସ୍ଯ ଗତିରୀଦୃଶୀ । ଦାନଭୋଗୌ କୃତୀନାଂ ଚ ନାଶଃ ପାପାତ୍ମନାଂ କିଲ
ଧନର ତିନିଟି ଗତି ଅଛି—ଦାନ, ଭୋଗ ଓ ନାଶ; ନିଷ୍ଠାବାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନ ଓ ଭୋଗ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପାଇଁ ନାଶ ନିଶ୍ଚିତ।
ନ ଦାତା ନ ଚ ଯୋ ଭୋକ୍ତା କୃପଣୋ ଗୁପ୍ତିତତ୍ପରଃ । ରାଜ୍ଞାସୌ ସର୍ଵଥା ଦଣ୍ଡ୍ଯୋ ଵଞ୍ଚକୋ ଦୁଃଖଭାଙ୍ନରଃ
ଯେ ଦେଉନାହାନ୍ତି, ଭୋଗ କରୁନାହାନ୍ତି, କଞ୍ଜୁସି ଓ ଧନ ଲୁଚାଇ ରଖିବାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି—ଏମିତି ଠକା ଦୁଃଖୀ ଲୋକକୁ ରାଜା ସଦା ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।