ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଧର୍ମସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞାନଂ କଥମିକ୍ଷ୍ଵାକୁସମ୍ଭଵଃ । କ୍ରୋଧସ୍ଯ ଵଶମାପନ୍ତଃ ଶପ୍ତଵାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଗୁରୁମ୍
ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଏ ରାଜା କିପରି କ୍ରୋଧରେ ପଡ଼ି, ଗୁରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ?
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ କ୍ଷମାତିଦୁର୍ଲଭା ରାଜନ୍ପ୍ରାଣିଭିରଜିତାତ୍ମଭିଃ । କ୍ଷମାଵାନ୍ଦୁର୍ଲଭୋ ଲୋକେ ସୁସମର୍ଥୋ ଵିଶେଷତଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ହେ ରାଜା, ଖ୍ଷମା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ପାଇଁ ଖ୍ଷମା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ। ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯିଏ ଖ୍ଷମାଶୀଳ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ସକ୍ଷମ।
ସର୍ଵସଙ୍ଗପରିତ୍ଯାଗୀ ମୁନିର୍ଭଵତୁ ତାପସଃ । ନିଦ୍ରାକ୍ଷୁଧୋର୍ଵିଜେତା ଚ ଯୋଗାଭ୍ଯାସେ ସୁନିଷ୍ଠିତଃ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ସଂସାର ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ତ୍ୟାଗୀ ଓ ତପସ୍ବୀ ହୁଏ, ନିଦ୍ରା ଓ ଭୋକକୁ ଜୟ କରେ, ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ଦୃଢ଼ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ମୁନି ହୁଏ।
କାମଃ କ୍ରୋଧସ୍ତଥା ଲୋଭୋ ହ୍ଯହଙ୍କାରଶ୍ଚତୁର୍ଥକଃ । ଦୁର୍ଜ୍ଞେଯା ଦେହମଧ୍ଯସ୍ଥା ରିପଵସ୍ତେନ ସର୍ଵଥା
କାମ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ ଓ ଚତୁର୍ଥ ଅହଂକାର — ଏହି ଶତ୍ରୁମାନେ ଶରୀର ଭିତରେ ରହି, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବୋଧ।
ନ ଭୂତପୂର୍ଵଃ ସଂସାରେ ନ ଚୈଵ ଵର୍ତତେଽଧୁନା । ଭଵିତା ନ ପୁମାନ୍କଶ୍ଚିଦ୍ଯୋ ଜଯେତ ରିପୂନିମାନ୍
ଏହି ସଂସାରରେ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ନଥିଲେ, ଏବେ ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି, ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ କେହି ନଥିବେ, ଯିଏ ଏହି ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜୟ କରିପାରିବ।
ନ ସ୍ଵର୍ଗେ ନ ଚ ଭୂଲୋକେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ହରେଃ ପଦେ । କୈଲାସେ ନେଦୃଶଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଯୋ ଜଯେତ ରିପୂନିମାନ୍
ସ୍ୱର୍ଗରେ, ପୃଥିବୀରେ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ, ହରିଙ୍କ ପଦରେ, କିମ୍ବା କୈଳାସରେ — କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଏହି ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜୟ କରିପାରିଥିବା କେହି ନାହାନ୍ତି।
ମୁନଯୋ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ତଥାନ୍ଯେ ତାପସୋତ୍ତମାଃ । ତେଽପି ଗୁଣତ୍ରଯାଵିଦ୍ଧାଃ କିଂ ପୁନର୍ମାନଵା ଭୁଵି
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ମୁନିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ତିନି ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣରେ ବ୍ୟାପ୍ତ । ତେବେ ପୃଥିବୀରେ ମଣିଷମାନେ କେମିତି ଏହାରୁ ବାହାରିପାରିବେ ?
କପିଲଃ ସାଂଖ୍ଯଵେତ୍ତା ଚ ଯୋଗାଭ୍ଯାସରତଃ ଶୁଚିଃ । ତେନାପି ଦୈଵଯୋଗାଦ୍ଧି ପ୍ରଦଗ୍ଧାଃ ସଗରାତ୍ମଜାଃ
ସାଂଖ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଶୁଚି କପିଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବଶକ୍ତିରେ ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ି ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଇଥିଲେ ।
ତସ୍ମାଦ୍ରାଜନ୍ନହଙ୍କାରାତ୍ସଞ୍ଜାତଂ ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍ । କାର୍ଯକାରଣଭାଵାତ୍ତୁ ତଦ୍ଵିଯୁକ୍ତଂ କଥଂ ଭଵେତ୍
ରାଜା, ଅହଂକାରରୁ ଏହି ତିନି ଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । କାରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ସମ୍ପର୍କ ରହିଲେ, ଏହି ଲୋକମାନେ ତାହାଠାରୁ ଅଲଗା କେମିତି ରହିପାରିବେ ?
ବ୍ରହ୍ମା ଗୁଣତ୍ରଯାଵିଷ୍ଟୋ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚୈଵାଥ ଶଙ୍କରଃ । ପ୍ରଭଵନ୍ତି ଶରୀରେଷୁ ତେଷାଂ ଭାଵାଃ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଏହି ତିନି ଗୁଣରେ ବ୍ୟାପ୍ତ । ସେମାନଙ୍କ ଦେହରେ ଏହି ଗୁଣମାନେ ଅଲଗା ଭାବେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛନ୍ତି ।
ମାନଵାନାଂ ଚ କା ଵାର୍ତା ସତ୍ତ୍ଵୈକାନ୍ତଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ । ଗୁଣାନାଂ ସଙ୍କରୋ ରାଜନ୍ସର୍ଵତ୍ର ସମଵସ୍ଥିତଃ
ମଣିଷମାନେ କେବଳ ସତ୍ତ୍ୱରେ ଅଟୁଟ ରହିପାରିବେ ବୋଲି କଣ କହିବେ ? ରାଜା, ସମସ୍ତଠାରେ ଏହି ତିନି ଗୁଣ ମିଶି ରହିଛି ।
କଦାଚିତ୍ସତ୍ତ୍ଵଵୃଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାତ୍କଦାଚିଦ୍ରଜସଃ କିଲ । କଦାଚିତ୍ତମସୋ ଵୃଦ୍ଧିଃ ସମଭାଵଃ କଦାଚନ
କେବେ କେବେ ସତ୍ତ୍ୱ ଢେରିଏ, କେବେ କେବେ ରଜ ଡ଼େଢ଼ିଏ, କେବେ କେବେ ତମ ଢେଢ଼ିଏ, ଏବଂ କେବେ କେବେ ଏହି ତିନି ଗୁଣ ସମାନ ରହେ ।
ନିର୍ଗୁଣଃ ପରମାତ୍ମାସୌ ନିର୍ଲେପଃ ପରମୋଽଵ୍ଯଯଃ । ଅଲକ୍ଷ୍ଯଃ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵାନାମପ୍ରମେଯଃ ସନାତନଃ
ସେଇ ପରମ ଆତ୍ମା ନିର୍ଗୁଣ, ନିର୍ମଳ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅସମ୍ଭବ, ଅପରିମାପ୍ୟ ଓ ଚିରକାଳୀନ ।
ତଥୈଵ ପରମା ଶକ୍ତିର୍ନିର୍ଗୁଣା ବ୍ରହ୍ମସଂସ୍ଥିତା । ଦୁର୍ଜ୍ଞେଯା ଚାଲ୍ପମତିଭିଃ ସର୍ଵଭୂତଵ୍ଯଵସ୍ଥିତିଃ
ଏହିପରି, ପରମ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ନିର୍ଗୁଣ ଓ ବ୍ରହ୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବାମାନେ ତାଙ୍କୁ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆଧାର ।
ପରାତ୍ମନସ୍ତଥା ଶକ୍ତେସ୍ତଯୋରୈକ୍ଯଂ ସଦୈଵ ହି । ଅଭିନ୍ନଂ ତଦ୍ଵପୁର୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵଦୋଷତଃ
ପରମ ଆତ୍ମା ଓ ପରମ ଶକ୍ତିଙ୍କ ଏକତା ସଦା ଏକ । ଏହି ଅଭିନ୍ନତାକୁ ଯିଏ ଜାଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ।
ତଜ୍ଜ୍ଞାନାଦେଵ ମୋକ୍ଷଃ ସ୍ଯାଦିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ । ଯୋ ଵେଦ ସ ଵିମୁକ୍ତୋଽସ୍ମିନ୍ସଂସାରେ ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମକେ
ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏହି କଥା ବେଦାନ୍ତ ଗଞ୍ଜନାରେ ଘୋଷିତ । ଏହି ତିନି ଗୁଣର ଜଗତରୁ ଯିଏ ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଣେ, ସେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ।
ଜ୍ଞାନଂ ତୁ ଦ୍ଵିଵିଧଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଶାବ୍ଦିକଂ ପ୍ରଥମଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥଵିଜ୍ଞାନାତ୍ତଦ୍ଭଵେଦ୍ବୁଦ୍ଧିଯୋଗତଃ
ଜ୍ଞାନକୁ ଦୁଇ ପ୍ରକାର କୁହାଯାଇଛି—ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ଶବ୍ଦ ଜ୍ଞାନ, ଯାହା ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବୁଝିବା ଦ୍ୱାରା ବୁଦ୍ଧିରେ ଆସେ ।
ଵିକଲ୍ପାସ୍ତତ୍ର ବହଵୋ ଭଵନ୍ତି ମତିକଲ୍ପିତାଃ । (କୁତର୍କକଲ୍ପିତାଃ କେଚିତ୍ସତର୍କକଲ୍ପିତାଃ ପରେ । ଵିତର୍କୈର୍ଵିଭ୍ରମୋତ୍ପତ୍ତିର୍ଵିଭ୍ରମାଦ୍ବୁଦ୍ଧିଭ୍ରଂଶତା । ବୁଦ୍ଧିଭ୍ରଂଶାଜ୍ଜ୍ଞାନନାଶଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ପରିକୀର୍ତିତଃ । ) ଅନୁଭଵାଖ୍ଯଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ତୁ ଜ୍ଞାନଂ ତଦ୍ଦୁର୍ଲଭଂ ନୃପ
ସେଠାରେ ବହୁତ ପ୍ରକାର ଧାରଣା ମନରେ ଉପଜେ—କିଛି ଭୁଲ ତର୍କରେ, କିଛି ସଠିକ୍ ତର୍କରେ । ଏପରି ତର୍କରୁ ଭ୍ରମ ହୁଏ, ଭ୍ରମରୁ ବୁଦ୍ଧି ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୁଏ, ଏବଂ ତାହାରୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ନଷ୍ଟ ହୁଏ । ଦ୍ୱିତୀୟ ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ଅନୁଭବ ଜ୍ଞାନ, ରାଜା, ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ।
ତତ୍ତଦା ପ୍ରାପ୍ଯତେ ତସ୍ଯ ଵେତ୍ତୁଃ ସଙ୍ଗୋ ଯଦା ଭଵେତ୍ । ଶବ୍ଦଜ୍ଞାନାନ୍ନ କାର୍ଯସ୍ଯ ସିଦ୍ଧିର୍ଭଵତି ଭାରତ
ଯେତେବେଳେ ଜିଜ୍ଞାସୁ ଲୋକ ଆସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଅନୁଭବ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ । କେବଳ ଶବ୍ଦ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ, ଭାରତ ।
ତସ୍ମାନ୍ନାନୁଭଵଜ୍ଞାନଂ ସମ୍ଭଵତ୍ଯତିମାନୁଷମ୍ । ଅନ୍ତର୍ଗତଂ ତମଶ୍ଛେତ୍ତୁଂ ଶାବ୍ଦବୋଧୋ ହି ନ କ୍ଷମଃ
ଏହିପରି, ଅନୁଭବ ଜ୍ଞାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ପାଇଁ ଅସମ୍ଭବ । ମନର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅନ୍ଧକାର କାଟିବାକୁ କେବଳ ଶବ୍ଦ ଜ୍ଞାନ ସକ୍ଷମ ନୁହେଁ ।
ଯଥା ନ ନଶ୍ଯତି ତମଃ କୃତଯା ଦୀପଵାର୍ତଯା । ତତ୍କର୍ମ ଯନ୍ନ ବନ୍ଧାଯ ସା ଵିଦ୍ଯା ଯା ଵିମୁକ୍ତଯେ
ଯେପରି ଦୀପ ଥିବା କଥା କହିଲେ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୁଏ ନାହିଁ, ସେପରି ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ବନ୍ଧନ ଦେଉନାହିଁ, ସେଇ ହେଉଛି ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ, ଯାହା ମୁକ୍ତିକୁ ଦେଇଥାଏ ।
ଆଯାସାଯାପରଂ କର୍ମ ଵିଦ୍ଯାନ୍ଯା ଶିଲ୍ପନୈପୁଣମ୍ । ଶୀଲଂ ପରହିତତ୍ଵଂ ଚ କୋପାଭାଵଃ କ୍ଷମା ଧୃତିଃ
ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ କଷ୍ଟ ପାଇଁ, ଅନ୍ୟ ଜ୍ଞାନ କେବଳ କୌଶଳ ଓ ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ । ଭଲ ଚରିତ୍ର, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କରିବା, କ୍ରୋଧ ନ ରଖିବା, ଖ୍ଷମା ଓ ଧୃତି—
ସନ୍ତୋଷଶ୍ଚେତି ଵିଦ୍ଯାଯାଃ ପରିପାକୋଜ୍ଜ୍ଵଲଂ ଫଲମ୍ । ଵିଦ୍ଯଯା ତପସା ଵାପି ଯୋଗାଭ୍ଯାସେନ ଭୂପତେ
ସନ୍ତୋଷ—ଏମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଜ୍ଞାନର ପକ୍ୱ ଫଳ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ । ଜ୍ଞାନ, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା, ରାଜା—
ଵିନା କାମାଦିଶତ୍ରୂଣାଂ ନୈଵ ନାଶଃ କଦାଚନ । (ମନସ୍ତୁ ଚଞ୍ଚଲଂ ରାସ୍ଵଭାଵାଦତିଦୁର୍ଗ୍ରହମ୍ । ତଦ୍ଵଶଃ ସର୍ଵଥା ପ୍ରାଣୀ ତ୍ରିଵିଧୋ ଭୁଵନତ୍ରଯେ । ) କାମକ୍ରୋଧାଦଯୋ ଭାଵାଶ୍ଚିତ୍ତଜାଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ
କାମ ଓ ଏହାପରି ଶତ୍ରୁମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଉନାହିଁଲେ କେବେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ନାହିଁ । ମନ ସ୍ୱଭାବତଃ ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ । ଏହି ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏହାର ଅଧୀନ । କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଏହାପରି ଭାବମାନେ ମନରୁ ଉପଜେ ।
ତେ ତଦା ନ ଭଵନ୍ତ୍ଯେଵ ଯଦା ଵୈ ନିର୍ଜିତଂ ମନଃ । ତସ୍ମାତ୍ତୁ ନିମିନା ରାଜନ୍ନ କ୍ଷମା ଵିହିତା ମୁନୌ
ମନ ଯେତେବେଳେ ନିଜୟିତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହିପରି ଅବସ୍ଥା ହୁଏନାହିଁ। ଏହିକାରଣରୁ, ରାଜା, ନିମି ମୁନିଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ଷମା ଦେଖାଇନଥିଲେ।
ଯଥା ଯଯାତିନା ପୂର୍ଵଂ କୃତା ଶୁକ୍ରେ କୃତାଗସି । ଭୃଗୁପୁତ୍ରେଣ ଶପ୍ତୋଽପି ଯଯାତିର୍ନୃପସତ୍ତମଃ
ଯେପରି ପୂର୍ବରୁ ଯୟାତି ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମହାରାଜା ଯୟାତି—
ନ ଶଶାପ ମୁନିଂ କ୍ରୋଧାଜ୍ଜରାଂ ରାଜା ଗୃହୀତଵାନ୍ । କଶ୍ଚିତ୍ସୌମ୍ଯୋ ଭଵେତ୍କଶ୍ଚିତ୍କ୍ରୂରୋ ଭଵତି ପାର୍ଥିଵଃ
କ୍ରୋଧରେ ମୁନିଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେନାହିଁ, ବୟସ୍କତ୍ୱକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। କେହି ମୃଦୁ ହୁଅନ୍ତି, କେହି କଠୋର ହୁଅନ୍ତି, ରାଜା।
ସ୍ଵଭାଵଭେଦାନ୍ନୃପତେ କସ୍ଯ ଦୋଷୋଽତ୍ର କଲ୍ପ୍ଯତେ । ହୈହଯା ଭାର୍ଗଵାନ୍ପୂର୍ଵଂ ଧନଲୋଭାତ୍ପୁରୋହିତାନ୍
ପ୍ରକୃତିର ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା, ରାଜା, ଏଠାରେ କାହାର ଦୋଷ ଦେଖାଯିବ? ପୂର୍ବରୁ ହୈହୟମାନେ ଧନଲୋଭରେ—
ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ମୂଲତଃ ସର୍ଵାଂଶ୍ଚିଚ୍ଛିଦୁଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତାଃ । ପାତକଂ ପୃଷ୍ଠତଃ କୃତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାସମୁଦ୍ଭଵମ୍
କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁରୋହିତମାନେଙ୍କୁ ମୂଳରୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ପାପ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ଦୋଷ ଭୋଗିଲେ।
ହୈହଯୈର୍ଧନାହରଣେନ ସହ ଭୃଗୂଣାଂ ଵଧଵର୍ଣନମ୍ ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ କୁଲେ କସ୍ଯ ସମୁତ୍ପନ୍ନାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ହୈହଯାଶ୍ଚ ତେ । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାମନାଦୃତ୍ଯ ନିଜଘ୍ନୁର୍ଭାର୍ଗଵାଂଶ୍ଚ ଯେ
ଜନମେଜୟ ପଚାରିଲେ: ସେହି କ୍ଷତ୍ରିୟ, ହୈହୟମାନେ କେଉଁ ବଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ? ଏବଂ ସେମାନେ କେଉଁଠିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପକୁ ଅବହେଳା କରି, ଭାର୍ଗବମାନେଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ?