ନହୁଷୋ ନାମ ରାଜର୍ଷିଃ ସ୍ଥାପିତୋ ଭଵଦାସନେ । ତ୍ରିଦଶୈର୍ମୁନିଭିଶ୍ଚୈଵ ସ ମାଂ ବାଧତି ନିତ୍ଯଶଃ
ନହୁଷ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଋଷି, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ତୁମ ସିଂହାସନରେ ବସାଇଛନ୍ତି। ସେ ପ୍ରତିଦିନ ମୋତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି।
ପତିଂ ମାଂ କୁରୁ ଚାର୍ଵଙ୍ଗି: ତୁରାସାହଂ ସୁରାଧିପମ୍ । ଏଵଂ ଵଦତି ମାଂ ପାପ୍ମା କିଂ କରୋମି ବଲାର୍ଦନ
ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋତେ ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟା କର। ମୁଁ ସୁରାଧିପତିଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛି। ଏଭଳି ଦୁଷ୍ଟ ମୋତେ କହୁଛି— ମୁଁ କଣ କରିବି, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ?
ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ କାଲାକାଙ୍କ୍ଷୀ ଵରାରୋହେ ସଂସ୍ଥିତୋଽସ୍ମି ଯଦୃଚ୍ଛଯା । ତଥା ତ୍ଵମପି କଲ୍ଯାଣି ସୁସ୍ଥିରଂ ସ୍ଵମନଃ କୁରୁ
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— ଶୁଭ୍ରାଙ୍ଗି, ମୁଁ ଏଠାରେ ଭାଗ୍ୟର ଅପେକ୍ଷାରେ ରହିଛି। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ମନକୁ ଶାନ୍ତ ଓ ଦୃଢ଼ କର।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତେନ ସା ଦେଵୀ ପତିନାତିପ୍ରଶଂସିନା । ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତ୍ଯାହ ତଂ ଶକ୍ରଂ ଵେପମାନାତିଦୁଃଖିତା
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଉତ୍ତର ପାଇଁ, ଦେବୀ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, କମ୍ପିତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—
କଥଂ ତିଷ୍ଠେ ମହାଭାଗ ପାପାତ୍ମା ମାଂ ଵଶାନୁଗାମ୍ । କରିଷ୍ଯତି ମଦୋନ୍ମତ୍ତୋ ଵରଦାନେନ ଗର୍ଵିତଃ
ମହାଭାଗ, ସେ ପାପୀ, ଦାନର ଗର୍ବରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ମୋତେ ଜୋରକରି ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚଳାଇବ, ତେବେ ମୁଁ କିପରି ରହିପାରିବି?
ଦେଵାଶ୍ଚ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ମାମୂଚୁସ୍ତଦ୍ଭଯାକୁଲାଃ । ତଂ ଭଜସ୍ଵ ଵରାରୋହେ ଦେଵରାଜଂ ସ୍ମରାତୁରମ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ, ଭୟରେ ଅତି ଅଶାନ୍ତ ହୋଇ, ମୋତେ କହିଛନ୍ତି— 'ସୁନ୍ଦରୀ, ଯିଏ ପ୍ରେମରେ ତପ୍ତ, ସେଇ ଦେବରାଜଙ୍କୁ ସେବା କର।'
ବୃହସ୍ପତିସ୍ତୁ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଵାଡଵୋ ବଲଵର୍ଜିତଃ । କଥଂ ମାଂ ରକ୍ଷିତୁଂ ଶକ୍ତୋ ଭଵେଦ୍ଦେଵାନୁଗଃ ସଦା
ବୃହସ୍ପତି, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଏବେ ଶକ୍ତିହୀନ, ଜଳ ଶୁଯାଇଯିଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି। ସେ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ସଦା ଲିନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କିପରି ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ?
ତସ୍ମାଚ୍ଚିନ୍ତାସ୍ତି ମହତୀ ନାର୍ଯହଂ ଵଶଵର୍ତିନୀ । ଅନାଥା କିଂ କରିଷ୍ଯାମି ଵିପରୀତେ ଵିଧୌ ଵିଭୋ
ତେଣୁ, ମୋର ମନରେ ବଡ଼ ଚିନ୍ତା ଅଛି। ମୁଁ ଏକ ନାରୀ, ଅନ୍ୟର ଆଧୀନରେ। ଅନାଥ ହୋଇ, ଭାଗ୍ୟ ବିପରୀତ ହେଲେ, ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ କଣ କରିବି?
ନାର୍ଯସ୍ମ୍ଯହଂ ନ କୁଲଟା ତ୍ଵଚ୍ଚିତ୍ତାତିପତିଵ୍ରତା । ନାସ୍ତି ମେ ଶରଣଂ ତତ୍ର ଯୋ ମାଂ ରକ୍ଷତି ଦୁଃଖିତାମ୍
ମୁଁ ଏକ ନାରୀ, କିନ୍ତୁ ଚରିତ୍ରହୀନ ନୁହେଁ। ମୋର ମନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମେ ଉପରେ ଅଟୁଟ। ସେଠାରେ ମୋ ପାଇଁ କେହି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ, କେହି ମୋତେ ଦୁଃଖରେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ନାହିଁ।
ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ଉପାଯଂ ପ୍ରବ୍ରଵୀମ୍ଯଦ୍ଯ ତଂ କୁରୁଷ୍ଵ ଵରାନନେ । ଶୀଲଂ ତେ ଦୁଃଖିତେ କାଲେ ପରିତ୍ରାତଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଉପାୟ କହିବି, ସୁନ୍ଦରୀ, ସେ କର। ଏହି ଦୁଃଖର ସମୟରେ ତୁମର ନୀତି ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବ।
ପରେଣ ରକ୍ଷିତା ନାରୀ ନ ଭଵେଚ୍ଚ ପତିଵ୍ରତା । ଉପାଯୈଃ କୋଟିଭିଃ କାମଭିନ୍ନଚିତ୍ତାତିଚଞ୍ଚଲା
ଅନ୍ୟେଁ ରକ୍ଷା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ନାରୀ ପତିପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ହୁଏନାହିଁ; ତାଙ୍କର ମନ କାମନାରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ, ଅନେକ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ବହୁତ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଯାଏ।
ଶୀଲମେଵ ହି ନାରୀଣାଂ ସଦା ରକ୍ଷତି ପାପତଃ । ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଶୀଲମାସ୍ଥାଯ ସ୍ଥିରା ଭଵ ଶୁଚିସ୍ମିତେ
ନାରୀମାନେ ସଦା ପାପରୁ ନିଜ ଚରିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି; ତେଣୁ ହେ ଶୁଭ୍ରହସିନୀ, ତୁମେ ନିଜ ଶୀଳକୁ ଧରି ଦୃଢ଼ ହେଉ।
ଯଦା ତ୍ଵାଂ ନହୁଷୋ ରାଜା ବଲାଦାକର୍ଷଯେତ୍ଖଲଃ । ତଦା ତ୍ଵଂ ସମଯଂ କୃତ୍ଵା ଗଜଂ ଵଞ୍ଚଯ ଭୂପତିମ୍
ଯେତେବେଳେ ଦୁଷ୍ଟ ରାଜା ନହୁଷ ତୁମକୁ ବଳଜୋରେ ନେଇଯିବ, ସେତେବେଳେ ଏକ ଚୁକ୍ତି କରି, ରାଜାଙ୍କୁ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଠକାଅ।
ଏକାନ୍ତେ ତତ୍ସମୀପେ ତ୍ଵଂ ଗତ୍ଵା ଵଦ ମଦାଲସେ । ଋଷିଯାନେନ ଦିଵ୍ଯେନ ମାମୁପୈହି ଜଗତ୍ପତେ
ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଏକାକି ଯାଇ, କହିବା— 'ହେ ଜଗତ୍ନାଥ, ଋଷିଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଆସି ମୋ ପାଖକୁ ଆସ।'
ଏଵଂ ତଵ ଵଶେ ପ୍ରୀତା ଭଵିଷ୍ଯାମୀତି ମେ ତତମ୍ । ଇତି ତଂ ଵଦ ସୁଶ୍ରୋଣି ତଦା ତୁ ପରିମୋହିତଃ
‘ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମର ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବି ଏବଂ ତୁମ ଅଧୀନରେ ରହିବି’— ଏହିପରି କହିବା; ତେବେ ସେ ମୁହଁ ମୋହିତ ହୋଇ ବିଶ୍ୱାସ କରିବ।
କାମାନ୍ଧଃ ସ ମୁନୀନ୍ ଯାନେ ଯୋଜଯିଷ୍ଯତି ପାର୍ଥିଵଃ । ଅଵଶ୍ଯଂ ତାପସୋ ଭୂପଂ ଶାପଦଗ୍ଧଂ କରିଷ୍ଯତି
କାମନାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ସେ ରାଜା ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଯାନ ବହିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେବ; ନିଶ୍ଚୟ ତାପସୀ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ ଦହିଦେବେ।
ସାହାଯ୍ଯଂ ଜଗଦମ୍ବା ତେ କରିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ । ଜଗଦମ୍ବାପଦସ୍ମର୍ତୁଃ ସଙ୍କଟଂ ନ କଦାଚନ
ଜଗତ୍ଜନନୀ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ— ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ଜଗତ୍ଜନନୀଙ୍କ ପାଦ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ କେବେ କୌଣସି ବିପଦ ଆସେନାହିଁ।
ଯଦି ଜାଯେତ ତଚ୍ଚାପି ଜ୍ଞେଯଂ ତତ୍ସ୍ଵସ୍ତଯେ କିଲ । ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ମଣିଦ୍ଵୀପାଧିଵାସିନୀମ୍
ଯଦି କିଛି ଘଟେ, ତାହା ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବୋଲି ଜାଣ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ମଣିଦ୍ୱୀପରେ ବସୁଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ଭଜ ତ୍ଵଂ ଭୁଵନେଶାନୀଂ ଗୁରୁଵାକ୍ଯାନୁସାରତଃ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯାଖ୍ଯାତା ଶଚୀ ତେନ ଜଗାମ ନହୁଷଂ ପ୍ରତି
ତୁମେ ଗୁରୁଙ୍କ କଥା ଅନୁସରି ଭୁବନେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଭଜନ କର। ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଏଭଳି ଉପଦେଶ ପାଇ ଶଚୀ ନହୁଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାତିଵିଶ୍ଵସ୍ତା ଭାଵିକାର୍ଯେ କୃତୋଦ୍ଯମା । ନହୁଷସ୍ତାଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ମୁଦିତୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
‘ଠିକ୍ ଅଛି’ ବୋଲି କହି, ଭବିଷ୍ୟତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରସା ରଖି, ସେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ନହୁଷ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ—
ସ୍ଵାଗତଂ ସତ୍ଯଵଚନୈସ୍ତ୍ଵଦଧୀନୋଽସ୍ମି କାମିନି । ଦାସୋଽହଂ ତଵ ସତ୍ଯେନ ପାଲିତଂ ଵଚନଂ ତ୍ଵଯା
ସ୍ୱାଗତ! ତୁମର ସତ୍ୟ କଥା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମ ଅଧୀନ ହୋଇଛି, ହେ କାମିନୀ; ତୁମ ସତ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମର ଦାସ, ଏବଂ ତୁମ କଥା ତୁମେ ରକ୍ଷା କରିଛ।
ଯଦାଗତା ସମୀପେ ମେ ତୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ମିତଭାଷିଣି । ନ ଚ ଵ୍ରୀଡା ତ୍ଵଯା କାର୍ଯା ଭକ୍ତଂ ମାଂ ଭଜ ସୁସ୍ମିତେ
ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛ, ଏଥିରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ହେ ମିତଭାଷିଣୀ, ତୁମେ କୌଣସି ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ— ହେ ସୁମୁଦ୍ରାସ୍ମିତା, ମୋତେ ଭକ୍ତ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କର।
କାର୍ଯଂ ଵଦ ଵିଶାଲାକ୍ଷି କରିଷ୍ଯାମି ତଵ ପ୍ରିଯମ୍ । ଶଚ୍ଯୁଵାଚ ସର୍ଵଂ କୃତଂ ତ୍ଵଯା କାର୍ଯଂ ମମ କୃତ୍ରିମଵାସଵ
ହେ ବିଶାଳନୟନୀ, ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ, କହ; ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରିୟ କାମ କରିଦେବି। ଶଚୀ କହିଲେ— ହେ କୃତ୍ରିମ ଇନ୍ଦ୍ର, ମୋର ଯେଉଁ କାମ ଥିଲା, ସେ ସବୁ ତୁମେ କରିଦେଲ।
ମନୋରଥୋଽସ୍ତି ମେ ଦେଵ ଶୃଣୁ ଚିତ୍ତେଽଧୁନା ଵିଭୋ । ଵାଞ୍ଛିତଂ କୁରୁ କଲ୍ଯାଣ ତ୍ଵଦ୍ଵଶାହମତଃ ପରମ୍
ମୋର ଏକ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ହେ ଦେବ; ଏବେ ମନ ଦେଇ ଶୁଣ, ହେ ପ୍ରଭୁ। ମୋ ଆଶା ପୂରଣ କର, ହେ ଶୁଭେ; ଏଠାରୁ ଆଗକୁ ମୁଁ ତୁମ ଅଧୀନ ରହିବି।
ବ୍ରଵୀମି ମାନସୋତ୍ସାହଂ ତ୍ଵଂ ତଂ କର୍ତୁମିହାର୍ହସି । ନହୁଷ ଉଵାଚ କାର୍ଯଂ ତ୍ଵଂ ବ୍ରୂହି ଚନ୍ଦ୍ରାସ୍ଯେ କରୋମି ତଵ ଵାଞ୍ଛିତମ୍
ମୁଁ ମୋ ମନର ଇଚ୍ଛା କହିବି; ତୁମେ ଏଠାରେ ସେ କାମ କରିବାକୁ ଉଚିତ। ନହୁଷ କହିଲେ— ହେ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ, ତୁମର ଇଚ୍ଛା କହ; ମୁଁ ତୁମ ଆଶା ପୂରଣ କରିଦେବି।
ଅଲଭ୍ଯମପି ଦାସ୍ଯାମି ତୁଭ୍ଯଂ ସୁଭ୍ରୁ ଵଦସ୍ଵ ମାମ୍ । ଶଚ୍ଯୁଵାଚ କଥଂ ବ୍ରଵୀମି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତ୍ଯଯୋ ନାସ୍ତି ମେ ତଵ
ଯଦିଓ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ହେଉଥିବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇଦେବି, ହେ ସୁନ୍ଦରଭୃ; କହ ମୋତେ। ଶଚୀ କହିଲେ— କିପରି କହିବି, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର? ମୋର ତୁମ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ ନାହିଁ।
ଶପଥଂ କୁରୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଯତ୍କରୋମି ପ୍ରିଯଂ ତଵ । ରାଜାନଃ ସତ୍ଯଵଚସୋ ଦୁର୍ଲଭା ଏଵ ଭୂତଲେ
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଶପଥ କର, ଯେ ମୁଁ ଯାହା ଚାହେଁ, ତୁମେ ସେହି କାମ କରିଦେବ। ସତ୍ୟ କଥା କହୁଥିବା ରାଜାମାନେ ଭୂମିରେ ଖୁବ ଦୁର୍ଲଭ।
ପଶ୍ଚାଦ୍ବ୍ରଵୀମ୍ଯହଂ ରାଜନ୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସତ୍ଯେନ ଯନ୍ତ୍ରିତମ୍ । କୃତେ ଚେଦ୍ଵାଞ୍ଛିତେ ଭୂପ ସଦା ତେ ଵଶଵର୍ତିନୀ
ପରେ ମୁଁ କହିବି, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ବନ୍ଧା ଅଛ କି ନାହିଁ ଜାଣି; ଯଦି ମୋ ଆଶା ପୂରଣ ହୁଏ, ମୁଁ ସଦା ତୁମ ଅଧୀନରେ ରହିବି।
ଭଵିଷ୍ଯାମି ତୁରାଷାଡ୍ ଵୈ ସତ୍ଯମେତଦ୍ଵଚୋ ମମ । ନହୁଷ ଉଵାଚ ଅଵଶ୍ଯମେଵ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଵଚନଂ ତଵ ସୁନ୍ଦରି
ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁରାଷ୍କମାନଙ୍କର ରାଜା ହେବି; ଏହି ମୋର କଥା ସତ୍ୟ। ନହୁଷ କହିଲେ: ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମର ଆଦେଶ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଳନ କରିବାକୁ ପଡିବ।
ଶପାମି ସୁକୃତେନାହଂ ଯଜ୍ଞଦାନକୃତେନ ଵୈ । ଶଚ୍ଯୁଵାଚ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ହରଯୋ ଵାହା ଗଜଶ୍ଚୈଵ ରଥସ୍ତଥା
ମୁଁ ମୋର ସୁକୃତି, ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଉଛି। ଶଚୀ କହିଲେ: ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଏବଂ ରଥ,