ଵିଦ୍ଯାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଗୁରୋର୍ଦେଵୀ ଦେଵୀଂ ଶ୍ରୀଭୁଵନେଶ୍ଵରୀମ୍ । ସମ୍ଯଗାରାଧଯାମାସ ବଲିପୁଷ୍ପାର୍ଚନୈଃ ଶୁଭୈ
ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ଜ୍ଞାନ ପାଇ, ସେ ଶ୍ରୀଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶୁଭ ଫୁଲ ଓ ବଳି ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତାନ୍ଯଭୋଗସମ୍ଭାରା ତାପସୀଵେଷଧାରିଣୀ । ଚକାର ପୂଜନଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଲାଲସା
ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି, ତାପସୀ ଭାବରେ ପରିଧାନ କରି, ସେ ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ପ୍ରିୟଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆତୁର ହୋଇ।
କାଲେନ କିଯତା ତୁଷ୍ଟା ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଦର୍ଶନଂ ଦଦୌ । ସୌମ୍ଯରୂପଧରା ଦେଵୀ ଵରଦା ହଂସଵାହିନୀ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେଠାରେ ହଂସ ଚଢ଼ି, ମୃଦୁ ରୂପରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ, ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ସୂର୍ଯକୋଟିପ୍ରତୀକାଶା ଚନ୍ଦ୍ରକୋଟିସୁଶୀତଲା । ଵିଦ୍ଯୁତ୍କୋଟିସମାନାଭା ଚତୁର୍ଵେଦସମନ୍ଵିତା
ସେ ଦେବୀ ଦଶ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦଶ କୋଟି ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଶୀତଳ, ଦଶ କୋଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଚାରି ବେଦ ରେ ଅନୁଗତ।
ପାଶାଂକୁଶାଭଯଵରାନ୍ଦଧତୀ ନିଜବାହୁଭିଃ । ଆପାଦଲମ୍ବିନୀଂ ସ୍ଵଚ୍ଛାଂ ମୁକ୍ତାମାଲାଂ ଚ ବିଭ୍ରତୀ
ସେ ନିଜ ହାତରେ ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ଅଭୟ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଧରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପାଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବା, ଶୁଭ୍ର ମୁକ୍ତାମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ପ୍ରସନ୍ତସ୍ମେରଵଦନା ଲୋଚନତ୍ରଯଭୂଷିତା । ଆବ୍ରହ୍ମକୀଟଜନନୀ କରୁଣାମୃତସାଗରା
ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଶାନ୍ତ ଓ ହସୁଥିଲା, ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା; ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସବୁ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଜନନୀ, ସେ କରୁଣାମୟ ଅମୃତ ସାଗର।
ଅନନ୍ତକୋଟିବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡନାଯିକା ପରମେଶ୍ଵରୀ । ସୌମ୍ଯାନନ୍ତରସୈର୍ଯୁକ୍ତସ୍ତନଦ୍ଵଯଵିରାଜିତା
ଅନେକ କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଶାସିକା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବୀ; ଅନେକ ମୃଦୁ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଅଂଶ ଅତି ଶୋଭାମୟ।
ସର୍ଵେଶ୍ଵରୀ ଚ ସର୍ଵଜ୍ଞା କୂଟସ୍ଥାକ୍ଷରରୂପିଣୀ । ତାମୁଵାଚ ପ୍ରସନ୍ନା ସା ଶକ୍ରପତ୍ନୀଂ କୃତୋଦ୍ଯମାମ୍
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶାସିକା, ସମସ୍ତକୁ ଜାଣିଥିବା, ଅଚଳ ଓ ଅବିନାଶୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଶକ୍ରଙ୍କ ଭକ୍ତିମୟ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ମେଘଗମ୍ଭୀରଶବ୍ଦେନ ମୁଦମାଦଦତୀ ଭୃଶମ୍ । ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ ଵରଂ ଵରଯ ସୁଶ୍ରୋଣି ଵାଞ୍ଛିତଂ ଶକ୍ରଵଲ୍ଲଭେ
ମେଘର ଗଭୀର ଧ୍ୱନି ପରି ଶବ୍ଦ କରି, ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ଦେବୀ କହିଲେ: 'ହେ ଶକ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ସେ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗ।'
ଦଦାମ୍ଯଦ୍ଯ ପ୍ରସନ୍ନାସ୍ମି ପୂଜିତା ସୁଭୃଶଂ ତ୍ଵଯା । ଵରଦାହଂ ସମାଯାତା ଦର୍ଶନଂ ସହଜଂ ନ ମେ
'ଆଜି ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି, ତୁମେ ମୋତେ ଭଲଭାବରେ ପୂଜିଛ। ମୁଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିବା ଦେବୀ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ମୋର ଦର୍ଶନ ସହଜରେ ମିଳେନାହିଁ।'
ଅନେକକୋଟିଜନ୍ମୋତ୍ଥପୁଣ୍ଯପୁଞ୍ଜୈର୍ହି ଲଭ୍ଯତେ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ତଦା ଦେଵୀ ତାମାହ ପ୍ରଣତା ପୁରଃ
'ଅନେକ କୋଟି ଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟ ଫଳରେ ଏହା ମିଳେ।' ଏଭଳି କହି, ଦେବୀ ସେ ବନ୍ଧନା କରୁଥିବା ପୌଲୋମୀଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଶକ୍ରପତ୍ନୀ ଭଗଵତୀଂ ପ୍ରସନ୍ନାଂ ପରମେଶ୍ଵରୀମ୍ । ଵାଞ୍ଛାମି ଦର୍ଶନଂ ମାତଃ ପତ୍ଯୁଃ ପରମଦୁର୍ଲଭମ୍
ଶକ୍ରଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ପ୍ରସନ୍ନ ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ପାଖରେ ବନ୍ଧନା କରି, କହିଲେ: 'ମା, ମୁଁ ମୋର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୁର୍ଲଭ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆଶା କରୁଛି।'
ନହୁଷାଦ୍ଭଯନାଶଂ ଚ ସ୍ଵପଦପ୍ରାପଣଂ ତଥା । ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵମନଯା ଦୂତ୍ଯା ସାର୍ଧଂ ଶ୍ରୀମାନସଂ ସରଃ
ନହୁଷଙ୍କର ଭୟ ଦୂର କରିବା ସହିତ, ତୁମର ନିଜ ସ୍ଥାନ ପୁନି ପାଇବା ମଧ୍ୟ ହେବ।
ଯତ୍ର ମେ ମୂର୍ତିରଚଲା ଵିଶ୍ଵକାମାଭିଧା ମତା । ତତ୍ର ପଶ୍ଯସି ଶକ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ଦୁଃଖିତଂ ଭଯଵିହ୍ଵଲମ୍
ଦେବୀ କହିଲେ— ଏହି ଦୂତୀ ସହ ଏବେ ତୁମେ ମନସ ସରୋବରକୁ ଯାଅ। ସେଠାରେ ମୋ ଅଚଳ ରୂପ, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରୁଥିବା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ବସିଛି। ସେଠାରେ ତୁମେ ଭୟରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଖିବ।
ମୋହଯିଷ୍ଯାମି ରାଜାନଂ କାଲେନ କିଯତା ପୁନଃ । ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵ ଵିଶାଲାକ୍ଷି କରୋମି ତଵ ଚେପ୍ସିତମ୍
ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିଦେବି। ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ତୁମେ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼; ମୁଁ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦେବି।
ଭ୍ରଂଶଯିଷ୍ଯାମି ଭୂପାଲଂ ମୋହିତଂ ତ୍ରିଦଶାସନାତ୍ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଦେଵୀଦୂତୀ ତାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଶକ୍ରପତ୍ନୀଂ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତା
ମୁଁ ମୋହିତ ହୋଇଥିବା ରାଜାକୁ ଦେବତାଙ୍କର ସିଂହାସନରୁ ଖସାଇଦେବି।
ପ୍ରାପଯାମାସ ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ସ୍ଵପତ୍ଯୁଃ ପରମେଶ୍ଵରୀମ୍ । ସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ପତିଂ ବାଲା ସୁରେଶଂ ଗୁପ୍ତସଂସ୍ଥିତମ୍ । ମୁଦିତାଭୂଦ୍ଵରଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ବହୁକାଲାଭିଵାଞ୍ଛିତମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଦେବୀଙ୍କ ଦୂତୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦ୍ରୁତ ନେଇଗଲେ। ସେଠାରେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଲୁଚିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ବହୁ ସମୟ ଧରି ଯାହାକୁ ଆଶା କରୁଥିଲେ, ତାହାକୁ ଦେଖି ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ନହୁଷସ୍ଵର୍ଗଚ୍ଯୁତିଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତାଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵିପୁଲାପାଙ୍ଗୀଂ ରହଃ ଶୋକସମନ୍ଵିତାମ୍ । ଆଖଣ୍ଡଲଃ ପ୍ରିଯାଂ ଭାର୍ଯାଂ ଵିସ୍ମିତଶ୍ଚାବ୍ରଵୀତ୍ତଦା
ନହୁଷଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଖସିଯିବା କଥା। ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ବଡ଼ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଏହି ମହିଳାଙ୍କୁ ଏକା ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ଅଖଣ୍ଡଳ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—
କଥମତ୍ରାଗତା କାନ୍ତେ କଥଂ ଜ୍ଞାତସ୍ତ୍ଵଯା ହ୍ଯହମ୍ । ଦୁର୍ଜ୍ଞେଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସଂସ୍ଥିତୋଽସ୍ମି ଶୁଭାନନେ
ତୁମେ କିପରି ଏଠାକୁ ଆସିଲ? କିପରି ମୋତେ ଚିହ୍ନିଲ? ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଏଠାରେ ରହିଛି, ଶୁଭେ।
ଶଚ୍ଯୁଵାଚ ଦେଵ ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦେନ ଜ୍ଞାତୋଽସ୍ଯଦ୍ଯ ଭଵାନିହ । ପୁନସ୍ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦେନ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ମି ତ୍ଵାଂ ଦିଵସ୍ପତେ
ଶଚୀ କହିଲେ— ପ୍ରଭୁ, ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ ଆଜି ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଛି। ପୁଣି ସେଇ ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ପହଁଚିଛି, ଦିବସ୍ପତି।
ନହୁଷୋ ନାମ ରାଜର୍ଷିଃ ସ୍ଥାପିତୋ ଭଵଦାସନେ । ତ୍ରିଦଶୈର୍ମୁନିଭିଶ୍ଚୈଵ ସ ମାଂ ବାଧତି ନିତ୍ଯଶଃ
ନହୁଷ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଋଷି, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ତୁମ ସିଂହାସନରେ ବସାଇଛନ୍ତି। ସେ ପ୍ରତିଦିନ ମୋତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି।
ପତିଂ ମାଂ କୁରୁ ଚାର୍ଵଙ୍ଗି: ତୁରାସାହଂ ସୁରାଧିପମ୍ । ଏଵଂ ଵଦତି ମାଂ ପାପ୍ମା କିଂ କରୋମି ବଲାର୍ଦନ
ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋତେ ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟା କର। ମୁଁ ସୁରାଧିପତିଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛି। ଏଭଳି ଦୁଷ୍ଟ ମୋତେ କହୁଛି— ମୁଁ କଣ କରିବି, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ?
ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ କାଲାକାଙ୍କ୍ଷୀ ଵରାରୋହେ ସଂସ୍ଥିତୋଽସ୍ମି ଯଦୃଚ୍ଛଯା । ତଥା ତ୍ଵମପି କଲ୍ଯାଣି ସୁସ୍ଥିରଂ ସ୍ଵମନଃ କୁରୁ
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— ଶୁଭ୍ରାଙ୍ଗି, ମୁଁ ଏଠାରେ ଭାଗ୍ୟର ଅପେକ୍ଷାରେ ରହିଛି। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ମନକୁ ଶାନ୍ତ ଓ ଦୃଢ଼ କର।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତେନ ସା ଦେଵୀ ପତିନାତିପ୍ରଶଂସିନା । ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତ୍ଯାହ ତଂ ଶକ୍ରଂ ଵେପମାନାତିଦୁଃଖିତା
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଉତ୍ତର ପାଇଁ, ଦେବୀ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, କମ୍ପିତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—
କଥଂ ତିଷ୍ଠେ ମହାଭାଗ ପାପାତ୍ମା ମାଂ ଵଶାନୁଗାମ୍ । କରିଷ୍ଯତି ମଦୋନ୍ମତ୍ତୋ ଵରଦାନେନ ଗର୍ଵିତଃ
ମହାଭାଗ, ସେ ପାପୀ, ଦାନର ଗର୍ବରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ମୋତେ ଜୋରକରି ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚଳାଇବ, ତେବେ ମୁଁ କିପରି ରହିପାରିବି?
ଦେଵାଶ୍ଚ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ମାମୂଚୁସ୍ତଦ୍ଭଯାକୁଲାଃ । ତଂ ଭଜସ୍ଵ ଵରାରୋହେ ଦେଵରାଜଂ ସ୍ମରାତୁରମ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ, ଭୟରେ ଅତି ଅଶାନ୍ତ ହୋଇ, ମୋତେ କହିଛନ୍ତି— 'ସୁନ୍ଦରୀ, ଯିଏ ପ୍ରେମରେ ତପ୍ତ, ସେଇ ଦେବରାଜଙ୍କୁ ସେବା କର।'
ବୃହସ୍ପତିସ୍ତୁ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଵାଡଵୋ ବଲଵର୍ଜିତଃ । କଥଂ ମାଂ ରକ୍ଷିତୁଂ ଶକ୍ତୋ ଭଵେଦ୍ଦେଵାନୁଗଃ ସଦା
ବୃହସ୍ପତି, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଏବେ ଶକ୍ତିହୀନ, ଜଳ ଶୁଯାଇଯିଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି। ସେ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ସଦା ଲିନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କିପରି ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ?
ତସ୍ମାଚ୍ଚିନ୍ତାସ୍ତି ମହତୀ ନାର୍ଯହଂ ଵଶଵର୍ତିନୀ । ଅନାଥା କିଂ କରିଷ୍ଯାମି ଵିପରୀତେ ଵିଧୌ ଵିଭୋ
ତେଣୁ, ମୋର ମନରେ ବଡ଼ ଚିନ୍ତା ଅଛି। ମୁଁ ଏକ ନାରୀ, ଅନ୍ୟର ଆଧୀନରେ। ଅନାଥ ହୋଇ, ଭାଗ୍ୟ ବିପରୀତ ହେଲେ, ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ କଣ କରିବି?
ନାର୍ଯସ୍ମ୍ଯହଂ ନ କୁଲଟା ତ୍ଵଚ୍ଚିତ୍ତାତିପତିଵ୍ରତା । ନାସ୍ତି ମେ ଶରଣଂ ତତ୍ର ଯୋ ମାଂ ରକ୍ଷତି ଦୁଃଖିତାମ୍
ମୁଁ ଏକ ନାରୀ, କିନ୍ତୁ ଚରିତ୍ରହୀନ ନୁହେଁ। ମୋର ମନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମେ ଉପରେ ଅଟୁଟ। ସେଠାରେ ମୋ ପାଇଁ କେହି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ, କେହି ମୋତେ ଦୁଃଖରେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ନାହିଁ।
ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ଉପାଯଂ ପ୍ରବ୍ରଵୀମ୍ଯଦ୍ଯ ତଂ କୁରୁଷ୍ଵ ଵରାନନେ । ଶୀଲଂ ତେ ଦୁଃଖିତେ କାଲେ ପରିତ୍ରାତଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଉପାୟ କହିବି, ସୁନ୍ଦରୀ, ସେ କର। ଏହି ଦୁଃଖର ସମୟରେ ତୁମର ନୀତି ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବ।