ଆହୂତୌ ଚ ମଯା କାମଂ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଯୁଦ୍ଧାଯ ମାନଦେ । କୃତଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ମହାଘୋରଂ ମଯା ତାଭ୍ଯାଂ ମହାର୍ଣଵେ
ମୁଁ ଇଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ସେମାନେଁକୁ ଏକାଏକି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକିଥିଲି, ଓ ମାନ୍ୟନୀୟେ, ମୁଁ ସେମାନେଁ ସହିତ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରିଛି।
ମରଣେ ଵରଦାନଂ ତେ ତତୋ ଜ୍ଞାତଂ ମହାଦ୍ଭୁତମ୍ । ଜ୍ଞାତ୍ଵାହଂ ଶରଣଂ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତ୍ଵାମଦ୍ଯ ଶରଣପ୍ରଦାମ୍
ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁର ଅଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଛ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ମୁଁ ଜାଣିଲି। ଏହା ବୁଝି, ମୁଁ ଏବେ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି, ହେ ଶରଣଦାତ୍ରୀ।
ସାହାଯ୍ଯଂ କୁରୁ ମେ ମାତଃ ଖିନ୍ନୋଽହଂ ଯୁଦ୍ଧକର୍ମଣା । ଦୃପ୍ତୌ ତୌ ଵରଦାନେନ ତଵ ଦେଵାର୍ତିନାଶନେ
ମା, ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କର, ଯୁଦ୍ଧ କରି କରି ମୁଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ତୁମ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସେ ଦୁଇଜଣ ଅତି ଦମ୍ଭୀ ହୋଇ ଦେବତାମାନେଁକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛନ୍ତି, ହେ ଦୁଃଖନାଶିନୀ।
ହନ୍ତୁଂ ମାମୁଦ୍ଯତୌ ପାପୌ କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଯାମି ଚ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ତଦା ଦେଵୀ ସ୍ମିତପୂର୍ଵମୁଵାଚ ହ
ସେ ଦୁଇ ଦୁଷ୍ଟ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି—ମୁଁ କଣ କରିବି, କେଉଁଠି ଯିବି? ଏଭଳି କହିଲେ, ତାପରେ ଦେବୀ ହସି ହସି କହିଲେ।
ପ୍ରଣମନ୍ତଂ ଜଗନ୍ନାଥଂ ଵାସୁଦେଵଂ ସନାତନମ୍ । ଦେଵଦେଵ ହରେ ଵିଷ୍ଣୋ କୁରୁ ଯୁଦ୍ଧଂ ପୁନଃ ସ୍ଵଯମ୍
ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ନାଥ, ସନାତନ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଯେଉଁଠି ସେ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଦେବୀ କହିଲେ: ହେ ଦେବତାଙ୍କର ଦେବ, ହେ ହରି, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମେ ପୁନି ନିଜେ ଯୁଦ୍ଧ କର।
ଵଞ୍ଚଯିତ୍ଵା ତ୍ଵିମୌ ଶୂରୌ ହନ୍ତଵ୍ଯୌ ଚ ଵିମୋହିତୌ । ମୋହଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ନୂନଂ ଦାନଵୌ ଵକ୍ରଯା ଦୃଶା
ଏହି ଦୁଇ ଶୂରକୁ ଠକାଇ ଏବଂ ଭ୍ରମିତ କରି ମାରିଦିଅ। ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ଚାଳାକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦାନବମାନେଁକୁ ମୋହିତ କରିଦେବି।
ଜହି ନାରାଯଣାଶୁ ତ୍ଵଂ ମମ ମାଯାଵିମୋହିତୌ । ସୂତ ଉଵାଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରୀତିରସାନ୍ଵିତମ୍
ହେ ନାରାୟଣ, ମୋର ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହେବାବେଳେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ମାରିଦିଅ। ସୂତ କହିଲେ: ଦେବୀଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ସଂଗ୍ରାମସ୍ଥଲମାସାଦ୍ଯ ତସ୍ଥୌ ତତ୍ର ମହାର୍ଣଵେ । ତଦାଯାତୌ ଚ ତୌ ଵୀରୌ ଯୁଦ୍ଧକାମୌ ମହାବଲୌ
ସେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇ, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ଦାଉଁଥିଲେ। ତାପରେ ସେ ଦୁଇ ଶୂର ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସିଲେ।
ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସ୍ଥିତଂ ତତ୍ର ହର୍ଷଯୁକ୍ତୌ ବଭୂଵତୁଃ । ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠ ମହାକାମ କୁରୁ ଯୁଦ୍ଧଂ ଚତୁର୍ଭୁଜ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସେଠି ଦଢ଼ି ଦେଖି, ସେମାନେଁ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ: 'ଥା, ଥା, ହେ ମହାମନ୍ତ୍ରୀ, ହେ ଚତୁର୍ଭୁଜ, ଆମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର।'
ଦୈଵାଧୀନୌ ଵିଦିତ୍ଵାଦ୍ଯ ନୂନଂ ଜଯପରାଜଯୌ । ସବଲୋ ଜଯମାପ୍ନୋତି ଦୈଵାଜ୍ଜଯତି ଦୁର୍ବଲଃ
ବିଜୟ ଓ ପରାଜୟ ସବୁ ଭାଗ୍ୟରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଏହି ଜଣେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ବିଜୟ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଭାଗ୍ୟରେ ଦୁର୍ବଳ ମଧ୍ୟ ବିଜୟୀ ହୋଇପାରନ୍ତି।
ସର୍ଵଥୈଵ ନ କର୍ତଵ୍ଯୌ ହର୍ଷଶୋକୌ ମହାତ୍ମନା । ପୁରା ଵୈ ବହଵୋ ଦୈତ୍ଯା ଜିତା ଦାନଵଵୈରିଣା
ଏହିପରି, ଏକ ମହାନ ଆତ୍ମା କେବେ ଖୁସି କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ ଲିନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପୂର୍ବରୁ ବହୁ ଦେତ୍ୟ ଦାନବବିରୋଧୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଅଧୁନା ଚାଵଯୋଃ ସାର୍ଧଂ ଯୁଧ୍ଯମାନଃ ପରାଜିତଃ । ସୂତ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୌ ମହାବାହୂ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମୁପସ୍ଥିତୌ
ଏବେ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ତୁମେ ପରାଜିତ ହେଲ। ସୂତ କହିଲେ: ଏଭଳି କହି, ସେ ଦୁଇ ବଡ଼ ବାହୁଶାଳୀ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଜଘାନାଶୁ ମୁଷ୍ଟିନାଦ୍ଭୁତକର୍ମଣା । ତାଵପ୍ଯତିବଲୋନ୍ମତ୍ତୌ ଜଧ୍ନତୁର୍ମୁଷ୍ଟିନା ହରିମ୍
ସେମାନେଁକୁ ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ତୁରନ୍ତ ତାଳିରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେ ଦୁଇ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ମଦମାତ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାଳିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଏଵଂ ପରସ୍ପରଂ ଜାତଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ପରମଦାରୁଣମ୍ । ଯୁଧ୍ଯମାନୌ ମହାଵୀର୍ଯୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାରାଯଣସ୍ତଦା
ଏଭଳି, ସେମାନେଁ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସେ ଦୁଇ ଶୂରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଦେଖି, ତାପରେ ନାରାୟଣ—
ଅପଶ୍ଯତ୍ସମ୍ମୁଖଂ ଦେଵ୍ଯାଃ କୃତ୍ଵା ଦୀନାଂ ଦୃଶଂ ହରିଃ । ସୂତ ଉଵାଚ ତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାଦୃଶଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ କରୁଣାରସସଂଯୁତମ୍
ହରି ଦେବୀଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖି, ଦୁଃଖିତ ଚାହାଣି ଦେଲେ। ସୂତ କହିଲେ— ଏଭଳି କରୁଣାରସରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି—
ଜହାସାତୀଵ ତାମ୍ରାକ୍ଷୀ ଵୀକ୍ଷମାଣା ତଦାସୁରୌ । ତୌ ଜଘାନ କଟାକ୍ଷୈଶ୍ଚ କାମବାଣୈରିଵାପରୈଃ
ତାମ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବୀ ବଡ଼ ହସିଲେ, ସେ ଦୁଇ ଦାନବଙ୍କୁ ଚାହିଲେ। ତାଙ୍କର ବାକୁଡ଼ ଚାହାଣି ଦ୍ୱାରା, ମନେ ହେଲା ଯେ କାମବାଣ ମାରିଲେ।
ମନ୍ଦସ୍ମିତଯୁତୈଃ କାମଂ ପ୍ରେମଭାଵଯୁତୈରନୁ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁମୁହତୁଃ ପାପୌ ଦେଵ୍ଯା ଵକ୍ରଵିଲୋକନମ୍
ମୃଦୁ ହସ ଓ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ, ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ବାକୁଡ଼ ଚାହାଣି ଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି, ସେ ଦୁଇ ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ଦିରା ହୋଇଗଲେ।
ଵିଶେଷମିତି ମନ୍ଵାନୌ କାମବାଣାତିପୀଡିତୌ । ଵୀକ୍ଷମାଣୌ ସ୍ଥିତୌ ତତ୍ର ତାଂ ଦେଵୀଂ ଵିଶଦପ୍ରଭାମ୍
ଏହା କିଛି ବିଶେଷ ଭାବି, କାମବାଣରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେ ଦୁଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସ୍ଥିର ହୋଇ ରହିଲେ। ଦେବୀ ଏତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ପ୍ରଭାଶାଳୀ ଥିଲେ।
ହରିଣାପି ଚ ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ଦେଵ୍ଯାସ୍ତତ୍ର ଚିକୀର୍ଷିତମ୍ । ମୋହିତୌ ତୌ ପରିଜ୍ଞାଯ ଭଗଵାନ୍କାର୍ଯଵିତ୍ତମଃ
ହରି ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଦେବୀ କ'ଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ସେ ଦୁଇ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ବୁଝି, ଭଗବାନ୍ ନିଜ କାମ୍ୟ ଜାଣିଲେ।
ଉଵାଚ ତୌ ହସନ୍ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ମେଘଗମ୍ଭୀରଯା ଗିରା । ଵରଂ ଵରଯତାଂ ଵୀରୌ ଯୁଵଯୋର୍ଯୋଽଭିଵାଚ୍ଛିତଃ
ଭଗବାନ୍ ମୃଦୁ ହସି, ଘନମେଘ ଭଳି ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ କହିଲେ— 'ଓ ବୀରମାନେ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କର, ସେଇ ଦାୟିକ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗ।'
ଦଦାମି ପରମପ୍ରୀତୋ ଯୁଦ୍ଧେନ ଯୁଵଯୋଃ କିଲ । ଦାନଵା ବହଵୋ ଦୃଷ୍ଟା ଯୁଧ୍ଯମାନା ମଯା ପୁରା
ମୁଁ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଯାହା ଚାହ, ସେ ଦେଉଛି। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ ଦାନବ ସହ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି।
ଯୁଵଯୋଃ ସଦୃଶଃ କୋଽପି ନ ଦୃଷ୍ଟୋ ନ ଚ ଵୈ ଶ୍ରୁତଃ । ତସ୍ମାତ୍ତୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମି କାମଂ ଵୈ ନିସ୍ତୁଲେନ ବଲେନ ଚ
ତୁମେ ଦୁଇଁ ପରି ଆଉ କେହି ଦେଖିବାକୁ ବା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିନାହିଁ। ତେଣୁ, ତୁମର ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଦେଖି ମୁଁ ଖୁସି।
ଭ୍ରାତ୍ରୋଶ୍ଚ ଵାଞ୍ଛିତଂ କାମଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ମହାବଲୌ । ସୂତ ଉଵାଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସାଭିମାନୌ ସ୍ମରାତୁରୌ
ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇମାନେ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କର, ସେଇ ଦେଉଛି। ସୂତ କହିଲେ— ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଗର୍ବିତ ଓ କାମବିହ୍ୱଳ ହୋଇ—
ଵୀକ୍ଷମାଣୌ ମହାମାଯାଂ ଜଗଦାନନ୍ଦକାରିଣୀମ୍ । ତମୂଚତୁଶ୍ଚ କାମାର୍ତୌ ଵିଷ୍ଣୁଂ କମଲଲୋଚନୌ
ସେ ଦୁଇଁ ମହାମାୟାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି। କାମେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, କମଳନୟନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ—
ହରେ ନ ଯାଚକାଵାଵାଂ ତ୍ଵଂ କିଂ ଦାତୁମିହେଚ୍ଛସି । ଦଦାଵ ତୁଲ୍ଯଂ ଦେଵେଶ ଦାତାରୌ ନୌ ନ ଯାଚକୌ
'ହରି, ଆମେ ମାଗୁଥିବା ଲୋକ ନୁହଁ। ତୁମେ କାହିଁକି ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କର ନାଥ, ସମାନ ଭାବରେ ଦେଅ। ଆମେ ଦାତା, ମାଗୁଥିବା ନୁହଁ।'
ପ୍ରାର୍ଥଯ ତ୍ଵଂ ହୃଷୀକେଶ ମନୋଽଭିଲଷିତଂ ଵରମ୍ । ତୁଷ୍ଟୌ ସ୍ଵସ୍ତଵ ଯୁଦ୍ଧେନ ଵାସୁଦେଵାଦ୍ଭୁତେନ ଚ
'ତୁମେ, ହୃଷୀକେଶ, ନିଜ ମନର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗ। ଭଲ ଲାଗ, ବାସୁଦେବ ସହ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧରେ।'
ତଯୋସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଜନାର୍ଦନଃ । ଭଵେତାମଦ୍ଯ ମେ ତୁଷ୍ଟୌ ମମ ଵଧ୍ଯାଵୁଭାଵପି
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କହିଲେ— 'ଆଜି ତୁମେ ମୋତେ ଖୁସି ହେଉ। ଦୁଇଁ ଜଣେ ମୋ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବ।'
ସୂତ ଉଵାଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦାନଵୌ ଚାତିଵିସ୍ମିତୌ । ଵଞ୍ଚିତାଵିତି ମନ୍ଵାନୌ ତସ୍ଥତୁଃ ଶୋକସଂଯୁତୌ
ସୂତ କହିଲେ— ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦୁଇ ଦାନବ ଚମତ୍କୃତ ହୋଇଗଲେ। ମନେ କଲେ ଯେ ଚତୁର୍ ହୋଇଛନ୍ତି, ଦୁଃଖରେ ଭରି ରହିଲେ।
ଵିଚାର୍ଯ ମନସା ତୌ ତୁ ଦାନଵୌ ଵିଷ୍ଣୁମୂଚତୁଃ । ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସର୍ଵଂ ଜଲମଯଂ ଭୂମିଂ ସ୍ଥଲଵିଵର୍ଜିତାମ୍
ମନରେ ଭାବି, ସେ ଦୁଇ ଦାନବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ। ସମସ୍ତ ଭୂମିକୁ ପାଣିରେ ଭରିଥିବା, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଶୁଷ୍କ ଭୂମି ନଥିବା ଦେଖିଲେ।
ହରେ ଯୋଽଯଂ ଵରୋ ଦତ୍ତସ୍ତ୍ଵଯା ପୂର୍ଵଂ ଜନାର୍ଦନ । ସତ୍ଯଵାଗସି ଦେଵେଶ ଦେହି ତଂ ଵାଞ୍ଛିତଂ ଵରମ୍
'ହରି, ପୂର୍ବେ ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ତୁମେ ସତ୍ୟବାଦୀ। ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କର ନାଥ, ଆମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛୁ, ସେଇ ଦିଅ।'