ଅନ୍ଯଥା ନ ହି ତୁଷ୍ଯେଽହଂ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ଵଃ । ଵିନଯାଦ୍ଵା ବଲାଦ୍ଵାପି ତାମାଶୁ ପ୍ରାପଯନ୍ତ୍ଵିହ
ନହେଲେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବିନି—ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି। ସମ୍ମାନ କିମ୍ବା ବଳଦ୍ୱାରା, ଯେଭଳି ହେଉ, ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଏଠାକୁ ଆଣ।
ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵାଶ୍ଚ ମୁନଯସ୍ତଥା । ତମୂଚୁଶ୍ଚାତିସନ୍ତ୍ରସ୍ତା ନହୁଷଂ ମଦନାତୁରମ୍
ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଭୟରେ ଅତି ଆତୁର ହୋଇ, କାମରେ ଅନ୍ଧ ନହୁଷଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀମାନଯିଷ୍ଯାମଃ ସାମପୂର୍ଵଂ ତଵାନ୍ତିକମ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତେ ତଦା ଜଗ୍ମୁର୍ବୃହସ୍ପତିନିକେତନମ୍
‘ଆମେ ପ୍ରଥମେ ମୃଦୁ କଥା କହି ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଣିବୁ।’ ଏମିତି କହି ସେମାନେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତେ ଗତ୍ଵାଙ୍ଗିରସଃ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରୋଚୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯଃ ସୁରାଃ । ଜାନୀମଃ ଶରଣଂ ପ୍ରାପ୍ତାମିନ୍ଦ୍ରାଣୀଂ ତଵ ଵେଶ୍ମନି
ବ୍ୟାସ କହୁଛନ୍ତି: ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେବମାନେ ହାତ ଜୋଡି ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ଆମେ ଜାଣୁଛୁ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ତୁମ ଘରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି।’
ସା ଦେଯା ନହୁଷାଯାଦ୍ଯ ଵାସଵୋଽସୌ କୃତୋ ଯତଃ । ଵୃଣୋତ୍ଵିଯଂ ଵରାରୋହା ପତିତ୍ଵେ ଵରଵର୍ଣିନୀ
‘ଆଜି ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନହୁଷଙ୍କୁ ଦେବା ଦରକାର, କାରଣ ସେ ଏବେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ଶୋଭାବତୀ ଜଣେ ସୁନ୍ଦରୀ ତାଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ଚୟନ କରୁନ୍ତୁ।’
ବୃହସ୍ପତିଃ ସୁରାନାହ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦାରୁଣଂ ଵଚଃ । ନାହଂ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯେ ତୁ ପୌଲୋମୀଂ ସତୀଂ ଚ ଶରଣାଗତାମ୍
ବୃହସ୍ପତି ଏହି କଠିନ କଥା ଶୁଣି ଦେବମାନେକୁ କହିଲେ: ‘ମୁଁ ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ପୌଳୋମୀକୁ କେବେ ଛାଡିବି ନାହିଁ।’
ଦେଵା ଊଚୁଃ ଉପାଯୋଽନ୍ଯଃ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯୋ ଯେନ ସୋଽଦ୍ଯ ପ୍ରସୀଦତି । ଅନ୍ଯଥା କୋପସଂଯୁକ୍ତୋ ଦୁରାରାଧ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଦେବମାନେ କହିଲେ: ‘ଏହା ପାଇଁ ଆଉ କିଛି ଉପାୟ ଖୋଜିବା ଦରକାର, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ଆଜି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ। ନହେଲେ, ଯଦି ସେ କ୍ରୋଧିତ ହେବେ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ବହୁତ କଷ୍ଟକର ହେବ।’
ଗୁରୁରୁଵାଚ ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଶଚୀ ଭୂପଂ ପ୍ରଲୋଭ୍ଯ ଵଚସା ଭୃଶମ୍ । କରୋତୁ ସମଯଂ ବାଲା ପତିଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୃତଂ ଭଜେ
ଗୁରୁ କହିଲେ: ‘ଶଚୀ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, କଥାରେ ରଞ୍ଜିତ କରି, ରାଜାଙ୍କୁ ମନାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁନ୍ତୁ। ତାଙ୍କ ପତି ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ସେ ଏକ ଶର୍ତ୍ତ ରଖିବେ ଯେ, ପତିକୁ ଆଣିଲେ ତେବେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ।’
ଇନ୍ଦ୍ରେ ଜୀଵତି ମେ କାନ୍ତେ କଥମନ୍ଯଂ କରୋମ୍ଯହମ୍ । ଅନ୍ଵେଷଣାର୍ଥଂ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ମଯା ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
‘ମୋ ପ୍ରିୟ ଇନ୍ଦ୍ର ବଞ୍ଚିଥିବାବେଳେ, ମୁଁ କିପରି ଅନ୍ୟକୁ ପତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବି? ମୋତେ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଯିବାକୁ ହେବ।’
ଇତି ସା ସମଯଂ କୃତ୍ଵା ଵଞ୍ଚଯିତ୍ଵା ଚ ଭୂପତିମ୍ । ଭର୍ତୁରାନଯନେ ଯତ୍ନଂ କରୋତୁ ମମ ଵାକ୍ଯତଃ
ଏଭଳି ଶର୍ତ୍ତ ରଖି, ରାଜାଙ୍କୁ ଠକାଇ, ସେ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ମୋ କଥା ଅନୁସାରେ ଚେଷ୍ଟା କରୁନ୍ତୁ।
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ମେ ସର୍ଵେ ବୃହସ୍ପତିପୁରୋଗମାଃ । ନହୁଷଂ ସହିତା ଜଗ୍ମୁରିନ୍ଦ୍ରପତ୍ନ୍ଯା ଦିଵୌକସଃ
ଏଭଳି ଭାବି, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରପତ୍ନୀଙ୍କ ସହିତ ଏକାଠି ହୋଇ ନହୁଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ତାନାଗତାନ୍ମମୀକ୍ଷ୍ଯାହ ତଦା କୃତ୍ରିମଵାସଵଃ । ଜହର୍ଷ ଚ ମୁଦାଯୁକ୍ତସ୍ତାଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମୁଦିତୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ସେମାନେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ନକଲି ଇନ୍ଦ୍ର ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ହସି କହିଲେ।
ଅଦ୍ଯାସ୍ମି ଵାସଵଃ କାନ୍ତେ ଭଜ ମାଂ ଚାରୁଲୋଚନେ । ପତିତ୍ଵେ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ପୂଜ୍ଯୋଽହଂ ଵିହିତଃ ସୁରୈଃ
‘ଆଜି ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ରୂପବତୀ, ତୁମେ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର। ସମସ୍ତ ଲୋକର ପତି ଭାବେ ଦେବମାନେ ମୋତେ ପୂଜ୍ୟ କରିଛନ୍ତି।’
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ନୃପଂ ପ୍ରାହ ଵେପମାନା ତ୍ରପାଯୁତା । ଵରମିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ରାଜଂସ୍ତ୍ଵତ୍ତଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ସୁରେଶ୍ଵର
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ ଲଜ୍ଜାରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହେଁ।’
କିଞ୍ଚିତ୍କାଲଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷସ୍ଵ ଯାଵତ୍କୁର୍ଵେ ଵିନିର୍ଣଯମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋଽସ୍ତୀତି ନ ଵାସ୍ତୀତି ସନ୍ଦେହୋ ମେ ହୃଦି ସ୍ଥିତଃ
‘ମୁଁ ଏକ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥୋଡ଼ା ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କର; ମୋ ହୃଦୟରେ ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ଇନ୍ଦ୍ର ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ।’
ତତସ୍ତ୍ଵାଂ ସମୁପସ୍ଥାସ୍ଯେ କୃତ୍ଵା ନିଶ୍ଚଯମାତ୍ମନି । ତାଵତ୍କ୍ଷମସ୍ଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
‘ମୁଁ ମନରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିବା ପରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବି। ସେଯାଏଁ ରାଜାଧିରାଜ, ଦୟାକରି ଅପେକ୍ଷା କର—ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।’
ନ ହି ଵିଜ୍ଞାଯତେ ଶକ୍ରୋ ନଷ୍ଟଃ କିଂ ଵା କ୍ଵ ଵା ଗତଃ । ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଚେନ୍ଦ୍ରାଣ୍ଯା ନହୁଷଃ ପ୍ରୀତିମାନଭୂତ୍
ଇନ୍ଦ୍ର କେଉଁଠି ଗଲେ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ସହ କଣ ଘଟିଲା, ଏହା କେହି ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି Nahusha ଖୁସି ହେଲେ।
ଵ୍ଯସର୍ଜଯତ୍ସ ତାଂ ଦେଵୀଂ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମୁଦାନ୍ଵିତଃ । ସା ଵିସୃଷ୍ଟା ନୃପେଣାଶୁ ଗତ୍ଵା ପ୍ରାହ ସୁରାନ୍ସତୀ
ସେ ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କହି, ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ଯିବାକୁ ଦେଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯିବା ସହିତ, ସେ ଦେବୀ ତୁରନ୍ତ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କଥା ହେଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାଗମନେ ଯତ୍ନଂ କୁରୁତାଦ୍ଯ କୃତୋଦ୍ଯମାଃ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦ୍ଵଚନଂ ଦେଵା ଇନ୍ଦ୍ରାଣ୍ଯା ରସଵଚ୍ଛୁଚି
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁନଃ ଆଗମନ ପାଇଁ ଆଜି ସମସ୍ତେ ଚେଷ୍ଟା କର, ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ନେଇ। ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣିଲେ।
ମନ୍ତ୍ରଯାମାସୁରେକାଗ୍ରାଃ ଶକ୍ରାର୍ଥଂ ନୃପସତ୍ତମ । ତେ ଗତ୍ଵା ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଧାମ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
ସମସ୍ତେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ। ପରେ ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ଗଲେ ଏବଂ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଆଦିଦେଵଂ ଜଗନ୍ନାଥଂ ଶରଣାଗତଵତ୍ସଲମ୍ । ଊଚୁଶ୍ଚୈନଂ ସମୁଦ୍ଵିଗ୍ନା ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଶାରଦାଃ
ସେମାନେ ଆଦିଦେବ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଦୟା କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଦକ୍ଷ କଥାରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦେଵଦେଵ ସୁରପତିର୍ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାପ୍ରପୀଡିତଃ । ଅଦୃଶ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ କ୍ଵାପି ତିଷ୍ଠତି ଵାସଵଃ
ହେ ଦେବଦେବ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପରେ ପୀଡ଼ିତ। ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ କେଉଁଠି ରହିଛନ୍ତି, କେହି ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ତ୍ଵଦ୍ଧିଯା ନିହତେ ଵିପ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା କୁତଃ ପ୍ରଭୋ । ତ୍ଵଂ ଗତିସ୍ତସ୍ଯ ଭଗଵନ୍ନସ୍ମାକଂ ଚ ତଥୈଵ ହି
ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ହେଲା, ତେବେ କିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ହେବ? ଭଗବାନ, ଆପଣ ତାଙ୍କର ଏବଂ ଆମର ଶରଣ।
ତ୍ରାହି ନଃ ପରମାପନ୍ନାନ୍ମୋକ୍ଷଂ ତସ୍ଯ ଵିନିର୍ଦିଶ । ଦେଵାନାଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କାତରଂ ଵିଷ୍ଣୁରବ୍ରଵୀତ୍
ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ଗଭୀର ସଙ୍କଟରେ ପଡ଼ିଛୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ପଥ ଦେଖାନ୍ତୁ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ଭୟଭୀତ କଥା ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ।
ଯଜତାମଶ୍ଵମେଧେନ ଶକ୍ରପାପନିଵୃତ୍ତଯେ । ପୁଣ୍ଯେନ ହଯମେଧେନ ପାଵିତଃ ପାକଶାସନଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରାଯାଉ। ଏହି ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପବିତ୍ର ହେବେ।
ପୁନରେଷ୍ଯତି ଦେଵାନାମିନ୍ଦ୍ରତ୍ଵମକୁତୋଭଯଃ । ହଯମେଧେନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟା ଦେଵୀ ଶ୍ରୀଜଗଦମ୍ବିକା
ସେ ପୁନି ଭୟ ଛାଡ଼ି ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ହେବେ। ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଜଗଦମ୍ବିକା ଦେବୀ ଖୁସି ହେବେ।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିପାପାନି ନାଶଯିଷ୍ଯତ୍ଯସଂଶଯମ୍ । ଯସ୍ଯାଃ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେଣ ପାପଜାଲଂ ଵିନଶ୍ଯତି
ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ ନଶ୍ୱ କରିଦେବେ। ତାଙ୍କୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ପାପର ଜାଳ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ।
କିଂ ପୁନର୍ଵାଜିମେଧେନ ତତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ କୃତେନ ଚ । ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ କୁରୁତାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଭଗଵତ୍ଯାଃ ପ୍ରପୂଜନମ୍
ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଯଦି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରାଯାଏ, ତେବେ କଣ କହିବା? ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ, ଆପଣ ସଦା ଭଗବତୀଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତୁ।
ଆରାଧନଂ ଶିଵାଯାସ୍ତୁ ସୁଖକାରି ଭଵିଷ୍ଯତି । ନହୁଷୋଽପି ଜଗନ୍ମାତୁର୍ମାଯଯା ମୋହିତଃ କିଲ
ଶିବାଙ୍କ ଆରାଧନା ସୁଖ ଦେଇଥାଏ। ଜଗତ୍ଜନନୀଙ୍କ ମାୟାରେ Nahusha ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଵିନାଶଂ ସ୍ଵକୃତେନାଶୁ ଗମିଷ୍ଯତ୍ଯେନସା ସୁରାଃ । ପାଵିତଶ୍ଚାଶ୍ଵମେଧେନ ତୁରାଷାଡପି ଵୈଭଵମ୍
ସେ ନିଜ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଶୀଘ୍ର ନାଶ ପାଇବେ, ହେ ଦେବତାମାନେ। ତୁରାଷାଡ଼ ମଧ୍ୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ମହିମା ପାଇବେ।