ଶକ୍ରପତ୍ନୀ ସଦା ସାଧ୍ଵୀ ଜୀଵମାନେ ପତୌ ପୁନଃ । କଥମନ୍ଯେ ପତିଂ କୁର୍ଯାତ୍ସୁଭଗାତିପତିଵ୍ରତା
"ଶକ୍ରଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସଦା ପତିବ୍ରତା, ତାଙ୍କ ପତି ଜୀବନ୍ତ ଥିବାବେଳେ ସେ କେମିତି ଅନ୍ୟକୁ ପତି ଭାବିବେ? ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ ଓ ପତିପ୍ରତି ଅଟୁଟ ଭକ୍ତିଶୀଳ।"
ତ୍ରିଲୋକୀଶସ୍ତ୍ଵମଧୁନା ଶାସ୍ତା ଧର୍ମସ୍ଯ ଵୈ ଵିଭୋ । ତ୍ଵାଦୃଶୋଽଧର୍ମମାତିଷ୍ଠେତ୍ତଦା ନଶ୍ଯେତ୍ପ୍ରଜା ଧ୍ରୁଵମ୍
"ତୁମେ ଏବେ ତିନି ଲୋକର ସ୍ୱାମୀ, ଧର୍ମର ଶାସକ। ତୁମେ ଯଦି ଅଧର୍ମ କରିବ, ନିଶ୍ଚୟ ଲୋକମାନେ ନଶ୍ଟ ହେବେ।"
ସର୍ଵଥା ପ୍ରଭୁଣା କାର୍ଯଂ ଶିଷ୍ଟାଚାରସ୍ଯ ରକ୍ଷଣମ୍ । ଵାରମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ଶତଶୋ ଵର୍ତନ୍ତେଽତ୍ର ଶଚୀସମାଃ
"ସମସ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ଶିଷ୍ଟ ଆଚରଣକୁ ରକ୍ଷା କରିବା। ଏଠି ଶଚୀ ସମାନ ଶତଶଃ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅଛନ୍ତି।"
ରତିସ୍ତୁ କାରଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଶୃଙ୍ଗାରସ୍ଯ ମହାତ୍ମଭିଃ । ରସହାନିର୍ବଲାତ୍କାରେ କୃତେ ସତି ତୁ ଜାଯତେ
"ମହାପୁରୁଷମାନେ କହିଛନ୍ତି ଆନନ୍ଦ ହେଉଛି ଶୃଙ୍ଗାରର କାରଣ। ଜବରଦସ୍ତି କଲେ ତାହାର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଏ।"
ଉଭଯୋଃ ସଦୃଶଂ ପ୍ରେମ ଯଦି ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମ । ତଦା ଵୈ ସୁଖସମ୍ପତ୍ତିରୁଭଯୋରୁପଜାଯତେ
"ଓ ରାଜାମାନ୍ୟ, ଯଦି ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ପ୍ରେମ ଥାଏ, ତେବେ ଦୁହେଁ ପାଇଁ ସୁଖ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।"
ତସ୍ମାଦ୍ଭାଵମିମଂ ମୁଞ୍ଚ ପରଦାରାଭିମର୍ଶନେ । ସଦ୍ଭାଵଂ କୁରୁ ଦେଵେନ୍ଦ୍ର ପଦଂ ପ୍ରାପ୍ତୋଽସ୍ଯନୁତ୍ତମମ୍
"ତେଣୁ, ପରସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି ଏହି ଭାବନାକୁ ଛାଡନ୍ତୁ। ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ଉତ୍ତମ ଭାବ ଧାରଣ କରନ୍ତୁ; ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ଆପଣ ପାଇଛନ୍ତି।"
ଋଦ୍ଧିକ୍ଷଯସ୍ତୁ ପାପେନ ପୁଣ୍ଯେନାତିଵିଵର୍ଧନମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ପାପଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସନ୍ମତିଂ କୁରୁ ପାର୍ଥିଵ
"ପାପ ଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧି ହ୍ରାସ ହୁଏ, ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବଢ଼ିଯାଏ। ତେଣୁ, ରାଜା, ପାପ ଛାଡି ଉତ୍ତମ ମନ ଧାରଣ କରନ୍ତୁ।"
ନହୁଷ ଉଵାଚ ଗୌତମସ୍ଯ ଯଦା ଭୁକ୍ତା ଦାରାଃ ଶକ୍ରେଣ ଦେଵତାଃ । ଵାଚସ୍ପତେସ୍ତୁ ସୋମେନ କ୍ଵ ଯୂଯଂ ସଂସ୍ଥିତାସ୍ତଦା
ନହୁଷ କହିଲେ, "ଗୌତମଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ର ଭୋଗ କଲେ, ଦେବତାମାନେ, ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଯେତେବେଳେ ସୋମ ଭୋଗ କଲେ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ କେଉଁଠି ଥିଲେ?"
ପରୋପଦେଶେ କୁଶଲା ପ୍ରଭଵନ୍ତି ନରାଃ କିଲ । କର୍ତା ଚୈଵୋପଦେଷ୍ଟା ଚ ଦୁର୍ଲଭଃ ପୁରୁଷୋ ଭଵେତ୍
ଅନ୍ୟମାନେ କୁହାକୁ ଉପଦେଶ ଦେବାରେ ଲୋକେ ବହୁତ ଚତୁର ଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ନିଜେ କାମ କରି, ଅନ୍ୟମାନେକୁ ଶିଖାଇବା ଲୋକ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ।
ମାମାଗଚ୍ଛତୁ ସା ଦେଵୀ ହିତଂ ସ୍ଯାଦଦ୍ଭୁତଂ ହି ଵଃ । ଏତସ୍ଯାଃ ପରମଂ ଦେଵାଃ ସୁଖମେଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ଦେବୀ ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁନ୍ତୁ; ଏହା ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ହେବ ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ମଧ୍ୟ ହେବ। ଏହି ଦେବୀ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ମିଳିବ।
ଅନ୍ଯଥା ନ ହି ତୁଷ୍ଯେଽହଂ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ଵଃ । ଵିନଯାଦ୍ଵା ବଲାଦ୍ଵାପି ତାମାଶୁ ପ୍ରାପଯନ୍ତ୍ଵିହ
ନହେଲେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବିନି—ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି। ସମ୍ମାନ କିମ୍ବା ବଳଦ୍ୱାରା, ଯେଭଳି ହେଉ, ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଏଠାକୁ ଆଣ।
ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵାଶ୍ଚ ମୁନଯସ୍ତଥା । ତମୂଚୁଶ୍ଚାତିସନ୍ତ୍ରସ୍ତା ନହୁଷଂ ମଦନାତୁରମ୍
ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଭୟରେ ଅତି ଆତୁର ହୋଇ, କାମରେ ଅନ୍ଧ ନହୁଷଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀମାନଯିଷ୍ଯାମଃ ସାମପୂର୍ଵଂ ତଵାନ୍ତିକମ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତେ ତଦା ଜଗ୍ମୁର୍ବୃହସ୍ପତିନିକେତନମ୍
‘ଆମେ ପ୍ରଥମେ ମୃଦୁ କଥା କହି ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଣିବୁ।’ ଏମିତି କହି ସେମାନେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତେ ଗତ୍ଵାଙ୍ଗିରସଃ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରୋଚୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯଃ ସୁରାଃ । ଜାନୀମଃ ଶରଣଂ ପ୍ରାପ୍ତାମିନ୍ଦ୍ରାଣୀଂ ତଵ ଵେଶ୍ମନି
ବ୍ୟାସ କହୁଛନ୍ତି: ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେବମାନେ ହାତ ଜୋଡି ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ଆମେ ଜାଣୁଛୁ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ତୁମ ଘରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି।’
ସା ଦେଯା ନହୁଷାଯାଦ୍ଯ ଵାସଵୋଽସୌ କୃତୋ ଯତଃ । ଵୃଣୋତ୍ଵିଯଂ ଵରାରୋହା ପତିତ୍ଵେ ଵରଵର୍ଣିନୀ
‘ଆଜି ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନହୁଷଙ୍କୁ ଦେବା ଦରକାର, କାରଣ ସେ ଏବେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ଶୋଭାବତୀ ଜଣେ ସୁନ୍ଦରୀ ତାଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ଚୟନ କରୁନ୍ତୁ।’
ବୃହସ୍ପତିଃ ସୁରାନାହ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦାରୁଣଂ ଵଚଃ । ନାହଂ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯେ ତୁ ପୌଲୋମୀଂ ସତୀଂ ଚ ଶରଣାଗତାମ୍
ବୃହସ୍ପତି ଏହି କଠିନ କଥା ଶୁଣି ଦେବମାନେକୁ କହିଲେ: ‘ମୁଁ ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ପୌଳୋମୀକୁ କେବେ ଛାଡିବି ନାହିଁ।’
ଦେଵା ଊଚୁଃ ଉପାଯୋଽନ୍ଯଃ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯୋ ଯେନ ସୋଽଦ୍ଯ ପ୍ରସୀଦତି । ଅନ୍ଯଥା କୋପସଂଯୁକ୍ତୋ ଦୁରାରାଧ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଦେବମାନେ କହିଲେ: ‘ଏହା ପାଇଁ ଆଉ କିଛି ଉପାୟ ଖୋଜିବା ଦରକାର, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ଆଜି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ। ନହେଲେ, ଯଦି ସେ କ୍ରୋଧିତ ହେବେ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ବହୁତ କଷ୍ଟକର ହେବ।’
ଗୁରୁରୁଵାଚ ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଶଚୀ ଭୂପଂ ପ୍ରଲୋଭ୍ଯ ଵଚସା ଭୃଶମ୍ । କରୋତୁ ସମଯଂ ବାଲା ପତିଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୃତଂ ଭଜେ
ଗୁରୁ କହିଲେ: ‘ଶଚୀ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, କଥାରେ ରଞ୍ଜିତ କରି, ରାଜାଙ୍କୁ ମନାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁନ୍ତୁ। ତାଙ୍କ ପତି ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ସେ ଏକ ଶର୍ତ୍ତ ରଖିବେ ଯେ, ପତିକୁ ଆଣିଲେ ତେବେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ।’
ଇନ୍ଦ୍ରେ ଜୀଵତି ମେ କାନ୍ତେ କଥମନ୍ଯଂ କରୋମ୍ଯହମ୍ । ଅନ୍ଵେଷଣାର୍ଥଂ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ମଯା ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
‘ମୋ ପ୍ରିୟ ଇନ୍ଦ୍ର ବଞ୍ଚିଥିବାବେଳେ, ମୁଁ କିପରି ଅନ୍ୟକୁ ପତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବି? ମୋତେ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଯିବାକୁ ହେବ।’
ଇତି ସା ସମଯଂ କୃତ୍ଵା ଵଞ୍ଚଯିତ୍ଵା ଚ ଭୂପତିମ୍ । ଭର୍ତୁରାନଯନେ ଯତ୍ନଂ କରୋତୁ ମମ ଵାକ୍ଯତଃ
ଏଭଳି ଶର୍ତ୍ତ ରଖି, ରାଜାଙ୍କୁ ଠକାଇ, ସେ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ମୋ କଥା ଅନୁସାରେ ଚେଷ୍ଟା କରୁନ୍ତୁ।
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ମେ ସର୍ଵେ ବୃହସ୍ପତିପୁରୋଗମାଃ । ନହୁଷଂ ସହିତା ଜଗ୍ମୁରିନ୍ଦ୍ରପତ୍ନ୍ଯା ଦିଵୌକସଃ
ଏଭଳି ଭାବି, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରପତ୍ନୀଙ୍କ ସହିତ ଏକାଠି ହୋଇ ନହୁଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ତାନାଗତାନ୍ମମୀକ୍ଷ୍ଯାହ ତଦା କୃତ୍ରିମଵାସଵଃ । ଜହର୍ଷ ଚ ମୁଦାଯୁକ୍ତସ୍ତାଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମୁଦିତୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ସେମାନେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ନକଲି ଇନ୍ଦ୍ର ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ହସି କହିଲେ।
ଅଦ୍ଯାସ୍ମି ଵାସଵଃ କାନ୍ତେ ଭଜ ମାଂ ଚାରୁଲୋଚନେ । ପତିତ୍ଵେ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ପୂଜ୍ଯୋଽହଂ ଵିହିତଃ ସୁରୈଃ
‘ଆଜି ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ରୂପବତୀ, ତୁମେ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର। ସମସ୍ତ ଲୋକର ପତି ଭାବେ ଦେବମାନେ ମୋତେ ପୂଜ୍ୟ କରିଛନ୍ତି।’
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ନୃପଂ ପ୍ରାହ ଵେପମାନା ତ୍ରପାଯୁତା । ଵରମିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ରାଜଂସ୍ତ୍ଵତ୍ତଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ସୁରେଶ୍ଵର
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ ଲଜ୍ଜାରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହେଁ।’
କିଞ୍ଚିତ୍କାଲଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷସ୍ଵ ଯାଵତ୍କୁର୍ଵେ ଵିନିର୍ଣଯମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋଽସ୍ତୀତି ନ ଵାସ୍ତୀତି ସନ୍ଦେହୋ ମେ ହୃଦି ସ୍ଥିତଃ
‘ମୁଁ ଏକ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥୋଡ଼ା ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କର; ମୋ ହୃଦୟରେ ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ଇନ୍ଦ୍ର ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ।’
ତତସ୍ତ୍ଵାଂ ସମୁପସ୍ଥାସ୍ଯେ କୃତ୍ଵା ନିଶ୍ଚଯମାତ୍ମନି । ତାଵତ୍କ୍ଷମସ୍ଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
‘ମୁଁ ମନରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିବା ପରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବି। ସେଯାଏଁ ରାଜାଧିରାଜ, ଦୟାକରି ଅପେକ୍ଷା କର—ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।’
ନ ହି ଵିଜ୍ଞାଯତେ ଶକ୍ରୋ ନଷ୍ଟଃ କିଂ ଵା କ୍ଵ ଵା ଗତଃ । ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଚେନ୍ଦ୍ରାଣ୍ଯା ନହୁଷଃ ପ୍ରୀତିମାନଭୂତ୍
ଇନ୍ଦ୍ର କେଉଁଠି ଗଲେ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ସହ କଣ ଘଟିଲା, ଏହା କେହି ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି Nahusha ଖୁସି ହେଲେ।
ଵ୍ଯସର୍ଜଯତ୍ସ ତାଂ ଦେଵୀଂ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମୁଦାନ୍ଵିତଃ । ସା ଵିସୃଷ୍ଟା ନୃପେଣାଶୁ ଗତ୍ଵା ପ୍ରାହ ସୁରାନ୍ସତୀ
ସେ ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କହି, ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ଯିବାକୁ ଦେଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯିବା ସହିତ, ସେ ଦେବୀ ତୁରନ୍ତ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କଥା ହେଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାଗମନେ ଯତ୍ନଂ କୁରୁତାଦ୍ଯ କୃତୋଦ୍ଯମାଃ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦ୍ଵଚନଂ ଦେଵା ଇନ୍ଦ୍ରାଣ୍ଯା ରସଵଚ୍ଛୁଚି
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁନଃ ଆଗମନ ପାଇଁ ଆଜି ସମସ୍ତେ ଚେଷ୍ଟା କର, ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ନେଇ। ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣିଲେ।
ମନ୍ତ୍ରଯାମାସୁରେକାଗ୍ରାଃ ଶକ୍ରାର୍ଥଂ ନୃପସତ୍ତମ । ତେ ଗତ୍ଵା ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଧାମ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
ସମସ୍ତେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ। ପରେ ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ଗଲେ ଏବଂ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।