ପଶ୍ଚାତ୍ସ୍ଵର୍ଗସୁଖାଵାପ୍ତିଂ କୋ ଵା ଵାଞ୍ଛତି ମନ୍ଦଧୀଃ । ସଖ୍ଯଂ ଭଵତୁ ତେ ଵୃତ୍ର ଶକ୍ରେଣ ସହ ନିତ୍ଯଦା
ଏପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ପରେ କିଏ ମୂଢ଼ ମନେ ସ୍ୱର୍ଗସୁଖ ଆଶା କରିବ ? ବୃତ୍ର, ତୁମେ ଓ ଶକ୍ର ସଦା ସଂଘର୍ଷ ଛାଡ଼ି ମିତ୍ରତା କର ।
ଅଵାପ୍ସ୍ଯସି ସୁଖଂ ତ୍ଵଂ ଚ ଶକ୍ରଶ୍ଚାପି ନିରନ୍ତରମ୍ । ଵଯଂ ଚ ତାପସାଃ ସର୍ଵେ ଗନ୍ଧର୍ଵାଶ୍ଚ ନିଜାଶ୍ରମେ
ତୁମେ ଓ ଶକ୍ର ସଦା ସୁଖ ପାଇବ । ଆମେ ସମସ୍ତ ତପସ୍ୱୀ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ନିଜ ଆଶ୍ରମରେ ସୁଖରେ ରହିବୁ ।
ସୁଖଵାସଂ ଗମିଷ୍ଯାମଃ ଶାନ୍ତେ ଵୈରେଽଧୁନୈଵ ଵାମ୍ । ସଂଗ୍ରାମେ ଯୁଵଯୋର୍ଧୀର ଵର୍ତମାନେ ଦିଵାନିଶମ୍
ଆମେ ଏବେ ଆନନ୍ଦର ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଦୁହେଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଶତ୍ରୁତା ଶାନ୍ତ ହେଉ। କାରଣ, ଦିନ ରାତି ଦୁହେଁଙ୍କର ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଛି।
ପୀଡ୍ଯନ୍ତେ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ କିନ୍ନରା ନରାଃ । ସର୍ଵେଷାଂ ଶାନ୍ତିକାମାନାଂ ସଖ୍ଯମିଚ୍ଛାମହେ ଵଯମ୍
ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ମଣିଷମାନେ ଦୁଃଖ ପାଉଛନ୍ତି। ସମସ୍ତଙ୍କ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଆମେ ମିତ୍ରତା ଚାହୁଁଛୁ।
ମୁନଯସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଶକ୍ରଶ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତୁ ସୁଖଂ କିଲ । ମଧ୍ଯସ୍ଥାଶ୍ଚ ଵଯଂ ଵୃତ୍ର ଯୁଵଯୋଃ ସଖ୍ଯକାରଣେ
ଋଷିମାନେ, ତୁମେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସୁଖ ପାଉ। ଆମେ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ରହି, ବୃତ୍ର, ତୁମେ ଓ ତାଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା ଚାହୁଁଛୁ।
ଶପଥଂ କାରଯିତ୍ଵାତ୍ର ଯୋଜଯାମୋ ମିଥଃ ପ୍ରିଯମ୍ । ଶକ୍ରସ୍ତୁ ଶପଥାନ୍କୃତ୍ଵା ଯଥୋକ୍ତାଂଶ୍ଚ ତଵାଗ୍ରତଃ
ଏଠାରେ ଦୁହେଁଙ୍କୁ ଶପଥ କରାଇ, ପରେ ମିତ୍ରତାରେ ଏକତ୍ର କରିଦେବା। ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଯେପରି ଉଚିତ, ସେପରି ଶପଥ କରିବେ।
ଚିତ୍ତଂ ତେ ପ୍ରୀତିସଂଯୁକ୍ତଂ କରିଷ୍ଯତି ତୁ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ । ସତ୍ଯାଧାରା ଧରା ନୂନଂ ସତ୍ଯେନ ଚ ଦିଵାକରଃ
ତୁମ ମନ ଏବେ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଏହିପରି କାମ କରିବ। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ପୃଥିବୀ ସତ୍ୟ ଉପରେ ଟିକିଛି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ତପତ୍ଯଯଂ ଯଥାକାଲଂ ଵାଯୁଃ ସତ୍ଯେନ ଵାତ୍ଯଥ । ଉଦନ୍ଵାନପି ମର୍ଯାଦାଂ ସତ୍ଯେନୈଵ ନ ମୁଞ୍ଚତି
ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାପିବା, ବାୟୁ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବହେ। ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ସୀମା ଛାଡ଼େନାହିଁ।
ତସ୍ମାତ୍ସତ୍ଯେନ ସଖ୍ଯଂ ଵା ଭଵତ୍ଵଦ୍ଯ ଯଥାସୁଖମ୍ । ଏକତ୍ର ଶଯନଂ କ୍ରୀଡା ଜଲକେଲିଂ ସୁଖାସନମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ଆଜି ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦୁହେଁ ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ମିତ୍ରତା କର। ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଶୋଇବା, ଖେଳିବା, ଜଳ କ୍ରୀଡ଼ା ଓ ସୁଖ ଆସନ ସେୟାର କର।
ଯୁଵାଭ୍ଯାଂ ସର୍ଵଥା କାର୍ଯଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ସଖ୍ଯମେତ୍ଯ ଚ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ମହର୍ଷିଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାନୁଵାଚ ମହାମତିଃ
ତୁମେ ଦୁହେଁ ସଦା ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ମିତ୍ରତା ହୋଇ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ଭଗଵନ୍ତୋ ମେ ମାନନୀଯାସ୍ତପସ୍ଵିନଃ । ଭଵନ୍ତୋ ମୁନଯଃ କ୍ଵାପି ନ ମିଥ୍ଯାଵାଦିନୋ ଭୃଶମ୍
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ଭଗବତମାନେ, ଆପଣମାନେ ତପସ୍ବୀ ମୋ ପାଖରେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ। ଆପଣମାନେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ।
ସଦାଚାରାଃ ସୁଶାନ୍ତାଶ୍ଚ ନ ଵିଦୁଶ୍ଛଲକାରଣମ୍ । କୃତଵୈରେ ଶଠେ ସ୍ତବ୍ଧେ କାମୁକେ ଚ ଗତତ୍ଵିଷି
ଆପଣମାନେ ସଦା ଭଲ ଆଚରଣ ଓ ଶାନ୍ତ, ଚଳାକି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠାରେ ଶତ୍ରୁତା, ଧୂର୍ତ୍ତତା, ଅଭିମାନ, କାମନା ଓ ତେଜ ହାରାଇଛି, ସେଠି...
ନିର୍ଲଜ୍ଜେ ନୈଵ କର୍ତଵ୍ଯଂ ସଖ୍ଯଂ ମତିମତା ସଦା । ନିର୍ଲଜ୍ଜୋଽଯଂ ଦୁରାଚାରୋ ବ୍ରହ୍ମହା ଲମ୍ପଟଃ ଶଠଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର କେବେ ମିତ୍ରତା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ଲୋକ ଲଜ୍ଜାହୀନ, ଖରାପ ଆଚରଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, ଅଶ୍ଳୀଳ ଓ ଧୂର୍ତ୍ତ।
ନ ଵିଶ୍ଵାସସ୍ତୁ କର୍ତଵ୍ଯଃ ସର୍ଵଥୈଵେଦୃଶେ ଜନେ । ଭଵନ୍ତୋ ନିପୁଣାଃ ସର୍ଵେ ନ ଦ୍ରୋହମତଯଃ ସଦା
ଏପରି ଲୋକଙ୍କୁ କେବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ଓ କେବେ ଦ୍ରୋହ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅନଭିଜ୍ଞାସ୍ତୁ ଶାନ୍ତତ୍ଵାଚ୍ଚିତ୍ତାନାମତିଵାଦିନାମ୍ । ମୁନଯ ଊଚୁଃ ଜନ୍ତୁଃ କୃତସ୍ଯ ଭୋକ୍ତା ଵୈ ଶୁଭସ୍ଯ ତ୍ଵଶୁଭସ୍ଯ ଚ
ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବ ଥିବାରୁ ଆପଣମାନେ ଅତିକଥନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମନ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରେ, ସେଠାରେ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ।
ଦ୍ରୋହଂ କୃତ୍ଵା କୁତଃ ଶାନ୍ତିମାପ୍ନୁଯାନ୍ନଷ୍ଟଚେତନଃ । ଵିଶ୍ଵାସଘାତକର୍ତାରୋ ନରକଂ ଯାନ୍ତି ନିଶ୍ଚଯମ୍
ଯେଉଁଠି ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରାଯାଇଛି, ସେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟ କେମିତି ଶାନ୍ତି ପାଇପାରିବ? ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା ଲୋକ ନିଶ୍ଚିତ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି।
ଦୁଃଖଂ ଚ ସମଵାପ୍ନୋତି ନୂନଂ ଵିଶ୍ଵାସଘାତକଃ । ନିଷ୍କୃତିର୍ବ୍ରହ୍ମହନ୍ତୄଣାଂ ସୁରାପାନାଂ ଚ ନିଷ୍କୃତିଃ
ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା ଲୋକ ନିଶ୍ଚିତ ଦୁଃଖ ପାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ଓ ମଦପାନ କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଛି,
ଵିଶ୍ଵାସଘାତିନାଂ ନୈଵ ମିତ୍ରଦ୍ରୋହକୃତାମପି । ସମଯଂ ବ୍ରୂହି ସର୍ଵଜ୍ଞ ଯଥା ତେ ଚେତସି ଧ୍ରୁଵମ୍
କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା ଓ ମିତ୍ର ଦ୍ରୋହ କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ କିଛି ନାହିଁ। ସର୍ବଜ୍ଞ, ତୁମ ମନରେ ଯେଉଁ ସମ୍ମତି ଅଛି, ସେଠିକି ବର୍ଣ୍ଣନା କର।
ତେନୈଵ ସମଯେନାଦ୍ଯ ସନ୍ଧିଃ ସ୍ଯାଦୁଭଯୋଃ କିଲ । ଵୃତ୍ର ଉଵାଚ ନ ଶୁଷ୍କେଣ ନ ଚାର୍ଦ୍ରେଣ ନାଶ୍ମନା ନ ଚ ଦାରୁଣା
ସେଇ ସମ୍ମତି ଅନୁଯାୟୀ, ଆଜି ଦୁହେଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚୁକ୍ତି ହେଉ। ବୃତ୍ର କହିଲେ: ଶୁଖିଲା, ଭିଜା, ପାଥର କିମ୍ବା କାଠ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମରିବି ନାହିଁ,
ନ ଵଜ୍ରେଣ ମହାଭାଗ ନ ଦିଵା ନିଶି ନୈଵ ଚ । ଵଧ୍ଯୋ ଭଵେଯଂ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ଶକ୍ରସ୍ଯ ସହ ଦୈଵତୈଃ
ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଦିନରେ କିମ୍ବା ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମରିବି ନାହିଁ।
ଏଵଂ ମେ ରୋଚତେ ସନ୍ଧିଃ ଶକ୍ରେଣ ସହ ନାନ୍ଯଥା । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଋଷଯସ୍ତଂ ତଦା ପ୍ରାହୁର୍ବାଢମିତ୍ଯେଵ ଚାଦୃତାଃ
ଏହି ଭଳି ଶକ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଏହି ମିଳନ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗିଲା; ଅନ୍ୟ ଭଳି ହେବା ନାହିଁ। ବ୍ୟାସ ଉବାଚ: ତାହାପରେ ଋଷିମାନେ ସମ୍ମାନ ସହିତ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ସମଯଂ ଶ୍ରାଵଯାମାସୁସ୍ତତ୍ରାନୀଯ ସୁରେଶ୍ଵରମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋଽପି ଶପଥାଂସ୍ତତ୍ର ଚକାର ଵିଗତଜ୍ଵରଃ
ସେମାନେ ସୁରେଶ୍ବରଙ୍କୁ ଡାକି ଏହି ସମ୍ମତି ଶୁଣାଇଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା ହୀନ ହୋଇ ସେଠାରେ ଶପଥ କଲେ।
ସାକ୍ଷିଣଂ ପାଵକଂ କୃତ୍ଵା ମୁନୀନାଂ ସନ୍ନିଧୌ କିଲ । ଵୃତ୍ରସ୍ତୁ ଵଚନୈସ୍ତସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵାସମଗମତ୍ତଦା
ଋଷିମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ କରି, ଭୃତ୍ର ତାଙ୍କର କଥାରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିଲେ।
ବଭୂଵ ମିତ୍ରଵଚ୍ଛକ୍ରେ ସହଚର୍ଯାପରାଯଣଃ । କଦାଚିନ୍ନନ୍ଦନେ ଚୋଭୌ କଦାଚିଦ୍ଗନ୍ଧମାଦନେ
ଭୃତ୍ର ଶକ୍ରଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା ଭାବରେ ଏକାଠି ରହିଲେ; ସମୟ ସମୟରେ ଦୁଇଜଣେ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ, କେବେ କେବେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡରେ ଘୁଞ୍ଚିବା କରିଥିଲେ।
କଦାଚିଦୁଦଧେସ୍ତୀରେ ମୋଦମାନୌ ଵିଚେରତୁଃ । ଏଵଂ କୃତେ ଚ ସନ୍ଧାନେ ଵୃତ୍ରଃ ପ୍ରମୁଦିତୋଽଭଵତ୍
କେବେ କେବେ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଦୁଇଜଣେ ଆନନ୍ଦରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ। ଏଭଳି ମିଳନ ହେବା ପରେ, ଭୃତ୍ର ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଶକ୍ରୋଽପି ଵଧକାମସ୍ତୁ ତଦୁପାଯାନଚିନ୍ତଯତ୍ । ରନ୍ଧ୍ରାନ୍ଵେଷୀ ସମୁଦ୍ଵିଗ୍ନସ୍ତଦାସୀନ୍ମଘଵା ଭୃଶମ୍
କିନ୍ତୁ ଶକ୍ର ମନରେ ମାରିବା ଇଚ୍ଛା ରଖି, ଏହା ପାଇଁ ଉପାୟ ଭାବିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ; ମଘବା ଦ୍ୱାର ଖୋଜି, ବହୁତ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ଏଵଂ ଚିନ୍ତଯତସ୍ତସ୍ଯ କାଲଃ ସମଭିଵର୍ତତ । ଵିଶ୍ଵାସଂ ପରମଂ ପ୍ରାପ ଵୃତ୍ରଃ ଶକ୍ରେଽତିଦାରୁଣେ
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ ସମୟ ଯାଇଗଲା। ଭୃତ୍ର ଶକ୍ରଙ୍କୁ ବହୁତ ବିଶ୍ୱାସ କରିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ର ବହୁତ କଠିନ।
ଏଵଂ କତିଚିଦବ୍ଦାନି ଗତାନି ସମଯେ କୃତେ । ଵୃତ୍ରସ୍ଯ ମରଣୋପାଯାନ୍ମନସୀନ୍ଦ୍ରୋଽପ୍ଯଚିନ୍ତଯତ୍
ଏଭଳି ସମ୍ମତି ହେବା ପରେ କିଛି ବର୍ଷ ଯାଇଗଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଭୃତ୍ରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଉପାୟ ମନରେ ଭାବିଲେ।
ତ୍ଵଷ୍ଟୈକଦା ସୁତଂ ପ୍ରାହ ଵିଶ୍ଵସ୍ତଂ ପାକଶାସନେ । ପୁତ୍ର ଵୃତ୍ର ମହାଭାଗ ଶୃଣୁ ମେ ଵଚନଂ ହିତମ୍
ଏକଦିନ ତ୍ୱଷ୍ଟା ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ, ଯିଏ ସୁରେଶ୍ବରଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ, କହିଲେ: 'ପୁଅ ଭୃତ୍ର, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟବାନ, ମୋର ଉପକୃତ କଥା ଶୁଣ।'
ନ ଵିଶ୍ଵାସସ୍ତୁ କର୍ତଵ୍ଯଃ କୃତଵୈରେ କଥଞ୍ଚନ । ମଘଵା କୃତଵୈରସ୍ତେ ସଦାସୂଯାପରଃ ପରୈଃ
'ଶତ୍ରୁ ସହିତ କେବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମଘବା ଶତ୍ରୁତା ରଖି, ସଦା ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରତି ଇର୍ଷ୍ୟା କରେ।'