ସ ଶକ୍ତଶ୍ଚ ଛଲଜ୍ଞଶ୍ଚ ବଲଵାନ୍ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତରଃ । ଶରଣ୍ଯଶ୍ଚ ଦଯାବ୍ଧିଶ୍ଚ ଵାସୁଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ
'ସେ ବାସୁଦେବ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଚତୁର, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଶରଣଦାତା ଓ କୃପାର ସାଗର।'
ଵିନା ତଂ ଦେଵଦେଵେଶଂ ନାର୍ଥସିଦ୍ଧିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି । ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ର ଚ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ସର୍ଵକାର୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
'ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେବଦେବଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଛଡ଼ା କୌଣସି କାମ ସଫଳ ହେବ ନାହିଁ। ସେଠିପାଇଁ ସମସ୍ତ କାମର ସଫଳତା ପାଇଁ ସେଠାକୁ ଯିବା ଦରକାର।'
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ତେ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମା ଶକ୍ରଃ ସଶଙ୍କରଃ । ଜଗ୍ମୁର୍ଵିଷ୍ଣୋଃ କ୍ଷଯଂ ଦେଵାଃ ଶରଣ୍ଯଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: 'ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ବ୍ରହ୍ମା, ଶକ୍ର, ଓ ଶଙ୍କର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଗୃହକୁ, ଭକ୍ତଙ୍କର ଶରଣ ଓ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।'
ଗତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ଦେଵାସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ହରିଂ ପୁରୁଷସୂକ୍ତେନ ଵେଦୋକ୍ତେନ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେବତାମାନେ ବେଦରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗୁରୁ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷୋଽଭୂଜ୍ଜଗନ୍ନାଥସ୍ତେଷାଂ ସ କମଲାପତିଃ । ସମ୍ମାନ୍ଯ ଚ ସୁରାନ୍ସର୍ଵାନିତ୍ଯୁଵାଚ ପୁରଃସ୍ଥିତଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ସେ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
କିମାଗତାଃ ସ୍ମ ଲୋକେଶା ହରବ୍ରହ୍ମସମନ୍ଵିତାଃ । କାରଣଂ କଥଯଧ୍ଵଂ ଵଃ ସର୍ଵେଷାଂ ସୁରସତ୍ତମାଃ
'ହେ ଲୋକନାଥମାନେ, ହରା ଓ ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ ଆସିଛ, କାହିଁକି? ହେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ, ଆପଣମାନେ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି, ସେ କାରଣ କହ।'
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହରେର୍ଵାକ୍ଯଂ ନୋଚୁର୍ଦେଵା ରମାପତିମ୍ । ଚିନ୍ତାଵିଷ୍ଟାଃ ସ୍ଥିତାଃ ପ୍ରାଯଃ ସର୍ଵେପ୍ରାଞ୍ଜଲଯସ୍ତଥା
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: 'ହରିଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତିଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ବେଶିଭାଗ ଦେବତା ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହୋଇ, ହାତ ଜୋଡି ଉଭୟ ରହିଲେ।'
ଦେଵୀସମାରାଧନାଯ ଦେଵକୃତସ୍ତୁତିଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତଥା ଚିନ୍ତାତୁରାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସର୍ଵାନ୍ମର୍ଵାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍ । ପ୍ରାହ ପ୍ରେମଭରୋଦ୍ଭ୍ରାନ୍ତାନ୍ମାଧଵୋ ମେଦିନୀପତେ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: 'ତାପରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚିନ୍ତାରେ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜୀବର ସତ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ଜାଣିଥିବା ମାଧବ, ପ୍ରେମରେ ଭରି, ରାଜା, ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।'
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ କିଂ ମୌନମାଶ୍ରିତା ଯୂଯଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତୁ କାରଣଂ ସୁରାଃ । ସଦସଦ୍ଵାପି ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଯତିଷ୍ଯେ ତନ୍ନିଵାରଣେ
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: 'ଆପଣମାନେ କାହିଁକି ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଛନ୍ତି? ଦେବତାମାନେ କାରଣ କହନ୍ତୁ। ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ଯେହେଉଁଥିବି, ଶୁଣିଲେ ମୁଁ ସେଥିରେ ଉପାୟ କରିବି।'
ଦେଵା ଊଚୁଃ କିମଜ୍ଞାତଂ ତଵ ଵିଭୋ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵର୍ତତେ । ସର୍ଵଂ ଵେଦ ଭଵାନ୍କାର୍ଯଂ କିଂ ପୃଚ୍ଛସି ପୁନଃ ପୁନଃ
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ତିନି ଲୋକରେ ଆପଣଙ୍କୁ କିଛି ଅଜଣା ଅଛି କି? ଆପଣ ସମସ୍ତ କାମ ଜାଣନ୍ତି, ତେବେ ପୁନିପୁନି କାହିଁକି ପଚାରୁଛନ୍ତି?'
ତ୍ଵଯା ପୂର୍ଵଂ ବଲିର୍ବଦ୍ଧଃ ଶକ୍ରୋ ଦେଵାଧିପଃ କୃତଃ । ଵାମନଂ ଵପୁରାସ୍ଥାଯ କ୍ରାନ୍ତଂ ତ୍ରିଭୁଵନଂ ପଦୈଃ
ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ବଳିଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଥିଲେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ କରିଥିଲେ। ବାମନ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତୁମେ ତିନି ପଦରେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ।
ଅମୃତଂ ତ୍ଵାହୃତଂ ଵିଷ୍ଣୋ ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିନିପାତିତାଃ । ତ୍ଵଂ ପ୍ରଭୁଃ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ସର୍ଵାପଦ୍ଵିନିଵାରଣେ
ତୁମେ ଅମୃତ ଆଣିଥିଲେ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଏବଂ ଦାନବମାନେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିପଦର ନାଶକ।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ ନ ଭେତଵ୍ଯଂ ସୁରଵରା ଵେଦ୍ମ୍ଯୁପାଯଂ ସୁସମ୍ମତମ୍ । ତଦ୍ଵଧାଯ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯେନ ସୌଖ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବତାମାନେ, ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ। ମୁଁ ଏକ ଭଲ ଉପାୟ ଜାଣେ। ମୁଁ ଏମିତି ଉପାୟ କହିବି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁଖ ମିଳିବ।
ଅଵଶ୍ଯଂ କରଣୀଯଂ ମେ ଭଵତାଂ ହିତମାତ୍ମନା । ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ବଲେନ ଚାର୍ଥେନ ଯେନ କେନଚ୍ଛଲେନ ଵା
ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ କିଛି କରିବି, ବୁଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି, ଧନ କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ଚତୁରାଇ ଦ୍ୱାରା।
ଉପାଯାଃ ଖଲୁ ଚତ୍ଵାରଃ କଥିତାସ୍ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ । ସାମାଦଯଃ ସୁହୃତ୍ସ୍ଵେଵ ଦୁର୍ହୃଦେଷୁ ଵିଶେଷତଃ
ସତ୍ୟକୁ ଦେଖିପାରୁଥିବା ମହାପୁରୁଷମାନେ ଚାରିଟି ଉପାୟ କହିଛନ୍ତି—ସାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ଏହି ଉପାୟ ବିଶେଷକରି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ପାଇଁ, କିନ୍ତୁ ସ୍ନେହୀଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
ବ୍ରହ୍ମଣାସ୍ଯ ଵରୋ ଦତ୍ତସ୍ତପସାଽଽରାଧିତେନ ଚ । ଦୁର୍ଜଯତ୍ଵଂ ଚ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ଵରଦାନପ୍ରଭାଵତଃ
ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ତାପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ। ସେହି ଆଶୀର୍ବାଦର ଶକ୍ତିରେ ସେ ଅଜୟ ହୋଇଯାଇଛି।
ଅଜେଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ରା ସମୁପପାଦିତଃ । ତତୋ ବଲେନ ଵୃଦ୍ଧିଂ ସ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପରପୁରଞ୍ଜଯଃ
ତ୍ୱଷ୍ଟା ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ କରିଦେଇଥିଲେ। ଏଭଳି ଶକ୍ତି ପାଇ, ସେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଜିତିବାରେ ସମର୍ଥ ହେଲେ।
ଦୁଃସାଧ୍ଯୋଽସୌ ସୁରାଃ ଶତ୍ରୁର୍ଵିନା ସାମପ୍ରତାରଣମ୍ । ପ୍ରଲୋଭ୍ଯ ଵଶମାନେଯୋ ହନ୍ତଵ୍ଯସ୍ତୁ ତତଃ ପରମ୍
ହେ ଦେବତାମାନେ, ସେଇ ଶତ୍ରୁ ସାଧାରଣ ଉପାୟରେ ଜିତିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ମାନ୍ୟତା ଦେଇ ଠକାଇଲେ ମାତ୍ର ତାଙ୍କୁ ବଶ କରି, ପରେ ମାରିବା ଉଚିତ।
ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ସର୍ଵଗନ୍ଧର୍ଵା ଯତ୍ରାସ୍ତି ବଲଵତ୍ତରଃ । ସାମ ତସ୍ଯ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜଧ୍ଵଂ ତତ ଏନଂ ଵିଜେଷ୍ଯଥ
ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯାଅ। ସାମ ଉପାୟ ବ୍ୟବହାର କର, ତାପରେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବ।
ସଙ୍ଗମ୍ଯ ଶପଥାତ୍କୃତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵାସ୍ଯ ସମଯେନ ହି । ମିତ୍ରତ୍ଵଂ ଚ ସମାଧାଯ ହନ୍ତଵ୍ଯଃ ପ୍ରବଲୋ ରିପୁଃ
ତାଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ଶପଥ କରି, ବିଶ୍ୱାସ ଜିତିବା ଉଚିତ। ମିତ୍ରତା ସ୍ଥାପନ କରି, ପରେ ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିଦେବା ଉଚିତ।
ଅଦୃଶ୍ଯଃ ସମ୍ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ଵଜ୍ରମସ୍ଯ ଵରାଯୁଧମ୍ । ସାହାଯ୍ଯଂ ଚ କରିଷ୍ଯାମି ଶକ୍ରସ୍ଯାହଂ ସୁରୋତ୍ତମାଃ
ମୁଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇବି ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିବି, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବତାମାନେ।
ସମଯଂ ଚ ପ୍ରତୀକ୍ଷଧ୍ଵଂ ସର୍ଵଥୈଵାଯୁଷଃ କ୍ଷଯେ । ମରଣଂ ଵିବୁଧାସ୍ତସ୍ଯ ନାନ୍ଯଥା ସମ୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ତାଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହେବା ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କର, କାରଣ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ କେବଳ ସେଇ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ କରିପାରିବେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
ଗଚ୍ଛଧ୍ଵମୃଷିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ କପଟାଵୃତାଃ । ଇନ୍ଦ୍ରେଣ ସହ ମିତ୍ରତ୍ଵଂ କୁରୁଧ୍ଵଂ ଵାକ୍ଯଦାନତଃ
ମୁନିମାନେ ସହିତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ଚତୁରାଇ ରେ ଛଦ୍ମବେଶ ଧାରଣ କରି ଯାଅ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା କର, ଶବ୍ଦ ଦେଇ।
ଯଥା ସ ଯାତି ଵିଶ୍ଵାସଂ ତଥା କାର୍ଯଂ ପ୍ରତାରଣମ୍ । ଗୁପ୍ତୋଽହଂ ସମ୍ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ପଵିଂ ସଞ୍ଛାଦିତଂ ଦୃଢମ୍
ଯେପରି ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବେ, ସେପରି ଠକାଇବା କାମ କରିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଭଲଭାବେ ଲୁଚାଇ ରଖିବି।
ଵିଶ୍ଵସ୍ତଂ ମଘଵା ଶତ୍ରୁଂ ହନିଷ୍ଯତି ନ ଚାନ୍ଯଥା । ଵିଶ୍ଵାସସ୍ଯ କୃତେ ପାପଂ କୃତ୍ଵା ଶକ୍ରସ୍ତୁ ପୃଷ୍ଠତଃ
ଶତ୍ରୁ ବିଶ୍ୱାସ କଲେ ମାତ୍ର ମଘବାନ୍ (ଇନ୍ଦ୍ର) ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ବିଶ୍ୱାସ ପାଇଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାପ କରି, ପଛକୁ ହଟିଯିବେ।
ମତ୍ସହାଯୋଽଥ ଵଜ୍ରେଣ ଶାତଯିଷ୍ଯତି ପାପିନମ୍ । ନ ଦୋଷୋଽତ୍ର ଶଠେ ଶତ୍ରୌ ଶାଠ୍ଯମେଵ ପ୍ରକୁର୍ଵତଃ
ମୋର ସହଯୋଗରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେଇ ପାପୀକୁ ମାରିଦେବେ। ଠକା ଶତ୍ରୁ ପାଇଁ ଠକାଇବାରେ କିଛି ଦୋଷ ନାହିଁ।
ନାନ୍ଯଥା ବଲଵାନ୍ଵଧ୍ଯଃ ଶୂରଧର୍ମେଣ ଜାଯତେ । ଵାମନଂ ରୂପମାଧାଯ ମଯାଯଂ ଵଞ୍ଚିତୋ ବଲିଃ
ଅନ୍ୟଥା, ଶୂରବୀର ଧର୍ମରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀକୁ ମାରିହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ବାମନ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମୁଁ ବଳିଙ୍କୁ ଠକାଇଥିଲି।
କୃତ୍ଵା ଚ ମୋହିନୀଵେଷଂ ଦୈତ୍ଯାଃ ସର୍ଵେଽପିଵଞ୍ଚିତାଃ । ଭଵନ୍ତଃ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵୀଂ ଭଗଵତୀଂ ଶିଵାମ୍
ମୋହିନୀ ବେଶ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଠକାଯାଇଥିଲେ। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ ଭଗବତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ଶରଣଂ ଭାଵୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରମନ୍ତ୍ରୈଃ ସୁରୋତ୍ତମାଃ । ସାହାଯ୍ଯଂ ସା ଯୋଗମାଯା ଭଵତାଂ ସଂଵିଧାସ୍ଯତି
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଭକ୍ତି, ସ୍ତୁତି ଓ ମନ୍ତ୍ରରେ ଶରଣ ନିଅ; ସେ ଯୋଗମାୟା ତୁମକୁ ସହାଯୋଗ ଦେବେ।
ଵନ୍ଦାମହେ ସଦା ଦେଵୀଂ ସାତ୍ତ୍ଵିକୀଂ ପ୍ରକୃତିଂ ପରାମ୍ । ସିଦ୍ଧିଦାଂ କାମଦାଂ କାମାଂ ଦୁରାପାମକୃତାତ୍ମଭିଃ
ଆମେ ସଦା ସେ ପରମ ସାତ୍ତ୍ୱିକୀ ଦେବୀ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରକୃତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁ; ସେ ସିଦ୍ଧି ଓ ଆଶା ପୂରଣ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅଶୁଦ୍ଧ ମନବାଳାଙ୍କ ପାଇଁ ଅସାଧ୍ୟ।