ଯତ୍ନଂ କୁରୁ ମହାଭାଗ ଶୀଘ୍ରମାଯାତି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ । ମେରୁମନ୍ଦରସଂକାଶୋ ଘୋରଶବ୍ଦୋଽତିଦାରୁଣଃ
ମହାଭାଗ, ତୁରନ୍ତ କିଛି କରନ୍ତୁ! ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଖୁବ ତ୍ୱରିତ ଆସୁଛନ୍ତି, ମେରୁ କିମ୍ବା ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କରୁଛନ୍ତି।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ତତ୍ର ଭୀତା ଦେଵଗଣା ଭୃଶମ୍ । ଆଗତ୍ଯୋଚୁଃ ସୁରପତିଂ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତଂ ଦୂତଭାଷିତମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଭୟଭୀତ ଦେବତାମାନେ ଏଠାକୁ ଆସି, ଦୂତମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣୁଥିବା ସୁରପତିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଗଣାଃ ଊଚୁଃ ମଘଵନ୍ ଦୁର୍ନିମିତ୍ତାନି ଭଵନ୍ତି ତ୍ରିଦଶାଲଯେ । ବହୂନି ଭଯଶଂସୀନି ପକ୍ଷିଣାଂ ଵିରୁତାନି ଚ
ସମୂହ କହିଲେ: ମଘବନ୍, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୃହରେ ଖରାପ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଉଛି; ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ସଙ୍କେତ ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାର ଶୁଣାଯାଉଛି।
କାକଗୃଧ୍ରାସ୍ତଥା ଶ୍ଯେନାଃ କଙ୍କାଦ୍ଯା ଦାରୁଣାଃ ଖଗାଃ । ରୁଦନ୍ତି ଵିକୃତୈଃ ଶବ୍ଦୈରୁତ୍କାରୈର୍ଭଵନୋପରି
କାଉ, ଗୃଧ୍ର, ଶ୍ୟେନ, କଙ୍କ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ପକ୍ଷୀମାନେ ଘର ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଏବଂ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି।
ଚୀଚୀକୂଚୀତି ନିନଦାନ୍ କୁର୍ଵନ୍ତି ଵିହଗା ଭୃଶମ୍ । ଵାହନାନାଂ ଚ ନେତ୍ରେଭ୍ଯୋ ଜଲଧାରାଃ ପତନ୍ତ୍ଯଧଃ
ପକ୍ଷୀମାନେ 'ଚିଚି', 'କୁଚି' ଭଳି ଅନବରତ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି; ପଶୁମାନଙ୍କ ଆଖିରୁ ଜଳ ଧାରା ତଳକୁ ପଡ଼ୁଛି।
ଶ୍ରୂଯତେଽତିମହାଞ୍ଛବ୍ଦୋ ରୁଦତୀନାଂ ନିଶାସୁ ଚ । ରାକ୍ଷସୀନାଂ ମହାଭାଗ ଭଵନୋପରି ଦାରୁଣଃ
ରାତିରେ ଘର ଉପରେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଛି, ମହାଭାଗ।
ପ୍ରପତନ୍ତି ଧ୍ଵଜାସ୍ତୂର୍ଣଂ ଵିନା ଵାତେନ ମାନଦ । ପ୍ରଭଵନ୍ତି ମହୋତ୍ପାତା ଦିଵି ଭୂମ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷଜାଃ
ମାନ୍ୟଦାତା, ପବନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୱଜମାନେ ତୁରନ୍ତ ଝରିପଡ଼ୁଛି, ଆକାଶ, ଭୂମି ଓ ଆକାଶମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଉଛି।
କୃଷ୍ଣାମ୍ବରଧରା ନାର୍ଯୋ ଭ୍ରମନ୍ତି ଚ ଗୃହେ ଗୃହେ । ଯାନ୍ତୁ ଯାନ୍ତୁ ଗୃହାତ୍ତୂର୍ଣଂ କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯୋ ଵିକୃତାନନାଃ
କଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ଘରେ ଘରେ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲୁଛନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ କରି ଲୋକମାନେକୁ ତୁରନ୍ତ ଘର ଛାଡ଼ିବାକୁ କହୁଛନ୍ତି।
ରାତ୍ରୌ ସ୍ଵପ୍ନେଷୁ କାନ୍ତାନାଂ ସୁପ୍ତାନାଂ ନିଜମନ୍ଦିରେ । କେଶାଁଲ୍ଲୁନନ୍ତି ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ଭୀଷଯନ୍ତ୍ଯୋ ଭୃଶାତୁରାଃ
ରାତିରେ, ନିଜ ଘରେ ଶୁଇଥିବା ପ୍ରିୟମାନେଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନରେ, ଭୟଭୀତ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶାନ୍ତ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ତାଙ୍କର କେଶ ଉଖଳୁଛନ୍ତି।
ଏଵଂଵିଧାନି ଦେଵେଶ ଭୂକମ୍ପୋଲ୍କାଦଯସ୍ତଥା । ଗୋମାଯଵୋ ରୁଦନ୍ତି ସ୍ମ ନିଶାଯାଂ ଭଵନାଙ୍ଗଣେ
ଏପରି ଅପଶକୁନ, ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ଭୂମିକମ୍ପ ଏବଂ ଉଲ୍କାପାତ ମଧ୍ୟ ହେଉଛି। ରାତିରେ ଘର ଆଙ୍ଗଣରେ ଗୋମାୟୁ ହୁଁକାର କରୁଛି।
ସରଟାନାଂ ଚ ଜାଲାନି ପ୍ରଭଵନ୍ତି ଗୃହେ ଗୃହେ । ଅଙ୍ଗପ୍ରସ୍ଫୁରଣାଦୀନି ଦୁର୍ନିମିତ୍ତାନି ସର୍ଵଶଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ମକଡ଼ଜାଲ ଦେଖାଯାଉଛି, ଶରୀର ଫୁଲିବା ଭଳି ଅନେକ ଖରାପ ଅପଶକୁନ ସବୁଠାରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚିନ୍ତାମାପ ସୁରେଶ୍ଵରଃ । ବୃହସ୍ପତିଂ ସମାହୂଯ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଚ ମନୋଗତମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏହି କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ; ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଡାକି, ମନରେ ଥିବା ସମସ୍ୟା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କିମୁତ ଘୋରାଣି ନିମିତ୍ତାନି ଭଵନ୍ତି ଵୈ । ଵାତାଶ୍ଚ ଦାରୁଣା ଵାନ୍ତି ପ୍ରପତନ୍ତ୍ଯୁଲକାଃ ଖତଃ
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, 'ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ କାହିଁକି ଦେଖାଯାଉଛି? ତୀବ୍ର ପବନ ବହୁଛି, ଆକାଶରୁ ଉଲକାପିଣ୍ଡ ପଡ଼ୁଛି।'
ସର୍ଵଜ୍ଞୋଽସି ମହାଭାଗ ସମର୍ଥୋ ଵିଘ୍ନନାଶନେ । ବୁଦ୍ଧିମାଞ୍ଛାସ୍ତ୍ରତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ଦେଵତାନାଂ ଗୁରୁସ୍ତଥା
ତୁମେ ସବୁଠାରୁ ଜଣା, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବାରେ ସମର୍ଥ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଜଣା, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗୁରୁ।
କୁରୁ ଶାନ୍ତିଂ ଵିଧାନଜ୍ଞ ଶତ୍ରୁକ୍ଷଯଵିଧାଯିନୀମ୍ । ଯଥା ମେ ନ ଭଵେଦ୍ଦୁଃଖଂ ତଥା କାର୍ଯଂ ଵିଧୀଯତାମ୍
ହେ ବିଧିବିଧାନ ଜଣା, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିବା ପାଇଁ ଶାନ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟ କର, ଯେଉଁଠାରେ ମୋ ପାଖରେ ଦୁଃଖ ନ ଆସୁ, ସେପରି କାର୍ଯ୍ୟ କର।
ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚ କିଂ କରୋମି ସହସ୍ରାକ୍ଷ ତ୍ଵଯାଦ୍ଯ ଦୁଷ୍କୃତଂ କୃତମ୍ । ଅନାଗସଂ ମୁନିଂ ହତ୍ଵା କିଂ ଫଲଂ ସମୁପାର୍ଜିତମ୍
ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ, 'ହେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ, ଏବେ ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି? ତୁମେ ଆଜି ଏକ ଅପକର୍ମ କରିଛ। ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଋଷିଙ୍କୁ ମାରି, କଣ ଫଳ ଲାଗିଛ?'
ଅତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ପୁଣ୍ଯପାପାନାଂ ଫଲଂ ଭଵତି ସତ୍ଵରମ୍ । ଵିଚାର୍ଯ ଖଲୁ କର୍ତଵ୍ଯଂ କାର୍ଯଂ ତଦ୍ଭୂତିମିଚ୍ଛତା
ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ବହୁତ ଦ୍ରୁତ ମିଳେ। ଯେଉଁଠାରେ ଭଲ ହେବାକୁ ଚାହେ, ସେଉଁଠି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।
ପରୋପତାପନଂ କର୍ମ ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ କଦାଚନ । ନ ସୁଖଂ ଵିନ୍ଦତେ ପ୍ରାଣୀ ପରପୀଡାପରାଯଣଃ
ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଇବା କାର୍ଯ୍ୟ କେବେ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବାରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେ କେବେ ଖୁସି ପାଏ ନାହିଁ।
ମୋହାଲ୍ଲୋଭାଦ୍ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା କୃତା ଶକ୍ର ତ୍ଵଯାଧୁନା । ତସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ ସହସା ଫଲମେତଦୁପାଗତମ୍
ମୋହ ଓ ଲୋଭରେ ପଡ଼ି, ହେ ଶକ୍ର, ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଛ। ସେହି ପାପର ଫଳ ତୁରନ୍ତ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।
ଅଵଧ୍ଯଃ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ଜାତୋଽସୌ ଵୃତ୍ରସଂଜ୍ଞକଃ । ହନ୍ତୁଂ ତ୍ଵାଂ ସ ସମାଯାତି ଦାନଵୈର୍ବହୁଭିର୍ଵୃତଃ
ଯିଏକି ବୃତ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ବହୁତ ଦାନବ ସହିତ, ସେ ତୁମକୁ ମାରିବାକୁ ଆସୁଛି।
ଆଯୁଧାନି ଚ ସର୍ଵାଣି ଵଜ୍ରତୁଲ୍ଯାନି ଵାସଵ । ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ରା ଦତ୍ତାନି ଦିଵ୍ଯାନି ଗୃହୀତ୍ଵା ସମୁପସ୍ଥିତଃ
ହେ ବାସବ, ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କ ଠାରୁ ଦେବତ୍ୱ ଶସ୍ତ୍ର, ଯାହା ବଜ୍ର ସମାନ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ସେ ଏବେ ଉପସ୍ଥିତ।
ସମାଗଚ୍ଛତି ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ରଥାରୂଢଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଦେଵେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଲଯଂ କୁର୍ଵନ୍ନାସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ଅପରାଜେୟ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ରଥ ଉପରେ ବସି ଆସୁଛି। ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା, ସେ ବିନାଶ ଆଣିବେ, ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କୁ ଛୁଅିପାରିବ ନାହିଁ।
କୋଲାହଲସ୍ତଦା ଜାତସ୍ତଥା ବ୍ରୁଵତି ଵାକ୍ପତୌ । ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ କିନ୍ନରା ଯକ୍ଷା ମୁନଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ
ତାପରେ ବାକ୍ପତି କହିବା ସମୟରେ ବଡ଼ କୋଳାହଳ ହେଲା। ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଯକ୍ଷ ଓ ତପସ୍ଵୀ ମୁନିମାନେ—
ସଦନାନି ଵିହାଯୈଵାମରାଃ ସର୍ଵେ ପଲାଯିତାଃ । ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଶକ୍ରଶ୍ଚିନ୍ତାପରାଯଣଃ
—ସମସ୍ତ ଅମରମାନେ ନିଜ ନିଜ ଗୃହ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ। ସେ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଶକ୍ର ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ।
ଆଜ୍ଞାପଯାମାସ ତଦା ସେନୋଦ୍ଯୋଗାଯ ସେଵକାନ୍ । ଆନଯଧ୍ଵଂ ଵସୂନ୍ ରୁଦ୍ରାନଶ୍ଵିନୌ ଚ ଦିଵାକରାନ୍
ସେ ସମୟରେ ସେ ନିଜ ସେବକମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବାକୁ ଆଦେଶ କଲେ: 'ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଅଶ୍ୱିନୀ ଓ ଆଦିତ୍ୟମାନେକୁ ଆଣ।'
ପୂଷଣଂ ଚ ଭଗଂ ଵାଯୁଂ କୁବେରଂ ଵରୁଣଂ ଯମମ୍ । ଵିମାନେଷୁ ସମାରୁହ୍ଯ ସାଯୁଧାଃ ସୁରସତ୍ତମାଃ
'ପୁଷଣ, ଭଗ, ବାୟୁ, କୁବେର, ବରୁଣ ଓ ଯମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଣ। ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ନିଜ ନିଜ ବିମାନରେ ବସନ୍ତୁ।'
ସମାଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ତରସା ଶତ୍ରୁରାଯାତି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ । ଇତ୍ଯାଜ୍ଞାପ୍ଯ ସୁରପତିଃ ସମାରୁହ୍ଯ ଗଜୋତ୍ତମମ୍
'ସମସ୍ତେ ତୁରନ୍ତ ଆସନ୍ତୁ, କାରଣ ଶତ୍ରୁ ଏବେ ଆସୁଛି।' ଏପରି ଆଦେଶ ଦେଇ, ସୁରପତି ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ ଉପରେ ବସିଲେ।
ବୃହସ୍ପତିଂ ପୁରୋଧାଯ ନିର୍ଗତୋ ନିଜମନ୍ଦିରାତ୍ । ତଥୈଵ ତ୍ରିଦଶାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ଵାହନମାସ୍ଥିତାଃ
ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପୁରୋହିତ କରି, ସେ ନିଜ ମନ୍ଦିର ଛାଡ଼ି ବାହାରିଲେ; ସେପରି ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଜ ନିଜ ବାହନରେ ବସିଲେ।
ଯୁଦ୍ଧାଯ କୃତସଂକଲ୍ପା ନିର୍ଯଯୁଃ ଶସ୍ତ୍ରପାଣଯଃ । ଵୃତ୍ରୋଽଥ ଦାନଵୈର୍ଯୁକ୍ତଃ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ମାନସୋତ୍ତରମ୍
ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ସେମାନେ ହାତରେ ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ ବାହାରିଲେ। ତାପରେ ବୃତ୍ର, ଦାନବମାନେ ସହିତ, ମାନସ ସରୋବରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ପର୍ଵତଂ ଦେଵତାଵାସଂ ରମ୍ଯଂ ପାଦପଶୋଭିତମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋଽପ୍ଯାଗତ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମଂ ଚକାର ମାନସୋତ୍ତରେ
ସେ ପର୍ବତ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ବାସସ୍ଥାନ, ଗଛରେ ଶୋଭିତ। ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସି, ମାନସ ସରୋବର ପାଖରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।