ଵଦନାତ୍ତଵ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଦେଵୀମନ୍ତ୍ରଂ ନଵାକ୍ଷରମ୍ । ସ୍ମରଣଂ ଚ କରିଷ୍ଯାଵୋ ନିରାହାରୌ ଧୃତଵ୍ରତୌ
ଆପଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ଦେବୀଙ୍କ ନବାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ପାଇ ଆମେ ସ୍ମରଣ, ଉପବାସ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ନିୟମ ପାଳନ କରିବା।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ। ଇତି ସଞ୍ଚୋଦିତସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ସୁମେଧା ମୁନିସତ୍ତମଃ । ଦଦୌ ମଂତ୍ରଂ ଶୁଭଂ ତାଭ୍ଯାଂ ଧ୍ଯାନବୀଜପୁରଃସରମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏପରି ଅନୁରୋଧ ପାଇ ସୁମେଧା ମୁନି, ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ ଓ ବୀଜ ଶବ୍ଦ ସହିତ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ଦେଲେ।
ତୌ ଚ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୁନେର୍ମଂତ୍ରଂ ସମ୍ମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଗୁରୁଦୈଵତୌ । ଜଗ୍ମତୁର୍ଵୈଶ୍ଯରାଜାନୌ ନଦୀତୀରମନୁତ୍ତମମ୍
ମୁନିଙ୍କଠାରୁ ମନ୍ତ୍ର ପାଇ ଗୁରୁ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ବ୍ୟାପାରୀ ଓ ରାଜା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନଦୀ ତୀରକୁ ଗଲେ।
ଏକାଂତେ ଵିଜନେ ସ୍ଥାନେ କୃତ୍ଵାସନପରିଗ୍ରହମ୍ । ଉପଵିଷ୍ଟୌ ସ୍ଥିରପ୍ରଜ୍ଞୌ ତାଵତୀଵ କୃଶୋଦରୌ
ଏକାନ୍ତ ଏବଂ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ଆସନ ତିଆରି କରି, ଦୁଇଜଣେ ଦୃଢ଼ ମନରେ ବସିଲେ, ତାଙ୍କର ପେଟ ବହୁତ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଗଲା।
ମନ୍ତ୍ରଜାପ୍ଯରତୌ ଶାନ୍ତୌ ଚରିତ୍ରତ୍ରଯପାଠକୌ । ନିନ୍ଯତୁର୍ମାସମେକଂ ତୁ ତତ୍ର ଧ୍ଯାନପରାଯଣୌ
ମନ୍ତ୍ର ଜପରେ ଲଗି ଶାନ୍ତ ଏବଂ ତିନି ପ୍ରକାର ଆଚରଣ ପାଠ କରି, ଏକ ମାସ ତାହାଁରେ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ଅତିବାହିତ କଲେ।
ତଯୋର୍ମାସଵ୍ରତେନୈଵ ଜାତା ପ୍ରୀତିରନୁତ୍ତମା । ପଦାମ୍ବୁଜେ ଭଵାନ୍ଯାସ୍ତୁ ସ୍ଥିରା ବୁଦ୍ଧିସ୍ତଥାପ୍ଯଲମ୍
ତାଙ୍କର ଏକ ମାସର ବ୍ରତରେ ଭବାନୀଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରେମ ଜନ୍ମ ନେଲା, ତାଙ୍କର ମନ ଦୃଢ଼ ହୋଇଗଲା।
କଦାଚିତ୍ପାଦଯୋର୍ଗତ୍ଵା ମୁନେସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । କୃତପ୍ରଣାମାଵାଗତ୍ଯ ତସ୍ଥତୁଶ୍ଚ କୁଶାସନେ
କେବେ ଏକଥିରେ, ସେ ମହାତ୍ମା ମୁନିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମକୁ ଯାଇ, ପ୍ରଣାମ କରି, କୁଶ ଆସନରେ ବସିଲେ।
ନାନ୍ଯକାର୍ଯ ପରୌ କ୍ଵାପି ବଭୂଵତୁଃ କଦାଚନ । ଦେଵୀଧ୍ଯାନପରୌ ନିତ୍ଯଂ ଜପମନ୍ତ୍ରରତୌ ସଦା
ସେମାନେ କେବେ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗି ରହିଲେ ନାହିଁ; ସଦା ଦେବୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଜପରେ ଲଗି ରହିଲେ।
ଏଵଂ ଜାତେ ତଦା ପୂର୍ଣେ ତତ୍ର ସଂଵତ୍ସରେ ନୃପ । ବଭୂଵତୁଃ ଫଲାହାରଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପର୍ଣାଶନୌ ନୃପ
ଏପରି ଭାବରେ ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ରାଜା; ସେମାନେ ଫଳ ଖାଇବା ଛାଡ଼ି ପତ୍ର ଖାଇ ରହିଲେ।
ଵର୍ଷମେକଂ ତପସ୍ତତ୍ର ଚକ୍ରତୁର୍ଵୈଶ୍ଯପାର୍ଥିଵୌ । ଶୁଷ୍କପର୍ଣାଶନୌ ଦାନ୍ତୌ ଜପଧ୍ଯାନପରାଯଣୌ
ବ୍ୟାପାରୀ ଓ ରାଜା ଏକ ବର୍ଷ ତାହାଁରେ ତପସ୍ୟା କଲେ, ଶୁଷ୍କ ପତ୍ର ଖାଇ, ଦମିତ ଏବଂ ଜପ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ରହିଲେ।
ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷଦ୍ଵଯେ ଜାତେ କଦାଚିଦ୍ଦର୍ଶନଂ ଚ ତୌ । ପ୍ରାପତୁଃ ସ୍ଵପ୍ନମଧ୍ଯେ ତୁ ଭଗଵତ୍ଯା ମନୋହରମ୍
ଦୁଇ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଏକ ଦିନ ଦୁହେଁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଭଗବତୀଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଦର୍ଶନ ପାଇଲେ।
ରକ୍ତାମ୍ବରଧରାଂ ଦେଵୀଂ ଚାରୁଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍ । କଦାଚିନ୍ନୃପତିଃ ସ୍ଵପ୍ନେଽପ୍ଯପଶ୍ଯଜ୍ଜଗଦମ୍ବିକାମ୍
ଏକ ଦିନ, ରାଜା ସ୍ୱପ୍ନରେ ଲାଲ ଆମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା ଜଗଦମ୍ବାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସ୍ଵପ୍ନେ ଚ ତୌ ଦେଵୀଂ ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତୌ ବଭୂଵତୁଃ । ଜଲାହାରୈସ୍ତୃତୀଯେ ତୁ ସ୍ଥିତୌ ସଂଵତ୍ସରେ ତୁ ତୌ
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୁହେଁ ଖୁସିରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲେ। ତୃତୀୟ ବର୍ଷରେ ସେମାନେ କେବଳ ପାଣି ଖାଇ ରହିଲେ।
ଏଵଂ ଵର୍ଷତ୍ରଯଂ କୃତ୍ଵା ତତସ୍ତୌ ଵୈଶ୍ଯପାର୍ଥିଵୌ । ଚକ୍ରତୁସ୍ତୌ ତଦା ଚିଂତାଂ ଚିତ୍ତେ ଦର୍ଶନଲାଲସୌ
ଏଭଳି ତିନି ବର୍ଷ କଟାଇ, ରାଜା ଓ ବଣିକ ଦୁହେଁ ଦେବୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷୀ ହେଲେ ଏବଂ ମନରେ ଏହି ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଦର୍ଶନଂ ଦେଵ୍ଯା ନ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଶାଂତିଦଂ ନୃଣାମ୍ । ଦେହତ୍ଯାଗଂ କରିଷ୍ଯାଵୋ ଦୁଃଖିତୌ ଭୃଶମାତୁରୌ
ଦେବୀଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଦର୍ଶନ ନ ମିଳିବାରୁ, ଦୁହେଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ, ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଠାନିଲେ।
ଇତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ରାଜା କୁଣ୍ଡଂ ଚକାର ହ । ତ୍ରିକୋଣଂ ସୁସ୍ଥିରଂ ସୌମ୍ଯଂ ହସ୍ତମାତ୍ରପ୍ରମାଣତଃ
ଏଭଳି ଭାବି ରାଜା ମନରେ ଏକ ହସ୍ତ ପରିମାଣର ତିକୋଣା, ଦୃଢ଼ ଓ ଶାନ୍ତ ଗଡ଼ା ତିଆରି କଲେ।
ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ପାଵକଂ ରାଜା ତଥା ଵୈଶ୍ଯୋଽତିଭକ୍ତିମାନ୍ । ଗୁହାଵାସୋ ନିଜଂ ମାଂସଂ ଛିତ୍ତ୍ଵା ଛିତ୍ତ୍ଵା ପୁନଃପୁନଃ
ରାଜା ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିଲେ ଏବଂ ଅତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ବଣିକ ସହିତ ଗୁହାରେ ବସି, ପୁନିପୁନି ନିଜ ମାଂସ କାଟିଲେ।
ତଥା ଵୈଶ୍ଯୋଽପି ଦୀପ୍ତେଽଗ୍ନୌ ସ୍ଵମାଂସଂ ପ୍ରାପକ୍ଷିପତ୍ତଦା । ରୁଧିରେଣ ବଲିଂ ଚାସ୍ଯୈ ଦଦତୁସ୍ତୌ କୃତୋଦ୍ଯମୌ
ଏଭଳି, ବଣିକ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ନିଜ ମାଂସ ଛାଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଦୁହେଁ ଦେବୀଙ୍କୁ ରକ୍ତ ବଳି ଦେଇ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ତଦା ଭଗଵତୀ ଦତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଦର୍ଶନଂ ତଯୋଃ । ପ୍ରାହ ପ୍ରୀତିଭରୋଦ୍ଭ୍ରାଂତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୌ ଦୁଃଖିତୌ ଭୃଶମ୍ ॥ ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯୁଵାଚ। ଵରଂ ଵରଯ ଭୋ ରାଜନ୍ ଯତ୍ତେ ମନସି ଵାଂଛିତମ୍ । ତୁଷ୍ଟାଽହଂ ତପସା ତେଽଦ୍ଯ ଭକ୍ତୋଽସି ତ୍ଵଂ ମତୋ ମମ
ତାପରେ ଭଗବତୀ ଦୁହେଁକୁ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଦର୍ଶନ ଦେଇ, ସେମାନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ଭାବବିହ୍ୱଳ ଦେଖି, ସ୍ନେହରେ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଇଛା ଅଛି, ତାହା ଚାହିଁ ନିଅ। ଆଜି ତୁମ ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲି; ତୁମେ ମୋର ଭକ୍ତ ଓ ମୋର ପ୍ରିୟ।'
ଵୈଶ୍ଯଂ ପ୍ରାହ ତଦା ଦେଵୀ ପ୍ରସନ୍ନାଽହଂ ମହାମତେ । କିଂ ତେଽଭୀଷ୍ଟଂ ଦଦାମ୍ଯଦ୍ଯ ପ୍ରାର୍ଥଯାଶୁ ମନୋଗତମ୍
ତାପରେ ଦେବୀ ବଣିକଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ? ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଇଛା ଅଛି, ତୁରନ୍ତ ମାଗ; ଆଜି ମୁଁ ଦେବି।'
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ରାଜା ତାମୁଵାଚ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ । ଦେହି ମେଽଦ୍ଯ ନିଜଂ ରାଜ୍ଯଂ ହତଶତ୍ରୁବଲଂ ବଲାତ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଦେବୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, 'ମୋ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ନାଶ ହେବା ସହିତ, ଆଜି ମୋର ରାଜ୍ୟ ଦିଅ।'
ତମୁଵାଚ ତଦା ଦେଵୀ ଗଚ୍ଛ ରାଜନ୍ନିଜଂ ଗୃହମ୍ । ଶତ୍ରଵଃ କ୍ଷୀଣସତ୍ତ୍ଵାସ୍ତେ ଗମିଷ୍ଯଂତି ପରାଜିତାଃ
ତାପରେ ଦେବୀ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ରାଜା, ତୁମ ଘରକୁ ଯାଅ। ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ, ପରାଜିତ ହୋଇ ଚାଲିଯିବେ।'
ମଂତ୍ରିଣସ୍ତୁ ସମାଗତ୍ଯ ତେ ପତିଷ୍ଯଂତି ପାଦଯୋଃ । କୁରୁ ରାଜ୍ଯଂ ମହାଭାଗ ନଗରେ ସ୍ଵଂ ଯଥାସୁଖମ୍
ତୁମ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆସି ତୁମ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶିର ନମାଇବେ; ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ନିଜ ସହରରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ରାଜ୍ୟ କର।
କୃତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ସୁଵିପୁଲଂ ଵର୍ଷାଣାମଯୁତଂ ନୃପ । ଦେହାନ୍ତେ ଜନ୍ମ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ସୂର୍ଯାଚ୍ଚ ଭଵିତା ମନୁଃ
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କରି, ଦେହ ଛାଡ଼ିବା ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ ମନୁ ହେବ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ। ଵୈଶ୍ଯସ୍ତାମପ୍ଯୁଵାଚେଦଂ କୃତାଂଜଲିପୁଟ: ଶୁଚିଃ । ନ ମେ ଗୃହେଣ କାର୍ଯଂ ଵୈ ନ ପୁତ୍ରେଣ ଧନେନ ଵା
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ବଣିକ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ହାତ ଜୋଡି ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋତେ ଘର, ପୁଅ କିମ୍ବା ଧନର କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।'
ସର୍ଵଂ ବଂଧକରଂ ମାତଃ ସ୍ଵପ୍ନଵନ୍ନଶ୍ଵରଂ ସ୍ଫୁଟମ୍ । ଜ୍ଞାନଂ ମେ ଦେହି ଵିଶଦଂ ମୋକ୍ଷଦଂ ବଂଧନାଶନମ୍
'ମାଁ, ସବୁକିଛି ବାନ୍ଧନ ଦେଉଥିବା ଏବଂ ସ୍ୱପ୍ନ ପରି ନଶ୍ୱର; ମୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ଦିଅ, ଯାହା ମୋକ୍ଷ ଦେଉଥିବା ଓ ବାନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ କରିଥାଏ।'
ଅସାରେଽସ୍ମିଂଶ୍ଚ ସଂସାରେ ମୂଢା ମଜ୍ଜଂତି ପାମରାଃ । ପଂଡିତା: ସଂତରଂତୀହ ତସ୍ମାନ୍ନେଚ୍ଛନ୍ତି ସଂସୃତିମ୍
ଏହି ଅସାର ସଂସାରରେ ମୂଢ଼ମାନେ ଡୁବିଯାନ୍ତି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାହାକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ସେମାନେ ସଂସାର ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ। ତଦାକର୍ଣ୍ଯ ମହାମାଯା ଵୈଶ୍ଯଂ ପ୍ରାହ ପୁରଃସ୍ଥିତମ୍ । ଵୈଶ୍ଵଵର୍ଯ ତଵ ଜ୍ଞାନଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏହା ଶୁଣି ମହାମାୟା ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ବଣିକଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ବଣିକଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜ୍ଞାନ ପାଇବ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ଇତି ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରଂ ତାଭ୍ଯାଂ ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ । ଅଦର୍ଶନଂ ଗତାଯାଂ ତୁ ରାଜା ତଂ ମୁନିସତ୍ତମମ୍
ସେ ଦେବୀ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଦେବୀ ଦୃଶ୍ୟମାନ ନ ହେବା ପରେ, ରାଜା ସେ ମହାନ ଋଷିଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ହଯମାରୁହ୍ଯ ଗମନାଯ ମନୋ ଦଧେ । ତଦୈଵ ତସ୍ଯ ସଚିଵାସ୍ତତ୍ରାଗତ୍ଯ ନୃପଂ ପ୍ରଜାଃ
ପ୍ରଣାମ କରି ରାଜା ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଚିତ୍ତକୁ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଲଗାଇଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ପ୍ରଜାମାନେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।