ହର୍ଷେଣୋତ୍ଫୁଲ୍ଲନଯନାଵୂଚତୁର୍ଵାକ୍ଯକୋଵିଦୌ । କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟୌ ଶାନ୍ତୌ ଭକ୍ତିପ୍ରଵଣଚେତସୌ
ଆନନ୍ଦରେ ଚକ୍ଷୁ ଫୁଲି ଉଠିଲା, ଶବ୍ଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ହାତ ଜୋଡି, ଶାନ୍ତ ଓ ଭକ୍ତିରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ ସେମାନେ କହିଲେ।
ଭଗଵନ୍ପାଵିତାଵଦ୍ଯ ଶାନ୍ତୌ ଦୀନୌ ଶୁଚାନ୍ଵିତୌ । ତଵ ସୂକ୍ତସରସ୍ଵତ୍ଯା ଗଙ୍ଗଯେଵ ଭଗୀରଥଃ
ହେ ଭଗବାନ, ଆମେ ଏବେ ପବିତ୍ର, ଶାନ୍ତ, ଦୁଃଖିତ ଓ ଶୋକାକୁଳ; ଆପଣଙ୍କର ଶୁଭ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଭାଗୀରଥଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗା ଯେପରି ଶୁଧ କରିଥିଲେ, ସେପରି ପବିତ୍ର ହୋଇଛୁ।
ସାଧଵଃ ସମ୍ଭଵନ୍ତୀହ ପରୋପକୃତିତତ୍ପରାଃ । ଅକୃତ୍ରିମଗୁଣାରାମାଃ ସୁଖଦାଃ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍
ଏଠାରେ ଉତ୍କଳୀନ ଲୋକମାନେ ସଦା ଅନ୍ୟଙ୍କ ଭଲରେ ଲଗି ରହନ୍ତି, ସ୍ବାଭାବିକ ଗୁଣରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ପୂର୍ଵପୁଣ୍ଯପ୍ରସଙ୍ଗେନ ପ୍ରାପ୍ତୋଽଯମାଶ୍ରଯଃ ଶୁଭଃ । ତଵାଵାଭ୍ଯାଂ ମହାଭାଗ ମହାଦୁଃଖଵିନାଶକଃ
ପୂର୍ବ ଶୁଭ କର୍ମର ଫଳରେ ଆମେ ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ଆଶ୍ରୟ ପାଇଛୁ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ଯାହା ବଡ଼ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରେ।
ଭଵନ୍ତି ମାନଵା ଭୂମୌ ବହଵଃ ସ୍ଵାର୍ଥତତ୍ପରାଃ । ପରାର୍ଥସାଧନେ ଦକ୍ଷାଃ କେଚିତ୍କ୍ଵାପି ଭଵାଦୃଶାଃ
ପୃଥିବୀରେ ବହୁତ ଲୋକ ନିଜ ଲାଭରେ ଲଗି ରହନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଭଲରେ ଦକ୍ଷ ଏବଂ ତୁମ ପରି ଲୋକ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ।
ଦୁଃଖିତୋଽହଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵୈଶ୍ଯୋଽଯଂ ଚାତିଦୁଃଖିତଃ । ଉଭୌ ସଂସାରସଂତପ୍ତୌ ତଵାଶ୍ରମପଦେ ମୁଦା
ମୁଁ ଦୁଃଖିତ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହି ବ୍ୟାପାରୀ ଅତି ଦୁଃଖିତ। ଦୁଇଜଣେ ଏହି ସଂସାରର ତାପରେ ପିଡ଼ିତ, ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଆସିଛୁ।
ଦର୍ଶନାଦେଵ ହେ ଵିଦ୍ଵନ୍ଗତଂ ଦୁଃଖମିହାଵଯୋଃ । ଦେହଜଂ ମାନସଂ ଵାକ୍ଯଶ୍ରଵଣାଦେଵ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ବିଦ୍ୱାନ, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସହିତ ଆମର ଶରୀର ଓ ମନର ଦୁଃଖ ଏଠାରେ ଦୂର ହୋଇଗଲା; ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣିବାରେ।
ଧନ୍ଯାଵାଵାଂ କୃତକୃତ୍ଯୌ ଜାତୌ ସୂକ୍ତିସୁଧାରସାତ୍ । ପାଵିତୌ ଭଵତା ବ୍ରହ୍ମନ୍କୃପଯା କରୁଣାର୍ଣଵ
ଆମେ ଧନ୍ୟ ଏବଂ ସଫଳ, ଆପଣଙ୍କ ମୂଲ୍ୟବାନ କଥାର ଅମୃତରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଛୁ, ଦୟାର ସାଗର ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ।
ଗୃହାଣାସ୍ମତ୍କରୌ ସାଧୋ ନଯ ପାରଂ ଭଵାର୍ଣଵାତ୍ । ମଗ୍ନୌ ଶ୍ରାଂତାଵିତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମଂତ୍ରଦାନେନ ସାଂପ୍ରତମ୍
ସାଧୁ, ଆମର ହାତ ଧରି ଆମକୁ ଏହି ସଂସାରର ସାଗର ଉପରେ ନେଇଯାଆନ୍ତୁ; ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ଡୁବିଯାଇଛୁ ଏବଂ କ୍ଲାନ୍ତ, ଏବେ ମନ୍ତ୍ର ଦିଅନ୍ତୁ।
ତପଃ କୃତ୍ଵାଽତିଵିପୁଲଂ ସମାରାଧ୍ଯ ସୁଖପ୍ରଦାମ୍ । ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଦର୍ଶନଂ ଭୂଯୋ ଯାସ୍ଯାଵୋ ନିଜମଂଦିରମ୍
ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କରି ଏବଂ ସୁଖ ଦେଇଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜି, ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନ ପାଇଲେ ଆମେ ଆପଣା ଘରକୁ ଫେରିଯିବା।
ଵଦନାତ୍ତଵ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଦେଵୀମନ୍ତ୍ରଂ ନଵାକ୍ଷରମ୍ । ସ୍ମରଣଂ ଚ କରିଷ୍ଯାଵୋ ନିରାହାରୌ ଧୃତଵ୍ରତୌ
ଆପଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ଦେବୀଙ୍କ ନବାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ପାଇ ଆମେ ସ୍ମରଣ, ଉପବାସ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ନିୟମ ପାଳନ କରିବା।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ। ଇତି ସଞ୍ଚୋଦିତସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ସୁମେଧା ମୁନିସତ୍ତମଃ । ଦଦୌ ମଂତ୍ରଂ ଶୁଭଂ ତାଭ୍ଯାଂ ଧ୍ଯାନବୀଜପୁରଃସରମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏପରି ଅନୁରୋଧ ପାଇ ସୁମେଧା ମୁନି, ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ ଓ ବୀଜ ଶବ୍ଦ ସହିତ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ଦେଲେ।
ତୌ ଚ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୁନେର୍ମଂତ୍ରଂ ସମ୍ମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଗୁରୁଦୈଵତୌ । ଜଗ୍ମତୁର୍ଵୈଶ୍ଯରାଜାନୌ ନଦୀତୀରମନୁତ୍ତମମ୍
ମୁନିଙ୍କଠାରୁ ମନ୍ତ୍ର ପାଇ ଗୁରୁ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ବ୍ୟାପାରୀ ଓ ରାଜା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନଦୀ ତୀରକୁ ଗଲେ।
ଏକାଂତେ ଵିଜନେ ସ୍ଥାନେ କୃତ୍ଵାସନପରିଗ୍ରହମ୍ । ଉପଵିଷ୍ଟୌ ସ୍ଥିରପ୍ରଜ୍ଞୌ ତାଵତୀଵ କୃଶୋଦରୌ
ଏକାନ୍ତ ଏବଂ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ଆସନ ତିଆରି କରି, ଦୁଇଜଣେ ଦୃଢ଼ ମନରେ ବସିଲେ, ତାଙ୍କର ପେଟ ବହୁତ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଗଲା।
ମନ୍ତ୍ରଜାପ୍ଯରତୌ ଶାନ୍ତୌ ଚରିତ୍ରତ୍ରଯପାଠକୌ । ନିନ୍ଯତୁର୍ମାସମେକଂ ତୁ ତତ୍ର ଧ୍ଯାନପରାଯଣୌ
ମନ୍ତ୍ର ଜପରେ ଲଗି ଶାନ୍ତ ଏବଂ ତିନି ପ୍ରକାର ଆଚରଣ ପାଠ କରି, ଏକ ମାସ ତାହାଁରେ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ଅତିବାହିତ କଲେ।
ତଯୋର୍ମାସଵ୍ରତେନୈଵ ଜାତା ପ୍ରୀତିରନୁତ୍ତମା । ପଦାମ୍ବୁଜେ ଭଵାନ୍ଯାସ୍ତୁ ସ୍ଥିରା ବୁଦ୍ଧିସ୍ତଥାପ୍ଯଲମ୍
ତାଙ୍କର ଏକ ମାସର ବ୍ରତରେ ଭବାନୀଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରେମ ଜନ୍ମ ନେଲା, ତାଙ୍କର ମନ ଦୃଢ଼ ହୋଇଗଲା।
କଦାଚିତ୍ପାଦଯୋର୍ଗତ୍ଵା ମୁନେସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । କୃତପ୍ରଣାମାଵାଗତ୍ଯ ତସ୍ଥତୁଶ୍ଚ କୁଶାସନେ
କେବେ ଏକଥିରେ, ସେ ମହାତ୍ମା ମୁନିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମକୁ ଯାଇ, ପ୍ରଣାମ କରି, କୁଶ ଆସନରେ ବସିଲେ।
ନାନ୍ଯକାର୍ଯ ପରୌ କ୍ଵାପି ବଭୂଵତୁଃ କଦାଚନ । ଦେଵୀଧ୍ଯାନପରୌ ନିତ୍ଯଂ ଜପମନ୍ତ୍ରରତୌ ସଦା
ସେମାନେ କେବେ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗି ରହିଲେ ନାହିଁ; ସଦା ଦେବୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଜପରେ ଲଗି ରହିଲେ।
ଏଵଂ ଜାତେ ତଦା ପୂର୍ଣେ ତତ୍ର ସଂଵତ୍ସରେ ନୃପ । ବଭୂଵତୁଃ ଫଲାହାରଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପର୍ଣାଶନୌ ନୃପ
ଏପରି ଭାବରେ ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ରାଜା; ସେମାନେ ଫଳ ଖାଇବା ଛାଡ଼ି ପତ୍ର ଖାଇ ରହିଲେ।
ଵର୍ଷମେକଂ ତପସ୍ତତ୍ର ଚକ୍ରତୁର୍ଵୈଶ୍ଯପାର୍ଥିଵୌ । ଶୁଷ୍କପର୍ଣାଶନୌ ଦାନ୍ତୌ ଜପଧ୍ଯାନପରାଯଣୌ
ବ୍ୟାପାରୀ ଓ ରାଜା ଏକ ବର୍ଷ ତାହାଁରେ ତପସ୍ୟା କଲେ, ଶୁଷ୍କ ପତ୍ର ଖାଇ, ଦମିତ ଏବଂ ଜପ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ରହିଲେ।
ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷଦ୍ଵଯେ ଜାତେ କଦାଚିଦ୍ଦର୍ଶନଂ ଚ ତୌ । ପ୍ରାପତୁଃ ସ୍ଵପ୍ନମଧ୍ଯେ ତୁ ଭଗଵତ୍ଯା ମନୋହରମ୍
ଦୁଇ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଏକ ଦିନ ଦୁହେଁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଭଗବତୀଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଦର୍ଶନ ପାଇଲେ।
ରକ୍ତାମ୍ବରଧରାଂ ଦେଵୀଂ ଚାରୁଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍ । କଦାଚିନ୍ନୃପତିଃ ସ୍ଵପ୍ନେଽପ୍ଯପଶ୍ଯଜ୍ଜଗଦମ୍ବିକାମ୍
ଏକ ଦିନ, ରାଜା ସ୍ୱପ୍ନରେ ଲାଲ ଆମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା ଜଗଦମ୍ବାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସ୍ଵପ୍ନେ ଚ ତୌ ଦେଵୀଂ ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତୌ ବଭୂଵତୁଃ । ଜଲାହାରୈସ୍ତୃତୀଯେ ତୁ ସ୍ଥିତୌ ସଂଵତ୍ସରେ ତୁ ତୌ
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୁହେଁ ଖୁସିରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲେ। ତୃତୀୟ ବର୍ଷରେ ସେମାନେ କେବଳ ପାଣି ଖାଇ ରହିଲେ।
ଏଵଂ ଵର୍ଷତ୍ରଯଂ କୃତ୍ଵା ତତସ୍ତୌ ଵୈଶ୍ଯପାର୍ଥିଵୌ । ଚକ୍ରତୁସ୍ତୌ ତଦା ଚିଂତାଂ ଚିତ୍ତେ ଦର୍ଶନଲାଲସୌ
ଏଭଳି ତିନି ବର୍ଷ କଟାଇ, ରାଜା ଓ ବଣିକ ଦୁହେଁ ଦେବୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷୀ ହେଲେ ଏବଂ ମନରେ ଏହି ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଦର୍ଶନଂ ଦେଵ୍ଯା ନ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଶାଂତିଦଂ ନୃଣାମ୍ । ଦେହତ୍ଯାଗଂ କରିଷ୍ଯାଵୋ ଦୁଃଖିତୌ ଭୃଶମାତୁରୌ
ଦେବୀଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଦର୍ଶନ ନ ମିଳିବାରୁ, ଦୁହେଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ, ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଠାନିଲେ।
ଇତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ରାଜା କୁଣ୍ଡଂ ଚକାର ହ । ତ୍ରିକୋଣଂ ସୁସ୍ଥିରଂ ସୌମ୍ଯଂ ହସ୍ତମାତ୍ରପ୍ରମାଣତଃ
ଏଭଳି ଭାବି ରାଜା ମନରେ ଏକ ହସ୍ତ ପରିମାଣର ତିକୋଣା, ଦୃଢ଼ ଓ ଶାନ୍ତ ଗଡ଼ା ତିଆରି କଲେ।
ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ପାଵକଂ ରାଜା ତଥା ଵୈଶ୍ଯୋଽତିଭକ୍ତିମାନ୍ । ଗୁହାଵାସୋ ନିଜଂ ମାଂସଂ ଛିତ୍ତ୍ଵା ଛିତ୍ତ୍ଵା ପୁନଃପୁନଃ
ରାଜା ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିଲେ ଏବଂ ଅତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ବଣିକ ସହିତ ଗୁହାରେ ବସି, ପୁନିପୁନି ନିଜ ମାଂସ କାଟିଲେ।
ତଥା ଵୈଶ୍ଯୋଽପି ଦୀପ୍ତେଽଗ୍ନୌ ସ୍ଵମାଂସଂ ପ୍ରାପକ୍ଷିପତ୍ତଦା । ରୁଧିରେଣ ବଲିଂ ଚାସ୍ଯୈ ଦଦତୁସ୍ତୌ କୃତୋଦ୍ଯମୌ
ଏଭଳି, ବଣିକ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ନିଜ ମାଂସ ଛାଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଦୁହେଁ ଦେବୀଙ୍କୁ ରକ୍ତ ବଳି ଦେଇ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ତଦା ଭଗଵତୀ ଦତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଦର୍ଶନଂ ତଯୋଃ । ପ୍ରାହ ପ୍ରୀତିଭରୋଦ୍ଭ୍ରାଂତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୌ ଦୁଃଖିତୌ ଭୃଶମ୍ ॥ ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯୁଵାଚ। ଵରଂ ଵରଯ ଭୋ ରାଜନ୍ ଯତ୍ତେ ମନସି ଵାଂଛିତମ୍ । ତୁଷ୍ଟାଽହଂ ତପସା ତେଽଦ୍ଯ ଭକ୍ତୋଽସି ତ୍ଵଂ ମତୋ ମମ
ତାପରେ ଭଗବତୀ ଦୁହେଁକୁ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଦର୍ଶନ ଦେଇ, ସେମାନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ଭାବବିହ୍ୱଳ ଦେଖି, ସ୍ନେହରେ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଇଛା ଅଛି, ତାହା ଚାହିଁ ନିଅ। ଆଜି ତୁମ ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲି; ତୁମେ ମୋର ଭକ୍ତ ଓ ମୋର ପ୍ରିୟ।'
ଵୈଶ୍ଯଂ ପ୍ରାହ ତଦା ଦେଵୀ ପ୍ରସନ୍ନାଽହଂ ମହାମତେ । କିଂ ତେଽଭୀଷ୍ଟଂ ଦଦାମ୍ଯଦ୍ଯ ପ୍ରାର୍ଥଯାଶୁ ମନୋଗତମ୍
ତାପରେ ଦେବୀ ବଣିକଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ? ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଇଛା ଅଛି, ତୁରନ୍ତ ମାଗ; ଆଜି ମୁଁ ଦେବି।'