ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ନଵମ୍ଯାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ । କର୍ତଵ୍ଯଂ ପୂଜନଂ ଦେଵ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ଭୋଜନମ୍
ଅଷ୍ଟମୀ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଏବଂ ନବମୀ ଦିନରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଦେବୀଙ୍କର ପୂଜା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍।
ନିର୍ଧନୋ ଧନମାପ୍ନୋତି ରୋଗୀ ରୋଗାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ପୁତ୍ରାଞ୍ଛୁଭାଂଶ୍ଚ ଵଶଵର୍ତିନଃ
ଅର୍ଥହୀନ ଲୋକ ଧନ ପାଇଥାଏ, ରୋଗୀ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଯାହାଙ୍କ ପୁଅ ନାହିଁ ସେମାନେ ଶୁଭ ଏବଂ ଅନୁଗତ ପୁଅ ପାଇଥାନ୍ତି।
ରାଜ୍ଯଭ୍ରଷ୍ଟୋ ନୃପୋ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ସାର୍ଵଭୌମିକମ୍ । ଶତ୍ରୁଭିଃ ପୀଡିତୋ ହଂତି ରିପୁଂ ମାଯାପ୍ରସାଦତଃ
ଯେ ରାଜା ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଭୂମିର ରାଜ୍ୟ ପୁନି ପାଇଥାଏ; ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଲୋକ ଦେବୀଙ୍କର କୃପାରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଥାଏ।
ଵିଦ୍ଯାର୍ଥୀ ପୂଜନଂ ଯସ୍ତୁ କରୋତି ନିଯତେଂଦ୍ରିଯଃ । ଅନଵଦ୍ଯାଂ ଶୁଭାଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ଵିଂଦତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ନିୟମିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମ ରଖି ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଦୋଷହୀନ ଏବଂ ଶୁଭ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵୈଶ୍ଯଃ ଶୂଦ୍ରୋ ଵା ଭକ୍ତିସଂଯୁତଃ । ପୂଜଯେଜ୍ଜଗତାଂ ଧାତ୍ରୀଂ ସ ସର୍ଵସୁଖଭାଗ୍ଭଵେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତିରେ ଭରିଥିବେ, ସେ ଜଗତର ମାତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ ସମସ୍ତ ସୁଖର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି।
ନଵରାତ୍ରଵ୍ରତଂ କୁର୍ଯାନ୍ନରନାରୀଗଣଶ୍ଚ ଯଃ । ଵାଂଛିତଂ ଫଲମାପ୍ନୋତି ସର୍ଵଦା ଭକ୍ତିତତ୍ପରଃ
ଯେ କୌଣସି ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ସଦା ଭକ୍ତିରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ ନବରାତ୍ରି ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚାହିଥିବା ଫଳ ପାଇଥାନ୍ତି।
ଆଶ୍ଵିନେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ନଵରାତ୍ରଵ୍ରତଂ ଶୁଭମ୍ । କରୋତି ଭାଵସଂଯୁକ୍ତଃ ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ ଭାବପୂର୍ବକ ନବରାତ୍ରି ବ୍ରତ କରାଯାଏ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରିଥାନ୍ତି।
ଵିଧିଵନ୍ମଂଡଲଂ କୃତ୍ଵା ପୂଜାସ୍ଥାନଂ ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍ । କଲଶଂ ସ୍ଥାପଯେତ୍ତତ୍ର ଵେଦମଂତ୍ରଵିଧାନତଃ
ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମଣ୍ଡଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ପୂଜା ସ୍ଥାନ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଉଚିତ୍; ଏଉଁଠି ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ କଳଶ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର।
ଯଂତ୍ରଂ ସୁରୁଚିରଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଥାପଯେତ୍କଲଶୋପରି । ଵାପଯିତ୍ଵା ଯଵାଂଶ୍ଚାରୂନ୍ପାର୍ଶ୍ଵତଃ ପରିଵର୍ତିତାନ୍
ସୁନ୍ଦର ଯନ୍ତ୍ର ତିଆରି କରି ଏହାକୁ କଳଶ ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍; ଏହା ପାଖରେ ଯବ ଏବଂ ପକା ଭୋଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ବିଛାଇ ଦିଆଯିବା ଦରକାର।
କୃତ୍ଵୋପରି ଵିତାନଂ ଚ ପୁଷ୍ପମାଲାସମାଵୃତମ୍ । ଧୂପଦୀପସୁସଂଯୁକ୍ତଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଚଣ୍ଡିକାଗୃହମ୍
ଉପରେ ଫୁଲର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବରେ ସଜାଯିଥିବା ଛାଉଣି କରିବା ଉଚିତ୍; ଧୂପ ଦୀପ ସହିତ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କର ଘର ତିଆରି କରିବା ଦରକାର।
ତ୍ରିକାଲଂ ତତ୍ର କର୍ତଵ୍ଯା ପୂଜା ଶକ୍ତ୍ଯନୁସାରତଃ । ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଂ ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଚଣ୍ଡିକାଯାଶ୍ଚ ପୂଜନେ
ସେଠି ତିନିବେଳେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍; ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କର ପୂଜାରେ ଧନ ନେଇ କୌଣସି ଚତୁର୍ୟ ନ କରିବା ଦରକାର।
ଧୂପୈର୍ଦୀପୈଃ ସୁନୈଵେଦ୍ଯୈଃ ଫଲପୁଷ୍ପୈରନେକଶଃ । ଗୀତଵାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରପାଠୈର୍ଵେଦପାରାଯଣୈସ୍ତଥା
ଧୂପ, ଦୀପ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନୈବେଦ୍ୟ, ଅନେକ ଫଳ ଏବଂ ଫୁଲ, ଗୀତ, ସାଜ ବାଦ୍ୟ, ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ ଏବଂ ବେଦ ପାଠ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଉତ୍ସଵସ୍ତତ୍ର କର୍ତଵ୍ଯୋ ନାନାଵାଦିତ୍ରସଂଯୁତୈଃ । କନ୍ଯକାନାଂ ପୂଜନଂ ଚ ଵିଧେଯଂ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ସେଠି ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସବ କରିବା ଦରକାର; ଏବଂ କନ୍ୟାମାନେଙ୍କର ପୂଜା ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଚନ୍ଦନୈର୍ଭୂଷଣୈର୍ଵସ୍ତ୍ରୈର୍ଭକ୍ଷ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈସ୍ତଥା । ସୁଗନ୍ଧତୈଲମାଲ୍ଯୈଶ୍ଚ ମନସୋ ରୁଚିକାରକୈଃ
ଚନ୍ଦନ, ଭୂଷଣ, ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ, ସୁଗନ୍ଧି ତେଲ ଏବଂ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ମାଳା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଏଵଂ ସମ୍ପୂଜନଂ କୃତ୍ଵା ହୋମଂ ମନ୍ତ୍ରଵିଧାନତଃ । ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଵା ନଵମ୍ଯାଂ ଵା କାରଯେଦ୍ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ଏଭଳି ପୂଜା ଓ ହୋମ କରିବା ପରେ, ନିୟମିତ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ଅଷ୍ଟମୀ କିମ୍ବା ନବମୀ ଦିନରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯେତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ପାରଣଂ ଦଶମୀଦିନେ । କର୍ତଵ୍ଯଂ ଶକ୍ତିତୋ ଦାନଂ ଦେଯଂ ଭକ୍ତିପରୈର୍ନୃପୈଃ
ପରେ, ଦଶମୀ ଦିନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଓ ପାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଭକ୍ତିଶୀଳ ରାଜାମାନେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଯଃ କୁରୁତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ନଵରାତ୍ରଵ୍ରତଂ ନରଃ । ନାରୀ ଵା ସଧଵା ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିଧଵା ଵା ପତିଵ୍ରତା
ଏଭଳି ଭକ୍ତି ସହିତ ଯେ କୌଣସି ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ—ସେ ବିବାହିତ କିମ୍ବା ବିଧବା, ପତିପ୍ରତିବା ସ୍ତ୍ରୀ—ନବରାତ୍ରି ବ୍ରତ କରନ୍ତି,
ଇହ ଲୋକେ ସୁଖଂ ଭୋଗାନ୍ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମନସେପ୍ସିତାନ୍ । ଦେହାନ୍ତେ ପରମଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଵ୍ରତତତ୍ପରଃ
ଏହି ବ୍ରତରେ ଲଗ୍ନ ଥିବା ଲୋକ ଏହି ଜଗତରେ ମନେ ଚାହିଥିବା ସମସ୍ତ ସୁଖ ଓ ଭୋଗ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଶରୀର ଶେଷରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ପାଇଥାନ୍ତି।
ଜନ୍ମାନ୍ତରେଽମ୍ବିକାଭକ୍ତିର୍ଭଵତ୍ଯଵ୍ଯଭିଚାରିଣୀ। ଜନ୍ମୋତ୍ତମକୁଲେ ପ୍ରାପ୍ଯ ସଦାଚାରୋ ଭଵେଦ୍ଧି ସଃ
ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ଜନ୍ମେ, ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ହୋଇ ସଦାଚାରୀ ହେବାକୁ ସମ୍ଭବ।
ନଵରାତ୍ରଵ୍ରତଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵ୍ରତାନାମୁତ୍ତମଂ ଵ୍ରତମ୍ । ଆରାଧନଂ ଶିଵାଯାସ୍ତୁ ସର୍ଵସୌଖ୍ଯକରଂ ପରମ୍
ନବରାତ୍ରି ବ୍ରତ ଏପରି ବିବରଣା ହୋଇଛି, ଏହା ବ୍ରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଏହା ଶିବାଙ୍କ ପୂଜା ଓ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ରାଜନ୍ସମାରାଧଯ ଚଣ୍ଡିକାମ୍ । ଜିତ୍ଵା ରିପୂନସ୍ଖଲିତଂ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତ୍ଯନୁତ୍ତମମ୍
ହେ ରାଜା, ଏହି ନିୟମରେ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜିତି, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଅଚଳ ରାଜ୍ୟ ପାଇବ।
ସୁଖଂ ଚ ପରମଂ ଭୂପ ଦେହେଽସ୍ମିନ୍ସ୍ଵଗୃହେ ପୁନଃ । ପୁତ୍ରଦାରାନ୍ସମାସାଦ୍ଯ ଲପ୍ସ୍ଯସେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏବଂ, ହେ ରାଜା, ଏହି ଶରୀରରେ ଓ ନିଜ ଘରରେ ତୁମେ ପୁନି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ ଲାଭ କରିବ, ପୁତ୍ର ଓ ଜନାନୀ ପାଇବ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଵୈଶ୍ଯୋତ୍ତମ ତ୍ଵମେଵାଦ୍ଯ ସମାରାଧଯ କାମଦାମ୍ । ଦେଵୀଂ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୀଂ ମାଯାଂ ସୃଷ୍ଟିସଂହାରକାରିଣୀମ୍
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟାପାରୀ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏବେ ଇଚ୍ଛାପୂରଣୀ ଦେବୀ, ବିଶ୍ୱର ମାଲିକା, ମାୟା, ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶ କରୁଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ସ୍ଵଜନାନାଂ ଚ ମାନ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି ଗୃହେ ଗତଃ । ସୁଖଂ ସାଂସାରିକଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଥାଭିଲଷିତଂ ପୁନଃ
ଘରକୁ ଫେରିବା ପରେ, ନିଜ ଲୋକମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେବା, ଏବଂ ଆପଣ ଚାହିଥିବା ସାଂସାରିକ ସୁଖ ପୁନି ପାଇବା।
ଦେଵୀଲୋକେ ଶୁଭେ ଵାସୋ ଭଵିତା ତେ ନ ସଂଶଯଃ । ନାରାଧିତା ଭଗଵତୀ ଯୈସ୍ତେ ନରକଭାଗିନଃ
ଦେବୀଙ୍କ ଲୋକରେ ଶୁଭ ନିବାସ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଇବା; ଯେମାନେ ଭଗବତୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନରକର ଭାଗୀ ହେଇଯାନ୍ତି।
ଇହ ଲୋକେଽତିଦୁଃଖାର୍ତା ନାନାରୋଗୈଃ ପ୍ରପୀଡିତାଃ । ଭଵଂତି ମାନଵା ରାଜଞ୍ଛତ୍ରୁଭିଶ୍ଚ ପରାଜିତାଃ
ହେ ରାଜା, ଏହି ଜଗତରେ ଯେମାନେ ଅତି ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ, ବିଭିନ୍ନ ରୋଗରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି,
ନିଷ୍କଲତ୍ରା ହ୍ଯପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ତୃଷ୍ଣାର୍ତାଃ ସ୍ତବ୍ଧବୁଦ୍ଧଯଃ । ବିଲ୍ବୀଦଲୈଃ କରଵୀରୈଃ ଶତପତ୍ରୈଶ୍ଚ ଚମ୍ପକୈଃ
ଯେମାନେ ପତ୍ନୀ ଓ ପୁତ୍ର ନାହିଁ, ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ଦୁଃଖିତ, ମନ ଅଟୁଟ—ବିଲ୍ବ ପତ୍ର, କରବୀର, ଶତପତ୍ର ଓ ଚମ୍ପା ଫୁଲ ଦେଇ,
ଅର୍ଚିତା ଜଗତାଂ ଧାତ୍ରୀ ଯୈସ୍ତେଽତୀଵ ଵିଲାସିନଃ । ଭଵଂତି କୃତପୁଣ୍ଯାସ୍ତେ ଶକ୍ତିଭକ୍ତିପରାଯଣାଃ
ଏହି ଦ୍ୱାରା ଯେମାନେ ଜଗତର ଧାତ୍ରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅତି ଧନୀ, ଶକ୍ତି ଭକ୍ତିରେ ଲଗ୍ନ ଓ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ହେଇଯାନ୍ତି।
ଧନଵିଭଵସୁଖାଢ୍ଯା ମାନଵା ମାନଵଂତଃ ସକଲଗୁଣଗଣାନାଂ ଭାଜନଂ ଭାରତୀଶାଃ । ନିଗମପଠିତମନ୍ତ୍ରୈଃ ପୂଜିତା ଯୈର୍ଭଵାନୀ ନୃପତିତିଲକମୁଖ୍ଯାସ୍ତେ ଭଵଂତୀହ ଲୋକେ
ଯେମାନେ ନିଗମ ପଠିତ ମନ୍ତ୍ରରେ ଭବାନୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ଧନୀ, ସମୃଦ୍ଧ, ସୁଖୀ ଓ ମାନବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ହେଇଯାନ୍ତି।
ଅଥ ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ ମହିଷ ଉଵାଚ। ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୁଃଖିତୌ ଵୈଶ୍ଯପାର୍ଥିଵୌ । ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମୁନିଂ ପ୍ରୀତ୍ଯା ପ୍ରଶ୍ରଯାଵନତୌ ଭୃଶମ୍
ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ। ମହିଷ କହିଲେ: ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ବ୍ୟାପାରୀ ଓ ରାଜା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ମୁନିଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଓ ବଡ଼ ନମ୍ରତା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ।