ଦୃଶ୍ଯସ୍ଯ ଜନନୀ ସୈଵ ଦେଵୀ ସଦସଦାତ୍ମିକା । ପୁରୁଷଂ ରଂଜଯତ୍ଯେକା କୃତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡନାଟକମ୍
ଦେଖାଯାଉଥିବା ସବୁର ଜନନୀ ଏକମାତ୍ର ଦେବୀ, ସେ ସତ ଓ ଅସତ ଦୁଇଟିର ମିଶ୍ର ଅଟେ; ସେ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ନାଟକ ରଚି, ପୁରୁଷକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ରଂଜିତେ ପୁରୁଷେ ସର୍ଵଂ ସଂହରତ୍ଯତିରଂହସା । ତଯା ନିମିତ୍ତଭୂତାସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଃ
ପୁରୁଷ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ସେ ଦେବୀ ବଡ ତ୍ୱରାନ୍ତରେ ସବୁକୁ ସଂହାର କରନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କର ନିମିତ୍ତ ହେଇଥାନ୍ତି।
କଲ୍ପିତାଃ ସ୍ଵସ୍ଵକାର୍ଯେଷୁ ପ୍ରେରିତା ଲୀଲଯା ତ୍ଵମୀ । ସ୍ଵାଂଶଂ ତେଷୁ ସମାରୋପ୍ଯ କୃତାସ୍ତେ ବଲଵତ୍ତରାଃ
ଏହି ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ କାମ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଛନ୍ତି, ଦେବୀର ଖେଳରେ ପ୍ରେରିତ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଅଂଶ ଦେଇ, ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଦତ୍ତାଶ୍ଵ ଶକ୍ତଯସ୍ତେଭ୍ଯୋ ଗୀର୍ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଗିରିଜା ତଥା । ତେ ତାଂ ଧ୍ଯାଯଂତି ଦେଵେଶାଃ ପୂଜଯଂତି ପରାଂ ମୁଦା
ସେ ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତି — ବାଣୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଓ ଗିରିଜା — ଦେଇଛନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି ଓ ପରା ଦେବୀକୁ ଖୁସିରେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସର୍ଵେଶ୍ଵରୀଂ ଶକ୍ତିଂ ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତିଵିନାଶିନୀମ୍ । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଦେଵୀମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବେଶ୍ୱରୀ ଶକ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାରର କାରଣ ଭାବେ ଜାଣିଛନ୍ତି; ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବୀର ଉତ୍ତମ ମହିମା ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଅଥ ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ ରାଜୋଵାଚ। ଭଗଵନ୍ବ୍ରୂହି ମେ ସମ୍ଯକ୍ତସ୍ଯା ଆରାଧନେ ଵିଧିମ୍ । ପୂଜାଵିଧିଂ ଚ ମନ୍ତ୍ରାଂଶ୍ଚ ତଥା ହୋମଵିଧିଂ ଵଦ
ରାଜା କହିଲେ: ଭଗବନ୍, ମୋତେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଦେବୀର ଆରାଧନା ବିଧି, ପୂଜା ବିଧି, ମନ୍ତ୍ର ଓ ହୋମ ବିଧି କହିଦିଅ।
ଋଷିରୁଵାଚ। ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତସ୍ଯାଃ ପୂଜାଵିଧିଂ ଶୁଭମ୍ । କାମଦଂ ମୋକ୍ଷଦଂ ନୄଣାଂ ଜ୍ଞାନଦଂ ଦୁଃଖନାଶନମ୍
ଋଷି କହିଲେ: ରାଜା, ଶୁଣ, ମୁଁ ଦେବୀର ଶୁଭ ପୂଜା ବିଧି କହିବି, ଯାହା ଲୋକଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା, ମୋକ୍ଷ, ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ।
ଆଦୌ ସ୍ନାନଵିଧିଂ କୃତ୍ଵା ଶୁଚିଃ ଶୁକ୍ଲାଂବରୋ ନରଃ । ଆଚମ୍ଯ ପ୍ରଯତଃ କୃତ୍ଵା ଶୁଭମାଯତନଂ ନିଜମ୍
ପ୍ରଥମେ ନାଆ ନେଇ ଶୁଚି ହେଇ, ଶୁଭ୍ର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଜଳ ଚିପି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ନିଜର ଶୁଭ ଆସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।
ତତୋଽଵଲିପ୍ତଭୂମ୍ଯାଂ ତୁ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯାସନମୁତ୍ତମମ୍ । ତତ୍ରୋପଵିଶ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ତ୍ରିରାଚମ୍ଯ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ
ତାପରେ ଶୁଧ୍ଧ ଭୂମିରେ ଉତ୍ତମ ଆସନ ରଖି, ଏହି ଆସନରେ ନିୟମରେ ବସି, ତିନିଥର ଜଳ ଚିପି, ଆନନ୍ଦରେ ଅଟିବା ଉଚିତ।
ପୂଜାଦ୍ରଵ୍ଯଂ ସୁସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯନୁସାରତଃ । ପ୍ରାଣାଯାମଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଭୂତଶୁଦ୍ଧିଂ ଵିଧାଯ ଚ
ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଭଲଭାବେ ରଖି, ପ୍ରାଣାୟାମ କରି, ଭୂତ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ।
କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରାଣପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ତୁ ସଂଭାରଂ ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ମଂତ୍ରତଃ । କାଲଜ୍ଞାନଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ନ୍ଯାସଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି
ପ୍ରାଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ସାମଗ୍ରୀକୁ ମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରି, ସଠିକ୍ ସମୟ ଜାଣି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଶୁଭେ ତାମ୍ରମଯେ ପାତ୍ରେ ଚଂଦନେନ ସିତେନ ଚ । ଷଟ୍କୋଣଂ ଵିଲିଖେଦ୍ଯଂତ୍ରଂ ଚାଷ୍ଟକୋଣଂ ତତୋ ବହିଃ
ଶୁଭ ତାମ୍ର ପାତ୍ରରେ, ଶୁଭ୍ର ଚନ୍ଦନରେ, ଛଅ କୋଣର ଯନ୍ତ୍ର ଅଙ୍କନ କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ବାହାରେ ଅଠ କୋଣର ଯନ୍ତ୍ର ଅଙ୍କନ କରିବା ଉଚିତ।
ନଵାକ୍ଷରସ୍ଯ ମଂତ୍ରସ୍ଯ ବୀଜାନି ଵିଲିଖେତ୍ତତଃ । କୃତ୍ଵା ଯଂତ୍ରପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ଚ ଵେଦୋକ୍ତାଂ ସଂଵିଧାଯ ଚ
ନବ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରର ବୀଜ ଅଙ୍କନ କରି, ଯନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବେଦ ଅନୁସାରେ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଚାଲିବା ଉଚିତ।
ଅର୍ଚାଂ ଵା ଧାତଵୀଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୂଜାମଂତ୍ରୈଃ ଶିଵୋଦିତୈଃ । ପୂଜନଂ ପୃଥିଵୀପାଲ ଭଗଵତ୍ଯାଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଧାତୁର ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି, ଶିବ ଉଚ୍ଚାରିତ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଭୂମିର ରକ୍ଷକ, ଦେବୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
କୃତ୍ଵା ଵା ଵିଧିଵତ୍ପୂଜାମାଗମୋକ୍ତାଂ ସମାହିତଃ । ଜପେନ୍ନଵାକ୍ଷରଂ ମଂତ୍ରଂ ସତତଂ ଧ୍ଯାନପୂର୍ଵକମ୍
ଅଥବା ଆଗମ ଅନୁସାରେ ନିୟମରେ ପୂଜା କରି, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ସଦା ଧ୍ୟାନ ପୂର୍ବକ ନବ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
ହୋମଂ ଦଶାଂଶତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଦଶାଂଶେନ ଚ ତର୍ପଣମ୍ । ଭୋଜନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ତଦ୍ଦଶାଂଶେନ କାରଯେତ୍
ମନ୍ତ୍ର ଜପର ଦଶମାଂଶରେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ, ତାହାର ଦଶମାଂଶରେ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ତାହାର ଦଶମାଂଶରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଚରିତ୍ରତ୍ରଯପାଠଂ ଚ ନିତ୍ଯଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିସର୍ଜଯେତ୍ । ନଵରାତ୍ରଵ୍ରତଂ ଚୈଵ ଵିଧେଯଂ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ପ୍ରତିଦିନ ଦେବୀଙ୍କର ତିନିଟି ଚରିତ୍ର ପାଠ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ପାଠ ସମାପ୍ତ କରିବା ପରେ ନବରାତ୍ରି ବ୍ରତ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପାଳନ କରିବା ଦରକାର।
ଆଶ୍ଵିନେ ଚ ତଥା ଚୈତ୍ରେ ଶୁକ୍ଲେ ପକ୍ଷେ ନରାଧିପ । ନଵରାତ୍ରୋ(ତ୍ରା)ପଵାସୋ ଵୈ କର୍ତଵ୍ଯଃ ଶୁଭମିଚ୍ଛତା
ଏ ରାଜା, ଆଶ୍ୱିନ ଏବଂ ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ, ଯେଉଁଠି ଶୁଭ ଚାହେଁ, ସେ ନବରାତ୍ରି ବ୍ରତ ଉପବାସ ସହିତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ହୋମଃ ସୁଵିପୁଲ: କାର୍ଯୋ ଜପ୍ଯମଂତ୍ରୈଃ ସୁପାଯସୈଃ । ଶର୍କରାଘୃତମିଶ୍ରୈଶ୍ଚ ମଧୁଯୁକ୍ତୈଃ ସୁସଂସ୍କୃତୈଃ
ସୁସ୍ଥିତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହୋମ କରିବା ଦରକାର, ଯେଉଁଠି ଉପହାର ଚିନି, ଘୀ ଏବଂ ମଧୁ ମିଶାଇ ଭଲଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିବ।
ଛାଗମାଂସେନ ଵା କାର୍ଯୋଂ ବିଲ୍ଵପତ୍ରୈସ୍ତଥା ଶୁଭୈଃ । ହଯାରିକୁସୁମୈ ରକ୍ତୈସ୍ତିଲୈର୍ଵା ଶର୍କରାଯୁତୈଃ
ଏହା ସହିତ, ଛାଗ ମାଂସ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ଶୁଭ ବିଲ୍ବ ପତ୍ର, ରକ୍ତ ଜବା ଫୁଲ, କିମ୍ବା ଚିନି ମିଶା ତିଳ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଉପହାର ଦିଆଯାଇପାରେ।
ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ନଵମ୍ଯାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ । କର୍ତଵ୍ଯଂ ପୂଜନଂ ଦେଵ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ଭୋଜନମ୍
ଅଷ୍ଟମୀ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଏବଂ ନବମୀ ଦିନରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଦେବୀଙ୍କର ପୂଜା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍।
ନିର୍ଧନୋ ଧନମାପ୍ନୋତି ରୋଗୀ ରୋଗାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ପୁତ୍ରାଞ୍ଛୁଭାଂଶ୍ଚ ଵଶଵର୍ତିନଃ
ଅର୍ଥହୀନ ଲୋକ ଧନ ପାଇଥାଏ, ରୋଗୀ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଯାହାଙ୍କ ପୁଅ ନାହିଁ ସେମାନେ ଶୁଭ ଏବଂ ଅନୁଗତ ପୁଅ ପାଇଥାନ୍ତି।
ରାଜ୍ଯଭ୍ରଷ୍ଟୋ ନୃପୋ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ସାର୍ଵଭୌମିକମ୍ । ଶତ୍ରୁଭିଃ ପୀଡିତୋ ହଂତି ରିପୁଂ ମାଯାପ୍ରସାଦତଃ
ଯେ ରାଜା ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଭୂମିର ରାଜ୍ୟ ପୁନି ପାଇଥାଏ; ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଲୋକ ଦେବୀଙ୍କର କୃପାରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଥାଏ।
ଵିଦ୍ଯାର୍ଥୀ ପୂଜନଂ ଯସ୍ତୁ କରୋତି ନିଯତେଂଦ୍ରିଯଃ । ଅନଵଦ୍ଯାଂ ଶୁଭାଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ଵିଂଦତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ନିୟମିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମ ରଖି ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଦୋଷହୀନ ଏବଂ ଶୁଭ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵୈଶ୍ଯଃ ଶୂଦ୍ରୋ ଵା ଭକ୍ତିସଂଯୁତଃ । ପୂଜଯେଜ୍ଜଗତାଂ ଧାତ୍ରୀଂ ସ ସର୍ଵସୁଖଭାଗ୍ଭଵେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତିରେ ଭରିଥିବେ, ସେ ଜଗତର ମାତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ ସମସ୍ତ ସୁଖର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି।
ନଵରାତ୍ରଵ୍ରତଂ କୁର୍ଯାନ୍ନରନାରୀଗଣଶ୍ଚ ଯଃ । ଵାଂଛିତଂ ଫଲମାପ୍ନୋତି ସର୍ଵଦା ଭକ୍ତିତତ୍ପରଃ
ଯେ କୌଣସି ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ସଦା ଭକ୍ତିରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ ନବରାତ୍ରି ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚାହିଥିବା ଫଳ ପାଇଥାନ୍ତି।
ଆଶ୍ଵିନେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ନଵରାତ୍ରଵ୍ରତଂ ଶୁଭମ୍ । କରୋତି ଭାଵସଂଯୁକ୍ତଃ ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ ଭାବପୂର୍ବକ ନବରାତ୍ରି ବ୍ରତ କରାଯାଏ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରିଥାନ୍ତି।
ଵିଧିଵନ୍ମଂଡଲଂ କୃତ୍ଵା ପୂଜାସ୍ଥାନଂ ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍ । କଲଶଂ ସ୍ଥାପଯେତ୍ତତ୍ର ଵେଦମଂତ୍ରଵିଧାନତଃ
ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମଣ୍ଡଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ପୂଜା ସ୍ଥାନ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଉଚିତ୍; ଏଉଁଠି ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ କଳଶ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର।
ଯଂତ୍ରଂ ସୁରୁଚିରଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଥାପଯେତ୍କଲଶୋପରି । ଵାପଯିତ୍ଵା ଯଵାଂଶ୍ଚାରୂନ୍ପାର୍ଶ୍ଵତଃ ପରିଵର୍ତିତାନ୍
ସୁନ୍ଦର ଯନ୍ତ୍ର ତିଆରି କରି ଏହାକୁ କଳଶ ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍; ଏହା ପାଖରେ ଯବ ଏବଂ ପକା ଭୋଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ବିଛାଇ ଦିଆଯିବା ଦରକାର।
କୃତ୍ଵୋପରି ଵିତାନଂ ଚ ପୁଷ୍ପମାଲାସମାଵୃତମ୍ । ଧୂପଦୀପସୁସଂଯୁକ୍ତଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଚଣ୍ଡିକାଗୃହମ୍
ଉପରେ ଫୁଲର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବରେ ସଜାଯିଥିବା ଛାଉଣି କରିବା ଉଚିତ୍; ଧୂପ ଦୀପ ସହିତ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କର ଘର ତିଆରି କରିବା ଦରକାର।