ନାରସିଂହୀ ନଖାଘାତୈସ୍ତଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ମହାସୁରମ୍ । ଅହନତ୍ତୁଣ୍ଡଘାତେନ କ୍ରୁଦ୍ଧା ତଂ ରାକ୍ଷସାଧମମ୍
ନରସିଂହୀ ତାଙ୍କର ନଖର ଘାତରେ ମହାଦୈତ୍ୟକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଚୁଞ୍ଚର ଘାତରେ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିଦେଲେ।
କୌମାରୀ ଚ ତଥା ଶକ୍ତ୍ଯା ଵକ୍ଷସ୍ଯେନମତାଡଯତ୍ । ସୋଽପି କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶରାସାରୈର୍ବିଭେଦ ନିଶିତୈଶ୍ଚ ତାଃ
କୌମାରୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଦୈତ୍ୟର ଛାତିକୁ ଘାତ କଲେ; ତେବେ ସେ କ୍ରୋଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣର ଝଡ଼ରେ ଦେବୀମାନେକୁ ଭେଦିଦେଲେ।
ଗଦାଶକ୍ତିପ୍ରହାରୈସ୍ତୁ ମାତୄଃ ସର୍ଵାଃ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ । ଶକ୍ତଯସ୍ତଂ ଶରାଘାତୈର୍ଵିଵ୍ଯଧୁସ୍ତତ୍ପ୍ରକୋପିତାଃ
ଗଦା ଓ ଶକ୍ତିର ଘାତରେ ସମସ୍ତ ମାତୃମାନେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଏବଂ ଦେବୀମାନେ କ୍ରୋଧରେ ବାଣର ଝଡ଼ରେ ଦୈତ୍ୟକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତସ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଚିଚ୍ଛେଦ ଚଣ୍ଡିକା ସ୍ଵଶରୈଃ ଶିତୈଃ । ଜଘାନାନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵିଶିଖୈସ୍ତଂ ଦେଵୀ କୁପିତା ଭୃଶମ୍
ଚଣ୍ଡିକା ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଦୈତ୍ୟର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କଲେ, ଏବଂ ବହୁତ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ୟ ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତସ୍ଯ ଦେହାଚ୍ଚ ସୁସ୍ରାଵ ରୁଧିରଂ ବହୁଧା ତୁ ଯତ୍ । ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ସଦୃଶାଃ ଶୂରାଃ ପ୍ରାଦୁରାସନ୍ସହସ୍ରଶଃ
ତାଙ୍କର ଦେହରୁ ବହୁ ରକ୍ତ ବହିଲା, ଏହି ରକ୍ତରୁ ଏହି ଆକାରର ଶୂରମାନେ ହଜାର ହଜାର ଉପଜିଗଲେ।
ରକ୍ତବୀଜୈର୍ଜଗଦ୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ରୁଧିରୌଘସମୁଦ୍ଭଵୈଃ । ସନ୍ନଦ୍ଧୈଃ ସାଯୁଧୈଃ କାମଂ କୁର୍ଵଦ୍ଭିର୍ଯୁଦ୍ଧମଦ୍ଭୁତମ୍
ରକ୍ତବୀଜମାନେ ରକ୍ତ ଝରଣାରୁ ଉପଜି ଏହି ଭୂମିକୁ ଭରିଦେଲେ, ସେମାନେ ସାଜିସଜି ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରହରନ୍ତଶ୍ଚ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରକ୍ତବୀଜାନନେକଶଃ । ଭଯଭୀତାଃ ସୁରାସ୍ତ୍ରେସୁର୍ଵିଷଣ୍ଣାଃ ଶୋକକର୍ଷିତାଃ
ଅନେକ ରକ୍ତବୀଜ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଦେଖି, ଦେବମାନେ ଭୟରେ ଭରି, ନିରାଶ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅତିବ୍ୟସ୍ତ ହେଇପଡ଼ିଲେ।
କଥମଦ୍ଯ କ୍ଷଯଂ ଦୈତ୍ଯା ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ସହସ୍ରଶଃ । ମହାକାଯା ମହାଵୀର୍ଯା ଦାନଵା ରକ୍ତସମ୍ଭଵାଃ
ଏହି ହଜାର ଦୈତ୍ୟ, ମହାକାୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରକ୍ତରୁ ଉପଜିଥିବା, କିପରି ଆଜି ନଶ୍ଟ ହେବେ?
ଏକୈଵ ଚଣ୍ଡିକାତ୍ରାସ୍ତି ତଥା କାଲୀ ଚ ମାତରଃ । ଏତାଭିର୍ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ଜେତଵ୍ଯାଃ କଷ୍ଟମେଵ ତତ୍
ଏଠାରେ କେବଳ ଚଣ୍ଡିକା, କାଳୀ ଓ ମାତୃମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଏମାନେ ମାତ୍ର ଦୈତ୍ୟମାନେକୁ ଜୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ—ଏହା ଏକ ଅତି କଷ୍ଟକର କାମ।
ନିଶୁମ୍ଭୋ ଵାଥ ଶୁମ୍ଭୋ ଵା ସହସା ବଲସଂଵୃତଃ । ଆଗମିଷ୍ଯତି ସଂଗ୍ରାମେ ତତୋଽନର୍ଥୋ ମହାନ୍ଭଵେତ୍
ନିଶୁମ୍ଭ କିମ୍ବା ଶୁମ୍ଭ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ ହଠାତ୍ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ, ତେବେ ଏଠାରେ ବଡ଼ ଦୁର୍ଘଟନା ଘଟିବ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଏଵଂ ଦେଵା ଭଯୋଦ୍ଵିଗ୍ନାଶ୍ଚିନ୍ତାମାପୁର୍ମହତ୍ତରାମ୍ । ଯଦା ତଦାମ୍ବିକା ପ୍ରାହ କାଲୀଂ କମଲଲୋଚନାମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ଏପରି ଭୟରେ ଦେବତାମାନେ ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ । ସେ ସମୟରେ ଅମ୍ବିକା ନିଳପଦମ ଚକ୍ଷୁ କାଳୀଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଚାମୁଣ୍ଡେ କୁରୁ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଵଦନଂ ତ୍ଵରିତା ଭୃଶମ୍ । ମଚ୍ଛସ୍ତ୍ରପାତସମ୍ଭୂତଂ ରୁଧିରଂ ପିବ ସତ୍ଵରା
ଚାମୁଣ୍ଡେ, ତୁମର ମୁହଁ ଡ଼େଉଁ ଏବଂ ତ୍ବରାତିତ୍ବରେ ମୋର ଅସ୍ତ୍ରରେ ଯେଉଁ ରକ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛି, ତାହା ଶୀଘ୍ର ପିଉ ।
ଭକ୍ଷଯନ୍ତୀ ଚର ରଣେ ଦାନଵାନଦ୍ଯ କାମତଃ । ହନିଷ୍ଯାମି ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଗଦାସିମୁସଲୈସ୍ତଥା
ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ସେମାନେ ଭକ୍ଷଣ କର । ମୁଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର, ଗଦା, ତଳୱାର ଓ ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେକୁ ମାରିଦେବି ।
ତଥା କୁରୁ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ପାନଂ ତଦ୍ରୁଧିରସ୍ଯ ଚ । ବିନ୍ଦୁମାତ୍ରଂ ଯଥା ଭୂମ୍ଯାଂ ନ ପତେଦପି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ଏହିପରି କର, ବଡ଼ ଚକ୍ଷୁ ଅମ୍ବିକା — ସମସ୍ତ ରକ୍ତ ପିଉ, ଯେପରି ଏହି ସମୟରେ ଭୂମିରେ ଏକ ଫୁଟି ରକ୍ତ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିନପାରେ ।
ଭକ୍ଷ୍ଯମାଣାସ୍ତଦା ଦୈତ୍ଯା ନ ଚୋତ୍ପତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଚାପରେ । ଏଵମେଷାଂ କ୍ଷଯୋ ନୂନଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ଚାନ୍ଯଥା
ଯେତେବେଳେ ଦାନବମାନେ ଭକ୍ଷିତ ହେଉଛନ୍ତି, ତେବେ ଅନ୍ୟ କେହି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେନାହିଁ । ଏହିପରି ଭାବେ ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ ନିଶ୍ଚିତ ହେବ, ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରେ କେବେ ହେବନାହିଁ ।
ଘାତଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଦୈତ୍ଯଂ ତ୍ଵଂ ଭକ୍ଷଯ ଚ ସତ୍ଵରା । ପିବନ୍ତୀ କ୍ଷତଜଂ ସର୍ଵଂ ଯତମାନାରିସଂକ୍ଷଯେ
ମୁଁ ଦାନବକୁ ମାରିଦେବି, ତୁମେ ତ୍ବରାତିତ୍ବରେ ଭକ୍ଷଣ କର । ମୁଁ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବାବେଳେ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ରକ୍ତ ପିଉ ।
ଇତ୍ଥଂ ଦୈତ୍ଯକ୍ଷଯଂ କୃତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ସୁରାଲଯମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ସୁସ୍ଥିରଂ ସର୍ଵଂ ଗମିଷ୍ଯାମୋ ଯଥାସୁଖମ୍
ଏପରି ଦାନବମାନେ ନାଶ କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଇଚ୍ଛାମତେ ସୁଖରେ ଯିବା ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତାମ୍ବିକଯା ଦେଵୀ ଚାମୁଣ୍ଡା ଚଣ୍ଡଵିକ୍ରମା । ପପୌ ଚ କ୍ଷତଜଂ ସର୍ଵଂ ରକ୍ତବୀଜଶରୀରଜମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ଏପରି ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ଶୁଣି, ଚଣ୍ଡ ଶୂର ଚାମୁଣ୍ଡା ରକ୍ତବୀଜର ଶରୀରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସମସ୍ତ ରକ୍ତ ପିଲେ ।
ଅମ୍ବିକା ତଂ ଜଘାନାଶୁ ଖଡ୍ଗେନ ମୁସଲେନ ଚ । ଚଖାଦ ଦେହଶକଲାଂଶ୍ଚାମୁଣ୍ଡା ତାନ୍କୃଶୋଦରୀ
ଅମ୍ବିକା ତଳୱାର ଓ ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ତାକୁ ଶୀଘ୍ର ମାରିଦେଲେ । କ୍ରୁଶ ଦେହ ଚାମୁଣ୍ଡା ତାଙ୍କର ଶରୀର ଖଣ୍ଡ ଭକ୍ଷଣ କଲେ ।
ସୋଽପି କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଗଦାଘାତୈଶ୍ଚାମୁଣ୍ଡାଂ ସମଘାତଯତ୍ । ତଥାପି ସା ପପାଵାଶୁ କ୍ଷତଜଂ ତମଭକ୍ଷଯତ୍
ସେ ଦାନବ ରାଗରେ ଗଦା ଦେଇ ଚାମୁଣ୍ଡାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ତଥାପି ସେ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ପିଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କଲେ ।
ଯେଽନ୍ଯେ ରୁଧିରଜାଃ କ୍ରୂରା ରକ୍ତବୀଜା ମହାବଲାଃ । ତେଽପି ନିଷ୍ପାତିତାଃ ସର୍ଵେ ଭକ୍ଷିତା ଗତଶୋଣିତାଃ
ରକ୍ତବୀଜର ରକ୍ତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦ୍ରୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ ନାଶ ହେଲେ, ଭକ୍ଷିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ଶୂନ୍ୟ ହେଲା ।
କୃତ୍ରିମା ଭକ୍ଷିତାଃ ସର୍ଵେ ଯସ୍ତୁ ସ୍ଵାଭାଵିକୋଽସୁରଃ । ସୋଽପି ପ୍ରପାତିତୋ ହତ୍ଵା ଖଡ୍ଗେନାତିଵିଖଣ୍ଡିତଃ
ସମସ୍ତ କୃତ୍ରିମ ଦାନବମାନେ ଭକ୍ଷିତ ହେଲେ, ଏବଂ ମୂଳ ଦାନବ ମଧ୍ୟ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଖଣ୍ଡିତ ହୋଇ ମାରିଦିଆଯିଲେ ।
ରକ୍ତବୀଜେ ହତେ ରୌଦ୍ରେ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଦାନଵା ରଣେ । ପଲାଯନଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଗତାସ୍ତେ ଭଯକମ୍ପିତାଃ
ରକ୍ତବୀଜ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ମାରିଦିଆଯିବା ପରେ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରର ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ ।
ହାହେତି ଵିବ୍ରୁଵନ୍ତସ୍ତେ ଶୁମ୍ଭଂ ପ୍ରୋଚୁଃ ସଵିହ୍ଵଲାଃ । ରୁଥିରାରକ୍ତଦେହାଶ୍ଚ ଵିଗତାସ୍ତ୍ରା ଵିଚେତସଃ
‘ହା’ ‘ହା’ କହି ଦାନବମାନେ ଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଯାଇ ଦୁଃଖିତ ଭାବରେ କହିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ଦେହ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିତ, ଅସ୍ତ୍ର ହାରାଇଯିବା, ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଇଯିଲା ।
ରାଜନ୍ନମ୍ବିକଯା ରକ୍ତବୀଜୋଽସୌ ଵିନିପାତିତଃ । ଚାମୁଣ୍ଡା ତସ୍ଯ ଦେହାତ୍ତୁ ପପୌ ସର୍ଵଂ ଚ ଶୋଣିତମ୍
ରାଜା, ଅମ୍ବିକା ରକ୍ତବୀଜକୁ ମାରିଦେଲେ, ଚାମୁଣ୍ଡା ତାଙ୍କର ଶରୀରରୁ ସମସ୍ତ ରକ୍ତ ପିଲେ ।
ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଦାନଵାଃ ଶୂରା ଵାହନେନାତିରଂହସା । ସିଂହେନ ନିହତାଃ ସର୍ଵେ କାଲ୍ଯା ଚ ଭକ୍ଷିତାଃ ପରେ
ଅନ୍ୟ ଶୂର ଦାନବମାନେ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ମାରିଦିଆଯିଲେ, ଏବଂ କାଳୀ ସେମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କଲେ ।
ଵଯଂ ତ୍ଵାଂ କଥିତୁଂ ରାଜନ୍ନାଗତା ଯୁଦ୍ଧଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ଚରିତଞ୍ଚ ତଥା ଦେଵ୍ଯାଃ ସଂଗ୍ରାମେ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍
ରାଜା, ଆମେ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧର ବିବରଣୀ ଓ ଦେବୀଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ସଂଗ୍ରାମରେ କହିବାକୁ ଆସିଛୁ ।
ଅଜେଯେଯଂ ମହାରାଜ ସର୍ଵଥା ଦୈତ୍ଯଦାନଵୈଃ । ଗନ୍ଧର୍ଵାସୁରଯକ୍ଷୈଶ୍ଚ ପନ୍ନଗୋରଗରାକ୍ଷସୈଃ
ମହାରାଜ, ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଦାନବ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ଉରଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା କେବେ ଜିତିହେବେନାହିଁ ।
ଅନ୍ଯାସ୍ତତ୍ରାଗତା ଦେଵ୍ଯ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀପ୍ରମୁଖା ଭୃଶମ୍ । ଯୁଧ୍ଯମାନା ମହାରାଜ ଵାହନୈରାଯୁଧୈର୍ଯୁତାଃ
ଅନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଆସିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନେଇ ଆଗରେ, ମହାରାଜ, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଲଗିଥିଲେ, ନିଜ ଯାନ ଓ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ ସଜିଥିଲେ।
ତାଭିଃ ସର୍ଵଂ ହତଂ ସୈନ୍ଯଂ ଦାନଵାନାଂ ଵରାଯୁଧୈଃ । ରକ୍ତବୀଜୋଽପି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତରସା ଵିନିପାତିତଃ
ସେଇ ଦେବୀମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ; ରକ୍ତବୀଜ ମଧ୍ୟ, ରାଜା, ଜୋର ଦେଇ ପଡିଗଲା।