ଘୋରରୂପାଥ ପଞ୍ଚାସ୍ଯମିତ୍ଯୁଵାଚ ସ୍ମିତାନନା । ଦେଵଦେଵ ଵ୍ରଜାଶୁ ତ୍ଵଂ ଦୈତ୍ଯାନାମଧିପଂ ପ୍ରତି
ସେ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଓ ପାଞ୍ଚ ମୁହଁ ନେଇ, ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ କହିଲେ— 'ହେ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ତୁମେ ଦୌଡ଼ି ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜା ପାଖକୁ ଯାଅ।'
ଦୂତତ୍ଵଂ କୁରୁ କାମାରେ ବ୍ରୂହି ଶୁମ୍ଭଂ ସ୍ମରାକୁଲମ୍ । ନିଶୁମ୍ଭଞ୍ଚ ମଦୋତ୍ସିକ୍ତଂ ଵଚନାନ୍ମମ ଶଙ୍କର
'ହେ କାମର ଶତ୍ରୁ, ତୁମେ ଦୂତ ହେଇ ଶୁମ୍ଭ, ଯିଏ କାମରେ ବ୍ୟାକୁଳ, ଏବଂ ନିଶୁମ୍ଭ, ଯିଏ ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୋର କଥା ଶିଘ୍ର କହିଦିଅ, ହେ ଶିବ।'
ମୁକ୍ତ୍ଵା ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପଂ ଯାତ ଯୂଯଂ ପାତାଲମାଶୁ ଵୈ । ଦେଵାଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ସୁଖଂ ଯାନ୍ତୁ ତୁରାଷାଟ୍ ସ୍ଵାସନଂ ଶଭମ୍
'ସ୍ୱର୍ଗ ଛାଡ଼ି, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ପାତାଳକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠି ଦୈତ୍ୟମାନେ ରହୁଛନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସୁଖ ଭୋଗ କରୁନ୍ତୁ, ଏବଂ ତୁରାଷାଟ ତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଂହାସନରେ ବସନ୍ତୁ।'
ପ୍ରାପ୍ନୋତୁ ତ୍ରିଦିଵଂ ସ୍ଥାନଂ ଯଜ୍ଞଭାଗାଂଶ୍ଚ ଦେଵତାଃ । ଜୀଵିତେଚ୍ଛା ଚ ଯୁଷ୍ମାକଂ ଯଦି ସ୍ଯାତ୍ତୁ ମହତ୍ତରା
'ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ଓ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ପୁନର୍ବାର ପାଉନ୍ତୁ। ଯଦି ତୁମେ ଜୀବନ ପାଇଁ ଅଧିକ ଇଚ୍ଛା କର, —'
ତର୍ହି ଗଚ୍ଛତ ପାତାଲଂ ତରସା ଯତ୍ର ଦାନଵାଃ । ଅଥଵା ବଲମାସ୍ଥାଯ ଯୁଦ୍ଧେଚ୍ଛା ମରଣାଯ ଚେତ୍
'ତେବେ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ପାତାଳକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠି ଦାନବମାନେ ଅଛନ୍ତି। କିମ୍ବା ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଇଚ୍ଛା କର, ତେବେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରି—'
ତଦାଽଽଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ତୃପ୍ଯନ୍ତୁ ମଚ୍ଛିଵାଃ ପିଶିତେନ ଵଃ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯାଃ ଶୂଲପାଣିସ୍ତ୍ଵରାନ୍ଵିତଃ
'ତେବେ ଆସ, ଏବଂ ମୋର ରୂଦ୍ର ସେବକମାନେ ତୁମର ମାଂସରେ ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ।' ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଲେ—
ଗତ୍ଵାଽଽହ ଦୈତ୍ଯରାଜାନଂ ଶୁମ୍ଭଂ ସଦସି ସଂସ୍ଥିତମ୍ । ଶିଵ ଉଵାଚ ରାଜନ୍ ଦୂତୋଽହମମ୍ବାଯାସ୍ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକରୋ ହରଃ
ସେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜା ଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ସଭାରେ ବସିଥିବାବେଳେ ଯାଇ କହିଲେ। ଶିବ କହିଲେ— 'ରାଜା, ମୁଁ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଦୂତ, ତ୍ରିପୁର ନାଶକ ହରା।'
ତ୍ଵତ୍ସକାଶମିହାଯାତୋ ହିତଂ କର୍ତୁଂ ତଵାଖିଲମ୍ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗଂ ତଥା ଭୂମିଂ ଯୂଯଂ ଗଚ୍ଛତ ସତ୍ଵରମ୍
'ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ତୁମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆସିଛି। ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ି, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଇ ଯାଅ—'
ପାତାଲଂ ଯତ୍ର ପ୍ରହ୍ଲାଦୋ ବଲିଶ୍ଚ ବଲିନାଂ ଵରଃ । ଅଥଵା ମରଣେଚ୍ଛା ଚେତ୍ତର୍ହ୍ଯାଗଚ୍ଛତ ସତ୍ଵରମ୍
'ପାତାଳକୁ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ବଳି, ସବୁଠାରୁ ପ୍ରବଳ, ରହୁଛନ୍ତି। କିମ୍ବା ଯଦି ମୃତ୍ୟୁ ଇଚ୍ଛା କର, ତେବେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଇ ଆସ।'
ସଂଗ୍ରାମେ ଵୋ ହନିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵାନେଵାହମାଶୁ ଵୈ । ଇତ୍ଯୁଵାଚ ମହାରାଜ୍ଞୀ ଯୁଷ୍ମତ୍କଲ୍ଯାଣହେତଵେ
'ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ମାରିଦେବି।' ଏପରି ଭାବରେ ମହାରାଣୀ ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କହିଲେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ଦୈତ୍ଯଵରାନ୍ଦେଵୀଵାକ୍ଯଂ ପୀଯୂଷସନ୍ନିଭମ୍ । ହିତକୃଚ୍ଛ୍ରାଵଯିତ୍ଵା ସ ପ୍ରତ୍ଯାଯାତଶ୍ଚ ଶୂଲଭୃତ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଏଭଳି ଦେବୀଙ୍କ ମଧୁର କଥା, ଯାହା ଅମୃତ ସମାନ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଶୁଣାଇ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବ ପୁନି ଫେରିଗଲେ।
ଯଯାସୌ ପ୍ରେରିତଃ ଶଂଭୁର୍ଦୂତତ୍ଵେ ଦାନଵାନ୍ପ୍ରତି । ଶିଵଦୂତୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ଜାତା ତ୍ରିଭୁଵନେଽଖିଲେ
ଯାହାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଶମ୍ଭୁ ଦୂତ ହୋଇ ଦାନବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ସେ ତିନି ଭୁବନରେ 'ଶିବଦୂତୀ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ତେଽପି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ଦେଵ୍ଯାଃ ଶଙ୍କରୋକ୍ତଂ ତୁଦୁଷ୍କରମ୍ । ଯୁଦ୍ଧାଯ ନିର୍ଯଯୁଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଦଂଶିତାଃ ଶସ୍ତ୍ରପାଣଯଃ
ଶିବଙ୍କ ମୁଖରୁ ଦେବୀଙ୍କ କଠିନ କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଇ ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବାହାରିଲେ।
ତରସା ରଣମାଗତ୍ଯ ଚଣ୍ଡିକାଂ ପ୍ରତି ଦାନଵାଃ । ନିର୍ଜଘ୍ନୁଶ୍ଚ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ କର୍ଣାକୃଷ୍ଟୈଃ ଶିଲାଶିତୈଃ
ଦାନବମାନେ ତୀବ୍ର ଶକ୍ତି ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସି, ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କୁ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣିଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପଥର ମୁଣ୍ଡି ଥିବା ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
କାଲିକା ଶୂଲପାତୈସ୍ତାନ୍ ଗଦାଶକ୍ତିଵିଦାରିତାନ୍ । କୁର୍ଵନ୍ତୀ ଵ୍ଯଚରତ୍ତତ୍ର ଭକ୍ଷଯନ୍ତୀ ଚ ଦାନଵାନ୍
କାଳିକା ତାଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରି, ଗଦା ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଦାନବମାନୋଁକୁ ଖାଇଁ ଦେଉଥିଲେ ।
କମଣ୍ଡଲୁଜଲାକ୍ଷେପଗତପ୍ରାଣାନ୍ ମହାବଲାନ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ଚାକରୋତ୍ତତ୍ର ଦାନଵାନ୍ସମରାଙ୍ଗଣେ
ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ତାଙ୍କ କମଣ୍ଡଳୁର ଜଳ ଛିଟିଇ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେଇ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନୋଁର ପ୍ରାଣ ନେଇଦେଲେ ।
ମାହେଶ୍ଵରୀ ଵୃଷାରୂଢା ତ୍ରିଶୂଲେନାତିରଂହସା । ଜଘାନ ଦାନଵାନ୍ସଂଖ୍ଯେ ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ
ମାହେଶ୍ୱରୀ ବୃଷ ଉପରେ ବସି, ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଦାନବମାନୋଁକୁ ମାରି ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେଲେ ।
ଵୈଷ୍ଣଵୀ ଚକ୍ରପାତେନ ଗଦାପାତେନ ଦାନଵାନ୍ । ଗତପ୍ରାଣାଂଶ୍ଚକାରାଶୁ ଚୋତ୍ତମାଙ୍ଗଵିଵର୍ଜିତାନ୍
ବୈଷ୍ଣବୀ ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଛାଡ଼ି ଦାନବମାନୋଁକୁ ତୁରନ୍ତ ନିର୍ଜୀବ କରି, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ ।
ଐନ୍ଦ୍ରୀ ଵଜ୍ରପ୍ରହାରେଣ ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ । ଐରାଵତକରାଘାତପୀଡିତାନ୍ଦୈତ୍ଯପୁଙ୍ଗଵାନ୍
ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ଦେଉତାମାନୋଁର ଶତ୍ରୁ ଦୈତ୍ୟମାନୋଁକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରି, ଏଇରାବତର ସୁଣ୍ଡ ଆଘାତରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ ।
ଵାରାହୀ ତୁଣ୍ଡଘାତେନ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଗ୍ରପାତନେନ ଚ । ଜଘାନ କ୍ରୋଧସଂଯୁକ୍ତା ଶତଶୋ ଦୈତ୍ଯଦାନଵାନ୍
ବାରାହୀ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ତାଙ୍କ ମୁହଁର ଆଘାତ ଓ ଦାଂତର ଚୋଟରେ ଶତଶଃ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନୋଁକୁ ମାରିଦେଲେ ।
ନାରସିଂହୀ ନଖୈସ୍ତୀଵ୍ରୈର୍ଦାରିତାନ୍ଦୈତ୍ଯପୁଙ୍ଗଵାନ୍ । ଭକ୍ଷଯନ୍ତୀ ଚଚାରାଜୌ ନନାଦ ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ନରସିଂହୀ ତୀବ୍ର ନଖ ଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟମାନୋଁକୁ ଚିରିଦେଲେ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଘୁରିଘୁରି ତାଙ୍କୁ ଖାଉଥିଲେ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ ।
ଶିଵଦୂତୀ ଅଟ୍ଟହାସୈଃ ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ । ତାଂଶ୍ଚଖାଦାଥ ଚାମୁଣ୍ଡା କାଲିକା ଚ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତା
ଶିବଦୂତୀ ଭୟଙ୍କର ହସରେ ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେଲେ; ତାପରେ ଚାମୁଣ୍ଡା ଓ କାଳିକା ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ସେମାନୋଁକୁ ଖାଇଁ ଦେଲେ ।
ଶିଖିସଂସ୍ଥା ଚ କୌମାରୀ କର୍ଣାକୃଷ୍ଟୈଃ ଶିଲାଶିତୈଃ । ନିଜଘାନ ରଣେ ଶତ୍ରୂନ୍ଦେଵାନାଂ ଚ ହିତାଯ ଵୈ
ମୟୂର ଉପରେ ବସିଥିବା କୌମାରୀ, କାନ ନିକଟରୁ ତୁଳିଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନୋଁର ଭଲ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନୋଁକୁ ମାରିଦେଲେ ।
ଵାରୁଣୀ ପାଶସମ୍ବଦ୍ଧାନ୍ଦୈତ୍ଯାନ୍ସମରମସ୍ତକେ । ପାତଯାମାସ ତତ୍ପୃଷ୍ଠେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତାନ୍ଗତଚେତନାନ୍
ବାରୁଣୀ ତାଙ୍କ ପାଶ ଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟମାନୋଁକୁ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ବାନ୍ଧି, ପଛକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ; ସେମାନେ ଅଚେତନ ଓ ଅବୁଝ ହୋଇପଡ଼ିଲେ ।
ଏଵଂ ମାତୃଗଣେନାଜାଵତିଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମମ୍ । ମର୍ଦିତଂ ଦାନଵଂ ସୈନ୍ଯଂ ପଲାଯନପରଂ ହ୍ଯଭୂତ୍
ଏଭଳି ମାତୃମଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାନବ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଭଗିଗଲା ।
ବୁମ୍ବାରଵସ୍ତୁ ସୁମହାନଭୂତ୍ତତ୍ର ବଲାର୍ଣଵେ । ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ ତଦା ଦେଵାଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ଦେଵ୍ଯା ଗଣୋପରି
ସେଠାରେ ସେଇ ବଳର ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା; ତାପରେ ଦେବତାମାନୋଁ ଦେବୀ ଓ ତାଙ୍କ ଗଣଙ୍କ ଉପରେ ପୁଷ୍ପ ବୃଷ୍ଟି କଲେ ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନିନଦଂ ଘୋରଂ ଜଯଶବ୍ଦଂ ଚ ଦାନଵାଃ । ରକ୍ତବୀଜଶ୍ଚୁକୋପାଶୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୈତ୍ଯାନ୍ପଲାଯିତାନ୍
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଓ ବିଜୟ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ରକ୍ତବୀଜ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଦୈତ୍ୟମାନୋଁକୁ ଭଗିଯିବା ଦେଖି ।
ଗର୍ଜମାନାଂସ୍ତଥା ଦେଵାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଦୈତ୍ଯୋ ମହାବଲଃ । ରକ୍ତବୀଜସ୍ତୁ ତେଜସ୍ଵୀ ରଣମଭ୍ଯାଯଯୌ ତଦା
ଦେବତାମାନୋଁ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଓ ଦୈତ୍ୟମାନୋଁ ଭଗିଯିବା ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ରକ୍ତବୀଜ ସେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗେଇଲେ ।
ସାଯୁଧୋ ରଥସଂଵିଷ୍ଟଃ କୁର୍ଵଞ୍ଜ୍ଯାଶବ୍ଦମଦ୍ଭୁତମ୍ । ଆଜଗାମ ତଦା ଦେଵୀଂ କ୍ରୋଧରକ୍ତେକ୍ଷଣୋଦ୍ଯତଃ
ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ରଥରେ ବସି, ଧନୁର ତାର ଟାଣି ଅଦ୍ଭୁତ ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ରକ୍ତବୀଜ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ।
ଦେଵ୍ଯାସହ ଯୁଦ୍ଧକରଣାଯ ନିଶୁମ୍ଭପ୍ରଯାଣମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଵରଦାନମିଦଂ ତସ୍ଯ ଦାନଵସ୍ଯ ଶିଵାର୍ପିତମ୍ । ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତତରଂ ରାଜଞ୍ଛ୍ରୁଣୁ ତତ୍ପ୍ରବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ରାଜା, ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଦାନବକୁ ଯେଉଁ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ବର ମିଳିଥିଲା, ତାହା ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଶୁଣ ।