ତ୍ଵଂ ଵୈ ତଦାଜ୍ଞଯା ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତସ୍ଯ କାର୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ । ସଂଗ୍ରାମଂ କୁରୁ ପାତାଲଂ ଗଚ୍ଛ ଵା ପତିନା ସହ
ତୁମେ ତାଙ୍କର ଆଦେଶରେ ଏଠାକୁ ତାଙ୍କର କାମ ସଫଳ କରିବାକୁ ଆସିଛ; ତେଣୁ ଯୁଦ୍ଧ କର, କିମ୍ବା ତୁମ ପତି ସହିତ ପାତାଳକୁ ଯାଅ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ସ ଦୈତ୍ଯୋଽମର୍ଷପୂରିତଃ । ମୁମୋଚ ତରସା ବାଣାନ୍ସିଂହସ୍ଯୋପରି ଦାରୁଣାନ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଦେବୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦାନବ ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ସିଂହ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଛାଡ଼ିଲା।
ଅମ୍ବିକା ତାଚ୍ଛରାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଗଗନେ ପନ୍ନଗୋପମାନ୍ । ଚିଚ୍ଛେଦ ସାଯକୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଲଘୁହସ୍ତତଯା କ୍ଷଣାତ୍
ଅମ୍ବିକା ଆକାଶରେ ସେଇ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ସାପ ପରି ଦେଖି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କାଟିଦେଲେ, ତାଙ୍କର ହାତ ହଳୁକ ଚଳିଲା।
ଅନ୍ଯୈର୍ଜଘାନ ଵିଶିଖୈ ରକ୍ତବୀଜଂ ମହାସୁରମ୍ । ଅମ୍ବିକାଚାପନିର୍ମୁକ୍ତୈଃ କର୍ଣାକୃଷ୍ଟୈଃ ଶିଲାଶିତୈଃ
ଅନ୍ୟ ବାଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅମ୍ବିକା ତାଙ୍କର ଧନୁରୁ କାନକୁ ଟାଣି ଛାଡ଼ିଥିବା ଧାରାଳ ପାଥର ବାଣରେ ରକ୍ତବୀଜ ମହାସୁରଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ଦେଵୀବାଣହତଃ ପାପୋ ମୂର୍ଚ୍ଛାମାପ ରଥୋପରି । ପତିତେ ରକ୍ତବୀଜେ ତୁ ହାହାକାରୋ ମହାନଭୂତ୍
ଦେବୀଙ୍କ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ, ସେ ପାପୀ ରଥ ଉପରେ ଅଚେତନ ହେଲା; ରକ୍ତବୀଜ ପଡ଼ିଯିବା ସମୟରେ ବଡ଼ ହାହାକାର ହେଲା।
ସୈନିକାଶ୍ଚୁକ୍ରୁଶୁଃ ସର୍ଵେ ହତାଃ ସ୍ମ ଇତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍ । ତତୋ ବୁମ୍ବାରଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶୁମ୍ଭଃ ପରମଦାରୁଣମ୍
ସମସ୍ତ ସେନା ଚିତ୍କାର କଲେ, 'ଆମେ ମରିଗଲୁ!' ବୋଲି କହିଲେ; ତାପରେ, ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶୁମ୍ଭ—
ଉଦ୍ଯୋଗଂ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାଂ ଦୈତ୍ଯାନାମାଦିଦେଶ ହ । ଶୁମ୍ଭ ଉଵାଚ ନିର୍ଯାନ୍ତୁ ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ କାମ୍ବୋଜାଃ ସ୍ଵବଲୈର୍ଵୃତାଃ
ସମସ୍ତ ଦାନବ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୟାରି ହେବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ଶୁମ୍ଭ କହିଲେ: 'ସମସ୍ତ ଦାନବ ଏବଂ କାମ୍ବୋଜମାନେ ନିଜ ନିଜ ସେନା ସହିତ ବାହାରିଆସନ୍ତୁ।'
ଅନ୍ଯେଽପ୍ଯତିବଲାଃ ଶୂରାଃ କାଲକେଯା ଵିଶେଷତଃ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯାଜ୍ଞପ୍ତଂ ବଲଂ ସର୍ଵଂ ଶୁମ୍ଭେନ ଚ ଚତୁର୍ଵିଧମ୍
'ଅନ୍ୟ ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୀରମାନେ, ବିଶେଷକରି କାଳକେୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।' ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏପରି ଭାବରେ, ଶୁମ୍ଭ ସମସ୍ତ ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ନିର୍ଜଗାମ ମଦାଽଽଵିଷ୍ଟଂ ଦେଵୀସମରମଣ୍ଡଲେ । ତମାଗତଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ଚଣ୍ଡିକା ଦାନଵଂ ବଲମ୍
ଦେବୀମାନଙ୍କର ସଭା ମଧ୍ୟରେ, ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ ହୋଇଥିବା ଏହି ଦାନବଟିଏ ବାହାରିଲା। ସେ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଚଣ୍ଡୀକା ଦାନବର ପ୍ରବଳତାକୁ ନଜର ଦେଲେ।
ଘଣ୍ଟାନାଦଂ ଚକାରାଶୁ ଭୀଷଣଂ ଭଯଦଂ ମୁହୁଃ । ଜ୍ଯାସ୍ଵନଂ ଶଙ୍ଖନାଦଞ୍ଚ ଚକାର ଜଗଦମ୍ବିକା
ସେ ତୁରନ୍ତ ଘଣ୍ଟାର ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟଦାୟି ଶବ୍ଦ ବାରମ୍ବାର କରିଲେ। ଜଗତ୍ଜନନୀ ଧନୁର ତାନ ଓ ଶଂଖର ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟ ଉପଜାଇଲେ।
ତେନ ନାଦେନ ସା ଜାତା କାଲୀ ଵିସ୍ତାରିତାନନା । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତନ୍ନିନଦଂ ଘୋରଂ ସିଂହୋ ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚ ଵାହନମ୍
ସେଇ ଶବ୍ଦରେ କାଳୀଙ୍କ ମୁହଁ ବଡ଼ ହେଇଗଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ଦେବୀଙ୍କ ବାହନ ସିଂହ ମଧ୍ୟ—
ଜଗର୍ଜ ସୋଽପି ବଲଵାଞ୍ଜନଯନ୍ଭଯମଦ୍ଭୁତମ୍ । ତନ୍ନିନାଦମୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ଦାନଵାଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତାଃ
ସେ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଗର୍ଜନ କଲେ, ଯାହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା। ଏହି ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ଦାନବମାନେ କ୍ରୋଧରେ ମତ୍ତ ହେଇଗଲେ।
ସର୍ଵେ ଚିକ୍ଷିପୁରସ୍ତ୍ରାଣି ଦେଵୀଂ ପ୍ରତି ମହାବଲାଃ । ତସ୍ମିନ୍ନେଵାଯତେ ଯୁଦ୍ଧେ ଦାରୁଣେ ଲୋମହର୍ଷଣେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରବଳ ଦାନବମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ। ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ମହୁର୍ତ୍ତରେ—
ବ୍ରହ୍ମାଦୀନାଞ୍ଚ ଦେଵାନାଂ ଶକ୍ତଯଶ୍ଚଣ୍ଡିକାଂ ଯଯୁଃ । ଯସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଯଦ୍ରୂପଂ ଯଥା ଭୂଷଣଵାହନମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଚଣ୍ଡୀକାଙ୍କ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବୀ ନିଜ ଦେବତାଙ୍କ ରୂପ, ଭୂଷଣ ଓ ବାହନ ଧାରଣ କଲେ।
ତାଦୃଗ୍ରୂପାସ୍ତଦା ଦେଵ୍ଯଃ ପ୍ରଯଯୁଃ ସମରାଙ୍ଗଣେ । ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ଵରଟାରୂଢା ସାକ୍ଷସୂତ୍ରକମଣ୍ଡଲୁଃ
ଏଭଳି ରୂପରେ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ହଂସ ଉପରେ ବସି, ଜପମାଳା ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ଧରି ଆସିଲେ।
ଆଗତା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ଶକ୍ତିର୍ବ୍ରହ୍ମାଣୀତି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତା । ଵୈଷ୍ଣଵୀ ଗରୁଡାରୂଢା ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରା
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ କୁହାଯାଏ, ଆସିଲେ। ବୈଷ୍ଣବୀ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସି, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧରି ଆସିଲେ।
ପଦ୍ମହସ୍ତା ସମାଯାତା ପୀତାମ୍ବରଵିଭୂଷିତା । ଶାଙ୍କରୀ ତୁ ଵୃଷାରୂଢା ତ୍ରିଶୂଲଵରଧାରିଣୀ
ସେ ହସ୍ତେ ପଦ୍ମ ଧରି, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧି ଆସିଲେ। ଶାଙ୍କରୀ ବୃଷ ଉପରେ ବସି, ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି ଥିଲେ।
ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରଧରା ଦେଵୀ ତଥାହିଵଲଯା ଶିଵା । କୌମାରୀ ଶିଖିସଂରୂଢା ଶକ୍ତିହସ୍ତା ଵରାନନା
ଦେବୀ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଧାରଣ କରି, ସାପର ବାଳା ଲଗାଇ, ଶିଭା ଭାବରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲେ। କୌମାରୀ ମୟୂର ଉପରେ ବସି, ଶକ୍ତି ଧରି, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁରେ ଆସିଲେ।
ଯୁଦ୍ଧକାମା ସମାଯାତା କାର୍ତିକେଯସ୍ଵରୂପିଣୀ । ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ସୁଷ୍ଠୁଵଦନା ସୁଶ୍ଵେତଗଜଵାହନା
ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ କରି, କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ରୂପରେ ଆସିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଓ ଧଳା ହାତୀ ଉପରେ ବସି ଆସିଲେ।
ଵଜ୍ରହସ୍ତାତିରୋଷାଢ୍ଯା ସଂଗ୍ରାମାଭିମୁଖୀ ଯଯୌ । ଵାରାହୀ ଶୂକରାକାରା ପ୍ରୌଢପ୍ରେତାସନା ମତା
ବଜ୍ର ଧରି, ଭୟାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ବାରାହୀ ଶୂକର ରୂପରେ, ପ୍ରବଳ ପ୍ରେତ ଉପରେ ବସିଥିଲେ।
ନାରସିଂହୀ ନୃସିଂହସ୍ଯ ବିଭ୍ରତୀ ସଦୃଶଂ ଵପୁଃ । ଯାମ୍ଯା ଚ ମହିଷାରୂଢା ଦଣ୍ଡହସ୍ତା ଭଯପ୍ରଦା
ନାରସିଂହୀ, ନରସିଂହଙ୍କ ସଦୃଶ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଯାମୀ ମହିଷ ଉପରେ ବସି, ଦଣ୍ଡ ଧରି, ଭୟ ଦେଇଥିଲେ।
ସମାଯାତାଥ ସଂଗ୍ରାମେ ଯମରୂପା ଶୁଚିସ୍ମିତା । ତଥୈଵ ଵାରୁଣୀ ଶକ୍ତିଃ କୌବେରୀ ଚ ମଦୋତ୍କଟା
ସେମାନେ ଯମଙ୍କ ରୂପରେ, ସୁନ୍ଦର ହସ ଦେଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆସିଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ବାରୁଣୀ ଓ କୁବେରୀଙ୍କ ଶକ୍ତି, ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ଆସିଥିଲେ।
ଏଵଂଵିଧାସ୍ତଥାଽଽକାରା ଯଯୁଃ ସ୍ଵସ୍ଵବଲୈର୍ଵୃତାଃ । ଆଗତାସ୍ତାଃ ସମାଲୋକ୍ଯ ଦେଵୀ ମୁଦମଵାପ ଚ
ଏଭଳି ରୂପ ଧାରଣ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବୀ ନିଜ ନିଜ ସେନା ସହିତ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଏକଠା ହେବାକୁ ଦେଖି, ଦେବୀ ଅନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ସ୍ଵସ୍ଥା ମୁମୁଦିରେ ଦେଵା ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ଭଯମାଯଯୁଃ । ତାଭିଃ ପରିଵୃତସ୍ତତ୍ର ଶଙ୍କରୋ ଲୋକଶଙ୍କରଃ
ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଦାନବମାନେ ଭୟରେ ପଡ଼ିଲେ। ସେଇ ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକାମୀ ଶଙ୍କର ଥିଲେ।
ସମାଗମ୍ଯ ଚ ସଂଗ୍ରାମେ ଚଣ୍ଡିକାମିତ୍ଯୁଵାଚ ହ । ହନ୍ଯନ୍ତାମସୁରାଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଦେଵାନାଂ କାର୍ଯସିଦ୍ଧଯେ
ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଚଣ୍ଡୀକାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଦେବତାମାନଙ୍କ କାମ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦାନବମାନେ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ।'
ନିଶୁମ୍ଭଂ ଚୈଵ ଶୁମ୍ଭଂ ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଦାନଵାଃ ସ୍ଥିତାଃ । ହତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯବଲଂ ସର୍ଵଂ କୃତ୍ଵା ଚ ନିର୍ଭଯଂ ଜଗତ୍
'ନିଶୁମ୍ଭ, ଶୁମ୍ଭ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ—ସମସ୍ତ ଦାନବ ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରି, ଏହି ସଂସାରକୁ ନିର୍ଭୟ କର।'
ସ୍ଵାନି ସ୍ଵାନି ଚ ଧିଷ୍ଣ୍ଯାନି ସମାଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ଶକ୍ତଯଃ । ଦେଵା ଯଜ୍ଞଭୁଜଃ ସନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଯଜନେ ରତାଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶକ୍ତି ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରୁନ୍ତୁ, ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞର ଭାଗ ଭୋଗ କରୁନ୍ତୁ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିରହନ୍ତୁ।
ପ୍ରାଣିନଃ ସନ୍ତୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମାଃ । ଶମଂ ଯାନ୍ତୁ ତଥୋତ୍ପାତା ଈତଯଶ୍ଚ ତଥା ପୁନଃ
ସମସ୍ତ ଜୀବଜନ୍ତୁ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ବିପଦ ଓ ଅସାନ୍ତି ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରୁନ୍ତୁ।
ଘନାଃ କାଲେ ପ୍ରଵର୍ଷନ୍ତୁ କୃଷିର୍ବହୁଫଲା ତଥା । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତି ଦେଵେଶେ ଶଙ୍କରେ ଲୋକଶଙ୍କରେ
ମେଘମାନେ ସମୟରେ ବର୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ଚାଷ ଭଲ ଫଳ ଦିଅ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଏପରି ଭାବରେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିବ ଯେଉଁଠି ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କରନ୍ତି, ସେଠି କହିଲେ—
ଚଣ୍ଡିକାଯା ଶରୀରାତ୍ତୁ ନିର୍ଗତା ଶକ୍ତିରଦ୍ଭୁତା । ଭୀଷଣାତିପ୍ରଚଣ୍ଡା ଚ ଶିଵାଶତନିନାଦିନୀ
ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କ ଦେହରୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ବାହାରିଲା, ଯାହା ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବେଶି ରୂଦ୍ର ଥିଲା, ଶତ ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା।