କାଲ ଏଵାଗତୋଽସ୍ତ୍ଯତ୍ର ଦୈତ୍ଯସଂହାରକାରକଃ । ଵୃଥା ତ୍ଵଂ କୁରୁଷେ ଯତ୍ନଂ ରକ୍ଷଣାଯାତ୍ମସନ୍ତତେଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଦେବମାନଙ୍କର ଦଳ ମୋର ସମ୍ମୁଖରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି । ଆଜି ପୁନି ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କର ଦଳ ନଷ୍ଟ ହେବ ।
କୁରୁ ଯୁଦ୍ଧଂ ଵୀରଧର୍ମରକ୍ଷାଯୈ ତ୍ଵଂ ମହାମତେ । ମରଣଂ ଭାଵି ଦୁସ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯଂ ଯଶୋ ରକ୍ଷ୍ଯଂ ମହାତ୍ମଭିଃ
ଏଠାରେ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କର ସଂହାର ପାଇଁ ସମୟ ଆସିଛି । ନିଜ ପରିବାରକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ତୁମର ଚେଷ୍ଟା ବ୍ୟର୍ଥ ।
କିଂ ତେ କାର୍ଯଂ ନିଶୁମ୍ଭେନ ଶୁମ୍ଭେନ ଚ ଦୁରାତ୍ମନା । ଵୀରଧର୍ମଂ ପରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵର୍ଗଂ ସୁରାଲଯମ୍
ବୀରଧର୍ମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କର, ବୁଦ୍ଧିମାନ । ମୃତ୍ୟୁ ଯଦି ଲେଖାଯାଇଛି, ତାହା ଛାଡିବା ଅସମ୍ଭବ, କିନ୍ତୁ ମହାତ୍ମାମାନେ ସ୍ୱମାନ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ।
ଶୁମ୍ଭୋ ନିଶୁମ୍ଭଶ୍ଚୈଵାନ୍ଯେ ଯେ ଚାତ୍ର ତଵ ବାନ୍ଧଵାଃ । ସର୍ଵେ ତଵାନୁଗାଃ ପଶ୍ଚାଦାଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ନିଶୁମ୍ଭ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଶୁମ୍ଭ ସହିତ ତୁମର କି କାର୍ଯ୍ୟ ? ବୀରଧର୍ମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦିଗ୍ବାସ୍ତି ମିଳିଲା ପରେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ, ଦେବମାନଙ୍କର ନିବାସକୁ ଯାଅ ।
କ୍ରମଶଃ ସର୍ଵଦୈତ୍ଯାନାଂ କରିଷ୍ଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ସଂକ୍ଷଯମ୍ । ଵିଷାଦଂ ତ୍ଯଜ ମନ୍ଦାତ୍ମନ୍ କୁରୁ ଯୁଦ୍ଧଂ ଵିଶାଂପତେ
ଶୁମ୍ଭ, ନିଶୁମ୍ଭ ଓ ଏଠାରେ ତୁମର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବାନ୍ଧବମାନେ—ସମସ୍ତ ଅନୁୟାୟୀମାନେ—ଶୀଘ୍ର ତୁମ ପଛରେ ଯିବେ ।
ତ୍ଵାମହଂ ନିହନିଷ୍ଯାମି ଭ୍ରାତରଂ ତଵ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ । ତତଃ ଶୁମ୍ଭଂ ନିଶୁମ୍ଭଂ ଚ ରକ୍ତବୀଜଂ ମଦୋତ୍କଟମ୍
ଆଜି ଏକେକରି ସମସ୍ତ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବି । ମନରୁ ନିରାଶା ଛାଡ, ମୂଢ଼ ମନ, ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧ କର ।
ଅନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଦାନଵାନ୍ସର୍ଵାନ୍ହତ୍ଵାହଂ ସମରାଙ୍ଗଣେ । ଗମିଷ୍ଯାମି ଯଥାସ୍ଥାନଂ ତିଷ୍ଠ ଵା ଗଚ୍ଛ ଵା ଦ୍ରୁତମ୍
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମାରିବି, ତୁମର ଭାଇକୁ ମାରିବି, ତାପରେ ଶୁମ୍ଭ, ନିଶୁମ୍ଭ ଓ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ତବୀଜକୁ ମାରିବି ।
ଗୃହାଣାସ୍ତ୍ରଂ ଵୃଥାପୁଷ୍ଟ କୁରୁ ଯୁଦ୍ଧଂ ମଯାଧୁନା । କିଂ ଜଲ୍ପସି ମୃଷା ଵାକ୍ଯଂ ସର୍ଵଥା କାତରପ୍ରିଯମ୍
ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ମାରି ମୁଁ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିବି । ତୁମେ ଚାହିଁଲେ ରୁହ, କିମ୍ବା ଶୀଘ୍ର ଯାଅ ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତଯେତ୍ଥଂ ପ୍ରେରିତୌ ଦୈତ୍ଯୌ ଚଣ୍ଡମୁଣ୍ଡୌ କ୍ରୁଧାନ୍ଵିତୌ । ଜ୍ଯାଶବ୍ଦଂ ତରସା ଘୋରଂ ଚକ୍ରତୁର୍ବଲଦର୍ପିତୌ
ଏବେ ତୁମେ ଅସ୍ତ୍ର ଧର, ତୁମର ଶକ୍ତି ବ୍ୟର୍ଥ । ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର । କାହିଁକି ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଭୟଭୀତମାନେ ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା ମିଠା କଥା କହୁଛ ?
ସାପି ଶଙ୍ଖସ୍ଵନଂ ଚକ୍ରେ ପୂରଯନ୍ତୀ ଦିଶୋ ଦଶ । ସିଂହୋଽପି କୁପିତସ୍ତାଵନ୍ନାଦଂ ସମକରୋଦ୍ବଲୀ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଏପରି ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ଦେତ୍ୟ ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡ ରୋଷରେ ଏବଂ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ତୁଣୀର ତାଣିର ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରିଲେ ।
ତେନ ନାଦେନ ଶକ୍ରାଦ୍ଯା ଜହର୍ଷୁରମରାସ୍ତଦା । ମୁନଯୋ ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସିଦ୍ଧାଃ ସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ କିନ୍ନରାଃ
ସେ ମା ଦିଗବାସୀ ଦଶଦିଗକୁ ଶଙ୍ଖ ଦ୍ୱନିରେ ପୂରଣ କରିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଦୁଃଖିତ ଦାନବ ଦଳରେ ରାସ୍ତା ଶୁଣିଲେ, ତାଙ୍କ ଦଳରେ ମହାସିଂହ ଭୟଙ୍କର ଦହାଡ଼ ଦେଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ଯୁଦ୍ଧଂ ପରସ୍ପରଂ ତତ୍ର ଜାତଂ କାତରଭୀତିଦମ୍ । ଚଣ୍ଡିକାଚଣ୍ଡଯୋସ୍ତୀଵ୍ରଂ ବାଣଖଡ୍ଗଗଦାଦିଭିଃ
ତାହା ପରେ ଚଣ୍ଡିକା ଓ ଚଣ୍ଡମୁଣ୍ଡଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେଉଁଥିରେ ତୀର, ତଳୱାର, ଗଦା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଚାଳିଲା।
ଚଣ୍ଡମୁକ୍ତାଞ୍ଛରାନ୍ଦେଵୀ ଚିଚ୍ଛେଦ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ମୁମୋଚ ପୁନରୁଗ୍ରାନ୍ସା ବାଣାଂଶ୍ଚ ପନ୍ନଗାନିଵ
ଚଣ୍ଡ ଯେଉଁ ତୀର ଛାଡ଼ିଥିଲେ, ଦେବୀ ସେଗୁଡିକୁ ନିଜ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ କାଟି ଦେଲେ; ପରେ ସେ ନିଜର ଭୟଙ୍କର ତୀରଗୁଡିକୁ ସାପ ଭଳି ଛାଡ଼ିଲେ।
ଗଗନଂ ଛାଦିତଂ ତତ୍ର ସଂଗ୍ରାମେ ଵିଶିଖୈସ୍ତଦା । ଶଲଭୈରିଵ ମେଘାନ୍ତେ କର୍ଷକାଣାଂ ଭଯପ୍ରଦୈଃ
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀରର ଝଡ଼ରେ ଆକାଶ ଆଡ଼କୁ ଢାକି ଦେଲା, ବର୍ଷା ପରେ ଚାଷୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା ପୋକା ଭଳି।
ମୁଣ୍ଡୋଽପି ସୈନିକୈଃ ସାର୍ଧଂ ପପାତ ତରସା ରଣେ । ମୁମୋଚ ବାଣଵୃଷ୍ଟିଂ ଵୈ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପରମଦାରୁଣଃ
ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ନିଜ ସେନା ସହିତ ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତେବେ ତାଙ୍କ ରୋଷରେ ଭୟଙ୍କର ତୀରବୃଷ୍ଟି ଛାଡ଼ିଲେ।
ବାଣଜାଲଂ ମହଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁଦ୍ଧା ତତ୍ରାମ୍ବିକା ଭୃଶମ୍ । କୋପେନ ଵଦନଂ ତସ୍ଯା ବଭୂଵ ଘନସନ୍ନିଭମ୍
ଏହି ଭୟାନକ ତୀରବୃଷ୍ଟି ଦେଖି ଅମ୍ବିକା ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ଭରିଗଲେ; ତାଙ୍କର ମୁହଁ ରୋଷରେ ମେଘ ଭଳି ଅନ୍ଧାର ହେଇଗଲା।
କଦଲୀପୁଷ୍ପନେତ୍ରଞ୍ଚ ଭୃକୁଟୀକୁଟିଲଂ ତଦା । ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତା ଚ ତଦା କାଲୀ ଲଲାଟଫଲକାଦ୍ଦ୍ରୁତମ୍
ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ କଦଳୀ ଫୁଲ ଭଳି ହେଇଗଲା, ଭୃକୁଟି ଗଭୀର ଭାବେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଏହି ସମୟରେ କାଳୀ ତାଙ୍କର ଲଳାଟରୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ଵ୍ଯାଘ୍ରଚର୍ମାମ୍ବରା କ୍ରୂରା ଗଜଚର୍ମୋତ୍ତରୀଯକା । ମୁଣ୍ଡମାଲାଧରା ଘୋରା ଶୁଷ୍କଵାପୀସମୋଦରା
ସେ ଭୟଙ୍କର, ବାଘର ଚର୍ମ ପରିଧାନ କରିଥିଲେ, ହାତୀର ଚର୍ମ ଉପରେ ଚାଦର ଭଳି ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡମାଳା ପରିଧାନ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପେଟ ଶୁଷ୍କ ଖାଳି ଭଳି ଗଭୀର ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଇଥିଲା।
ଖଡ୍ଗପାଶଧରାତୀଵ ଭୀଷଣା ଭଯଦାଯିନୀ । ଖଟ୍ଵାଙ୍ଗଧାରିଣୀ ରୌଦ୍ରା କାଲରାତ୍ରିରିଵାପରା
ସେ ତଳୱାର ଓ ପାଶ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଭୟଦାୟି, ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ରୌଦ୍ର ଭାବରେ, ବିନାଶ ରାତି ଭଳି ଅନ୍ୟ ଏକ କାଳରାତ୍ରି।
ଵିସ୍ତୀର୍ଣଵଦନା ଜିହ୍ଵାଂ ଚାଲଯନ୍ତୀ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ଵିସ୍ତାରଜଘନା ଵେଗାଜ୍ଜଘାନାସୁରସୈନିକାନ୍
ତାଙ୍କର ବଡ଼ ମୁହଁ ଦେଖିବାକୁ, ସେ ପୁନଃପୁନଃ ଜିହ୍ବା ଚଳାଇଥିଲେ; ତାଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ କମର ଦ୍ୱାରା ସେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଦାନବ ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ।
କରେ କୃତ୍ଵା ମହାଵୀରାଂସ୍ତରସା ସା ରୁଷାନ୍ଵିତା । ମୁଖେ ଚିକ୍ଷେପ ଦୈତେଯାନ୍ପିପେଷ ଦଶନୈଃ ଶନୈଃ
ସେ ମହାବୀର ଦାନବମାନେକୁ ହାତରେ ଧରି, ରୋଷରେ ତାଙ୍କୁ ମୁହଁରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ; ପରେ ଦୀର୍ଘ ଦାନ୍ତରେ ଦୀରେ-ଦୀରେ ଚବାଇ ଦେଲେ।
ଗଜାନ୍ଘଣ୍ଟାନ୍ଵିତାନ୍ହସ୍ତେ ଗୃହୀତ୍ଵା ନିଦଧୌ ମୁଖେ । ସାରୋହାନ୍ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵାଜୌ ସାଟ୍ଟହାସଂ ଚକାର ହ
ହାତରେ ହାତୀ ଘଣ୍ଟା ପିନ୍ଧିଥିବା ଦାନବମାନେକୁ ଧରି, ସେ ମୁହଁରେ ରଖିଲେ; ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ସେମାନେକୁ ଭକ୍ଷଣ କରି ଉଚ୍ଚ ହସ୍ତାହାସ କଲେ।
ତଥୈଵ ତୁରଗାନୁଷ୍ଟ୍ରାଂସ୍ତଥା ସାରଥିଭିଃ ସହ । ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ଵକ୍ତ୍ତ୍ରେ ଦଶନୈଶ୍ଚର୍ଵଯତ୍ଯତିଭୈରଵମ୍
ଏହିପରି, ସେ ଘୋଡା ଓ ଉଷ୍ଟ୍ର ସହିତ ତାଙ୍କର ସାରଥିମାନେକୁ ଧରି, ମୁହଁରେ ରଖି ଦାନ୍ତରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଚବାଇ ଦେଲେ।
ହନ୍ଯମାନଂ ବଲଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଚଣ୍ଡମୁଣ୍ଡୌ ମହାସୁରୌ । ଛାଦଯାମାସତୁର୍ଦେଵୀଂ ବାଣାସାରୈରନନ୍ତରୈଃ
ତାଙ୍କର ସେନା ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଦୁଇ ମହାଦାନବ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅନବାରେ ତୀରର ଝଡ଼ରେ ଢାକି ଦେଲେ।
ଚଣ୍ଡଶ୍ଚଣ୍ଡକରଚ୍ଛାଯଂ ଚକ୍ରଂ ଚକ୍ରଧରାଯୁଧମ୍ । ଚିକ୍ଷେପ ତରସା ଦେଵୀଂ ନନାଦ ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଚଣ୍ଡ, ତାଙ୍କର ହାତ ଦୀଘ୍ର ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେବୀଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଭଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ରବିପ୍ରଭା ଚକ୍ର ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଫିଙ୍ଗିଲେ; ସେ ପୁନଃପୁନଃ ଦହାଡ଼ ଦେଲେ।
ନଦନ୍ତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତଂ କାଲୀ ରଥାଙ୍ଗଞ୍ଚ ରଵିପ୍ରଭମ୍ । ବାଣେନୈକେନ ଚିଚ୍ଛେଦ ସୁପ୍ରଭଂ ତତ୍ସୁଦର୍ଶନମ୍
କାଳୀ ତାଙ୍କର ଦହାଡ଼ ଓ ରବିପ୍ରଭା ଚକ୍ର ଦେଖି, ଏକ ତୀରରେ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ କାଟି ଦେଲେ।
ତଂ ଜଘାନ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଶ୍ଚଣ୍ଡଂ ଚଣ୍ଡୀ ଶିଲାଶିତୈଃ । ମୂର୍ଚ୍ଛିତୋଽସୌ ପପାତୋର୍ଵ୍ଯାଂ ଦେଵୀବାଣାର୍ଦିତୋ ଭୃଶମ୍
ଚଣ୍ଡୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ପଥର ଭଳି ତୀରରେ ଚଣ୍ଡକୁ ଆঘାତ କଲେ; ଦେବୀଙ୍କ ତୀରରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଆହତ ହୋଇ, ସେ ଭୂମିରେ ଅଚେତନ ହେଇ ପଡ଼ିଗଲେ।
ପତିତଂ ଭ୍ରାତରଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମୁଣ୍ଡୋ ଦୁଃଖାର୍ଦିତସ୍ତଦା । ଚକାର ଶରଵୃଷ୍ଟିଞ୍ଚ କାଲିକୋପରି କୋପତଃ
ଭାଇ ପଡ଼ିଗଲା ବୋଲି ଦେଖି, ମୁଣ୍ଡ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ; ରୋଷରେ କାଳୀ ଉପରେ ତୀରର ବୃଷ୍ଟି ଛାଡ଼ିଲେ।
ଚଣ୍ଡିକା ମୁଣ୍ଡନିର୍ମୁକ୍ତାଂ ଶରଵୃଷ୍ଟିଂ ସୁଦାରୁଣାମ୍ । ଈଷିକାସ୍ତ୍ରୈର୍ବଲାନ୍ମୁକ୍ତୈଶ୍ଚକାର ତିଲଶଃ କ୍ଷଣାତ୍
ଚଣ୍ଡିକା ମୁଣ୍ଡର ମୁଣ୍ଡ ଛାଡି ଦେଇ, ଭୟଙ୍କର ତୀର ବର୍ଷା କରିଲେ । ଶକ୍ତିରେ ଉପରେ ଉପରେ ଖର ତୀର ମାନେ ଛାଡି, ସେମାନେକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତିଳ ଭଳି ଭାଗ ଭାଗ କରିଦେଲେ ।
ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରେଣ ବାଣେନ ତାଡଯାମାସ ତଂ ପୁନଃ । ପତିତୋଽସୌ ମହାଵୀର୍ଯୋ ମେଦିନ୍ଯାଂ ମଦଵର୍ଜିତଃ
ପୁଣି ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତିର ତୀର ଦ୍ୱାରା ତାକୁ ଘାତ କରିଲେ । ଅହଂକାର ହରାଇ, ସେ ଶୂରବୀର ଭୂମିରେ ପଡିଗଲା ।