ଚିତ୍ରମେତନ୍ମହାରାଜ କାଲସ୍ଯୈଵ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ଯଃ କରୋତି ନରଂ ତାଵଦ୍ରାଜାନଂ ଭିକ୍ଷୁକଂ ତତଃ
ମହାରାଜ, ଏହା ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ସମୟର କ୍ରିୟା; ସମୟ ଏକ ମନୁଷ୍ୟକୁ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ରାଜା କରେ, ତାପରେ ଭିକାରୀ କରିଦିଏ।
ଦାତାରଂ ଯାଚକଂ ଚୈଵ ବଲଵନ୍ତଂ ତଥାବଲମ୍ । ପଣ୍ଡିତଂ ଵିକଲଂ କାମଂ ଶୂରଂ ଚାତୀଵ କାତରମ୍
ସମୟ ଦାତାକୁ ମାଗୁଥିବା ଲୋକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀକୁ ଦୁର୍ବଳ, ପଣ୍ଡିତକୁ ଅସହାୟ, ଆଗ୍ରହୀକୁ ଭୟଭୀତ କରିଦିଏ।
ମଖାନାଞ୍ଚ ଶତଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ଯେନ୍ଦ୍ରାସନମୁତ୍ତମମ୍ । ପୁନର୍ଦୁଃଖଂ ପରଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ କାଲସ୍ଯ ଗତିରୀଦୃଶୀ
ଶତ ଯଜ୍ଞ କରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସିଂହାସନ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁନି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଆସେ; ସମୟର ଗତି ଏଭଳି।
କାଲଃ କରୋତି ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ପୁରୁଷଂ ଜ୍ଞାନସଂଯୁତମ୍ । ତମେଵାତୀଵ ପାପିଷ୍ଠଂ ଜ୍ଞାନଲେଶଵିଵର୍ଜିତମ୍
ସମୟ ଧର୍ମିକ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଅତି ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଜ୍ଞାନ ହୀନ କରିଦିଏ।
ନ ଵିସ୍ମଯୋଽତ୍ର କର୍ତଵ୍ଯଃ ସର୍ଵଥା କାଲଚେଷ୍ଟିତେ । ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁହରାଦୀନାମପୀଦୃକ୍କଷ୍ଟଚେଷ୍ଟିତମ୍
ସମୟର କ୍ରିୟା ଦେଖି କେବେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ହର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଣୁର୍ଜନନମାପ୍ନୋତି ସୂକରାଦିଷୁ ଯୋନିଷୁ । ହରଃ କପାଲୀ ସଞ୍ଜାତଃ କାଲେନୈଵ ବଲୀଯସା
ବିଷ୍ଣୁ ଶୂକର ଓ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ତୁର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ହର, କପାଳଧାରୀ, ସମୟର ଶକ୍ତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଦେଵକୃତଦେଵ୍ଯାରାଧନଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ପରାଜିତାଃ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ରାଜ୍ଯଂ ଶୁମ୍ଭଃ ଶଶାସ ହ । ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ଜଗାମ ନୃପସତ୍ତମ
ଵ୍ୟାସ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ଦେବତା ହାରିଗଲେ, ଶୁମ୍ଭ ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କଲା; ଏଭଳି ହଜାର ବର୍ଷ ଗଲା, ରାଜା।
ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯାସ୍ତତୋ ଦେଵାଶ୍ଚିନ୍ତାମାପୁଃ ସୁଦୁସ୍ତରାମ୍ । ଗୁରୁଂ ଦୁଃଖାତୁରାସ୍ତେ ତୁ ପପ୍ରଚ୍ଛୁରିଦମାଦୃତାଃ
ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଦେବତାମାନେ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପଡିଲେ; ଦୁଃଖରେ ଭରି, ସମ୍ମାନରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
କିଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଗୁରୋ ବ୍ରୂହି ସର୍ଵଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵଂ ମହାମୁନିଃ । ଉପାଯୋଽସ୍ତି ମହାଭାଗ ଦୁଃଖସ୍ଯ ଵିନିଵୃତ୍ତଯେ
“ଗୁରୁ, କଣ କରିବା ଉଚିତ୍, କହନ୍ତୁ; ଆପଣ ସବୁ ଜାଣିଥିବା ମହାମୁନି; ଏହି ଦୁଃଖ ଶେଷ କରିବାକୁ କିଛି ଉପାୟ ଅଛି କି?”
ଉପଚାରପରା ନୂନଂ ଵେଦମନ୍ତ୍ରାଃ ସହସ୍ରଶଃ । ଵାଚ୍ଛିତାର୍ଥକରା ନୂନଂ ସୂତ୍ରୈଃ ସଂଲକ୍ଷିତାଃ କିଲ
ନିଶ୍ଚୟ, ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅନେକ ଉପଚାର ଚାଲିଥିବା, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ତାଙ୍କର ସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଚାହିଁଥିବା କାମ ପୂରଣ କରିପାରିବ।
ଇଷ୍ଟଯୋ ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦାଃ । ତାଃ କୁରୁଷ୍ଵ ମୁନେ ନୂନଂ ତ୍ଵଂ ଜାନାସି ଚ ତତ୍କ୍ରିଯାଃ
ବିଭିନ୍ନ ପୂଜାପାଠ ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥାନ୍ତି। ମୁନି, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କର କ୍ରମ ଭଲଭାବେ ଜାଣ, ଏହିପରି ପୂଜା ଏବେ କର।
ଵିଧିଃ ଶତ୍ରୁଵିନାଶାଯ ଯଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଃ ସଦାଗମେ । ତଂ କୁରୁଷ୍ଵାଦ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ଯଥା ନୋ ଦୁଃଖସଂକ୍ଷଯଃ
ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ ଯେଉଁ ବିଧି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ସେହି ବିଧିକୁ ଏବେ ଠିକ୍ ଭାବରେ କର, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମର ଦୁଃଖ ଶେଷ ହେବ।
ଭଵେଦାଂଗିରସାଦ୍ଯୈଵ ତଥା ତ୍ଵଂ କର୍ତୁମର୍ହସି । ଦାନଵାନାଂ ଵିନାଶାଯ ଅଭିଚାରଂ ଯଥାମତି
ଅଙ୍ଗିରାସ ଯେପରି ଏହି କାମ କରିଥିଲେ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏବେ କର। ଦାନବମାନଙ୍କର ନାଶ ପାଇଁ ତୁମେ ଯେପରି ଉଚିତ ବୁଝ, ଏକ ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା କର।
ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚ ସର୍ଵେ ମନ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ଵେଦୋକ୍ତା ଦୈଵାଧୀନଫଲାଶ୍ଚ ତେ । ନ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରାଃ ସୁରାଧୀଶ ତଥୈକାନ୍ତଫଲପ୍ରଦାଃ
ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ସେମାନେ ନିଜେ ନିଜେ କିଛି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ସେମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହଁନ୍ତି।
ମନ୍ତ୍ରାଣାଂ ଦେଵତା ଯୂଯଂ ତେ ତୁ ଦୁଃଖୈକଭାଜନମ୍ । ଜାତାଃ ସ୍ମ କାଲଯୋଗେନ କିଂ କରୋମି ପ୍ରସାଧନମ୍
ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ଦେବତା ତୁମେ, କିନ୍ତୁ ସମୟର ଚାପରେ ଏବେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ଭାଗୀ ହେଇପଡ଼ିଛ, ଏହି ସ୍ଥିତିରେ ମୁଁ କେମିତି ତୁମେ ଉପକୃତି କରିପାରିବି?
ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଵରୁଣାଦୀନାଂ ଯଜନଂ ଯଜ୍ଞକର୍ମସୁ । ତେ ଯୂଯଂ ଵିପଦଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ କରିଷ୍ଯନ୍ତି କିମିଷ୍ଟଯଃ
ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବରୁଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କର ପୂଜା ଯଜ୍ଞ ମାଧ୍ୟମରେ କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ତୁମେ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଛ, ଏହି ପୂଜା ଆଉ କିଛି ଲାଭ ଦେବ କି?
ଅଵଶ୍ଯମ୍ଭାଵିଭାଵାନାଂ ପ୍ରତୀକାରୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଉପାଯସ୍ତ୍ଵଥ କର୍ତଵ୍ଯ ଇତି ଶିଷ୍ଟାନୁଶାସନମ୍
ଯାହା ନିଶ୍ଚିତ ଘଟିବାକୁ ଥିବା, ତାହା ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ତଥାପି, ଶିଷ୍ଟମାନେ ଯେପରି ଶିଖାଇଛନ୍ତି, କିଛି ଉପାୟ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।
ଦୈଵଂ ହି ବଲଵତ୍କେଚିତ୍ପ୍ରଵଦନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ । ଉପାଯଵାଦିନୋ ଦୈଵଂ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ନିରର୍ଥକମ୍
କିଛି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ କହନ୍ତି ଭାଗ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆଉ ଯେଉଁମାନେ ଚେଷ୍ଟାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ କହନ୍ତି ଭାଗ୍ୟ ଅର୍ଥହୀନ।
ଦୈଵଂ ଚୈଵାପ୍ଯୁପାଯଶ୍ଚ ଦ୍ଵାଵେଵାଭିମତୌ ନୃଣାମ୍ । କେଵଲଂ ଦୈଵମାଶ୍ରିତ୍ଯ ନ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ କଦାଚନ
ଭାଗ୍ୟ ଓ ଚେଷ୍ଟା, ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ଲୋକମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। କେବଳ ଭାଗ୍ୟ ଉପରେ ଭରସା କରି କେବେ ବସି ରହିବା ଉଚିତ ନୁହଁ।
ଉପାଯଃ ସର୍ଵଥା କାର୍ଯୋ ଵିଚାର୍ଯ ସ୍ଵଧିଯା ପୁନଃ । ତସ୍ମାଦ୍ ବ୍ରଵୀମି ଵଃ ସର୍ଵାନ୍ସଂଵିଚାର୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସବୁପରି ଚିନ୍ତା କରି, ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ବିଚାର କରି, ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଦରକାର। ଏହିକଥା ମୁଁ ପୁନିପୁନି ଭାବି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହୁଛି।
ପୁରା ଭଗଵତୀ ତୁଷ୍ଟା ଜଘାନ ମହିଷାସୁରମ୍ । ଯୁଷ୍ମାଭିସ୍ତୁ ସ୍ତୁତା ଦେଵୀ ଵରଦାନଂ ଦଦାଵଥ
ପୂର୍ବେ ଭଗବତୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମହିଷାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ। ତୁମେ ମା'ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ ସେ ତୁମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ।
ଆପଦଂ ନାଶଯିଷ୍ଯାମି ସଂସ୍ମୃତା ଵା ସଦୈଵ ହି । ଯଦା ଯଦା ଵୋ ଦେଵେଶା ଆପଦୋ ଦୈଵସମ୍ଭଵାଃ
ସେ କହିଥିଲେ, 'ମୋତେ ଯେତେବେଳେ ସ୍ମରଣ କରିବ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ତୁମର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଦେବି, ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆସିଥିବା ବିପଦ ଆସିବ।'
ପ୍ରଭଵନ୍ତି ତଦା କାମଂ ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯାହଂ ସୁରୈଃ ସଦା । ସ୍ମୃତାହଂ ନାଶଯିଷ୍ଯାମି ଯୁଷ୍ମାକଂ ପରମାପଦଃ
'ଏପରି ବିପଦ ଆସିଲେ, ତୁମେ ମନରେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ସେପରି ସମୟରେ ସବୁବେଳେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କର। ମୁଁ ସ୍ମରଣ କରାଯିବା ସାଥିରେ ତୁମର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିପଦ ଦୂର କରିଦେବି।'
ତସ୍ମାଦ୍ଧିମାଚଲେ ଗତ୍ଵା ପର୍ଵତେ ସୁମନୋହରେ । ଆରାଧନଂ ଚଣ୍ଡିକାଯାଃ କୁରୁଧ୍ଵଂ ପ୍ରେମପୂର୍ଵକମ୍
ତେଣୁ, ତମେ ହିମାଲୟ ପର୍ବତକୁ, ସେଇ ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼କୁ ଯାଅ, ଓ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କର।
ମାଯାବୀଜଵିଧାନଜ୍ଞାସ୍ତତ୍ପୁରଶ୍ଚରଣେ ରତାଃ । ଜାନାମ୍ଯହଂ ଯୋଗବଲାତ୍ପ୍ରସନ୍ନା ସା ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁମାନେ ମାୟାବୀଜ ମନ୍ତ୍ରର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜାଣନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କର ଉପାସନାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ମୁଁ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଜାଣିଛି, ମା' ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ।
ଦୁଃଖସ୍ଯାନ୍ତୋଽଦ୍ଯ ଯୁଷ୍ମାକଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ତସ୍ମିଞ୍ଛୈଲେ ସଦା ଦେଵୀ ତିଷ୍ଠତୀତି ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍
ଆଜି ତୁମର ଦୁଃଖର ଶେଷ ଦେଖାଯାଉଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେଇ ପାହାଡ଼ରେ ଦେବୀ ସବୁବେଳେ ବସିଥାନ୍ତି ବୋଲି ମୁଁ ଶୁଣିଛି।
ସ୍ତୁତା ସମ୍ପୂଜିତା ସଦ୍ଯୋ ଵାଞ୍ଛିତାର୍ଥାନ୍ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି । ନିଶ୍ଚଯଂ ପରମଂ କୃତ୍ଵା ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ଵୈ ହିମାଲଯମ୍
ସେ ଯେତେବେଳେ ସ୍ତୁତି ଓ ପୂଜା ପାଇବେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ତୁରନ୍ତ ଦେଇଦେବେ। ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ହିମାଲୟକୁ ଯାଅ।
ସୁରାଃ ସର୍ଵାଣି କାର୍ଯାଣି ସା ଵଃ କାମଂ ଵିଧାସ୍ଯତି । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵାସ୍ତେ ପ୍ରଯଯୁର୍ଗିରିମ୍
ହେ ଦେବତାମାନେ, ସେ ତୁମର ସମସ୍ତ କାମ ଇଚ୍ଛାମତାନୁସାରେ ପୂରଣ କରିଦେବେ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ପାହାଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲେ।
ହିମାଲଯଂ ମହାରାଜ ଦେଵୀଧ୍ଯାନପରାଯଣାଃ । ମାଯାବୀଜଂ ହୃଦା ନିତ୍ଯଂ ଜପନ୍ତଃ ସର୍ଵ ଏଵ ହି
ହିମାଳୟରେ, ମହାରାଜ, ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବାରେ ନିରତ ଥିବା ସମସ୍ତ ଲୋକ ନିତ୍ୟ ମାୟା ବୀଜ ମନ୍ତ୍ରକୁ ହୃଦୟରେ ଜପ କରନ୍ତି ।
ନମଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମହାମାଯାଂ ଭକ୍ତାନାମଭଯପ୍ରଦାମ୍ । ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ସ୍ତୋତ୍ରମନ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ପରମଯା ଯୁତାଃ
ସେମାନେ ମହାମାୟାଙ୍କୁ, ଯିଏ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଭୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ନମସ୍କାର କଲେ । ଉତ୍କଳ ଭକ୍ତି ସହିତ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ।