ନାରୀ ବଲଵତୀ କାସ୍ତି ଯା ନୌ ନାଶଂ କରିଷ୍ଯତି । ନ ବିଭୀଵଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ କାମଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଚରାଚରେ
'କେଉଁ ଜଣେ ନାରୀ ଅଛି, ଯିଏ ଆମକୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବ? ତିନି ଜଗତରେ, ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ଆମେ ନାରୀଙ୍କୁ କିଛି ଭୟ କରୁନାହିଁ।'
ଅଵଧ୍ଯୌ ଭ୍ରାତରୌ ସ୍ଯାତାଂ ନରେଭ୍ଯଃ ପଙ୍କଜୋଦ୍ଭଵ । ଭଯଂ ନ ସ୍ତ୍ରୀଜନେଭ୍ଯଶ୍ଚ ସ୍ଵଭାଵାଦବଲା ହି ସା
'ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମା, ଦୁଇ ଭାଇ ନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅବଧ୍ୟ ହେଉ; ନାରୀମାନେ ଠାରୁ କିଛି ଭୟ ନାହିଁ, କାରଣ ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଦୁର୍ବଳ।'
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଯୋର୍ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରଦଦୌ ଵାଞ୍ଛିତଂ ଵରମ୍ । ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରସନ୍ନମନସା ଜଗାମାଥ ସ୍ଵମାଲଯମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମା ଖୁସି ମନରେ, ତାଙ୍କ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ ଦେଲେ, ଏବଂ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଗତେଽଥ ଭଵନେ ତସ୍ମିନ୍ଦାନଵୌ ସ୍ଵଗୃହଂ ଗତୌ । ଭୃଗୁଂ ପୁରୋହିତଂ କୃତ୍ଵା ଚକ୍ରତୁଃ ପୂଜନଂ ତଦା
ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ଗୃହକୁ ଯିବା ପରେ, ଦୁଇ ଦାନବ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ, ଭୃଗୁଙ୍କୁ ପୁରୋହିତ କରି, ସେ ସମୟରେ ପୂଜା କଲେ।
ଶୁଭେ ଦିନେ ସୁନକ୍ଷତ୍ରେ ଜାତରୂପମଯଂ ଶୁଭମ୍ । କୃତ୍ଵା ସିଂହାସନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ରାଜ୍ଯାର୍ଥଂ ପ୍ରଦଦୌ ମୁନିଃ
ଏକ ଶୁଭ ଦିନରେ, ଭଲ ନକ୍ଷତ୍ର ରେ, ମୁନି ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ରାଜସିଂହାସନ ତିଆରି କରି, ରାଜ୍ୟ ଦେବା ପାଇଁ ଦାନ କଲେ।
ଶୁମ୍ଭାଯ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଭୂତାଯ ଦଦୌ ରାଜ୍ଯାସନଂ ଶୁଭମ୍ । ସେଵନାର୍ଥଂ ତଦୈଵାଶୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ଦାନଵୋତ୍ତମାଃ
ସେ ଶୁଭ ରାଜସିଂହାସନ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଏହି ଖବର ପାଇଁ ଦାନବମାନେ ତୁରନ୍ତ ସେବା କରିବାକୁ ଆସିଗଲେ।
ଚଣ୍ଡମୁଣ୍ଡୌ ମହାଵୀରୌ ଭ୍ରାତରୌ ବଲଦର୍ପିତୌ । ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୌ ସୈନ୍ଯସଂଯୁକ୍ତୌ ରଥଵାଜିଗଜାନ୍ଵିତୌ
ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡ, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅହଂକାରୀ ଭାଇ, ସେମାନେ ସେନା, ରଥ, ଘୋଡା ଓ ହାତୀ ସହିତ ଏକାଠି ଆସିଗଲେ।
ଧୂମ୍ରଲୋଚନନାମା ଚ ତଦ୍ରୂପଶ୍ଚଣ୍ଡଵିକ୍ରମଃ । ଶୁମ୍ଭଞ୍ଚ ଭୂପତିଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦାଗାଦ୍ବଲସଂଯୁତଃ
ଧୂମ୍ରଲୋଚନ ନାମକ, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶୁମ୍ଭ ରାଜା ହେବା ଖବର ଶୁଣି, ନିଜ ସେନା ସହିତ ଆସିଗଲେ।
ରକ୍ତବୀଜସ୍ତଥା ଶୂରୋ ଵରଦାନବଲାଧିକଃ । ଅକ୍ଷୌହିଣୀଭ୍ଯାଂ ସଂଯୁକ୍ତସ୍ତତ୍ରୈଵାଗତ୍ଯ ସଙ୍ଗତଃ
ରକ୍ତବୀଜ ନାମକ ଶୂର ଓ ବରଦାନରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁଇ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ ସେଠାକୁ ଯୋଗ ଦେଲେ।
ତସ୍ଯୈକଂ କାରଣଂ ରାଜନ୍ ସଂଗ୍ରାମେ ଯୁଧ୍ଯତଃ ସଦା । ଦେହାଦ୍ରୁଧିରସମ୍ପାତସ୍ତସ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ରାହତସ୍ଯ ଚ
ହେ ରାଜା, ତାଙ୍କର ଏକ ବିଶେଷ କାରଣ ଥିଲା; ସେ ସଦା ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘାୟଲ କଲେ, ରକ୍ତ ବହିଯାଉଥିଲା।
ଜାଯତେ ଚ ଯଦା ଭୂମାଵୁତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ହ୍ଯନେକଶଃ । ତାଦୃଶାଃ ପୁରୁଷାଃ କ୍ରୂରା ବହଵଃ ଶସ୍ତ୍ରପାଣଯଃ
ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଏହି ରକ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲା, ତେବେ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିଲେ।
ସମ୍ଭଵନ୍ତି ତଦାକାରାସ୍ତଦ୍ରୂପାସ୍ତତ୍ପରାକ୍ରମାଃ । ଯୁଦ୍ଧଂ ପୁନସ୍ତେ କୁର୍ଵନ୍ତି ପୁରୁଷା ରକ୍ତସମ୍ଭଵାଃ
ସେମାନେ ତାଙ୍କର ରୂପ, ଆକାର ଓ ପ୍ରଭାବ ନେଇ, ରକ୍ତରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, ପୁନି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ଅତଃ ସୋଽପି ମହାଵୀର୍ଯଃ ସଂଗ୍ରାମେଽତୀଵ ଦୁର୍ଜଯଃ । ଅଵଧ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ରକ୍ତବୀଜୋ ମହାସୁରଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ରକ୍ତବୀଜ ଯୁଦ୍ଧରେ ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ଜିତିବାଯୋଗ୍ୟ ଥିଲେ; ସେ ମହାସୁର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅବଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଅନ୍ଯେ ଚ ବହଵଃ ଶୂରାଶ୍ଚତୁରଙ୍ଗସମନ୍ଵିତାଃ । ଶୁମ୍ଭଞ୍ଚ ନୃପତିଂ ମତ୍ଵା ବଭୂଵୁସ୍ତସ୍ଯ ସେଵକାଃ
ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଶୂରବୀର ଚତୁରଙ୍ଗ ସେନା ସହିତ ଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବି, ତାଙ୍କର ସେବକ ହେଲେ।
ଅସଂଖ୍ଯାତା ତଦା ଜାତା ସେନା ଶୁମ୍ଭନିଶୁମ୍ଭଯୋଃ । ପୃଥିଵ୍ଯାଃ ସକଲଂ ରାଜ୍ଯଂ ଗୃହୀତଂ ବଲଵତ୍ତଯା
ସେ ସମୟରେ ଅସଂଖ୍ୟ ସେନା ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ସେମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ରାଜ୍ୟ ଦଳି ନେଲେ।
ସେନାଯୋଗଂ ତଦା କୃତ୍ଵା ନିଶୁମ୍ଭଃ ପରଵୀରହା । ଜଗାମ ତରସା ସ୍ଵର୍ଗେ ଶଚୀପତିଜଯାଯ ଚ
ସେନା ଯୋଗାଯୋଗ କରି, ଶତ୍ରୁବୀରଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ନିଶୁମ୍ଭ ତୁରନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଶଚୀପତିଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଗଲେ।
ଚକାରାସୌ ମହାଯୁଦ୍ଧଂ ଲୋକପାଲୈଃ ସମନ୍ତତଃ । ଵୃତ୍ରହା ଵଜ୍ରପାତେନ ତାଡଯାମାସ ଵକ୍ଷସି
ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳଙ୍କ ସହିତ ଚାରିପାଖରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ବଜ୍ରଧାରୀ ବୃତ୍ରହା ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ଵଜ୍ରାଭିହତୋ ଭୂମୌ ପପାତ ଦାନଵାନୁଜଃ । ଭଗ୍ନଂ ବଲଂ ତଦା ତସ୍ଯ ନିଶୁମ୍ଭସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ବଜ୍ର ଆଘାତରେ, ଦାନବଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଏହି ସମୟରେ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କର ମହାତ୍ମା ସେନା ଭଙ୍ଗ ହେଲା।
ଭ୍ରାତରଂ ମୂର୍ଚ୍ଛିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶୁମ୍ଭଃ ପରବଲାର୍ଦନଃ । ତତ୍ରାଗତ୍ଯ ସୁରାନ୍ମର୍ଵାଂସ୍ତାଡଯାମାସ ସାଯକୈଃ
ଭାଇ ଅଚେତନ ହେବା ଖବର ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁବଳକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶୁମ୍ଭ ସେଠାକୁ ଆସି, ଦେବତା ଓ ମାରୁତମାନେକୁ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
କୃତଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ମହତ୍ତେନ ଶୁମ୍ଭେନାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା । ନିର୍ଜିତାସ୍ତୁ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ସେନ୍ଦ୍ରାଃ ପାଲାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
ଅପରିଶ୍ରମ କରିଥିବା ଶୁମ୍ଭ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଲୋକପାଳମାନେ ସେଙ୍କୁ ହାରିଗଲେ।
ଐନ୍ଦ୍ରଂ ପଦଂ ତଦା ତେନ ଗୃହୀତଂ ବଲଵତ୍ତଯା । କଲ୍ପପାଦପସଂଯୁକ୍ତଂ କାମଧେନୁସମନ୍ଵିତମ୍
ସେ ସମୟରେ, ଶୁମ୍ଭ ଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସିଂହାସନ ଦଳି ନେଲେ; କାମଧେନୁ ଓ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ସହିତ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଯଜ୍ଞଭାଗାଶ୍ଚ ହୃତାସ୍ତେନ ମହାତ୍ମନା । ନନ୍ଦନଂ ଚ ଵନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୁଦିତୋଽଭୂନ୍ମହାସୁରଃ
ମହାତ୍ମା ଅସୁର ତିନି ଲୋକ ଓ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ଦଳି ନେଲେ; ନନ୍ଦନବନ ପାଇଁ ଖୁସି ହେଲେ।
ସୁଧାଯାଶ୍ଚୈଵ ପାନେନ ସୁଖମାପ ମହାସୁରଃ । କୁବେରଂ ସ ଚ ନିର୍ଜିତ୍ଯ ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ଚକାର ହ
ଅମୃତ ପିଇ ଏହି ମହା ଦାନବ ଖୁସି ହେଲା; ସେ କୁବେରଙ୍କୁ ଜିତି ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କଲା।
ଅଧିକାରଂ ତଥା ଭାନୋଃ ଶଶିନଶ୍ଚ ଚକାର ହ । ଯମଞ୍ଚୈଵ ଵିନିର୍ଜିତ୍ଯ ଜଗ୍ରାହ ତତ୍ପଦଂ ତଥା
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଅଧିକାର ନେଲା; ଯମକୁ ଜିତି ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ଦଳିଲା।
ଵରୁଣସ୍ଯ ତଥା ରାଜ୍ଯଂ ଚକାର ଵହ୍ନିକର୍ମ ଚ । ଵାଯୋଃ କାର୍ଯଂ ନିଶୁମ୍ଭଶ୍ଚ ଚକାର ସ୍ଵବଲାନ୍ଵିତଃ
ସେ ବରୁଣଙ୍କ ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କଲା ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ କାମ କରିଲା; ନିଶୁମ୍ଭ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ବାୟୁଙ୍କ କାମ ମଧ୍ୟ କଲା।
ତତୋ ଦେଵା ଵିନିର୍ଧୂତା ହୃତରାଜ୍ଯା ହୃତଶ୍ରିଯଃ । ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ନନ୍ଦନଂ ସର୍ଵେ ନିର୍ଯଯୁର୍ଗିରିଗହ୍ଵରେ
ତାପରେ ଦେବଗଣ ରାଜ୍ୟ ଓ ମହିମା ହରାଇ, ନନ୍ଦନବନ ଛାଡି ସମସ୍ତେ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ହୃତାଧିକାରାସ୍ତେ ସର୍ଵେ ବଭ୍ରମୁର୍ଵିଜନେ ଵନେ । ନିରାଲମ୍ବା ନିରାଧାରା ନିସ୍ତେଜସ୍କା ନିରାଯୁଧାଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅଧିକାର ହରାଇ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକା ଏକା ଭୂମିକୁ ଘୁଞ୍ଚିବାରେ, ସେମାନେ ନିରାଶ୍ରୟ, ନିରାଧାର, ଶକ୍ତିହୀନ ଓ ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ହେଲେ।
ଵିଚେରୁରମରାଃ ସର୍ଵେ ପର୍ଵତାନାଂ ଗୁହାସୁ ଚ । ଉଦ୍ଯାନେଷୁ ଚ ଶୂନ୍ଯେଷୁ ନଦୀନାଂ ଗହ୍ଵରେଷୁ ଚ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ପାହାଡ଼ର ଗୁହା, ଶୂନ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ନଦୀର ଗଭୀର ଭାଗରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
ନ ପ୍ରାପୁସ୍ତେ ସୁଖଂ ଵାପି ସ୍ଥାନଭ୍ରଷ୍ଟା ଵିଚେତସଃ । ଲୋକପାଲା ମହାରାଜ ଦୈଵାଧୀନଂ ସୁଖଂ କିଲ
ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ହରାଇ ଓ ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଇ, କେବେ ଖୁସି ମିଳିଲା ନାହିଁ; ମହାରାଜ, ଲୋକପାଳଙ୍କର ଖୁସି ନିଜର ଭାଗ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।
ବଲଵନ୍ତୋ ମହାଭାଗା ବହୁଜ୍ଞା ଧନସଂଯୁତାଃ । କାଲେ ଦୁଃଖଂ ତଥା ଦୈନ୍ଯମାପ୍ନୁଵନ୍ତି ନରାଧିପ
ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭାଗ୍ୟବାନ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧନୀ, ମନୁଷ୍ୟର ରାଜା, ସମୟରେ ସେମାନେ ଦୁଃଖ ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।