ମାତଃ ସ୍ଵଯଂଵିରଚିତାନ୍ଵିପିନେ ଵିନୋଦା- ଦ୍ଵନ୍ଧ୍ଯାନ୍ପଲାଶରହିତାଂଶ୍ଚ କଟୂଂଶ୍ଚ ଵୃକ୍ଷାନ୍ । ନୋଚ୍ଛେଦଯନ୍ତି ପୁରୁଷା ନିପୁଣାଃ କଥଞ୍ଚି- ତ୍ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପ୍ଯତିତରାଂ ପରିପାସି ଦୈତ୍ଯାନ୍
ମା, ତୁମେ ବନରେ ଖେଳାର ନିମିତ୍ତେ ତିଆରି କରିଥିବା, ଅଫଳ, ପତ୍ରବିହୀନ, କଢ଼ା ଗଛମାନେକୁ ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ କେବେ କାଟନ୍ତିନାହିଁ; ଏହିପରି ତୁମେ ଦାନବମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ରକ୍ଷା କରୁଛ।
ଯତ୍ତ୍ଵଂ ତୁ ହଂସି ରଣମୂର୍ଧ୍ନି ଶରୈରରାତୀ- ନ୍ଦେଵାଙ୍ଗନାସୁରତକେଲିମତୀନ୍ଵିଦିତ୍ଵା । ଦେହାନ୍ତରେଽପି କରୁଣାରସମାଦଦାନା ତତ୍ତେ ଚରିତ୍ରମିଦମୀପ୍ସିତପୂରଣାଯ
ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ବାଣରେ ହତ କର, ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କର ଅଭିମାନ ଜାଣି, ତଥାପି ଅନ୍ୟ ଦେହରେ ମଧ୍ୟ କରୁଣାର ସାର ଧର, ଏହି ହେଉଛି ତୁମର ଚରିତ୍ର, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ଚିତ୍ରଂ ତ୍ଵମୀ ଯଦସୁଭୀ ରହିତା ନ ସନ୍ତି ତ୍ଵଚ୍ଚିନ୍ତିତେନ ଦନୁଜାଃ ପ୍ରଥିତପ୍ରଭାଵାଃ । ଯେଷାଂ କୃତେ ଜନନି ଦେହନିବନ୍ଧନଂ ତେ କ୍ରୀଡାରସସ୍ତଵ ନ ଚାନ୍ଯତରୋଽତ୍ର ହେତୁଃ
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଯେ, ଏହି ଦାନବମାନେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ଚିନ୍ତାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉନାହାନ୍ତି; ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଦେହ ଧର, ତାହା ତୁମର ଖେଳା, ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ।
ପ୍ରାପ୍ତେ କଲାଵହହ ଦୁଷ୍ଟତରେ ଚ କାଲେ ନ ତ୍ଵାଂ ଭଜନ୍ତି ମନୁଜା ନନୁ ଵଞ୍ଚିତାସ୍ତେ । ଧୂର୍ତୈଃ ପୁରାଣଚତୁରୈର୍ହରିଶଙ୍କରାଣାଂ ସେଵାପରାଶ୍ଚ ଵିହିତାସ୍ତଵ ନିର୍ମିତାନାମ୍
କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ, ସବୁଠୁ ଖରାପ ସମୟରେ, ଯେମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭ୍ରମିତ; ଚତୁର ପୁରାତନ ହରି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଚତୁରାଇରେ ସେବା କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେହି ସେବା ମଧ୍ୟ ତୁମେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସୁରାଂସ୍ତଵ ଵଶାନସୁରାର୍ଦିତାଂଶ୍ଚ ଯେ ଵୈ ଭଜନ୍ତି ଭୁଵି ଭାଵଯୁତା ଵିଭଗ୍ନାନ୍ । ଧୃତ୍ଵା କରେ ସୁଵିମଲଂ ଖଲୁ ଦୀପକଂ ତେ କୂପେ ପତନ୍ତି ମନୁଜା ଵିଜଲେଽତିଘୋରେ
ଯେମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଦେବତାମାନେ ତୁମ ଆଧିନ ଓ ଦାନବମାନେ ଦୁଃଖିତ, ଏଠାରେ ଭକ୍ତିରେ ତୁମକୁ ପୂଜନ୍ତି, ତଥାପି ତୁମର ପବିତ୍ର ଦୀପ ହାତରେ ଧରି, ଲୋକମାନେ ଭୟଙ୍କର, ଜଳବିହୀନ କୂଆରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି।
ଵିଦ୍ଯା ତ୍ଵମେଵ ସୁଖଦାସୁଖଦାପ୍ଯଵିଦ୍ଯା ମାତସ୍ତ୍ଵମେଵ ଜନନାର୍ତିହରା ନରାଣାମ୍ । ମୋକ୍ଷାର୍ଥିଭିସ୍ତୁ କଲିତା କିଲ ମନ୍ଦଧୀଭି- ର୍ନାରାଧିତା ଜନନି ଭୋଗପରୈସ୍ତଥାଜ୍ଞୈଃ
ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଜ୍ଞାନ, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିବା, ଅଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ତୁମେ; ମା, ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମ ଦୁଃଖ ଦୂର କର; ତଥାପି ମନ୍ଦ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା, ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା, ଭୋଗ ଓ ଅଜ୍ଞାନରେ ଲିନ ଲୋକମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜନ୍ତିନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମା ହରଶ୍ଚ ହରିରପ୍ଯନିଶଂ ଶରଣ୍ଯଂ ପାଦାମ୍ବୁଜଂ ତଵ ଭଜନ୍ତି ସୁରାସ୍ତଥାନ୍ଯେ । ତଦ୍ଵୈ ନ ଯେଽଲ୍ପମତଯୋ ମନସା ଭଜନ୍ତି ଭ୍ରାନ୍ତାଃ ପତନ୍ତି ସତତଂ ଭଵସାଗରେ ତେ
ବ୍ରହ୍ମା, ହର, ହରି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସଦା ତୁମର ପଦପଦ୍ମକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ମା ଶରଣାର୍ଥୀ। ଯେମାନେ ତୁମକୁ ମନରେ ପୂଜନ କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅବୁଦ୍ଧିରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନ ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ପଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି।
ଚଣ୍ଡି ତ୍ଵଦଙ୍ଘ୍ରିଜଲଜୋତ୍ଥରଜଃପ୍ରସାଦୈ- ର୍ବ୍ରହ୍ମା କରୋତି ସକଲଂ ଭୁଵନଂ ଭଵାଦୌ । ଶୌରିଶ୍ଚ ପାତି ଖଲୁ ସଂହରତେ ହରସ୍ତୁ ତ୍ଵାଂ ସେଵତେ ନ ମନୁଜସ୍ତ୍ଵିହ ଦୁର୍ଭଗୋଽସୌ
ଚଣ୍ଡୀ, ତୁମ ପଦପଦ୍ମର ଧୂଳିର କୃପାରେ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ଶୌରି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ହର ନାଶ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସବୁ ତୁମ ସେବା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଦୁଃଖୀ ମନୁଷ୍ୟ ତୁମକୁ ପୂଜା କରିନାହାନ୍ତି।
ଵାଗ୍ଦେଵତା ତ୍ଵମସି ଦେଵି ସୁରାସୁରାଣାଂ ଵକ୍ତୁଂ ନ ତେଽମରଵରାଃ ପ୍ରଭଵନ୍ତି ଶକ୍ତାଃ । ତ୍ଵଂ ଚେନ୍ମୁଖେ ଵସସି ନୈଵ ଯଦୈଵ ତେଷାଂ ଯସ୍ମାଦ୍ଭଵନ୍ତି ମନୁଜା ନ ହି ତଦ୍ଵିହୀନାଃ
ଦେବୀ, ତୁମେ ବାଣୀର ଦେବୀ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ। ଅମରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଧ୍ୟ ତୁମ ବିଷୟରେ କହିପାରିନାହାନ୍ତି। ଯଦି ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ମୁଖରେ ବସିନାହାନ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାହାର ଶକ୍ତି ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି।
ଶପ୍ତୋ ହରିସ୍ତୁ ଭୃଗୁଣା କୁପିତେନ କାମଂ ମୀନୋ ବଭୂଵ କମଠଃ ଖଲୁ ସୂକରସ୍ତୁ । ପଶ୍ଚାନ୍ନୃସିଂହ ଇତି ଯଶ୍ଛଲକୃଦ୍ଧରାଯାଂ ତାନ୍ସେଵତାଂ ଜନନି ମୃତ୍ଯୁଭଯଂ ନ କିଂ ସ୍ଯାତ୍
ଭୃଗୁଙ୍କ ରୋଷରେ ହରି ଶାପିତ ହୋଇ ମାଛ, କୁମିର, ଓ ଶୂକର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ପରେ ନରସିଂହ ଭାବେ ଭୂମି ପାଇଁ ଚତୁର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ମା, ତୁମ ସେବା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ କି ଅଛି?
ଶମ୍ଭୋଃ ପପାତ ଭୁଵି ଲିଙ୍ଗମିଦଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧଂ ଶାପେନ ତେନ ଚ ଭୃଗୋର୍ଵିପିନେ ଗତସ୍ଯ । ତଂ ଯେ ନରା ଭୁଵି ଭଜନ୍ତି କପାଲିନଂ ତୁ ତେଷାଂ ସୁଖଂ କଥମିହାପି ପରତ୍ର ମାତଃ
ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଭୃଗୁଙ୍କ ଶାପରେ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲା, ଯେତେବେଳେ ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚି ଥିଲେ। ଯେମାନେ ପୃଥିବୀରେ କପାଳଧାରୀଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ମା, ସେମାନେ କିପରି ଏଠାରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ସୁଖ ପାଇପାରିବେ?
ଯୋଽଭୂଦ୍ ଗଜାନନଗଣାଧିପତିର୍ମହେଶା- ତ୍ତଂ ଯେ ଭଜନ୍ତି ମନୁଜା ଵିତଥପ୍ରପନ୍ନାଃ । ଜାନନ୍ତି ତେ ନ ସକଲାର୍ଥଫଲପ୍ରଦାତ୍ରୀଂ ତ୍ଵାଂ ଦେଵି ଵିଶ୍ଵଜନନୀଂ ସୁଖସେଵନୀଯାମ୍
ମହେଶଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଗଜାନନ ଗଣପତିଙ୍କୁ ଯେମାନେ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବେ ଆସନ୍ତି। ସେମାନେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥିବା, ଜଗତମାତା, ସୁଖରେ ସେବା କରିବାଯୋଗ୍ୟ ଦେବୀ ଅଟୁଟ ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ।
ଚିତ୍ରଂ ତ୍ଵଯାରିଜନତାପି ଦଯାର୍ଦ୍ରଭାଵା- ଦ୍ଧତ୍ଵା ରଣେ ଶିତଶରୈର୍ଗମିତା ଦ୍ଯୁଲୋକମ୍ । ନୋଚେତ୍ସ୍ଵକର୍ମନିଚିତେ ନିରଯେ ନିତାନ୍ତଂ ଦୁଃଖାତିଦୁଃଖଗତିମାପଦମାପତେତ୍ସା
ମା, ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ କରୁଣାରେ ଭରିଯାଉଛ। ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ତୁମେ ସେମାନେକୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପଠାଉଛ। ନହେଲେ, ନିଜ କର୍ମରେ ନରକକୁ ଯାଇ, ସେମାନେ ଅତି ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିଥାନ୍ତେ।
ବ୍ରହ୍ମା ହରଶ୍ଚ ହରିରପ୍ଯୁତ ଗର୍ଵଭାଵା- ଜ୍ଜାନନ୍ତି ତେଽପି ଵିବୁଧା ନ ତଵ ପ୍ରଭାଵମ୍ । କେଽନ୍ଯେ ଭଵନ୍ତି ମନୁଜା ଵିଦିତୁଂ ସମର୍ଥାଃ ସମ୍ମୋହିତାସ୍ତଵ ଗୁଣୈରମିତପ୍ରଭାଵୈଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ହରି ମଧ୍ୟ ଅହଂକାରରେ ତୁମ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତୁମ ଅସୀମ ଗୁଣରେ ମୋହିତ ହୋଇ, କିଏ ତୁମେକୁ ଜାଣିପାରିବ?
କ୍ଲିଶ୍ଯନ୍ତି ତେଽପି ମୁନଯସ୍ତଵ ଦୁର୍ଵିଭାଵ୍ଯଂ ପାଦାମ୍ବୁଜଂ ନ ହି ଭଜନ୍ତି ଵିମୂଢଚିତ୍ତାଃ । ସୂର୍ଯାଗ୍ନିସେଵନପରାଃ ପରମାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଂ ଜ୍ଞାତଂ ନ ତୈଃ ଶ୍ରୁତିଶତୈରପି ଵେଦସାରମ୍
ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପଦପଦ୍ମକୁ ବୁଝିପାଇ ଅନେକ କଷ୍ଟ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ଯେମାନେ ମନରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମେକୁ ପୂଜା କରିନାହାନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପୂଜାରେ ଲିନ ହୋଇ, ଶତାଧିକ ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ବେଦର ସାର ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ମନ୍ଯେ ଗୁଣାସ୍ତଵ ଭୁଵି ପ୍ରଥିତପ୍ରଭାଵାଃ କୁର୍ଵନ୍ତି ଯେ ହି ଵିମୁଖାନ୍ନନୁ ଭକ୍ତିଭାଵାତ୍ । ଲୋକାନ୍ସ୍ଵବୁଦ୍ଧିରଚିତୈର୍ଵିଵିଧାଗମୈଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣ୍ଵୀଶଭାସ୍କରଗଣେଶପରାନ୍ଵିଧାଯ
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୁମ ଗୁଣମାନେ ତୁମକୁ ଭକ୍ତି ନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେକୁ ନିଜ ବୁଦ୍ଧି ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗଣେଶ ପୂଜାରେ ଲିନ କରିଦେଇଛନ୍ତି।
କୁର୍ଵନ୍ତି ଯେ ତଵ ପଦାଦ୍ଵିମୁଖାନ୍ନରାଗ୍ର୍ଯା- ନ୍ସ୍ଵୋକ୍ତାଗମୈର୍ହରିହରାର୍ଚନଭକ୍ତିଯୋଗୈଃ । ତେଷାଂ ନ କୁପ୍ଯସି ଦଯାଂ କୁରୁଷେଽମ୍ବିକେ ତ୍ଵଂ ତାନ୍ମୋହମନ୍ତ୍ରନିପୁଣାନ୍ପ୍ରଥଯସ୍ଯଲଂ ଚ
ଯେଉଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତୁମ ପଦକୁ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ହରି-ହର ପୂଜାରେ ଲିନ ହୋଇଛନ୍ତି, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧ କରିନାହାଁ, ମା ଅମ୍ବିକା; ତୁମେ ଦୟା କରୁଛ, ଏବଂ ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ମୋହ ବ୍ୟାପ୍ତ କରୁଛ।
ତୁର୍ଯେ ଯୁଗେ ଭଵତି ଚାତିବଲଂ ଗୁଣସ୍ଯ ତୁର୍ଯସ୍ଯ ତେନ ମଥିତାନ୍ଯସଦାଗମାନି । ତ୍ଵାଂ ଗୋପଯନ୍ତି ନିପୁଣାଃ କଵଯଃ କଲୌ ଵୈ ତ୍ଵତ୍କଲ୍ପିତାନ୍ସୁରଗଣାନପି ସଂସ୍ତୁଵନ୍ତି
ଚତୁର୍ଯୁଗରେ ଚତୁର୍ଥ ଗୁଣର ଶକ୍ତି ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଯାଏ, ତାହାରେ ଅସତ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। କଳିଯୁଗରେ ଚତୁର୍ୟ କବିମାନେ ତୁମେକୁ ଲୁଚାଇ ରଖନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିବା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମେକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
ଧ୍ଯାଯନ୍ତି ମୁକ୍ତିଫଲଦାଂ ଭୁଵି ଯୋଗସିଦ୍ଧାଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ପରାଞ୍ଚ ମୁନଯୋଽତିଵିଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵାଃ । ତେ ନାପ୍ନୁଵନ୍ତି ଜନନୀଜଠରେ ତୁ ଦୁଃଖଂ ଧନ୍ଯାସ୍ତ ଏଵ ମନୁଜାସ୍ତ୍ଵଯି ଯେ ଵିଲୀନାଃ
ଅତିଶୁଦ୍ଧ ମନ ଥିବା ମୁନିମାନେ ତୁମେକୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ମୁକ୍ତି ଓ ଯୋଗସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା ପରା ଜ୍ଞାନ ଭାବରେ। ସେମାନେ ଜନନୀର ଗର୍ଭରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିନାହାନ୍ତି; ତୁମେରେ ଲିନ ହୋଇଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ସବୁଠୁ ଧନ୍ୟ।
ଚିଚ୍ଛକ୍ତିରସ୍ତି ପରମାତ୍ମନି ଯେନ ସୋଽପି ଵ୍ଯକ୍ତୋ ଜଗତ୍ସୁ ଵିଦିତୋ ଭଵକୃତ୍ଯକର୍ତା । କୋଽନ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯା ଵିରହିତଃ ପ୍ରଭଵତ୍ଯମୁଷ୍ମିନ୍ କର୍ତୁଂ ଵିହର୍ତୁମପି ସଞ୍ଚଲିତୁଂ ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯା
ପରମାତ୍ମାରେ ଚେତନାଶକ୍ତି ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଜଗତରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଭାବରେ ଜଣାଯାନ୍ତି। ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଏ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ କିଛି କରିପାରିବ, ଖେଳିପାରିବ କିମ୍ବା ଗତି କରିପାରିବ?
ତତ୍ତ୍ଵାନି ଚିଦ୍ଵିରହିତାନି ଜଗଦ୍ଵିଧାତୁଂ କିଂ ଵା କ୍ଷମାଣି ଜଗଦମ୍ବ ଯତୋ ଜଡାନି । କିଂ ଚେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଗୁଣକର୍ମଯୁତାନି ସନ୍ତି ଦେଵି ତ୍ଵଯା ଵିରହିତାନି ଫଲଂ ପ୍ରଦାତୁମ୍
ଚେତନା ନଥିବା ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବେ କି, ମା, ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଜଡ଼? ଗୁଣ ଓ କର୍ମ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଫଳ ଦେଇପାରିବେ କି, ଦେବୀ?
ଦେଵା ମଖେଷ୍ଵପି ହୁତଂ ମୁନିଭିଃ ସ୍ଵଭାଗଂ ଗୃହ୍ଣୀଯୁରମ୍ବ ଵିଧିଵତ୍ପ୍ରତିପାଦିତଂ କିମ୍ । ସ୍ଵାହା ନ ଚେତ୍ତ୍ଵମସି ତତ୍ର ନିମିତ୍ତଭୂତା ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମେଵ ନନୁ ପାଲଯସୀଵ ଵିଶ୍ଵମ୍
ମୁନିମାନେ ଯଥାନିୟମେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ମା, ସେମାନେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି କି? ତୁମେ ସ୍ୱାହା ଭାବରେ ତାହାର କାରଣ ନହେଲେ, ତେବେ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ଏକା ତୁମେ ରକ୍ଷା କରୁଛ।
ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଯେଦମଖିଲଂ ଵିହିତଂ ଭଵାଦୌ ତ୍ଵଂ ପାସି ଵୈ ହରିହରପ୍ରମୁଖାନ୍ଦିଗୀଶାନ୍ । କାଲେଽତ୍ସି ଵିଶ୍ଵମପି ତେ ଚରିତଂ ଭଵାଦ୍ଯଂ ଜାନନ୍ତି ନୈଵ ମନୁଜାଃ କ୍ଵ ନୁ ମନ୍ଦଭାଗ୍ଯାଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ତୁମେ କରିଥିଲା; ହରି, ହର, ଦିଗ୍ଦେବତାମାନେକୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କରୁଛ। ସମୟରେ ତୁମେ ବିଶ୍ୱକୁ ନାଶ କରୁଛ। ତୁମ ସୃଷ୍ଟି ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଜାଣିନାହାନ୍ତି—ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟ କିଏ କେଉଁଠି?
ହତ୍ଵାସୁରଂ ମହିଷରୂପଧରଂ ମହୋଗ୍ରଂ ମାତସ୍ତ୍ଵଯା ସୁରଗଣଃ କିଲ ରକ୍ଷିତୋଽଯମ୍ । କାଂ ତେ ସ୍ତୁତିଂ ଜନନି ମନ୍ଦଧିଯୋ ଵିଦାମୋ ଵେଦା ଗତିଂ ତଵ ଯଥାର୍ଥତଯା ନ ଜଗ୍ମୁଃ
ମା, ତୁମେ ମହିଷ ଦାନବକୁ ବଧ କରି ଦେବମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲା। ଆମେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଜନେ ତୁମେକୁ କଣ ସ୍ତୁତି କରିପାରିବୁ? ବେଦମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସତ୍ୟ ମାର୍ଗକୁ ଅନୁସରିପାରିନାହାନ୍ତି।
କାର୍ଯଂ କୃତଂ ଜଗତି ନୋ ଯଦସୌ ଦୁରାତ୍ମା ଵୈରୀ ହତୋ ଭୁଵନକଣ୍ଟକଦୁର୍ଵିଭାଵ୍ଯଃ । କୀର୍ତିଃ କୃତା ନନୁ ଜଗତ୍ସୁ କୃପା ଵିଧେଯା- ପ୍ଯସ୍ମାଂଶ୍ଚ ପାହି ଜନନି ପ୍ରଥିତପ୍ରଭାଵେ
ମାଆ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଶତ୍ରୁ, ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଅସ୍ଥିରତା ଥିଲା, ଏବଂ ଯାହାକୁ କେହି ଜିତିପାରିବା ଅସମ୍ଭବ ଥିଲା, ସେ ମାରିଦିଆଯାଇଛି । ତୁମର ମହିମା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି । ଏବେ ଦୟା ଦେଖାଯିବା ଚାହିଁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ମାଆ, ତୁମର ପ୍ରଭାବ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଏଵଂ ସ୍ତୁତା ସୁରୈର୍ଦେଵୀ ତାନୁଵାଚ ମୃଦୁସ୍ଵରା । ଅନ୍ଯତ୍କାର୍ଯଂ ଚ ଦୁଃସାଧ୍ଯଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତୁ ସୁରସତ୍ତମାଃ
ବ୍ୟାସ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ: ଦେବତାମାନେ ଏପରି ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ, ଦେବୀ ମୃଦୁ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ: 'ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟ କିଛି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମ ଅଛି, ସେଥିରେ କହନ୍ତୁ ।'
ଯଦା ଯଦା ହି ଦେଵାନାଂ କାର୍ଯଂ ସ୍ଯାଦତିଦୁର୍ଘଟମ୍ । ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯାହଂ ତଦା ଶୀଘ୍ରଂ ନାଶଯିଷ୍ଯାମି ଚାପଦମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେତେବେଳେ କିଛି କାମ ବହୁତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ହୋଇଯିବ, ସେତେବେଳେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିବା; ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସେ ଆପଦକୁ ଦୂର କରିଦେବି ।
ଦେଵା ଊଚୁଃ ସର୍ଵଂ କୃତଂ ତ୍ଵଯା ଦେଵି କାର୍ଯଂ ନଃ ଖଲୁ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ । ଯଦଯଂ ନିହତଃ ଶତ୍ରୁରସ୍ମାକଂ ମହିଷାସୁରଃ
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ଦେବୀ, ଆମର ସମସ୍ତ କାମ ତୁମେ ପୂରଣ କରିଦେଲେ, କାରଣ ଆମର ଶତ୍ରୁ ମହିଷାସୁରକୁ ତୁମେ ନିହତ କରିଛ ।
ସ୍ମରିଷ୍ଯାମୋ ଯଥା ତେଽମ୍ବ ସଦୈଵ ପଦପଙ୍କଜମ୍ । ତଥା କୁରୁ ଜଗନ୍ମାତର୍ଭକ୍ତିଂ ତ୍ଵଯ୍ଯପ୍ଯଚଞ୍ଚଲାମ୍
ମାଆ, ଆମେ ସଦା ତୁମର ପଦପଙ୍କଜକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା; ଜଗତମାତା, ଆମର ଭକ୍ତି ତୁମେ ଅଚଳ ରଖ ।
ଅପରାଧସହସ୍ରାଣି ମାତୈଵ ସହତେ ସଦା । ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଜଗଦ୍ଯୋନିଂ ନ ଭଜନ୍ତେ କୁତୋ ଜନାଃ
ମାଆ ସଦା ହଜାର ହଜାର ଅପରାଧକୁ ସହିଥାନ୍ତି; ଏହି କଥା ଜାଣି, ଲୋକେ କିଏ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ପୂଜା କରିନାହାନ୍ତି?