ଚଂଡିକାଽପି ଚ ତଂ ପାପଂ ତ୍ରିଶୂଲେନ ବଲାଦଧୃଦି
ଚଣ୍ଡିକା ତାଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ପାପୀକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ହୃଦୟରେ ଘାତ କଲେ।
ତାଡିତୋଽସୌ ପପାତୋର୍ଵ୍ଯାଂ ମୂର୍ଛାଂମାପ ମୁହୂର୍ତକମ୍ 5.18.
ଘାତ ଖାଇ ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଅଚେତନ ହେଲେ।
ଵିନିହତ୍ଯ ପଦାଘାତୈର୍ଜହାସ ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ପାଦ ଘାତରେ ତାଙ୍କୁ ଦଳିଦେଇ, ଦେବୀ ପୁନିପୁନି ହସିଲେ।
ତତୋ ଦେଵୀ ସହସ୍ରାରଂ ସୁନାଭଂ ଚକ୍ରମୁତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ଦେବୀ ହଜାରଟି କାଠି ଥିବା ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ର ତୁଳିଲେ।
ପଶ୍ଯ ଚକ୍ରଂ ମଦାଂଧାଦ୍ଯ ତଵ କଂଠନିକୃଂତନମ୍
ହେ ମତ୍ତ ହୋଇଥିବା, ଏହି ଚକ୍ରକୁ ଦେଖ, ଯାହା ତୋର ଗଳା କାଟିଦେବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଦାରୁଣଂ ଚକ୍ରଂ ମୁମୋଚ ଜଗଦଂବିକା
ଏଭଳି କହି, ଜଗଦମ୍ବିକା ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ର ଛାଡିଦେଲେ।
ସୁସ୍ରାଵ ରୁଧିରଂ ଚୋଷ୍ଣଂ କଂଠନାଲାଦ୍ଗିରେର୍ଯଥା
ତାଙ୍କର ଗଳାରୁ ପାହାଡ଼ରୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ପରି ତାତି ରକ୍ତ ବହିଲା।
କବଂଧସ୍ତସ୍ଯ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଭ୍ରମନ୍ଵୈ ପତିତଃ କ୍ଷିତୌ
ସେଇ ଦାୟତ୍ୟର ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେହ ଘୂରିଘୂରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ସିଂହସ୍ତ୍ଵତିବଲାସ୍ତତ୍ର ପଲାଯନପରାନଥ
ସେଠାରେ ସିଂହମାନେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୟରେ ପଳାଇଯାଇଲେ।
ମୃତେ ଚ ମହିଷେ କ୍ରୂରେ ଦାନଵା ଭଯପୀଡିତାଃ
ଯେତେବେଳେ କ୍ରୂର ମହିଷ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଦାନବମାନେ ଭୟରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ଆନନ୍ଦଂ ପରମଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵାସ୍ତସ୍ମିନ୍ନିପାତିତେ
ମହିଷ ପଡ଼ିଯିବା ପରେ ଦେବତାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
ଚଂଡିକାଽପି ରଣଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଶୁଭେ ଦେଶେଽଥ ସଂସ୍ଥିତା 5.18.
ଚଣ୍ଡିକା ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଛାଡ଼ି ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ।
ଦେଵୀସାନ୍ତ୍ଵନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଅଥ ପ୍ରମୁଦିତାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵା ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ । ମହିଷଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଜଗଦମ୍ବିକାମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଖୁସି ହୋଇ, ମହିଷଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, ଜଗଦମ୍ବାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଦେଵା ଊଚୁଃ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଜତ୍ଯଵତି ଵିଷ୍ଣୁରିଦଂ ମହେଶଃ ଶକ୍ତ୍ଯା ତଵୈଵ ହରତେ ନନୁ ଚାନ୍ତକାଲେ
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ମହେଶ ନାଶ କରନ୍ତି—ଏହା ସବୁ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ, ବିଶେଷକରି ସମୟ ଶେଷରେ।
କୀର୍ତିର୍ମତିଃ ସ୍ମୃତିଗତୀ କରୁଣା ଦଯା ତ୍ଵଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଧୃତିଶ୍ଚ ଵସୁଧା କମଲାଜପା ଚ । ପୁଷ୍ଟିଃ କଲାଥ ଵିଜଯା ଗିରିଜା ଜଯା ତ୍ଵଂ ତୁଷ୍ଟିଃ ପ୍ରମା ତ୍ଵମସି ବୁଦ୍ଧିରୁମା ରମା ଚ
ତୁମେ କୀର୍ତ୍ତି, ବୁଦ୍ଧି, ସ୍ମୃତି, ମନର ପଥ, କରୁଣା, ଦୟା, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଧୃତି, ପୃଥିବୀ, ପଦ୍ମରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ପୋଷଣ, କଳା, ବିଜୟ, ଗିରିଜା, ଜୟ, ସନ୍ତୋଷ, ମାପ, ବୁଦ୍ଧି, ଉମା ଓ ରମା।
ଵିଦ୍ଯା କ୍ଷମା ଜଗତି କାନ୍ତିରପୀହ ମେଧା ସର୍ଵଂ ତ୍ଵମେଵ ଵିଦିତା ଭୁଵନତ୍ରଯେଽସ୍ମିନ୍ । ଆଭିର୍ଵିନା ତଵ ତୁ ଶକ୍ତିଭିରାଶୁ କର୍ତୁଂ କୋ ଵା କ୍ଷମଃ ସକଲଲୋକନିଵାସଭୂମେ
ତୁମେ ଜ୍ଞାନ, ଖ୍ଷମା, ଏହି ଜଗତରେ ଶୋଭା ଓ ବୁଦ୍ଧି; ଏହି ତିନି ଲୋକରେ କେବଳ ତୁମେ ଜଣାଶୁଣା; ତୁମ ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଧାର ହେଉଥିବା, କିଏ କିଛି କରିପାରିବ?
ତ୍ଵଂ ଧାରଣା ନନୁ ନ ଚେଦସି କୂର୍ମନାଗୌ ଧର୍ତୁଂ କ୍ଷମୌ କଥମିଲାମପି ତୌ ଭଵେତାମ୍ । ପୃଥ୍ଵୀ ନ ଚେତ୍ତ୍ଵମସି ଵା ଗଗନେ କଥଂ ସ୍ଥା- ସ୍ଯତ୍ଯେତଦମ୍ବ ନିଖିଲଂ ବହୁଭାରଯୁକ୍ତମ୍
ତୁମେ ଧାରଣା; ଯଦି ତୁମେ ନଥାନ୍ତୁ, କୂର୍ମ ଓ ଅନନ୍ତ କିପରି ପୃଥିବୀକୁ ଧରିପାରିବେ? ତୁମେ ପୃଥିବୀ ନଥିଲେ, ଏହି ଭାରୀ ଜଗତ ଆକାଶରେ କିପରି ରହିପାରିବ, ମା?
ଯେ ଵା ସ୍ତୁଵନ୍ତି ମନୁଜା ଅମରାନ୍ଵିମୂଢା ମାଯାଗୁଣୈସ୍ତଵ ଚତୁର୍ମୁଖଵିଷ୍ଣୁରୁଦ୍ରାନ୍ । ଶୁଭ୍ରାଂଶୁଵହ୍ନିଯମଵାଯୁଗଣେଶମୁଖ୍ଯାନ୍ କିଂ ତ୍ଵାମୃତେ ଜନନି ତେ ପ୍ରଭଵନ୍ତି କାର୍ଯେ
ଯେମାନେ ତୁମ ମାୟା ଗୁଣରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ଯମ, ବାୟୁ, ଗଣେଶ ଆଦି ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ତୁମେ ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କର କିଛି କ୍ଷମତା ନାହିଁ, ମା।
ଯେ ଜୁହ୍ଵତି ପ୍ରଵିତତେଽଲ୍ପଧିଯୋଽମ୍ବ ଯଜ୍ଞେ ଵହ୍ନୌ ସୁରାନ୍ସମଧିକୃତ୍ଯ ହଵିଃ ସମୃଦ୍ଧମ୍ । ସ୍ଵାହା ନ ଚେତ୍ତ୍ଵମସି ତେ କଥମାପୁରଦ୍ଧା ତ୍ଵାମେଵ କିଂ ନ ହି ଯଜନ୍ତି ତତୋ ହି ମୂଢାଃ
ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଲୋକମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନିକୁ ହବି ଦେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି; ତୁମେ ସ୍ୱାହା ନଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଅର୍ପଣ କିପରି ସଫଳ ହେବ? ତେଣୁ ମୂଢ଼ମାନେ କାହିଁକି ତୁମକୁ ଏକାକି ପୂଜା କରନ୍ତିନାହିଁ?
ଭୋଗପ୍ରଦାସି ଭଵତୀହ ଚରାଚରାଣାଂ ସ୍ଵାଂଶୈର୍ଦଦାସି ଖଲୁ ଜୀଵନମେଵ ନିତ୍ଯମ୍ । ସ୍ଵୀଯାନ୍ସୁରାଞ୍ଜନନି ପୋଷଯସୀହ ଯଦ୍ଵ- ତ୍ତଦ୍ଵତ୍ପରାନପି ଚ ପାଲଯସୀତି ହେତୋଃ
ତୁମେ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୋଗ ଦେଉଛ; ତୁମ ଅଂଶରେ ସଦା ଜୀବନ ଦେଉଛ; ତୁମ ଦେବତାମାନେକୁ ପୋଷଣ କରୁଛ, ଏହି କାରଣରୁ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରୁଛ।
ମାତଃ ସ୍ଵଯଂଵିରଚିତାନ୍ଵିପିନେ ଵିନୋଦା- ଦ୍ଵନ୍ଧ୍ଯାନ୍ପଲାଶରହିତାଂଶ୍ଚ କଟୂଂଶ୍ଚ ଵୃକ୍ଷାନ୍ । ନୋଚ୍ଛେଦଯନ୍ତି ପୁରୁଷା ନିପୁଣାଃ କଥଞ୍ଚି- ତ୍ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପ୍ଯତିତରାଂ ପରିପାସି ଦୈତ୍ଯାନ୍
ମା, ତୁମେ ବନରେ ଖେଳାର ନିମିତ୍ତେ ତିଆରି କରିଥିବା, ଅଫଳ, ପତ୍ରବିହୀନ, କଢ଼ା ଗଛମାନେକୁ ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ କେବେ କାଟନ୍ତିନାହିଁ; ଏହିପରି ତୁମେ ଦାନବମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ରକ୍ଷା କରୁଛ।
ଯତ୍ତ୍ଵଂ ତୁ ହଂସି ରଣମୂର୍ଧ୍ନି ଶରୈରରାତୀ- ନ୍ଦେଵାଙ୍ଗନାସୁରତକେଲିମତୀନ୍ଵିଦିତ୍ଵା । ଦେହାନ୍ତରେଽପି କରୁଣାରସମାଦଦାନା ତତ୍ତେ ଚରିତ୍ରମିଦମୀପ୍ସିତପୂରଣାଯ
ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ବାଣରେ ହତ କର, ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କର ଅଭିମାନ ଜାଣି, ତଥାପି ଅନ୍ୟ ଦେହରେ ମଧ୍ୟ କରୁଣାର ସାର ଧର, ଏହି ହେଉଛି ତୁମର ଚରିତ୍ର, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ଚିତ୍ରଂ ତ୍ଵମୀ ଯଦସୁଭୀ ରହିତା ନ ସନ୍ତି ତ୍ଵଚ୍ଚିନ୍ତିତେନ ଦନୁଜାଃ ପ୍ରଥିତପ୍ରଭାଵାଃ । ଯେଷାଂ କୃତେ ଜନନି ଦେହନିବନ୍ଧନଂ ତେ କ୍ରୀଡାରସସ୍ତଵ ନ ଚାନ୍ଯତରୋଽତ୍ର ହେତୁଃ
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଯେ, ଏହି ଦାନବମାନେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ଚିନ୍ତାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉନାହାନ୍ତି; ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଦେହ ଧର, ତାହା ତୁମର ଖେଳା, ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ।
ପ୍ରାପ୍ତେ କଲାଵହହ ଦୁଷ୍ଟତରେ ଚ କାଲେ ନ ତ୍ଵାଂ ଭଜନ୍ତି ମନୁଜା ନନୁ ଵଞ୍ଚିତାସ୍ତେ । ଧୂର୍ତୈଃ ପୁରାଣଚତୁରୈର୍ହରିଶଙ୍କରାଣାଂ ସେଵାପରାଶ୍ଚ ଵିହିତାସ୍ତଵ ନିର୍ମିତାନାମ୍
କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ, ସବୁଠୁ ଖରାପ ସମୟରେ, ଯେମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭ୍ରମିତ; ଚତୁର ପୁରାତନ ହରି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଚତୁରାଇରେ ସେବା କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେହି ସେବା ମଧ୍ୟ ତୁମେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସୁରାଂସ୍ତଵ ଵଶାନସୁରାର୍ଦିତାଂଶ୍ଚ ଯେ ଵୈ ଭଜନ୍ତି ଭୁଵି ଭାଵଯୁତା ଵିଭଗ୍ନାନ୍ । ଧୃତ୍ଵା କରେ ସୁଵିମଲଂ ଖଲୁ ଦୀପକଂ ତେ କୂପେ ପତନ୍ତି ମନୁଜା ଵିଜଲେଽତିଘୋରେ
ଯେମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଦେବତାମାନେ ତୁମ ଆଧିନ ଓ ଦାନବମାନେ ଦୁଃଖିତ, ଏଠାରେ ଭକ୍ତିରେ ତୁମକୁ ପୂଜନ୍ତି, ତଥାପି ତୁମର ପବିତ୍ର ଦୀପ ହାତରେ ଧରି, ଲୋକମାନେ ଭୟଙ୍କର, ଜଳବିହୀନ କୂଆରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି।
ଵିଦ୍ଯା ତ୍ଵମେଵ ସୁଖଦାସୁଖଦାପ୍ଯଵିଦ୍ଯା ମାତସ୍ତ୍ଵମେଵ ଜନନାର୍ତିହରା ନରାଣାମ୍ । ମୋକ୍ଷାର୍ଥିଭିସ୍ତୁ କଲିତା କିଲ ମନ୍ଦଧୀଭି- ର୍ନାରାଧିତା ଜନନି ଭୋଗପରୈସ୍ତଥାଜ୍ଞୈଃ
ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଜ୍ଞାନ, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିବା, ଅଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ତୁମେ; ମା, ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମ ଦୁଃଖ ଦୂର କର; ତଥାପି ମନ୍ଦ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା, ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା, ଭୋଗ ଓ ଅଜ୍ଞାନରେ ଲିନ ଲୋକମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜନ୍ତିନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମା ହରଶ୍ଚ ହରିରପ୍ଯନିଶଂ ଶରଣ୍ଯଂ ପାଦାମ୍ବୁଜଂ ତଵ ଭଜନ୍ତି ସୁରାସ୍ତଥାନ୍ଯେ । ତଦ୍ଵୈ ନ ଯେଽଲ୍ପମତଯୋ ମନସା ଭଜନ୍ତି ଭ୍ରାନ୍ତାଃ ପତନ୍ତି ସତତଂ ଭଵସାଗରେ ତେ
ବ୍ରହ୍ମା, ହର, ହରି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସଦା ତୁମର ପଦପଦ୍ମକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ମା ଶରଣାର୍ଥୀ। ଯେମାନେ ତୁମକୁ ମନରେ ପୂଜନ କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅବୁଦ୍ଧିରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନ ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ପଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି।
ଚଣ୍ଡି ତ୍ଵଦଙ୍ଘ୍ରିଜଲଜୋତ୍ଥରଜଃପ୍ରସାଦୈ- ର୍ବ୍ରହ୍ମା କରୋତି ସକଲଂ ଭୁଵନଂ ଭଵାଦୌ । ଶୌରିଶ୍ଚ ପାତି ଖଲୁ ସଂହରତେ ହରସ୍ତୁ ତ୍ଵାଂ ସେଵତେ ନ ମନୁଜସ୍ତ୍ଵିହ ଦୁର୍ଭଗୋଽସୌ
ଚଣ୍ଡୀ, ତୁମ ପଦପଦ୍ମର ଧୂଳିର କୃପାରେ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ଶୌରି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ହର ନାଶ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସବୁ ତୁମ ସେବା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଦୁଃଖୀ ମନୁଷ୍ୟ ତୁମକୁ ପୂଜା କରିନାହାନ୍ତି।
ଵାଗ୍ଦେଵତା ତ୍ଵମସି ଦେଵି ସୁରାସୁରାଣାଂ ଵକ୍ତୁଂ ନ ତେଽମରଵରାଃ ପ୍ରଭଵନ୍ତି ଶକ୍ତାଃ । ତ୍ଵଂ ଚେନ୍ମୁଖେ ଵସସି ନୈଵ ଯଦୈଵ ତେଷାଂ ଯସ୍ମାଦ୍ଭଵନ୍ତି ମନୁଜା ନ ହି ତଦ୍ଵିହୀନାଃ
ଦେବୀ, ତୁମେ ବାଣୀର ଦେବୀ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ। ଅମରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଧ୍ୟ ତୁମ ବିଷୟରେ କହିପାରିନାହାନ୍ତି। ଯଦି ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ମୁଖରେ ବସିନାହାନ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାହାର ଶକ୍ତି ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି।
ଶପ୍ତୋ ହରିସ୍ତୁ ଭୃଗୁଣା କୁପିତେନ କାମଂ ମୀନୋ ବଭୂଵ କମଠଃ ଖଲୁ ସୂକରସ୍ତୁ । ପଶ୍ଚାନ୍ନୃସିଂହ ଇତି ଯଶ୍ଛଲକୃଦ୍ଧରାଯାଂ ତାନ୍ସେଵତାଂ ଜନନି ମୃତ୍ଯୁଭଯଂ ନ କିଂ ସ୍ଯାତ୍
ଭୃଗୁଙ୍କ ରୋଷରେ ହରି ଶାପିତ ହୋଇ ମାଛ, କୁମିର, ଓ ଶୂକର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ପରେ ନରସିଂହ ଭାବେ ଭୂମି ପାଇଁ ଚତୁର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ମା, ତୁମ ସେବା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ କି ଅଛି?