ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ମୁଦିତାଵାସ୍ତାଂ ଯୁଦ୍ଧକାମୌ ମହାବଲୌ । ତମୂଚତୁସ୍ତଦା ତତ୍ର ଯୁଦ୍ଧଂ ନୌ ଦେହି ସୁଵ୍ରତ
ସେଉଁଠି, ସେମାନେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛୁକ ଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ଖୁସି ହେଇ, କହିଲେ: 'ହେ ସୁବ୍ରତ, ଆମ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ।'
ନୋଚେତ୍ପଦ୍ମଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯଥେଷ୍ଟଂ ଗଚ୍ଛ ମାଚିରମ୍ । ଯଦି ତ୍ଵଂ ନିର୍ବଲଶ୍ଚାସି କ୍ଵ ଯୋଗ୍ଯଂ ଶୁଭମାସନମ୍
ନହେଲେ, ପଦ୍ମ ଛାଡ଼ି ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା, ସେଠି ଚାଲିଯାଅ। ଯଦି ତୁମେ ଅଶକ୍ତ, ତେବେ ଏହି ଶୁଭାସନରେ ତୁମର କଣ ଅଧିକାର?
ଵୀରଭୋଗ୍ଯମିଦଂ ସ୍ଥାନଂ କାତରୋଽସି ତ୍ଯଜାଶୁ ଵୈ । ତଯୋରିତି ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚିନ୍ତାମାପ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଏଠାରେ ସାହସୀମାନେ ରହିବା ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ, ତୁମେ କାହିଁକି ଡରୁଛ? ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଯାଅ! ଏହି କଥା ଶୁଣି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ମନରେ ଚିନ୍ତା ଆସିଗଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ବଲିନୌ ଵୀରୌ କିଂ କରୋମୀତି ତାପସଃ । ଚିନ୍ତାଵିଷ୍ଟସ୍ତଦା ତସ୍ଥୌ ଚିନ୍ତଯନ୍ମନସା ତଦା
ସେ ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାପସ ଭାବିଲେ—'ମୁଁ କଣ କରିବି?' ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଯାଇ, ସେ ମନେମନେ ଭାବୁଥିଲେ ଏବଂ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରବୋଧଃ ସୂତ ଉଵାଚ ତୌ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ବଲିନୌ ବ୍ରହ୍ମା ତଦୋପାଯାନଚିନ୍ତଯତ୍ । ସାମଦାନଭିଦାଦୀଂଶ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧାନ୍ତାନ୍ସର୍ଵତନ୍ତ୍ରଵିତ୍
ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ସେ ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟ ଭାବିଲେ—ମିଳନ, ଉପହାର, ଭାଗବାଣ୍ଟିବା ଏବଂ ବଳପ୍ରୟୋଗ, ଯେପରିକି ସମସ୍ତ ସଂଘର୍ଷ ଶେଷ କରିବା ଉପାୟ ସେ ଜାଣିଥିଲେ।
ନ ଜାନେଽହଂ ବଲଂ ନୂନମେତଯୋର୍ଵା ଯଥାତଥମ୍ । ଅଜ୍ଞାତେ ତୁ ବଲେ କାମଂ ନୈଵ ଯୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ
ମୁଁ ଏମାନଙ୍କର ସଠିକ୍ ଶକ୍ତି କେତେ ଅଛି ଜାଣେନି; ଯେତେବେଳେ ଶତ୍ରୁର ଶକ୍ତି ଅଜଣା ରହେ, ସେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ବୁଦ୍ଧିମତା ନୁହେଁ।
ସ୍ତୁତିଂ କରୋମି ଚେଦଦ୍ଯ ଦୁଷ୍ଟଯୋର୍ମଦମତ୍ତଯୋଃ । ପ୍ରକାଶିତଂ ଭଵେନ୍ନୂନଂ ନିର୍ବଲତ୍ଵଂ ମଯା ସ୍ଵଯମ୍
ଯଦି ଆଜି ଏହି ଦୁଇ ଦୁଷ୍ଟ, ଅହଂକାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବି, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ଦୁର୍ବଳତା ପ୍ରକାଶ ପାଇଯିବ।
ଵଧିଷ୍ଯତି ତଦୈକୋଽପି ନିର୍ବଲତ୍ଵେ ପ୍ରକାଶିତେ । ଦାନଂ ନୈଵାଦ୍ଯ ଯୋଗ୍ଯଂ ଵା ଭେଦଃ କାର୍ଯୋ ମଯା କଥମ୍
ମୋ ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ମୋତେ ମାରିଦେବେ; ଏବେ ଦାନ କିମ୍ବା ମିଳନ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ—ମୁଁ କିପରି ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କରିବି?
ଵିଷ୍ଣୁଂ ପ୍ରବୋଧଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ଶେଷେ ସୁପ୍ତଂ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଚତୁର୍ଭୁଜଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ଦୁଃଖହା ସ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଆଜି ମୁଁ ଶେଷ ଉପରେ ଶୋଇଥିବା, ଚାରିଭୁଜା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜଗାଇବି; ସେ ଏହି ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବେ।
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ପଦ୍ମନାଲଗତୋଽବ୍ଜଜଃ । ଜଗାମ ଶରଣଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ମନସା ଦୁଃଖନାଶକମ୍
ଏଭଳି ଭାବି, ପଦ୍ମରେ ବସିଥିବା ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା ମନରେ ଦୁଃଖ ନାଶକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ।
ତୁଷ୍ଟାଵ ବୋଧନାର୍ଥଂ ତଂ ଶୁଭୈଃ ସମ୍ବୋଧନୈର୍ହରିମ୍ । ନାରାଯଣଂ ଜଗନ୍ନାଥଂ ନିସ୍ପନ୍ଦଂ ଯୋଗନିଦ୍ରଯା
ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇବା ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମା ଶୁଭ କଥାରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ଯିଏ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଅଚଳ ଅଛନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଦୀନନାଥ ହରେ ଵିଷ୍ଣୋ ଵାମନୋତ୍ତିଷ୍ଠ ମାଧଵ । ଭକ୍ତାର୍ତିହୃଦ୍ଧୃଷୀକେଶ ସର୍ଵାଵାସ ଜଗତ୍ପତେ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଦୁଃଖିତମାନଙ୍କର ନାଥ, ହରି, ବିଷ୍ଣୁ, ବାମନ, ଉଠ, ମାଧବ! ଭକ୍ତଙ୍କର ଦୁଃଖ ହରିଥିବା, ହୃଷୀକେଶ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଜଗତ୍ପତି!
ଅନ୍ତର୍ଯାମିନ୍ନମେଯାତ୍ମନ୍ଵାସୁଦେଵ ଜଗତ୍ପତେ । ଦୁଷ୍ଟାରିନାଶନୈକାଗ୍ରଚିତ୍ତ ଚକ୍ରଗଦାଧର
ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ, ଅପରିମିତ ଆତ୍ମା, ବାସୁଦେବ, ଜଗତ୍ପତି, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ!
ସର୍ଵଜ୍ଞ ସର୍ଵଲୋକେଶ ସର୍ଵଶକ୍ତିସମନ୍ଵିତ । ଉତ୍ତିଷ୍ଠୋତ୍ତିଷ୍ଠ ଦେଵେଶ ଦୁଃଖନାଶନ ପାହି ମାମ୍
ସମସ୍ତକୁ ଜାଣିଥିବା, ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ, ଉଠ, ଉଠ, ଦେବମାନ୍ୟ, ଦୁଃଖ ନାଶକ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର!
ଵିଶ୍ଵମ୍ଭର ଵିଶାଲାକ୍ଷ ପୁଣ୍ଯଶ୍ରଵଣକୀର୍ତନ । ଜଗଦ୍ଯୋନେ ନିରାକାର ସର୍ଗସ୍ଥିତ୍ଯନ୍ତକାରକ
ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଧାରକ, ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ, ଯାହାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଶ୍ରବଣ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ସ, ନିରାକାର, ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ସଂହାରର କାରଣ!
ଇମୌ ଦୈତ୍ଯୌ ମହାରାଜ ହନ୍ତୁକାମୌ ମଦୋଦ୍ଧତୌ । ନ ଜାନାସ୍ଯଖିଲାଧାର କଥଂ ମାଂ ସଙ୍କଟେ ଗତମ୍
ହେ ରାଜା, ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ ଅତି ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ ଓ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ହେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ତୁମେ ଜାଣୁନାହ, ମୁଁ କିପରି ଏହି ସଂକଟରେ ପଡ଼ିଛି?
ଉପେକ୍ଷସେଽତିଦୁଃଖାର୍ତଂ ଯଦି ମାଂ ଶରଣଂ ଗତମ୍ । ପାଲକତ୍ଵଂ ମହାଵିଷ୍ଣୋ ନିରାଧାରଂ ଭଵେତ୍ତତଃ
ଯଦି ମୁଁ ଏତେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ି ତୁମ ଶରଣ ନେଇଛି, ତଥାପି ତୁମେ ମୋତେ ଅବହେଳା କର, ତେବେ ହେ ମହାବିଷ୍ଣୁ, ତୁମର ରକ୍ଷକ ଭୂମିକା ଅର୍ଥହୀନ ହେବ।
ଏଵଂ ସ୍ତୁତୋଽପି ଭଗଵାନ୍ ନ ବୁବୋଧ ଯଦା ହରିଃ । ଯୋଗନିଦ୍ରାସମାକ୍ରାନ୍ତସ୍ତଦା ବ୍ରହ୍ମା ହ୍ଯଚିନ୍ତଯତ୍
ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଭଗବାନ୍ ହରି ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାରୁ ଜଗାଇଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା ଚିନ୍ତା କଲେ।
ନୂନଂ ଶକ୍ତିସମାକ୍ରାନ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନିଦ୍ରାଵଶଂ ଗତଃ । ଜଜାଗାର ନ ଧର୍ମାତ୍ମା କିଂ କରୋମ୍ଯଦ୍ଯ ଦୁଃଖିତଃ
ନିଶ୍ଚୟ, ବିଷ୍ଣୁ କୌଣସି ଶକ୍ତିରେ ଆବୃତ ହୋଇ ନିଦ୍ରାରେ ଲୀନ ହୋଇଛନ୍ତି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜଗାନାହାନ୍ତି; ଏବେ ମୁଁ ଏତେ ଦୁଃଖିତ, କଣ କରିବି?
ହନ୍ତୁକାମାଵୁଭୌ ପ୍ରାପ୍ତୌ ଦାନଵୌ ମଦଗର୍ଵିତୌ । କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମି ନାସ୍ତି ମେ ଶରଣଂ କ୍ଵଚିତ୍
ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ ଓ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ମୁଁ କଣ କରିବି, କେଉଁଠି ଯିବି? ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ।
ଇତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ନିଶ୍ଚଯଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯ ଚ । ତୁଷ୍ଟାଵ ଯୋଗନିଦ୍ରାଂ ତାମେକାଗ୍ରହୃଦଯସ୍ଥିତଃ
ଏଭଳି ଭାବି ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେ ଏକାଗ୍ର ହୃଦୟରେ ଯୋଗନିଦ୍ରାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଵିଚାର୍ଯ ମନସାପ୍ଯେଵଂ ଶକ୍ତିର୍ମେ ରକ୍ଷଣେ କ୍ଷମା । ଯଯା ହ୍ଯଚେତନୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ କୃତୋଽସ୍ତି ସ୍ପନ୍ଦଵର୍ଜିତଃ
ମନରେ ଏହିପରି ଭାବିଲେ—ଏହି ଶକ୍ତି ହିଁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ସମର୍ଥ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଅଚେତନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରାଯାଇଛି।
ଵ୍ଯସୁର୍ଯଥା ନ ଜାନାତି ଗୁଣାଚ୍ଛବ୍ଦାଦିକାନିହ । ତଥା ହରିର୍ନ ଜାନାତି ନିଦ୍ରାମୀଲିତଲୋଚନଃ
ଯେପରି ଜୀବନ ନଥିବା ଲୋକେ ଶବ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣ ଜାଣିପାରେନି, ସେପରି ନିଦ୍ରାରେ ଚକ୍ଷୁ ମୁହଁଦେଇଥିବା ହରି ମଧ୍ୟ କିଛି ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ନ ଜହାତି ଯତୋ ନିଦ୍ରାଂ ବହୁଧା ସଂସ୍ତୁତୋଽପ୍ଯସୌ । ମନ୍ଯେ ନାସ୍ଯ ଵଶେ ନିଦ୍ରା ନିଦ୍ରଯାଯଂ ଵଶୀକୃତଃ
ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ସ୍ତୁତି କରାଗଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଦ୍ରାକୁ ଛାଡ଼ିନାହାନ୍ତି; ମୁଁ ଭାବୁଛି ନିଦ୍ରା ତାଙ୍କର ଅଧୀନ ନୁହେଁ—ବରଂ ସେ ନିଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ବଶୀଭୂତ।
ଯୋ ଯସ୍ଯ ଵଶମାପନ୍ତଃ ସ ତସ୍ଯ କିଙ୍କରଃ କିଲ । ତସ୍ମାଚ୍ଚ ଯୋଗନିଦ୍ରେଯଂ ସ୍ଵାମିନୀ ମାପତେର୍ହରେଃ
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଜଣ ଅନ୍ୟର ଅଧୀନ ହୁଏ, ସେ ତାହାର ଦାସ ହୁଏ; ତେଣୁ ଏହି ଯୋଗନିଦ୍ରା ହରିଙ୍କ ସ୍ୱାମିନୀ।
ସିନ୍ଧୁଜାଯା ଅପି ଵଶେ ଯଯା ସ୍ଵାମୀ ଵଶୀକୃତଃ । ନୂନଂ ଜଗଦିଦଂ ସର୍ଵଂ ଭଗଵତ୍ଯା ଵଶୀକୃତମ୍
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରଜନ୍ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ମଧ୍ୟ ବଶୀଭୂତ ହୁଅନ୍ତି, ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଭଗବତୀଙ୍କ ଅଧୀନ।
ଅହଂ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଥା ଶମ୍ଭୁଃ ସାଵିତ୍ରୀ ଚ ରମାପ୍ଯୁମା । ସର୍ଵେ ଵଯଂ ଵଶେ ଯସ୍ଯା ନାତ୍ର କିଞ୍ଚିଦ୍ଵିଚାରଣା
ମୁଁ, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ସାବିତ୍ରୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଉମା—ଆମେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ଅଧୀନ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ହରିରପ୍ଯଵଶଃ ଶେତେ ଯଥାନ୍ଯଃ ପ୍ରାକୃତୋ ଜନଃ । ଯଯାଭିଭୂତଃ କା ଵାର୍ତା କିଲାନ୍ଯେଷାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ହରି ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପରି ଅଶକ୍ତ ହୋଇ ଶୋଇଛନ୍ତି; ଯେତେବେଳେ ସେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଶୀଭୂତ, ତେବେ ଅନ୍ୟ ମହାତ୍ମାମାନେ ବିଷୟରେ କଣ କୁହିବି?
ସ୍ତୌମ୍ଯଦ୍ଯ ଯୋଗନିଦ୍ରାଂ ଵୈ ଯଯା ମୁକ୍ତୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ଘଟଯିଷ୍ଯତି ଯୁଦ୍ଧେ ଚ ଵାସୁଦେଵଃ ସନାତନଃ
ଆଜି ମୁଁ ଯୋଗନିଦ୍ରାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଜନାର୍ଦନ ମୁକ୍ତ ହେବେ ଏବଂ ସନାତନ ବାସୁଦେବ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ।
ଇତି କୃତ୍ଵା ମତିଂ ବ୍ରହ୍ମା ପଦ୍ମନାଲସ୍ଥିତସ୍ତଦା । ତୁଷ୍ଟାଵ ଯୋଗନିଦ୍ରାଂ ତାଂ ଵିଷ୍ଣୋରଙ୍ଗେଷୁ ସଂସ୍ଥିତାମ୍
ଏଭଳି ମନରେ ଧରି, ପଦ୍ମନାଳରେ ବସିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ସେତିବେଳେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ବିରାଜିଥିବା ଯୋଗନିଦ୍ରାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।