ପିତା ଚାତୀଵ ସଂତୁଷ୍ଟଃ ପୁତ୍ରୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମନୋରମାମ୍
ତାଙ୍କର ପିତା ଏମିତି ମନୋହର କନ୍ୟା ପାଇଁ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଇଂଦୋଃ କଲେଵ ଚାତ୍ଯର୍ଥଂ ଵଵୃଧେ ସା ଦିନେଦିନେ
ସେ ଦିନକୁ ଦିନ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ପରି ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଵରାର୍ଥଂ ନୃପତିଶ୍ଚିନ୍ତାମଵାପ ଚ ଦିନେଦିନେ 5.17.
ତାଙ୍କ ପିତା ପ୍ରତିଦିନ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବର ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽତିମେଧାଵୀ କଂବୁଗ୍ରୀଵୋଽତିଵିଶ୍ରୁତଃ
ତାଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ଥିଲେ, ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ କମ୍ବୁଗ୍ରୀବ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଃ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାର୍ଥପାରଗଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ୍ର ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।
କଂବୁଗ୍ରୀଵାଯ କନ୍ଯାଂ ସ୍ଵାଂ ଦାସ୍ଯାମି ଵରଵର୍ଣିନୀମ୍
ସେ ଭାବିଲେ, 'ମୁଁ ମୋର ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟାକୁ କମ୍ବୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଇବି।'
ଵିଵାହଂ ତେ ପିତା କର୍ତୁଂ କଂବୁଗ୍ରୀଵେଣ ଵାଂଛତି
ତାଙ୍କ ପିତା ଚାହାଁଥିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କର ବିବାହ କମ୍ବୁଗ୍ରୀବ ସହ କରିବେ।
ନାହଂ ପତିଂ କରିଷ୍ଯାମି ନେଚ୍ଛା ମେଽସ୍ତି ପରିଗ୍ରହେ
ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ କୌଣସି ସ୍ୱାମୀ ଗ୍ରହଣ କରିବିନାହିଁ; ବିବାହ ପ୍ରତି ମୋର କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ।'
ସ୍ଵାତଂତ୍ର୍ଯା ନ୍ମୋକ୍ଷମିତ୍ଯାହୁଃ ପଣ୍ଡିତାଃ ଶାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦା
ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ସ୍ୱାଧୀନତା ହେଉଛି ମୁକ୍ତି।
ଵିଵାହେ ଵର୍ତମାନେ ତୁ ପାଵକସ୍ଯ ଚ ସନ୍ନିଧୌ
କିନ୍ତୁ ବିବାହ ହେଉଥିବାବେଳେ ଓ ଅଗ୍ନି ସାମ୍ନାରେ,
ଶ୍ଵଶ୍ରୂଦେଵରଵର୍ଗାଣାଂ ଦାସୀତ୍ଵଂ ଶ୍ଵଶୁରାଲଯେ
ଶ୍ୱଶୁର ଘରେ ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଦାସୀଭାବରେ ସେବା କରିବାକୁ ପଡ଼େ।
କଦାଚିତ୍ପତିରନ୍ଯାଂ ଵା କାମିନୀଂ ଚ ଭଜେଦ୍ଯଦି 5.17.
କେବେ ଯଦି ସ୍ୱାମୀ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜନାକୁ କିମ୍ବା ପ୍ରେମିକାକୁ ଚାହିଁଥାଏ।
ତଦେର୍ଷ୍ଯା ଜାଯତେ ପତ୍ଯୌ କ୍ଲେଶଶ୍ଚାପି ଭଵେଦଥ
ତେବେ ସ୍ତ୍ରୀର ମନରେ ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରତି ଇର୍ଷ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଉଛି ଏବଂ ଦୁଃଖ ଆସୁଛି।
ସ୍ଵଭାଵାତ୍ପରତନ୍ତ୍ରାଣାଂ ସଂସାରେ ସ୍ଵପ୍ନଧର୍ମିଣି
ଯେମାନେ ପରନିର୍ଭର ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବରୁ, ସେମାନେ ଏହି ସଂସାରରେ ସ୍ୱପ୍ନ ଭଳି ଅସ୍ଥିର।
ଉତ୍ତମଃ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଧୁଵାଦଵରଜୋ ନୃପଃ
ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା, ଦୃଢ଼ ଏବଂ କନିଷ୍ଠ ରାଜା ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ।
ଅପରାଧଂ ଵିନା କାଂତାଂ ତ୍ଯକ୍ତଵାନ୍ଵିପିନେ ପ୍ରିଯାମ୍
କୌଣସି ଦୋଷ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
କାଲଯୋଗାନ୍ମୃତେ ତସ୍ମିନ୍ନାରୀ ସ୍ଯାଦ୍ ଦୁଃଖଭାଜନମ୍
ସମୟର ଚଳନାରେ ସ୍ୱାମୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ସ୍ତ୍ରୀ ଦୁଃଖର ଭାଗୀନୀ ହେଲେ।
ପରୋଷି(ପି?)ତପତିତ୍ଵେଽପି ଦୁଃଖଂ ସ୍ଯାଦଧିକଂ ଗୃହେ
ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଘରେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଆଉ ବେଶି ହୁଏ।
ତସ୍ମାତ୍ପତିର୍ନ କର୍ତଵ୍ଯଃ ସର୍ଵଥେତି ମତିର୍ମମ
ତେଣୁ, କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ମୋର ମତ ଏହି।
ନ ଚ ଵାଂଛତି ଭର୍ତାରଂ କୌମାରଵ୍ରତଧାରିଣୀ
ଯିଏ କୌମାର୍ଯ୍ୟ ନିୟମ ରଖେ, ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାମୀକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ କାଂକ୍ଷତି ପତିଂ କର୍ତୁଂ ବହୁଦୋଷଵିଚକ୍ଷଣା
ଅନେକ ଦୋଷ ବୁଝିପାରୁଥିବା ସ୍ତ୍ରୀ, ସ୍ୱାମୀ ନେବାକୁ ଆଗ୍ରହ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଵିଵାହୋ ନ କୃତଃ ପୁତ୍ର୍ଯା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଭାଵଵି ଵର୍ଜିତାମ୍ 5.17.
ପୁଅ ମନୋଭାବ ନଥିବାକୁ ଜାଣି, ଝିଅ ପାଇଁ ବିବାହ ହେବା ନଥିଲା।
ଯୌଵନସ୍ଯାଂକୁରା ଜାତା ନାରୀଣାଂ କାମ ଦୀପକାଃ
ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ମନରେ ଯୌବନର ଅଂକୁର ଉଦୟ ହୁଏ, ଯାହା ଚାହାଣିର ଦୀପ ଜଳାଏ।
ଚକମେ ନ ପତିଂ କର୍ତୁଂ ଜ୍ଞାନାର୍ଥପଦ ଭାଷିଣୀ
ଜ୍ଞାନ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଥା କହି, ସେ ସ୍ୱାମୀ ନେବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ।
ଜଗାମ ସୁମୁଖୀ ପ୍ରେମ୍ଣା ସୈରଂଧ୍ରୀଗଣସେଵିତା
ସୁନ୍ଦର ମୁହଁଥିବା ସେ, ପ୍ରେମରେ ଭରି, ସାଥୀ ଦାସୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।
ପୁଷ୍ପାଣି ଚିନ୍ଵତୀ ରମ୍ଯା ଵଯସ୍ଯାଭିଃ ସମାଵୃତା
ସେ ତାଙ୍କ ସହେଳୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଫୁଲ ଚିନୁଥିଲେ, ଦେଖିବାକୁ ଅତି ରମଣୀୟ।
ଆଜଗାମ ମହାଵୀରୋ ଵୀରସେନୋଽତିଵିଶ୍ରୁତଃ
ମହାବୀର, ବିରସେନ ନାମକ, ଦେଶେ ଦେଶେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସୈନ୍ଯଂ ଚ ପୃଷ୍ଠତସ୍ତସ୍ଯ ସମାଯାତି ଶନୈଃ ଶନୈଃ
ତାଙ୍କର ସେନା ପଛରୁ ଶାନ୍ତିରେ ଦୀରେ ଦୀରେ ଆସୁଥିଲା।
ମଂଦୋଦର୍ଯୈ ତଥା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସମାଯାତି ନରଃ ପଥି
ମଣ୍ଡୋଦରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି କହାଯାଇଥିଲା—ଏକ ପୁରୁଷ ଏହି ପଥରେ ଆସିବେ।
ମନ୍ଯେଽହଂ ନୃପତିଃ କଶ୍ଚିତ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଭାଗ୍ଯଵଶାଦିହ
ମୁଁ ଭାବୁଛି, କୌଣସି ରାଜା ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।