ତେନ ଚ ତ୍ଵଯ୍ଯରାଲାକ୍ଷି ନ ମୁଞ୍ଚତି ଶିଲୀମୁଖାନ୍ । ଅଥଵା ମେଽହିତୈର୍ଦେଵୈର୍ଵାରିତୋଽସୌ ଝଷଧ୍ଵଜଃ
ତେଣୁ, ହେ ଗୋଲାପି ଚକ୍ଷୁବତୀ, ସେ ତୁମପାଇଁ ତାଙ୍କର ବାଣ ଛାଡ଼ୁନାହାଁତି; କିମ୍ବା ମାଛ ଧ୍ୱଜଧାରୀ ସେଇ ଦେବତା ମୋ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ବାଧା ପାଇଛନ୍ତି।
ସୁଖଵିଧ୍ଵଂସିଭିସ୍ତେନ ତ୍ଵଯି ନ ପ୍ରହରତ୍ଯପି । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମାଂ ମୃଗଶାଵାକ୍ଷି ପଶ୍ଚାତ୍ତାପଂ କରିଷ୍ଯସି
ସେଇ ଆନନ୍ଦ ନାଶକ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଆଘାତ କରୁନାହାଁତି; କିନ୍ତୁ ହେ ମୃଗଶାବାକ୍ଷି, ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେଉଛ, ପରେ ଅବଶ୍ୟ ଅନୁତାପ କରିବ।
ମନ୍ଦୋଦରୀଵ ତନ୍ଵଙ୍ଗି ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଶୁଭଂ ନୃପମ୍ । ଅନୁକୂଲଂ ପତିଂ ପଶ୍ଚାତ୍ସା ଚକାର ଶଠଂ ପତିମ୍ । କାମାର୍ତା ଚ ଯଦା ଜାତା ମୋହେନ ଵ୍ଯାକୁଲାନ୍ତରା
ହେ ସୁସ୍ଲିମ୍ବା, ଯେପରି ମଣ୍ଡୋଦରୀ ତାଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ଓ ଧର୍ମିକ ସ୍ୱାମୀକୁ ଛାଡ଼ି, ପରେ ଏକ ଚତୁର ଓ ଧୂର୍ତ୍ତ ସ୍ୱାମୀକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏହିପରି ଆସକ୍ତି ଓ ମନର ଭ୍ରମରେ ତାଙ୍କ ଆଚରଣ ହେଲା।
ରାଜପୁତ୍ରୀମନ୍ଦୋଦରୀଵୃତ୍ତଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ କା ସା ମଂଦୋଦରୀ ନାରୀ କୋଽସୌ ତ୍ଯକ୍ତୋ ନୃପସ୍ତଯା
ରାଜକୁମାରୀ ମଣ୍ଡୋଦରୀଙ୍କ ଆଚରଣର କଥା। ବ୍ୟାସ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: କିଏ ଏହି ମଣ୍ଡୋଦରୀ ନାମକ ନାରୀ? ଏବଂ କିଏ ସେ ରାଜା ଯାହାକୁ ସେ ତ୍ୟାଗ କଲେ?
ଶଠଃ କୋ ଵା ନୃପଃ ପଶ୍ଚାତ୍ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି କଥାନକମ୍
ଏବଂ କିଏ ସେ ଧୂର୍ତ୍ତ ରାଜା ଯାହାକୁ ସେ ପରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ? ଏହି କଥା ମୋତେ କୁହ।
ମହିଷ ଉଵାଚ ଘନପାଦପସଂଯୁକ୍ତୋ ଧନଧାନ୍ଯସମୃଦ୍ଧିମାନ୍
ମହିଷ କହିଲେ: ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବଳିଅଠା ହାତୀ ଥିଲେ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧି ଥିଲା।
ଚଂଦ୍ରସେନାଽଭିଧସ୍ତତ୍ର ରାଜା ଧର୍ମପରାଯଣଃ
ସେଠାରେ ରାଜାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଚନ୍ଦ୍ରସେନ, ସେ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ।
ସତ୍ଯଵାଦୀ ମୃଦୁଃ ଶୂରସ୍ତିତିକ୍ଷୁର୍ନୀତିସାଗରଃ
ସେ ସତ୍ୟ କଥା କହୁଥିଲେ, ମୃଦୁ ଓ ଶୂର ଥିଲେ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଓ ନୀତିରେ ସାଗର ସମାନ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଵରାରୋହା ସୁନ୍ଦରୀ ସୁଭଗା ଶୁଭା
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅତି ଉତ୍ତମ ଆକୃତିର, ସୁନ୍ଦରୀ, ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ ଶୁଭ୍ର ଥିଲେ।
ନାମ୍ନା ଗୁଣଵତୀ କାଂତା ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତା
ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଗୁଣବତୀ, ସେ ଅତି ଆକର୍ଷକ ଓ ସମସ୍ତ ଶୁଭ୍ର ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।
ପିତା ଚାତୀଵ ସଂତୁଷ୍ଟଃ ପୁତ୍ରୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମନୋରମାମ୍
ତାଙ୍କର ପିତା ଏମିତି ମନୋହର କନ୍ୟା ପାଇଁ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଇଂଦୋଃ କଲେଵ ଚାତ୍ଯର୍ଥଂ ଵଵୃଧେ ସା ଦିନେଦିନେ
ସେ ଦିନକୁ ଦିନ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ପରି ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଵରାର୍ଥଂ ନୃପତିଶ୍ଚିନ୍ତାମଵାପ ଚ ଦିନେଦିନେ 5.17.
ତାଙ୍କ ପିତା ପ୍ରତିଦିନ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବର ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽତିମେଧାଵୀ କଂବୁଗ୍ରୀଵୋଽତିଵିଶ୍ରୁତଃ
ତାଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ଥିଲେ, ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ କମ୍ବୁଗ୍ରୀବ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଃ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାର୍ଥପାରଗଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ୍ର ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।
କଂବୁଗ୍ରୀଵାଯ କନ୍ଯାଂ ସ୍ଵାଂ ଦାସ୍ଯାମି ଵରଵର୍ଣିନୀମ୍
ସେ ଭାବିଲେ, 'ମୁଁ ମୋର ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟାକୁ କମ୍ବୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଇବି।'
ଵିଵାହଂ ତେ ପିତା କର୍ତୁଂ କଂବୁଗ୍ରୀଵେଣ ଵାଂଛତି
ତାଙ୍କ ପିତା ଚାହାଁଥିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କର ବିବାହ କମ୍ବୁଗ୍ରୀବ ସହ କରିବେ।
ନାହଂ ପତିଂ କରିଷ୍ଯାମି ନେଚ୍ଛା ମେଽସ୍ତି ପରିଗ୍ରହେ
ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ କୌଣସି ସ୍ୱାମୀ ଗ୍ରହଣ କରିବିନାହିଁ; ବିବାହ ପ୍ରତି ମୋର କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ।'
ସ୍ଵାତଂତ୍ର୍ଯା ନ୍ମୋକ୍ଷମିତ୍ଯାହୁଃ ପଣ୍ଡିତାଃ ଶାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦା
ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ସ୍ୱାଧୀନତା ହେଉଛି ମୁକ୍ତି।
ଵିଵାହେ ଵର୍ତମାନେ ତୁ ପାଵକସ୍ଯ ଚ ସନ୍ନିଧୌ
କିନ୍ତୁ ବିବାହ ହେଉଥିବାବେଳେ ଓ ଅଗ୍ନି ସାମ୍ନାରେ,
ଶ୍ଵଶ୍ରୂଦେଵରଵର୍ଗାଣାଂ ଦାସୀତ୍ଵଂ ଶ୍ଵଶୁରାଲଯେ
ଶ୍ୱଶୁର ଘରେ ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଦାସୀଭାବରେ ସେବା କରିବାକୁ ପଡ଼େ।
କଦାଚିତ୍ପତିରନ୍ଯାଂ ଵା କାମିନୀଂ ଚ ଭଜେଦ୍ଯଦି 5.17.
କେବେ ଯଦି ସ୍ୱାମୀ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜନାକୁ କିମ୍ବା ପ୍ରେମିକାକୁ ଚାହିଁଥାଏ।
ତଦେର୍ଷ୍ଯା ଜାଯତେ ପତ୍ଯୌ କ୍ଲେଶଶ୍ଚାପି ଭଵେଦଥ
ତେବେ ସ୍ତ୍ରୀର ମନରେ ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରତି ଇର୍ଷ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଉଛି ଏବଂ ଦୁଃଖ ଆସୁଛି।
ସ୍ଵଭାଵାତ୍ପରତନ୍ତ୍ରାଣାଂ ସଂସାରେ ସ୍ଵପ୍ନଧର୍ମିଣି
ଯେମାନେ ପରନିର୍ଭର ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବରୁ, ସେମାନେ ଏହି ସଂସାରରେ ସ୍ୱପ୍ନ ଭଳି ଅସ୍ଥିର।
ଉତ୍ତମଃ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଧୁଵାଦଵରଜୋ ନୃପଃ
ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା, ଦୃଢ଼ ଏବଂ କନିଷ୍ଠ ରାଜା ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ।
ଅପରାଧଂ ଵିନା କାଂତାଂ ତ୍ଯକ୍ତଵାନ୍ଵିପିନେ ପ୍ରିଯାମ୍
କୌଣସି ଦୋଷ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
କାଲଯୋଗାନ୍ମୃତେ ତସ୍ମିନ୍ନାରୀ ସ୍ଯାଦ୍ ଦୁଃଖଭାଜନମ୍
ସମୟର ଚଳନାରେ ସ୍ୱାମୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ସ୍ତ୍ରୀ ଦୁଃଖର ଭାଗୀନୀ ହେଲେ।
ପରୋଷି(ପି?)ତପତିତ୍ଵେଽପି ଦୁଃଖଂ ସ୍ଯାଦଧିକଂ ଗୃହେ
ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଘରେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଆଉ ବେଶି ହୁଏ।
ତସ୍ମାତ୍ପତିର୍ନ କର୍ତଵ୍ଯଃ ସର୍ଵଥେତି ମତିର୍ମମ
ତେଣୁ, କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ମୋର ମତ ଏହି।
ନ ଚ ଵାଂଛତି ଭର୍ତାରଂ କୌମାରଵ୍ରତଧାରିଣୀ
ଯିଏ କୌମାର୍ଯ୍ୟ ନିୟମ ରଖେ, ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାମୀକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ।