ଅଥଵା କୁରୁ ସଂଗ୍ରାମଂ ବଲଵତ୍ଯସ୍ମି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ । ପ୍ରେଷିତାହଂ ସୁରୈଃ ସର୍ଵୈସ୍ତଵ ନାଶାଯ ଦାନଵ
ନହେଲେ, ଯୁଦ୍ଧ କର, ମୁଁ ଏବେ ବଳବତୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ନାଶ ପାଇଁ ପଠାଯାଇଛି, ହେ ଦାନବ।
ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀମି ଯେନାଦ୍ଯ ତ୍ଵଯା ଵଚନସୌହୃଦମ୍ । ଦର୍ଶିତଂ ତେନ ତୁଷ୍ଟାସ୍ମି ଜୀଵନ୍ଗଚ୍ଛ ଯଥାସୁଖମ୍
ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି — ଆଜି ତୁମେ ଯେପରି ମିତ୍ରତା ଦେଖାଇଛ, ତାହାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ଇଚ୍ଛାମତେ ଜୀବନ ଯାପନ କର।
ସତାଂ ସପ୍ତପଦୀ ମୈତ୍ରୀ ତେନ ମୁଞ୍ଚାମି ଜୀଵିତମ୍ । ମରଣେଚ୍ଛାସ୍ତି ଚେଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ କୁରୁ ଵୀର ଯଥାସୁଖମ୍
ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ସାଥିରେ ସାତ ପଦ ଚାଲିଲେ ମିତ୍ରତା ହୁଏ; ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେଉଛି। ମୃତ୍ୟୁ ଚାହିଲେ, ହେ ବୀର, ଇଚ୍ଛାମତେ ଯୁଦ୍ଧ କର।
ହନିଷ୍ଯାମି ମହାବାହୋ ତ୍ଵାମହଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ତସ୍ଯା ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦାନଵଃ କାମମୋହିତଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ମାରିଦେବି, ହେ ମହାବାହୁ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଉଵାଚ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ମଧୁରଂ ଵଚନଂ ତତଃ । ବିଭେମ୍ଯହଂ ଵରାରୋହେ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରହର୍ତୁଂ ଵରାନନେ
ସେ ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥା କହିଲେ— ହେ ଶୋଭାମୟୀ, ହେ ଚନ୍ଦ୍ରବଦନା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଘାତ କରିବାକୁ ଭୟ ପାଉଛି।
କୋମଲାଂ ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀଂ ନାରୀଂ ନରଵିମୋହିନୀମ୍ । ଜିତ୍ଵା ହରିହରାଦୀଂଶ୍ଚ ଲୋକପାଲାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
ତୁମେ କମଳ ମୃଦୁ ଓ ଆକର୍ଷକ ଅଙ୍ଗ ବିଶିଷ୍ଟ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ଏକ ନାରୀ; ତୁମେ ହରି, ହର ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିଛ।
କିଂ ତ୍ଵଯା ସହ ଯୁଦ୍ଧଂ ମେ ଯୁକ୍ତଂ କମଲଲୋଚନେ । ରୋଚତେ ଯଦି ଚାର୍ଵଙ୍ଗି ଵିଵାହଂ କୁରୁ ମାଂ ଭଜ
ହେ କମଳନୟନି, ମୋ ପାଇଁ ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାରେ କଣ ଲାଭ? ଯଦି ତୁମ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉଛ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋତେ ବିବାହ କର, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।
ନୋଚେଦ୍ ଗଚ୍ଛ ଯଥେଷ୍ଟଂ ତେ ଦେଶଂ ଯସ୍ମାତ୍ସମାଗତା । ନାହଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରହରିଷ୍ଯାମି ଯତୋ ମୈତ୍ରୀ କୃତା ତ୍ଵଯା
ନହେଲେ, ତୁମେ ଯେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ, ସେଠାକୁ କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ଚାହଁ, ସେଠିକୁ ଯାଅ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଘାତ କରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ମୋ ସହ ମିତ୍ରତା କରିଛ।
ହିତମୁକ୍ତଂ ଶୁଭଂ ଵାକ୍ଯଂ ତସ୍ମାଦ୍ ଗଚ୍ଛ ଯଥାସୁଖମ୍ । କା ଶୋଭା ମେ ଭଵେଦନ୍ତେ ହତ୍ଵା ତ୍ଵାଂ ଚାରୁଲୋଚନାମ୍
ମୁଁ ଭଲ ଓ ଶୁଭ କଥା କହିଲି, ଏବେ ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାଅ; ହେ ସୁନ୍ଦରନୟନି, ତୁମକୁ ହତ୍ୟା କରି ମୋର କଣ ମହିମା ରହିବ?
ସ୍ତ୍ରୀହତ୍ଯା ବାଲହତ୍ଯା ଚ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ଦୁରତ୍ଯଯା । ଗୃହୀତ୍ଵା ତ୍ଵାଂ ଗୃହଂ ନୂନଂ ଗଚ୍ଛାମ୍ଯଦ୍ଯ ଵରାନନେ
ସ୍ତ୍ରୀ, ଶିଶୁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଭୟଙ୍କର ପାପ; ହେ ଶୋଭାମୟୀ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଜି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋ ଘରକୁ ନେଇଯିବି।
ତଥାପି ମେ ଫଲଂ ନ ସ୍ଯାଦ୍ବଲାଦ୍ଭୋଗସୁଖଂ କୁତଃ । ପ୍ରବ୍ରଵୀମି ସୁକେଶି ତ୍ଵାଂ ଵିନଯାଵନତୋ ଯତଃ
ତଥାପି, ଏଭଳି କଲେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ସତ୍ୟ ସଫଳତା ମିଳିବ ନାହିଁ, ଜବରଦସ୍ତି କରି କେମିତି ଆନନ୍ଦ ମିଳିବ? ମୁଁ ନମ୍ରତା ସହିତ କହୁଛି, ହେ ସୁନ୍ଦର କେଶବତୀ।
ପୁରୁଷସ୍ଯ ସୁଖଂ ନ ସ୍ଯାଦୃତେ କାନ୍ତାମୁଖାମ୍ବୁଜାତ୍ । ତତ୍ତଥୈଵ ହି ନାରୀଣାଂ ନ ସ୍ଯାଚ୍ଚ ପୁରୁଷଂ ଵିନା
ପୁରୁଷ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କ ମୁଖକମଳ ଛଡ଼ା ଆନନ୍ଦ ପାଉନାହାନ୍ତି; ଏହିପରି ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଷ ବିନା ସଖାତ୍ ଖୁସି ମିଳାନ୍ତି ନାହିଁ।
ସଂଯୋଗେ ସୁଖସମ୍ଭୂତିର୍ଵିଯୋଗେ ଦୁଃଖସମ୍ଭଵଃ । କାନ୍ତାସି ରୂପସମ୍ପନ୍ନା ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତା
ମିଳନରେ ଆନନ୍ଦ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ବିୟୋଗରେ ଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ରୂପସମ୍ପନ୍ନ ସୁନ୍ଦରୀ।
ଚାତୁର୍ଯଂ ତ୍ଵଯି କିଂ ନାସ୍ତି ଯତୋ ମାଂ ନ ଭଜସ୍ଯହୋ । ତଵୋପଦିଷ୍ଟଂ କେନେଦଂ ଭୋଗାନାଂ ପରିଵର୍ଜନମ୍
ତୁମେ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହାଁତୁ, ତେଣୁ କଣ ତୁମରେ ଚତୁରତା ନାହିଁ? କିଏ ତୁମକୁ ଏହି ଭୋଗବିରତି ଶିଖାଇଛି?
ଵଞ୍ଚିତାସି ପ୍ରିଯାଲାପେ ଵୈରିଣା କେନଚିତ୍ତ୍ଵିହ । ମୁଞ୍ଚାଗ୍ରହମିମଂ କାନ୍ତେ କୁରୁ କାର୍ଯଂ ସୁଶୋଭନମ୍
ହେ କାନ୍ତା, କିଏ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ଶତ୍ରୁର ମିଠା କଥାରେ ଠକାଇଛି? ଏହି ଜିଦ୍କୁ ଛାଡ଼, ଶୋଭାମୟୀ, ଭଲ କାମ କର।
ସୁଖଂ ତଵ ମମାପି ସ୍ଯାଦ୍ଵିଵାହେ ଵିହିତେ କିଲ । ଵିଷ୍ଣୁର୍ଲକ୍ଷ୍ଯା ସହାଭାତି ସାଵିତ୍ର୍ଯା ଚ ସହାତ୍ମଭୂଃ
ବିବାହ ହେଲେ ତୁମର ଓ ମୋର ଦୁହେଁର ଆନନ୍ଦ ହେବ; ଯେପରି ଵିଷ୍ଣୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହ ତଥା ବ୍ରହ୍ମା ସାବିତ୍ରୀ ସହ ଉଜ୍ୱଳ।
ରୁଦ୍ରୋ ଭାତି ଚ ପାର୍ଵତ୍ଯା ଶଚ୍ଯା ଶତମଖସ୍ତଥା । କା ନାରୀ ପତିହୀନା ଚ ସୁଖଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଶାଶ୍ଵତମ୍
ରୁଦ୍ର ପାର୍ବତୀ ସହ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଶଚୀ ସହ ଶୋଭିତ; କେଉଁ ନାରୀ ପତି ବିନା ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଆନନ୍ଦ ପାଇଛି?
ଯେନ ତ୍ଵମସିତାପାଙ୍ଗି ନ କରୋଷି ପତିଂ ଶୁଭମ୍ । କାମଃ କ୍ଵାଦ୍ଯ ଗତଃ କାନ୍ତେ ଯସ୍ତ୍ଵାଂ ବାଣୈଃ ସୁକୋମଲୈଃ
ହେ କଳାନୟନି, କାହିଁକି ତୁମେ ଏକ ଉତ୍ତମ ପତି ଗ୍ରହଣ କରୁନାହାଁତୁ? ଏହି ଦିନ କାହିଁକି କାମଦେବ କୋଉଠି ଚାଲିଗଲେ, ଯିଏ ତୁମକୁ ମୃଦୁ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବିଧିନଥିଲେ?
ମାଦନୈଃ ପଞ୍ଚଭିଃ କାମଂ ନ ତାଡଯତି ମନ୍ଦଧୀଃ । ମନ୍ଯେଽହମିଵ କାମୋଽପି ଦଯାଵାଂସ୍ତ୍ଵଯି ସୁନ୍ଦରି
ମୂଢ଼ କାମଦେବ ତାଙ୍କର ପଞ୍ଚ ମୂଲାୟମ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଆଘାତ କରୁନାହାଁତି; ମୁଁ ଭାବୁଛି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋ ପରି କାମଦେବ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପ୍ରତି କୃପାଶୀଳ।
ଅବଲେତି ଚ ମନ୍ଵାନୋ ନ ପ୍ରେରଯତି ମାର୍ଗଣାନ୍ । ମନୋଭଵସ୍ଯ ଵୈରଂ ଵା କିମପ୍ଯସ୍ତି ମଯା ସହ
ତୁମକୁ ଦୁର୍ବଳ ଭାବି, ସେ ତାଙ୍କର ବାଣ ପଠାଉନାହାଁତି; କିମ୍ବା ମନୋଭବ ମୋ ସହ କିଛି ଶତ୍ରୁତା ରଖିଛନ୍ତି।
ତେନ ଚ ତ୍ଵଯ୍ଯରାଲାକ୍ଷି ନ ମୁଞ୍ଚତି ଶିଲୀମୁଖାନ୍ । ଅଥଵା ମେଽହିତୈର୍ଦେଵୈର୍ଵାରିତୋଽସୌ ଝଷଧ୍ଵଜଃ
ତେଣୁ, ହେ ଗୋଲାପି ଚକ୍ଷୁବତୀ, ସେ ତୁମପାଇଁ ତାଙ୍କର ବାଣ ଛାଡ଼ୁନାହାଁତି; କିମ୍ବା ମାଛ ଧ୍ୱଜଧାରୀ ସେଇ ଦେବତା ମୋ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ବାଧା ପାଇଛନ୍ତି।
ସୁଖଵିଧ୍ଵଂସିଭିସ୍ତେନ ତ୍ଵଯି ନ ପ୍ରହରତ୍ଯପି । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମାଂ ମୃଗଶାଵାକ୍ଷି ପଶ୍ଚାତ୍ତାପଂ କରିଷ୍ଯସି
ସେଇ ଆନନ୍ଦ ନାଶକ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଆଘାତ କରୁନାହାଁତି; କିନ୍ତୁ ହେ ମୃଗଶାବାକ୍ଷି, ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେଉଛ, ପରେ ଅବଶ୍ୟ ଅନୁତାପ କରିବ।
ମନ୍ଦୋଦରୀଵ ତନ୍ଵଙ୍ଗି ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଶୁଭଂ ନୃପମ୍ । ଅନୁକୂଲଂ ପତିଂ ପଶ୍ଚାତ୍ସା ଚକାର ଶଠଂ ପତିମ୍ । କାମାର୍ତା ଚ ଯଦା ଜାତା ମୋହେନ ଵ୍ଯାକୁଲାନ୍ତରା
ହେ ସୁସ୍ଲିମ୍ବା, ଯେପରି ମଣ୍ଡୋଦରୀ ତାଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ଓ ଧର୍ମିକ ସ୍ୱାମୀକୁ ଛାଡ଼ି, ପରେ ଏକ ଚତୁର ଓ ଧୂର୍ତ୍ତ ସ୍ୱାମୀକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏହିପରି ଆସକ୍ତି ଓ ମନର ଭ୍ରମରେ ତାଙ୍କ ଆଚରଣ ହେଲା।
ରାଜପୁତ୍ରୀମନ୍ଦୋଦରୀଵୃତ୍ତଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ କା ସା ମଂଦୋଦରୀ ନାରୀ କୋଽସୌ ତ୍ଯକ୍ତୋ ନୃପସ୍ତଯା
ରାଜକୁମାରୀ ମଣ୍ଡୋଦରୀଙ୍କ ଆଚରଣର କଥା। ବ୍ୟାସ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: କିଏ ଏହି ମଣ୍ଡୋଦରୀ ନାମକ ନାରୀ? ଏବଂ କିଏ ସେ ରାଜା ଯାହାକୁ ସେ ତ୍ୟାଗ କଲେ?
ଶଠଃ କୋ ଵା ନୃପଃ ପଶ୍ଚାତ୍ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି କଥାନକମ୍
ଏବଂ କିଏ ସେ ଧୂର୍ତ୍ତ ରାଜା ଯାହାକୁ ସେ ପରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ? ଏହି କଥା ମୋତେ କୁହ।
ମହିଷ ଉଵାଚ ଘନପାଦପସଂଯୁକ୍ତୋ ଧନଧାନ୍ଯସମୃଦ୍ଧିମାନ୍
ମହିଷ କହିଲେ: ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବଳିଅଠା ହାତୀ ଥିଲେ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧି ଥିଲା।
ଚଂଦ୍ରସେନାଽଭିଧସ୍ତତ୍ର ରାଜା ଧର୍ମପରାଯଣଃ
ସେଠାରେ ରାଜାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଚନ୍ଦ୍ରସେନ, ସେ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ।
ସତ୍ଯଵାଦୀ ମୃଦୁଃ ଶୂରସ୍ତିତିକ୍ଷୁର୍ନୀତିସାଗରଃ
ସେ ସତ୍ୟ କଥା କହୁଥିଲେ, ମୃଦୁ ଓ ଶୂର ଥିଲେ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଓ ନୀତିରେ ସାଗର ସମାନ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଵରାରୋହା ସୁନ୍ଦରୀ ସୁଭଗା ଶୁଭା
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅତି ଉତ୍ତମ ଆକୃତିର, ସୁନ୍ଦରୀ, ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ ଶୁଭ୍ର ଥିଲେ।
ନାମ୍ନା ଗୁଣଵତୀ କାଂତା ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତା
ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଗୁଣବତୀ, ସେ ଅତି ଆକର୍ଷକ ଓ ସମସ୍ତ ଶୁଭ୍ର ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।