ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ତୁ ତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ହସନ୍ତୀ ପ୍ରାହ ଚଣ୍ଡିକା । ଏହ୍ଯେହି ଦାନଵଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯମଲୋକଂ ନଯାମ୍ଯହମ୍
ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଚଣ୍ଡିକା ହସି କହିଲେ, "ଆ, ଆସ, ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯମଲୋକକୁ ନେଇଯିବି।"
କିଂ ଭଵଦ୍ଭିଃ ସମାଯାତୈରବଲୈଶ୍ଚ ଗତାଯୁଷୈଃ । ମହିଷଃ କିଂ ଗୃହେ ମୂଢଃ କରୋତି ଜୀଵନୋଦ୍ଯମମ୍
"ତୁମେ ଏବଂ ଏହି ଅଶକ୍ତ, ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିବା ଲୋକମାନେ କାହିଁକି ଏଠାରେ ଆସିଛ? ମୂର୍ଖ ମହିଷା ଏଉଁ ଘରେ ଲୁଚି ଜୀବନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି କି?"
କିଂ ଭଵଦ୍ଭିର୍ହତୈର୍ମନ୍ଦୈର୍ମମାପି ଵିଫଲଃ ଶ୍ରମଃ । ଅହତେ ମହିଷେ ପାପେ ସୁରଶତ୍ରୌ ଦୁରାତ୍ମନି
"ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ମନ୍ଦ ଏବଂ ମୃତ ଲୋକମାନେ କଣ କାମର? ଯଦି ଅପରାଧୀ, ଦୁଷ୍ଟମନା, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ମହିଷା ଅପରାଜିତ ରହିଯାଏ, ତେବେ ମୋର ଶ୍ରମ ବ୍ୟର୍ଥ।"
ତସ୍ମାଦ୍ଯୂଯଂ ଗୃହଂ ଗତ୍ଵା ମହିଷଂ ପ୍ରେଷଯନ୍ତ୍ଵିହ । ପଶ୍ଯେନ୍ମାଂ ସୋଽପି ମନ୍ଦାତ୍ମା ଯାଦୃଶୀଂ ତାଦୃଶୀଂ ସ୍ଥିତାମ୍
"ସେଥିପାଇଁ, ତମେ ଘରକୁ ଯାଅ ଏବଂ ମହିଷାକୁ ଏଠାକୁ ପଠାଅ। ସେ ମୂର୍ଖ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଏଭଳି ଦେଖୁନ୍।"
ତାମ୍ରସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବାଣଵୃଷ୍ଟିଂ ଚକାର ହ । ଚଣ୍ଡିକାଂ ପ୍ରତି କୋପେନ କର୍ଣାକୃଷ୍ଟଶରାସନଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତାମ୍ର କ୍ରୋଧରେ କାନକୁ ଧରି ବାଣ ଧନୁଷ ଟାଣି, ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କ ଉପରେ ବାଣର ବର୍ଷା କଲେ।
ଭଗଵତ୍ଯପି ତାମ୍ରାକ୍ଷୀ ସମାକୃଷ୍ଯ ଶରାସନମ୍ । ବାଣାନ୍ମୁମୋଚ ତରସା ହନ୍ତୁକାମା ସୁରାହିତମ୍
ଭଗବତୀ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖାଉଥିବା, ଧନୁଷ ଟାଣି ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଚିକ୍ଷୁରାଖ୍ଯୋଽପିବଲଵାନ୍ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵୋତ୍ଥିତଃ ପୁନଃ । ଗୃହୀତ୍ଵା ସଶରଂ ଚାପଂ ତସ୍ଥୌ ତତ୍ସମ୍ମୁଖଃ କ୍ଷଣାତ୍
ଚିକ୍ଷୁର ନାମକ ବଳବାନ ଦାନବ, ମୂର୍ଛା ଛାଡ଼ି ପୁଣି ଉଠିଲେ, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ ସେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ି ଦାଉଡ଼ିଲେ।
ଚିକ୍ଷୁରାଖ୍ଯଶ୍ଚ ତାମ୍ରଶ୍ଚ ଦ୍ଵାଵପ୍ଯତିବଲୋତ୍କଟୌ । ଯୁଯୁଧାତେ ମହାଵୀରୌ ସହ ଦେଵ୍ଯା ରଣାଙ୍ଗଣେ
ଚିକ୍ଷୁର ଓ ତାମ୍ର, ଦୁହେଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୀର, ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ମିଶି ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
କୁପିତା ଚ ମହାମାଯା ଵଵର୍ଷ ଶରସନ୍ତତିମ୍ । ଚକାର ଦାନଵାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ବାଣକ୍ଷତତନୁଚ୍ଛଦାନ୍
କ୍ରୋଧିତ ମହାମାୟା ଅନବରତ ବାଣ ବର୍ଷା କରି, ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କ ବାଣର ଆଘାତରେ ଆବୃତ ହେଲେ।
ଅସୁରାଃ କ୍ରୋଧସମ୍ମୂଢା ବଭୂଵୁଃ ଶରତାଡିତାଃ । ଚିକ୍ଷିପୁଃ ଶରଜାଲାନି ଦେଵୀଂ ପ୍ରତି ରୁଷାନ୍ଵିତାଃ
ବାଣର ଆଘାତରେ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ମୁହଁ ହୋଇ, ଅସୁରମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧରେ ବାଣର ବର୍ଷା କରିଦେଲେ।
ବଭୁସ୍ତେ ରାକ୍ଷସାସ୍ତତ୍ର କିଂଶୁକା ଇଵ ପୁଷ୍ପିଣଃ । ଶିଲୀମୁଖକ୍ଷତାଃ ସର୍ଵେ ଵସନ୍ତେ ଚ ଵନେ ରଣେ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ, ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ଅରଣ୍ୟରେ ଫୁଲିଥିବା କିଂଶୁକ ଗଛମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ବଭୂଵ ତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ତାମ୍ରେଣ ସହ ସଂଯୁଗେ । ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵା ଯେ ପ୍ରେକ୍ଷକାଃ ସ୍ଥିତାଃ
ତାମ୍ର ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଏବଂ ଦେଖୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ଅତିଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତାମ୍ରୋ ମୁସଲମାଦାଯ ଲୋହଜଂ ଦାରୁଣଂ ଦୃଢମ୍ । ଜଘାନ ମସ୍ତକେ ସିଂହଂ ଜହାସ ଚ ନନର୍ଦ ଚ
ତାମ୍ର ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭାରୀ ଲୋହାର ମୁସଳ ନେଇ, ସିଂହର ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କଲେ, ହସି ଓ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ।
ନର୍ଦମାନଂ ତଦା ତଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵୀ ରୁଷାନ୍ଵିତା । ଖଡ୍ଗେନ ଶିତଧାରେଣ ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସତ୍ଵରା
ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଦେଖି, କ୍ରୋଧିତ ଦେବୀ ତୀବ୍ର ଧାର ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ଛିନ୍ନେ ଶିରସି ତାମ୍ରସ୍ତୁ ଵିଶୀର୍ଷୋ ମୁସଲୀ ବଲୀ । ବଭ୍ରାମ କ୍ଷଣମାତ୍ରଂ ତୁ ପପାତ ରଣମସ୍ତକେ
ମୁଣ୍ଡ କଟିଯିବା ପରେ, ମୁଣ୍ଡହୀନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାମ୍ର କିଛି ଖଣ୍ଡ ଦୌଡ଼ିଲେ, ପରେ ଯୁଦ୍ଧମଝିରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ପତିତଂ ତାମ୍ରମାଲୋକ୍ଯ ଚିକ୍ଷୁରାଖ୍ଯୋ ମହାବଲଃ । ଖଡ୍ଗମାଦାଯ ତରସା ଦୁଦ୍ରାଵ ଚଣ୍ଡିକାଂ ପ୍ରତି
ତାମ୍ରକୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ଚିକ୍ଷୁର ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ତଳୱାର ନେଇ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କ ଦିଗରେ ଧାଉଡ଼ିଲେ।
ଭଗଵତ୍ଯପି ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଖଡ୍ଗପାଣିମୁପାଗତମ୍ । ଦାନଵଂ ପଞ୍ଚଭିର୍ବାଣୈର୍ଜଘାନ ତରସା ରଣେ
ଭଗବତୀ ତାଙ୍କୁ ତଳୱାର ହାତରେ ଧରି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବକୁ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ ତୁରନ୍ତ ଆଘାତ କଲେ।
ଏକେନ ପାତିତଂ ଖଡ୍ଗଂ ଦ୍ଵିତୀଯେନ ତୁ ତତ୍କରଃ । କଣ୍ଠାଚ୍ଚ ମସ୍ତକଂ ତସ୍ଯ କୃନ୍ତିତଂ ଚାପରୈଃ ଶରୈଃ
ଏକ ବାଣରେ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଖସିଗଲା, ଦ୍ୱିତୀୟ ବାଣରେ ହାତ କଟିଗଲା; ଅନ୍ୟ ବାଣଗୁଡିକରେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଗଳାରୁ ଅଲଗା ହୋଇଗଲା।
ଏଵଂ ତୌ ନିହତୌ କୂରୌ ରାକ୍ଷସୌ ରଣଦୁର୍ମଦୌ । ଭଗ୍ନଂ ସୈନ୍ଯଂ ତଯୋସ୍ତୂର୍ଣଂ ଦିକ୍ଷୁ ସନ୍ତ୍ରସ୍ତମାନସମ୍
ଏଭଳି ଦୁଇଜଣ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ସେମାନଙ୍କର ସେନା ତୁରନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଭୟରେ ହୃଦୟ କପିଉଠି ସମସ୍ତେ ଚାରିପଟେ ପଳାଇଗଲେ।
ଦେଵାଶ୍ଚ ମୁଦିତାଃ ସର୍ଵେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୌ ନିହତୌ ରଣେ । ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ ମୁଦା ଚକ୍ରୁର୍ଜଯଶବ୍ଦଂ ନଭଃସ୍ଥିତାଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ; ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା କଲେ ଏବଂ ଆକାଶରୁ ବିଜୟ ଧ୍ୱନି କଲେ।
ଋଷଯୋ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵା ଵେତାଲାଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣାଃ । ଊଚୁସ୍ତେ ଜଯ ଦେଵୀତି ଚାମ୍ବିକେତି ପୁନଃ ପୁନଃ
ଋଷି, ଦେବଗନ୍ଧର୍ବ, ୱେତାଳ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ବାରମ୍ବାର 'ବିଜୟ ହେଉ, ଦେବୀ!' ଏବଂ 'ଅମ୍ବିକେ!' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ଅସିଲୋମବିଡାଲାଖ୍ଯଵଧଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତୌ ତଯା ନିହତୌ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହିଷୋ ଵିସ୍ମଯାନ୍ଵିତଃ । ପ୍ରେଷଯାମାସ ଦୈତେଯାଂସ୍ତଦ୍ଵଧାର୍ଥଂ ମହାବଲାନ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ସେ ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ମହିଷ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାଇତ୍ୟମାନୋକୁ ପଠାଇଲେ।
ଅସିଲୋମବିଡାଲାଖ୍ଯପ୍ରମୁଖାନ୍ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାନ୍ । ସୈନ୍ଯେନ ମହତା ଯୁକ୍ତାନ୍ସାଯୁଧାନ୍ସପରିଚ୍ଛଦାନ୍
ସେ ଅସିଲୋମ ଏବଂ ବିଡାଳଙ୍କୁ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ଏବଂ ବଡ଼ ସେନା, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଓ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ, ଅଗ୍ରଣୀ ଦାଇତ୍ୟମାନୋକୁ ପଠାଇଲେ।
ତେ ତତ୍ର ଦଦୃଶୁର୍ଦେଵୀଂ ସିଂହସ୍ଯୋପରି ସଂସ୍ଥିତାମ୍ । ଅଷ୍ଟାଦଶଭୁଜାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ଖଡ୍ଗଖେଟକଧାରିଣୀମ୍
ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ଦେବୀ ସିଂହାସନେ ବସିଛନ୍ତି, ଅଠାରଟି ହାତରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ତଳୱାର ଓ ଢାଳ ଧରିଛନ୍ତି।
ଅସିଲୋମାଗ୍ରତୋ ଗତ୍ଵା ତାମୁଵାଚ ହସନ୍ନିଵ । ଵିନଯାଵନତଃ ଶାନ୍ତୋ ଦେଵୀଂ ଦୈତ୍ଯଵଧୋଦ୍ଯତାମ୍
ଅସିଲୋମ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇ, ଦେବୀଙ୍କୁ ହସୁଥିବା ପରି ଦେଖାଇ, ବିନୟ ଓ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କହିଲେ, ଯଦିଓ ସେ ଦାଇତ୍ୟମାନୋକୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ।
ଅସିଲୋମୋଵାଚ ଦେଵି ବ୍ରୂହି ଵଚଃ ସତ୍ଯଂ କିମର୍ଥମିହ ସୁନ୍ଦରି । ଆଗତାସି କିମର୍ଥଂ ଵା ହଂସି ଦୈତ୍ଯାନ୍ନିରାଗସଃ
ଅସିଲୋମ କହିଲେ: ଦେବୀ, ସତ୍ୟ କହ, ଏଠି କାହିଁକି ଆସିଛ? ସୁନ୍ଦରୀ, କାହିଁକି ତୁମେ ଦୋଷ ନଥିବା ଦାଇତ୍ୟମାନୋକୁ ମାରୁଛ?
କାରଣଂ କଥଯାଦ୍ଯ ତ୍ଵଂ ତ୍ଵଯା ସନ୍ଧିଂ କରୋମ୍ଯହମ୍ । କାଞ୍ଚନଂ ମଣିରତ୍ନାନି ଭାଜନାନି ଵରାଣି ଚ
ଆଜି ତୁମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କହ, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ସମ୍ମିଳନ କରିବି। ସୁନ୍ଦରୀ, ସୁନା, ମଣି, ରତ୍ନ, ପାତ୍ର ଓ ଆଉ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କର, ଦେବି।
ଯାନୀଚ୍ଛସି ଵରାରୋହେ ଗହୀତ୍ଵା ଗଚ୍ଛ ମା ଚିରମ୍ । କିମର୍ଥଂ ଯୁଦ୍ଧକାମାସି ଦୁଃଖସନ୍ତାପଵର୍ଧନମ୍
ବରାରୋହିଣୀ, ଯେଉଁ ଜିନିଷ ଚାହଁ, ନେଇ ଦେଖ, ଦେରି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। କାହିଁକି ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଁଛ, ଯାହା ଦୁଃଖ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ବଢ଼ାଏ?
କଥଯନ୍ତି ମହାତ୍ମାନୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ସର୍ଵସୁଖାପହମ୍ । କୋମଲେଽତୀଵ ତେ ଦେହେ ପୁଷ୍ପଘାତାସହେ ଭୃଶମ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧ ସମସ୍ତ ସୁଖକୁ ନଷ୍ଟ କରେ। ତୁମ ଦେହ ଏତେ ସୁକୁମାର, ଫୁଲର ଛୁଆଁ ବି ଅସହ୍ୟ।
କିମର୍ଥଂ ଶସ୍ତ୍ରସମ୍ପାତାନ୍ସହସୀତି ଵିସିସ୍ମିଯେ । ଚାତୁର୍ଯସ୍ଯ ଫଲଂ ଶାନ୍ତିଃ ସତତଂ ସୁଖସେଵନମ୍
ତେବେ କାହିଁକି ତୁମେ ଶସ୍ତ୍ରର ଆଘାତ ସହୁଛ? ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି। ଚତୁର୍ୟତାର ଫଳ ହେଉଛି ଶାନ୍ତି ଓ ସଦା ସୁଖର ଉପଭୋଗ।