ମୂର୍ଖସେଵାପରୋ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ମୂର୍ଖ ଏଵ ହି । ରାଜଧର୍ମଂ ନ ଜାନାସି କିଂ ବ୍ରଵୀଷି ମମାଗ୍ରତଃ
ମୂର୍ଖମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ରହୁଛୁ, ତେଣୁ ତୁମେ ମୂର୍ଖ ହେବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ରାଜଧର୍ମ ଜାଣ ନାହାଁ—ମୋ ସାମ୍ନାରେ କାହିଁକି କହୁଛ?
ସଂଗ୍ରାମେ ମହିଷଂ ହତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ରୁଧିରକର୍ଦମମ୍ । ଯଶଃସ୍ତମ୍ଭଂ ସ୍ଥିରଂ କୃତ୍ଵା ଗମିଷ୍ଯାମି ଯଥାସୁଖମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ମହିଷାସୁରଙ୍କୁ ମାରି, ରକ୍ତରେ ଭୂମିକୁ କାଦା କରି, ମୁଁ ଦୃଢ଼ ଯଶସ୍ତମ୍ଭ ସ୍ଥାପନ କରି, ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲିଯିବି।
ଦେଵାନାଂ ଦୁଃଖଦାତାରଂ ଦାନଵଂ ମଦଗର୍ଵିତମ୍ । ହନିଷ୍ଯେଽହଂ ଦୁରାଚାରଂ ଯୁଦ୍ଧଂ କୁରୁ ସ୍ଥିରୋ ଭଵ
ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିବା, ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ, ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଦାନବକୁ ମୁଁ ମାରିଦେବି; ଯୁଦ୍ଧ କର, ଦୃଢ଼ ହେଉ।
ଜୀଵିତେଚ୍ଛାସ୍ତି ଚେନ୍ମୂଢ ମହିଷସ୍ଯ ତଥା ତଵ । ତଦା ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ପାତାଲଂ ଦାନଵାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ
ଯଦି ତୁମେ ଓ ମହିଷ ଜୀବନ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ତୁମ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ପାତାଳକୁ ଯାଉ।
ମୁମୂର୍ଷା ଯଦି ଵଶ୍ଚିତ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧଂ କୁର୍ଵନ୍ତୁ ସତ୍ଵରାଃ । ସର୍ଵାନେଵ ଵଧିଷ୍ଯାମି ନିଶ୍ଚଯୋଽଯଂ ମମାଧୁନା
ଯଦି ମନରେ ମୃତ୍ୟୁ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ତେବେ ଶୀଘ୍ର ଯୁଦ୍ଧ କର; ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରିଦେବି—ଏହି ମୋର ଏବେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯା ଦାନଵୋ ବଲଦର୍ପିତଃ । ମୁମୋଚ ବାଣଵୃଷ୍ଟିଂ ତାଂ ଘନଵୃଷ୍ଟିମିଵାପରାମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ମାଆଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ଭରିଥିବା ଦାନବ ବର୍ଷା ପରି ବାଣର ବୃଷ୍ଟି କରିଲା।
ଚିଚ୍ଛେଦ ତସ୍ଯ ସା ବାଣାନ୍ସ୍ଵବାଣୈର୍ନିଶିତୈସ୍ତଦା । ଜଘାନ ତଂ ତଥା ଘୋରୈରାଶୀଵିଷସମୈଃ ଶରୈଃ
ସେତେବେଳେ ମାଆ ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଦାନବର ବାଣକୁ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର, ବିଷାକ୍ତ ସାପ ପରି ବାଣରେ ତାକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ଯୁଦ୍ଧଂ ପରସ୍ପରଂ ତତ୍ର ବଭୂଵ ଵିସ୍ମଯପ୍ରଦମ୍ । ଗଦଯା ଘାତଯାମାସ ତଂ ରଥାଜ୍ଜଗଦମ୍ବିକା
ସେଠାରେ ଦୁହେଁ ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ଜଗତ୍ଜନନୀ ତାଙ୍କର ଗଦାରେ ଦାନବକୁ ରଥରୁ ଖସାଇଦେଲେ।
ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ପ୍ରାପ ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଗଦଯାଭିହତୋ ଭୃଶମ୍ । ମୁହୂର୍ତଦ୍ଵଯମାତ୍ରଂ ତୁ ରଥୋପସ୍ଥ ଇଵାଚଲଃ
ଗଦାର ଭୟଙ୍କର ଆଘାତରେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡିଗଲା, ଦୁଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଥରେ ପଡିଥିବା ମନିଷ୍ୟ ଭଳି ଏକଦମ ନିଷ୍ପ୍ରଭ ରହିଲା।
ତଂ ତଥା ମୂର୍ଚ୍ଛିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାମ୍ରଃ ପରବଲାର୍ଦନଃ । ଆଜଗାମ ରଣେ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଚଣ୍ଡିକାଂ ପ୍ରତି ଚାପଲାତ୍
ତାକୁ ଏଭଳି ଅଚେତନ ଦେଖି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ତାମ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ।
ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ତୁ ତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ହସନ୍ତୀ ପ୍ରାହ ଚଣ୍ଡିକା । ଏହ୍ଯେହି ଦାନଵଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯମଲୋକଂ ନଯାମ୍ଯହମ୍
ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଚଣ୍ଡିକା ହସି କହିଲେ, "ଆ, ଆସ, ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯମଲୋକକୁ ନେଇଯିବି।"
କିଂ ଭଵଦ୍ଭିଃ ସମାଯାତୈରବଲୈଶ୍ଚ ଗତାଯୁଷୈଃ । ମହିଷଃ କିଂ ଗୃହେ ମୂଢଃ କରୋତି ଜୀଵନୋଦ୍ଯମମ୍
"ତୁମେ ଏବଂ ଏହି ଅଶକ୍ତ, ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିବା ଲୋକମାନେ କାହିଁକି ଏଠାରେ ଆସିଛ? ମୂର୍ଖ ମହିଷା ଏଉଁ ଘରେ ଲୁଚି ଜୀବନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି କି?"
କିଂ ଭଵଦ୍ଭିର୍ହତୈର୍ମନ୍ଦୈର୍ମମାପି ଵିଫଲଃ ଶ୍ରମଃ । ଅହତେ ମହିଷେ ପାପେ ସୁରଶତ୍ରୌ ଦୁରାତ୍ମନି
"ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ମନ୍ଦ ଏବଂ ମୃତ ଲୋକମାନେ କଣ କାମର? ଯଦି ଅପରାଧୀ, ଦୁଷ୍ଟମନା, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ମହିଷା ଅପରାଜିତ ରହିଯାଏ, ତେବେ ମୋର ଶ୍ରମ ବ୍ୟର୍ଥ।"
ତସ୍ମାଦ୍ଯୂଯଂ ଗୃହଂ ଗତ୍ଵା ମହିଷଂ ପ୍ରେଷଯନ୍ତ୍ଵିହ । ପଶ୍ଯେନ୍ମାଂ ସୋଽପି ମନ୍ଦାତ୍ମା ଯାଦୃଶୀଂ ତାଦୃଶୀଂ ସ୍ଥିତାମ୍
"ସେଥିପାଇଁ, ତମେ ଘରକୁ ଯାଅ ଏବଂ ମହିଷାକୁ ଏଠାକୁ ପଠାଅ। ସେ ମୂର୍ଖ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଏଭଳି ଦେଖୁନ୍।"
ତାମ୍ରସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବାଣଵୃଷ୍ଟିଂ ଚକାର ହ । ଚଣ୍ଡିକାଂ ପ୍ରତି କୋପେନ କର୍ଣାକୃଷ୍ଟଶରାସନଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତାମ୍ର କ୍ରୋଧରେ କାନକୁ ଧରି ବାଣ ଧନୁଷ ଟାଣି, ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କ ଉପରେ ବାଣର ବର୍ଷା କଲେ।
ଭଗଵତ୍ଯପି ତାମ୍ରାକ୍ଷୀ ସମାକୃଷ୍ଯ ଶରାସନମ୍ । ବାଣାନ୍ମୁମୋଚ ତରସା ହନ୍ତୁକାମା ସୁରାହିତମ୍
ଭଗବତୀ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖାଉଥିବା, ଧନୁଷ ଟାଣି ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଚିକ୍ଷୁରାଖ୍ଯୋଽପିବଲଵାନ୍ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵୋତ୍ଥିତଃ ପୁନଃ । ଗୃହୀତ୍ଵା ସଶରଂ ଚାପଂ ତସ୍ଥୌ ତତ୍ସମ୍ମୁଖଃ କ୍ଷଣାତ୍
ଚିକ୍ଷୁର ନାମକ ବଳବାନ ଦାନବ, ମୂର୍ଛା ଛାଡ଼ି ପୁଣି ଉଠିଲେ, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ ସେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ି ଦାଉଡ଼ିଲେ।
ଚିକ୍ଷୁରାଖ୍ଯଶ୍ଚ ତାମ୍ରଶ୍ଚ ଦ୍ଵାଵପ୍ଯତିବଲୋତ୍କଟୌ । ଯୁଯୁଧାତେ ମହାଵୀରୌ ସହ ଦେଵ୍ଯା ରଣାଙ୍ଗଣେ
ଚିକ୍ଷୁର ଓ ତାମ୍ର, ଦୁହେଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୀର, ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ମିଶି ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
କୁପିତା ଚ ମହାମାଯା ଵଵର୍ଷ ଶରସନ୍ତତିମ୍ । ଚକାର ଦାନଵାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ବାଣକ୍ଷତତନୁଚ୍ଛଦାନ୍
କ୍ରୋଧିତ ମହାମାୟା ଅନବରତ ବାଣ ବର୍ଷା କରି, ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କ ବାଣର ଆଘାତରେ ଆବୃତ ହେଲେ।
ଅସୁରାଃ କ୍ରୋଧସମ୍ମୂଢା ବଭୂଵୁଃ ଶରତାଡିତାଃ । ଚିକ୍ଷିପୁଃ ଶରଜାଲାନି ଦେଵୀଂ ପ୍ରତି ରୁଷାନ୍ଵିତାଃ
ବାଣର ଆଘାତରେ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ମୁହଁ ହୋଇ, ଅସୁରମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧରେ ବାଣର ବର୍ଷା କରିଦେଲେ।
ବଭୁସ୍ତେ ରାକ୍ଷସାସ୍ତତ୍ର କିଂଶୁକା ଇଵ ପୁଷ୍ପିଣଃ । ଶିଲୀମୁଖକ୍ଷତାଃ ସର୍ଵେ ଵସନ୍ତେ ଚ ଵନେ ରଣେ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ, ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ଅରଣ୍ୟରେ ଫୁଲିଥିବା କିଂଶୁକ ଗଛମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ବଭୂଵ ତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ତାମ୍ରେଣ ସହ ସଂଯୁଗେ । ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵା ଯେ ପ୍ରେକ୍ଷକାଃ ସ୍ଥିତାଃ
ତାମ୍ର ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଏବଂ ଦେଖୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ଅତିଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତାମ୍ରୋ ମୁସଲମାଦାଯ ଲୋହଜଂ ଦାରୁଣଂ ଦୃଢମ୍ । ଜଘାନ ମସ୍ତକେ ସିଂହଂ ଜହାସ ଚ ନନର୍ଦ ଚ
ତାମ୍ର ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭାରୀ ଲୋହାର ମୁସଳ ନେଇ, ସିଂହର ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କଲେ, ହସି ଓ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ।
ନର୍ଦମାନଂ ତଦା ତଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵୀ ରୁଷାନ୍ଵିତା । ଖଡ୍ଗେନ ଶିତଧାରେଣ ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସତ୍ଵରା
ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଦେଖି, କ୍ରୋଧିତ ଦେବୀ ତୀବ୍ର ଧାର ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ଛିନ୍ନେ ଶିରସି ତାମ୍ରସ୍ତୁ ଵିଶୀର୍ଷୋ ମୁସଲୀ ବଲୀ । ବଭ୍ରାମ କ୍ଷଣମାତ୍ରଂ ତୁ ପପାତ ରଣମସ୍ତକେ
ମୁଣ୍ଡ କଟିଯିବା ପରେ, ମୁଣ୍ଡହୀନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାମ୍ର କିଛି ଖଣ୍ଡ ଦୌଡ଼ିଲେ, ପରେ ଯୁଦ୍ଧମଝିରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ପତିତଂ ତାମ୍ରମାଲୋକ୍ଯ ଚିକ୍ଷୁରାଖ୍ଯୋ ମହାବଲଃ । ଖଡ୍ଗମାଦାଯ ତରସା ଦୁଦ୍ରାଵ ଚଣ୍ଡିକାଂ ପ୍ରତି
ତାମ୍ରକୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ଚିକ୍ଷୁର ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ତଳୱାର ନେଇ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କ ଦିଗରେ ଧାଉଡ଼ିଲେ।
ଭଗଵତ୍ଯପି ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଖଡ୍ଗପାଣିମୁପାଗତମ୍ । ଦାନଵଂ ପଞ୍ଚଭିର୍ବାଣୈର୍ଜଘାନ ତରସା ରଣେ
ଭଗବତୀ ତାଙ୍କୁ ତଳୱାର ହାତରେ ଧରି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବକୁ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ ତୁରନ୍ତ ଆଘାତ କଲେ।
ଏକେନ ପାତିତଂ ଖଡ୍ଗଂ ଦ୍ଵିତୀଯେନ ତୁ ତତ୍କରଃ । କଣ୍ଠାଚ୍ଚ ମସ୍ତକଂ ତସ୍ଯ କୃନ୍ତିତଂ ଚାପରୈଃ ଶରୈଃ
ଏକ ବାଣରେ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଖସିଗଲା, ଦ୍ୱିତୀୟ ବାଣରେ ହାତ କଟିଗଲା; ଅନ୍ୟ ବାଣଗୁଡିକରେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଗଳାରୁ ଅଲଗା ହୋଇଗଲା।
ଏଵଂ ତୌ ନିହତୌ କୂରୌ ରାକ୍ଷସୌ ରଣଦୁର୍ମଦୌ । ଭଗ୍ନଂ ସୈନ୍ଯଂ ତଯୋସ୍ତୂର୍ଣଂ ଦିକ୍ଷୁ ସନ୍ତ୍ରସ୍ତମାନସମ୍
ଏଭଳି ଦୁଇଜଣ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ସେମାନଙ୍କର ସେନା ତୁରନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଭୟରେ ହୃଦୟ କପିଉଠି ସମସ୍ତେ ଚାରିପଟେ ପଳାଇଗଲେ।
ଦେଵାଶ୍ଚ ମୁଦିତାଃ ସର୍ଵେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୌ ନିହତୌ ରଣେ । ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ ମୁଦା ଚକ୍ରୁର୍ଜଯଶବ୍ଦଂ ନଭଃସ୍ଥିତାଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ; ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା କଲେ ଏବଂ ଆକାଶରୁ ବିଜୟ ଧ୍ୱନି କଲେ।