ଜଯେତି ପାହି ନଶ୍ଚେତି ଜହି ଶତ୍ରୁମିତି ପ୍ରଭୋ । ନ ଜାନେ କା ଵରାରୋହା କସ୍ଯ ଵା ସା ପରିଗ୍ରହଃ
ସେମାନେ କହୁଛନ୍ତି, 'ଜୟ!' 'ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର!' 'ଶତ୍ରୁକୁ ମାର, ପ୍ରଭୁ!' ଏହି ଶୁଭାଙ୍ଗୀ କିଏ, କିମ୍ବା କାହାର ସେ, ମୁଁ ଜାଣିନାହିଁ।
କିମର୍ଥମାଗତା ଚାତ୍ର କିଂ ଚିକୀର୍ଷତି ସୁନ୍ଦରୀ । ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନୈଵ ସମର୍ଥାଃ ସ୍ମସ୍ତତ୍ତେଜଃପରିଧର୍ଷିତାଃ
ଏହି ସୁନ୍ଦରୀ ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି, କି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି? ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିପାରୁନାହିଁ।
ଶୃଙ୍ଗାରଵୀରହାସାଢ୍ଯା ରୌଦ୍ରାଦ୍ଭୁତରସାନ୍ଵିତା । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵୈଵଂଵିଧାଂ ନାରୀମସମ୍ଭାଷ୍ଯ ସମାଗତାଃ
ସେ ଶୃଙ୍ଗାର, ବୀରତା, ହାସ୍ୟ ଏବଂ ରୌଦ୍ର ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଯୁକ୍ତ; ଏଭଳି ଏକ ନାରୀକୁ ଦେଖି, ଆମେ କିଛି କଥା ନ କହି, ଫେରିଆସିଛୁ।
ଵଯଂ ତ୍ଵଦାଜ୍ଞଯା ରାଜନ୍ କିଂ କର୍ତଵ୍ଯମତଃପରମ୍ । ମହିଷ ଉଵାଚ ଗଚ୍ଛ ଵୀର ମଯାଦିଷ୍ଟୋ ମନ୍ତ୍ରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଲାନ୍ଵିତଃ
ହେ ରାଜା, ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏବେ ଆମେ କଣ କରିବା ଉଚିତ? ମହିଷାସୁର କହିଲେ: ହେ ବୀର, ମୋ ଆଦେଶ ନେଇ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନ୍ୟ ଏବଂ ସେନା ସହିତ ଯାଅ।
ସାମାଦିଭିରୁପାଯୈସ୍ତ୍ଵଂ ସମାନଯ ଶୁଭାନନାମ୍ । ନାଯାତି ଯଦି ସା ନାରୀ ତ୍ରିଭିଃ ସାମାଦିଭିସ୍ତ୍ଵିହ
ସାମ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଶୁଭମୁଖୀ ନାରୀକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ। ଯଦି ସେ ଏହି ତିନି ଉପାୟରେ ନ ଆସନ୍ତି, ତେବେ—
ଅହତ୍ଵା ତାଂ ଵରାରୋହାଂ ତ୍ଵମାନଯ ମମାନ୍ତିକମ୍ । କରୋମି ପଟ୍ଟମହିଷୀଂ ତାଂ ମରାଲଭ୍ରୁଵଂ ମୁଦା
ସେହି ଶୁଭାଙ୍ଗୀକୁ କିଛି କ୍ଷତି ନ କରି, ମୋ ପାଖକୁ ଆଣ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଧାନ ରାଣୀ କରିଦେବି, ସେ ମାରାଳଭୃ ଥିବା।
ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତା ସମାଯାତି ଯଦି ସା ମୃଗଲୋଚନା । ରସଭଙ୍ଗୋ ଯଥା ନ ସ୍ଯାତ୍ତଥା କୁରୁ ମମେପ୍ସିତମ୍
ଯଦି ସେ ମୃଗନୟନୀ ନାରୀ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ମୋର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଏଭଳି କର, ଯେଉଁଠାରେ ଆନନ୍ଦର କୌଣସି ବିଘ୍ନ ନ ହେଉ।
ଶ୍ରଵଣାନ୍ମୋହିତୋଽସ୍ମ୍ଯଦ୍ଯ ତସ୍ଯା ରୂପସ୍ଯ ସମ୍ପଦା । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ମହିଷସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପେଶଲଂ ମନ୍ତ୍ରିସତ୍ତମଃ
ଆଜି ତାଙ୍କର ରୂପ ଓ ଗୁଣ ଶୁଣି, ମୁଁ ମୋହିତ ହୋଇଯାଇଛି। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ମହିଷାସୁରଙ୍କ ମଧୁର କଥା ଶୁଣି, ସେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରୀ—
ଜଗାମ ତରସା କାମଂ ଗଜାଶ୍ଵରଥସଂଯୁତଃ । ଗତ୍ଵା ଦୂରତରଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତାମୁଵାଚ ମନସ୍ଵିନୀମ୍
ତୁରନ୍ତ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଅଳ୍ପ ଦୂରେ ଯାଇ, ସେ ମହାନ ମନର ନାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵିନଯାଵନତଃ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ମଧୁରଯା ଗିରା । ପ୍ରଧାନ ଉଵାଚ କାସି ତ୍ଵଂ ମଧୁରାଲାପେ କିମତ୍ରାଗମନଂ କୃତମ୍
ବିନୟ ଓ କୋମଳ କଥାରେ, ମନ୍ତ୍ରୀ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ କହିଲେ: ପ୍ରଧାନ କହିଲେ: ତୁମେ କିଏ, ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା? ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ?
ପୃଚ୍ଛତି ତ୍ଵାଂ ମହାଭାଗେ ମନ୍ମୁଖେନ ମମ ପ୍ରଭୁଃ । ସ ଜେତା ସର୍ଵଦେଵାନାମଵଧ୍ଯସ୍ତୁ ନରୈଃ କିଲ
ମୋ ପ୍ରଭୁ ତୁମ ପାଖରେ, ମୋ ମୁଖ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛନ୍ତି, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ। ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜିତିବେ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ କେବେ ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵରଦାନେନ ଗର୍ଵିତଶ୍ଚାରୁଲୋଚନେ । ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରୋଽସୌ ବଲଵାନ୍କାମରୂପଧରଃ ସଦା
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସେ ଗର୍ବିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ହେ ସୁନ୍ଦର ନୟନବତୀ। ସେ ଦାନବମାନଙ୍କର ରାଜା, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସଦା ଚାହିଁଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵାଂ ସମୁପାଯାତାଂ ଚାରୁଵେଷାଂ ମନୋହରାମ୍ । ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛତି ରାଜା ମେ ମହିଷୋ ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ
ତୁମେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି, ଏବଂ ତୁମର ଆକୃତି ଆକର୍ଷକ ଏବଂ ମନମୋହନ, ଶୁଣି ମୋ ରାଜା ମହିଷ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି।
ମାନୁଷଂ ରୂପମାଦାଯ ତ୍ଵତ୍ସମୀପଂ ସମେଷ୍ଯତି । ଯଥା ରୁଚ୍ଯେତ ଚାର୍ଵଙ୍ଗି ତଥା ମନ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍
ସେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ। ହେ ସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗୀ, ତୁମେ ଯେପରି ଚାହିଁବ, ଆମେ ସେହିପରି କରିବା।
ତର୍ହ୍ଯେହି ମୃଗଶାଵାକ୍ଷି ସମୀପଂ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ । ନୋ ଚେଦିହାନଯାମ୍ଯେନଂ ରାଜାନଂ ଭକ୍ତିତତ୍ପରମ୍
ତେଣୁ, ହେ ମୃଗଶାବାକ୍ଷୀ, ସେ ଧୀର ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସ। ନହେଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଦେବି, କାରଣ ସେ ଭକ୍ତିରେ ଏକାଗ୍ର।
ତଥା କରୋମି ଦେଵେଶି ଯଥା ତେ ମନସେପ୍ସିତମ୍ । ଵଶଗୋଽସୌ ତଵାତ୍ଯର୍ଥଂ ରୂପସଂଶ୍ରଵଣାତ୍ତଵ
ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମ ମନରେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ସେହିପରି କରିବି। ସେ ତୁମର ରୂପର କଥା ଶୁଣି, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମର ଅଧୀନରେ ଅଛନ୍ତି।
କରଭୋରୁ ଵଦାଶୁ ତ୍ଵଂ ସଂଵିଧେଯଂ ମଯା ତଥା
ହେ କମଳାନଳ ସଦୃଶ ହସ୍ତବତୀ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର କହ, ମୁଁ ସେହିପରି ସବୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେବି।
ମନ୍ତ୍ରୀଦ୍ଵାରା ମହିଷାସୁରେଣ ଦେଵ୍ଯା ସହ ଵିଵାହପ୍ରସ୍ତାଵଃ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯ ପ୍ରମଦୋତ୍ତମା । ତମୁଵାଚ ମହାରାଜ ମେଘଗମ୍ଭୀରଯା ଗିରା
ମହିଷାସୁର ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀଙ୍କ ସହ ବିବାହ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଲେ। ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ: ସେ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ହସିଲେ ଏବଂ ମେଘର ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ, ହେ ରାଜା, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ ମନ୍ତ୍ରିଵର୍ଯ ସୁରାଣାଂ ଵୈ ଜନନୀଂ ଵିଦ୍ଧି ମାଂ କିଲ । ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀମିତି ଖ୍ଯାତାଂ ସର୍ଵଦୈତ୍ଯନିଷୂଦିନୀମ୍
ଦେବୀ କହିଲେ: ହେ ମନ୍ତ୍ରୀଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଜନନୀ ବୋଲି ଜାଣ, ମୁଁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କୁ ବିନାଶ କରୁଥିବା।
ପ୍ରାର୍ଥିତାହଂ ସୁରୈଃ ସର୍ଵୈର୍ମହିଷସ୍ଯ ଵଧାଯ ଚ । ପୀଡିତୈର୍ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରେଣ ଯଜ୍ଞଭାଗବହିଷ୍କୃତୈଃ
ମୋତେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ମହିଷଙ୍କୁ ବଧ କରିଦିଅ। ସେ ଦାନବରାଜ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶରୁ ବଞ୍ଚିତ।
ତସ୍ମାଦିହାଗତାସ୍ମ୍ଯଦ୍ଯ ତଦ୍ଵଧାର୍ଥଂ କୃତୋଦ୍ଯମା । ଏକାକିନୀ ନ ସୈନ୍ଯେନ ସଂଯୁତା ମନ୍ତ୍ରିସତ୍ତମ
ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ଆଜି ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ। ମୁଁ ଏକା, କୌଣସି ସେନା ସହିତ ନୁହେଁ, ହେ ମନ୍ତ୍ରୀଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯତ୍ତ୍ଵଯାହଂ ସାମପୂର୍ଵଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵାଗତମାଦରାତ୍ । ଉକ୍ତା ମଧୁରଯା ଵାଚା ତେନ ତୁଷ୍ଟାସ୍ମି ତେଽନଘ
ତୁମେ ଯେପରି ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଓ ମାୟା ସହିତ ମିଠା କଥା କହି ସ୍ବାଗତ କରିଛ, ତାହାରୁ ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ ଖୁସି।
ନୋଚେଦ୍ଧନ୍ମି ଦୃଶା ତ୍ଵାଂ ଵୈ କାଲାଗ୍ନିସମଯା କିଲ । କସ୍ଯ ପ୍ରୀତିକରଂ ନ ସ୍ଯାନ୍ମାଧୁର୍ଯଵଚନଂ ଖଲୁ
ଏହି ବିନାଶର ସମୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିନଥାନ୍ତି, ତେବେ ମିଠା କଥା କାହାର ମନକୁ ଖୁସି କରିନଥାନ୍ତା?
ଗଚ୍ଛ ତଂ ମହିଷଂ ପାପଂ ଵଦ ମଦ୍ଵଚନାଦିଦମ୍ । ଗଚ୍ଛ ପାତାଲମଧୁନା ଜୀଵିତେଚ୍ଛା ଯଦସ୍ତି ତେ
ତୁମେ ସେ ଅପରାଧୀ ମହିଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ ଏବଂ ମୋର କଥା କହ: ଯଦି ଜୀବନ ଚାହୁଁଛ, ଏବେ ତୁମେ ପାତାଳକୁ ଯାଅ।
ନୋଚେତ୍କୃତାଗସଂ ଦୁଷ୍ଟଂ ହନିଷ୍ଯାମି ରଣାଙ୍ଗଣେ । ମଦ୍ବାଣକ୍ଷୁଣ୍ଣଦେହସ୍ତ୍ଵଂ ଗନ୍ତାସି ଯମସାଦନମ୍
ନହେଲେ, ହେ ଦୁଷ୍ଟ, ତୁମେ ଅପରାଧ କରିଛ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ତୁମକୁ ମାରିଦେବି। ମୋ ବାଣରେ ତୁମ ଦେହ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେବ ଏବଂ ତୁମେ ଯମଲୋକକୁ ଯିବ।
ଦଯାଲୁତ୍ଵଂ ମମେଦଂ ତ୍ଵଂ ଵିଦିତ୍ଵା ଗଚ୍ଛ ସତ୍ଵରମ୍ । ହତେ ତ୍ଵଯି ସୁରା ମୂଢ ସ୍ଵର୍ଗଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯନ୍ତି ସତ୍ଵରମ୍
ମୋର ଏହି ଦୟା ଜାଣି, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯାଅ। ଯଦି ମୁଁ ତୁମକୁ ମାରିଦେଲି, ହେ ମୂଢ଼, ଦେବତାମାନେ ତୁରନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିବେ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଗଚ୍ଛସ୍ଵ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵୈକୋ ମେଦିନୀଞ୍ଚ ସସାଗରାମ୍ । ପାତାଲଂ ତରସା ମନ୍ଦ ଯାଵଦ୍ ବାଣା ନ ମେଽପତନ୍
ତେଣୁ, ଏହି ପୃଥିବୀ ଓ ସମୁଦ୍ରକୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଅ। ମୋ ବାଣ ପଡିବା ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ପାତାଳକୁ ଯାଅ।
ଯୁଦ୍ଧେଚ୍ଛା ଚେନ୍ମନସି ତେ ତର୍ହ୍ଯେହି ତ୍ଵରିତୋଽସୁର । ଵୀରୈର୍ମହାବଲୈଃ ସର୍ଵୈର୍ନଯାମି ଯମସାଦନମ୍
ଯଦି ତୁମ ମନରେ ଯୁଦ୍ଧର ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ତେବେ ଶୀଘ୍ର ଆସ, ହେ ଦାନବ। ସମସ୍ତ ବଳବାନ ବୀରମାନେ ସହିତ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।
ଯୁଗେ ଯୁଗେ ମହାମୂଢ ହତାସ୍ତ୍ଵତ୍ସଦୃଶାଃ କିଲ । ଅସଂଖ୍ଯାତାସ୍ତଥା ତ୍ଵାଂ ଵୈ ହନିଷ୍ଯାମି ରଣାଙ୍ଗଣେ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଏପରି ଅନେକ ଅଜ୍ଞାନୀ ତୁମ ପରି ମୂର୍ଖମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏହିପରି ଭାବରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନଷ୍ଟ କରିଦେବି।
ସାଫଲ୍ଯଂ କୁରୁ ଶସ୍ତ୍ରାଣାଂ ଧାରଣେ ତୁ ଶ୍ରମୋଽନ୍ଯଥା । ତଦ୍ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ମଯା ସାର୍ଧଂ ସମରେ ସ୍ମରପୀଡିତଃ
ତୁମେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିବାରେ ଯେତେ ଶ୍ରମ କରିଛ, ସେଥିରେ ଫଳ ମିଳିବ; ନହେଲେ ଏହା ଅପଚୟ ହେବ। ଏହିପରି ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର, ମନରେ ଅଭିଲାଷାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କର।