ଗୃହୀତ୍ଵା ତଂ ଦୁରାତ୍ମାନଂ ମତ୍ସମୀପଂ ନଯନ୍ତ୍ଵିହ । ହନିଷ୍ଯାମି ଦୁରାଚାରଂ ଗର୍ଜନ୍ତଂ ସ୍ମଯଦୁର୍ମଦମ୍
ସେ ଦୁଷ୍ଟକୁ ଧରି ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଣ। ଏହି ଦୁରାଚାରୀ, ଅହଂକାର ଓ ଗର୍ବରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବାକୁ ମୁଁ ମାରିଦେବି।
କ୍ଷୀଣାଯୁଷ୍ଯଂ ମନ୍ଦମତିଂ ନଯାମି ଯମସାଦନମ୍ । ପରାଜିତାଃ ସୁରାଃ କାମଂ ନ ଗର୍ଜନ୍ତି ଭଯାତୁରାଃ
ଯାହାର ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ଓ ମନ ମନ୍ଦ, ତାକୁ ମୁଁ ଯମଙ୍କ ଘରକୁ ପଠାଇଦେବି। ହାରିଥିବା ଦେବମାନେ ଭୟରେ ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତିନାହିଁ।
ନାସୁରା ମମ ଵଶ୍ଯାସ୍ତେ କସ୍ଯେଦଂ ମୂଢଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ତ୍ଵରିତା ମାମୁପାଯାନ୍ତୁ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶବ୍ଦସ୍ଯ କାରଣମ୍
ଏହି ଅସୁରମାନେ ମୋର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ନାହାନ୍ତି; ଏହି ମୂଢ଼ତାପୂର୍ଣ୍ଣ କାମ କିଏ କଲା? ଏହି ଶବ୍ଦର କାରଣ ବୁଝି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ମୋ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ।
ଅହଂ ଗତ୍ଵା ହନିଷ୍ଯାମି ତଂ ପାପଂ ଵିତଥଶ୍ରମମ୍ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତେନ ତେ ଦୂତା ଦେଵୀଂ ସର୍ଵାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରୀମ୍
ମୁଁ ନିଜେ ଯାଇ, ସେହି ପାପୀ, ଅକାରଣ କ୍ଳାନ୍ତି କରୁଥିବାକୁ ମାରିଦେବି। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦୂତମାନେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦରୀ ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଅଷ୍ଟାଦଶଭୁଜାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାମ୍ । ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନାଂ ଵରାଯୁଧଧରାଂ ଶୁଭାମ୍
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଦିବ୍ୟ ଅଷ୍ଟାଦଶ ବାହୁ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ଏବଂ ଶୁଭ ରୂପ ଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ।
ଦଧତୀଂ ଚଷକଂ ହସ୍ତେ ପିବନ୍ତୀଂ ଚ ମୁହୁର୍ମଧୁ । ସଂଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଭଯଭୀତାସ୍ତେ ଜଗ୍ମୁସ୍ତ୍ରସ୍ତାଃ ସୁଶଙ୍କିତାଃ
ତାଙ୍କର ହାତରେ ଏକ ପାତ୍ର ଧରି, ପୁନିପୁନି ମଧୁ ପାନ କରୁଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଦୂତମାନେ ଭୟଭୀତ ଏବଂ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହୋଇ, ଭୟରେ ଚୁପଚାପ ଚାଲିଗଲେ।
ସକାଶେ ମହିଷସ୍ଯାଶୁ ତମୂଚୁଃ ସ୍ଵନକାରଣମ୍ । ଦୂତା ଊଚୁଃ ଦେଵୀ ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵର ପ୍ରୌଢା ଦୃଶ୍ଯତେ କାଚିଦଙ୍ଗନା
ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ମହିଷାସୁରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଏହି ଶବ୍ଦର କାରଣ କହିଲେ। ଦୂତମାନେ କହିଲେ: ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଏଠାରେ କିଛି ଅହଂକାରିଣୀ ଜଣେ ମହିଳା ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ସର୍ଵାଙ୍ଗଭୂଷଣା ନାରୀ ସର୍ଵରତ୍ନୋପଶୋଭିତା । ନ ମାନୁଷୀ ନାସୁରୀ ସା ଦିଵ୍ଯରୂପା ମନୋହରା
ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା, ସମସ୍ତ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ଏକ ନାରୀ; ସେ ନ ମାନବୀ, ନ ଅସୁରୀ—ସେ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ମନମୋହନୀ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି।
ସିଂହାରୂଢାଯୁଧଧରା ଚାଷ୍ଟାଦଶକରା ଵରା । ସା ନାଦଂ କୁରୁତେ ନାରୀ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ମଦଗର୍ଵିତା
ସିଂହରେ ଚଢ଼ି, ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଅଷ୍ଟାଦଶ ବାହୁ ଥିବା ସେ ନାରୀ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି, ମଦରେ ଗର୍ବିତ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ସୁରାପାନରତା କାମଂ ଜାନୀମୋ ନ ସଭର୍ତୃକା । ଅନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଥିତା ଦେଵାସ୍ତାଂ ସ୍ତୁଵନ୍ତି ମୁଦାନ୍ଵିତାଃ
ସେ ଖୋଲାମେଳା ମଦ ପାନରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛନ୍ତି; ସେଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଅଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ଆମେ ଜାଣିନାହୁଁ। ଦେବତାମାନେ ଆକାଶରେ ଦଢ଼ି ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି।
ଜଯେତି ପାହି ନଶ୍ଚେତି ଜହି ଶତ୍ରୁମିତି ପ୍ରଭୋ । ନ ଜାନେ କା ଵରାରୋହା କସ୍ଯ ଵା ସା ପରିଗ୍ରହଃ
ସେମାନେ କହୁଛନ୍ତି, 'ଜୟ!' 'ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର!' 'ଶତ୍ରୁକୁ ମାର, ପ୍ରଭୁ!' ଏହି ଶୁଭାଙ୍ଗୀ କିଏ, କିମ୍ବା କାହାର ସେ, ମୁଁ ଜାଣିନାହିଁ।
କିମର୍ଥମାଗତା ଚାତ୍ର କିଂ ଚିକୀର୍ଷତି ସୁନ୍ଦରୀ । ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନୈଵ ସମର୍ଥାଃ ସ୍ମସ୍ତତ୍ତେଜଃପରିଧର୍ଷିତାଃ
ଏହି ସୁନ୍ଦରୀ ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି, କି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି? ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିପାରୁନାହିଁ।
ଶୃଙ୍ଗାରଵୀରହାସାଢ୍ଯା ରୌଦ୍ରାଦ୍ଭୁତରସାନ୍ଵିତା । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵୈଵଂଵିଧାଂ ନାରୀମସମ୍ଭାଷ୍ଯ ସମାଗତାଃ
ସେ ଶୃଙ୍ଗାର, ବୀରତା, ହାସ୍ୟ ଏବଂ ରୌଦ୍ର ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଯୁକ୍ତ; ଏଭଳି ଏକ ନାରୀକୁ ଦେଖି, ଆମେ କିଛି କଥା ନ କହି, ଫେରିଆସିଛୁ।
ଵଯଂ ତ୍ଵଦାଜ୍ଞଯା ରାଜନ୍ କିଂ କର୍ତଵ୍ଯମତଃପରମ୍ । ମହିଷ ଉଵାଚ ଗଚ୍ଛ ଵୀର ମଯାଦିଷ୍ଟୋ ମନ୍ତ୍ରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଲାନ୍ଵିତଃ
ହେ ରାଜା, ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏବେ ଆମେ କଣ କରିବା ଉଚିତ? ମହିଷାସୁର କହିଲେ: ହେ ବୀର, ମୋ ଆଦେଶ ନେଇ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନ୍ୟ ଏବଂ ସେନା ସହିତ ଯାଅ।
ସାମାଦିଭିରୁପାଯୈସ୍ତ୍ଵଂ ସମାନଯ ଶୁଭାନନାମ୍ । ନାଯାତି ଯଦି ସା ନାରୀ ତ୍ରିଭିଃ ସାମାଦିଭିସ୍ତ୍ଵିହ
ସାମ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଶୁଭମୁଖୀ ନାରୀକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ। ଯଦି ସେ ଏହି ତିନି ଉପାୟରେ ନ ଆସନ୍ତି, ତେବେ—
ଅହତ୍ଵା ତାଂ ଵରାରୋହାଂ ତ୍ଵମାନଯ ମମାନ୍ତିକମ୍ । କରୋମି ପଟ୍ଟମହିଷୀଂ ତାଂ ମରାଲଭ୍ରୁଵଂ ମୁଦା
ସେହି ଶୁଭାଙ୍ଗୀକୁ କିଛି କ୍ଷତି ନ କରି, ମୋ ପାଖକୁ ଆଣ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଧାନ ରାଣୀ କରିଦେବି, ସେ ମାରାଳଭୃ ଥିବା।
ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତା ସମାଯାତି ଯଦି ସା ମୃଗଲୋଚନା । ରସଭଙ୍ଗୋ ଯଥା ନ ସ୍ଯାତ୍ତଥା କୁରୁ ମମେପ୍ସିତମ୍
ଯଦି ସେ ମୃଗନୟନୀ ନାରୀ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ମୋର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଏଭଳି କର, ଯେଉଁଠାରେ ଆନନ୍ଦର କୌଣସି ବିଘ୍ନ ନ ହେଉ।
ଶ୍ରଵଣାନ୍ମୋହିତୋଽସ୍ମ୍ଯଦ୍ଯ ତସ୍ଯା ରୂପସ୍ଯ ସମ୍ପଦା । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ମହିଷସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପେଶଲଂ ମନ୍ତ୍ରିସତ୍ତମଃ
ଆଜି ତାଙ୍କର ରୂପ ଓ ଗୁଣ ଶୁଣି, ମୁଁ ମୋହିତ ହୋଇଯାଇଛି। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ମହିଷାସୁରଙ୍କ ମଧୁର କଥା ଶୁଣି, ସେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରୀ—
ଜଗାମ ତରସା କାମଂ ଗଜାଶ୍ଵରଥସଂଯୁତଃ । ଗତ୍ଵା ଦୂରତରଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତାମୁଵାଚ ମନସ୍ଵିନୀମ୍
ତୁରନ୍ତ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଅଳ୍ପ ଦୂରେ ଯାଇ, ସେ ମହାନ ମନର ନାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵିନଯାଵନତଃ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ମଧୁରଯା ଗିରା । ପ୍ରଧାନ ଉଵାଚ କାସି ତ୍ଵଂ ମଧୁରାଲାପେ କିମତ୍ରାଗମନଂ କୃତମ୍
ବିନୟ ଓ କୋମଳ କଥାରେ, ମନ୍ତ୍ରୀ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ କହିଲେ: ପ୍ରଧାନ କହିଲେ: ତୁମେ କିଏ, ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା? ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ?
ପୃଚ୍ଛତି ତ୍ଵାଂ ମହାଭାଗେ ମନ୍ମୁଖେନ ମମ ପ୍ରଭୁଃ । ସ ଜେତା ସର୍ଵଦେଵାନାମଵଧ୍ଯସ୍ତୁ ନରୈଃ କିଲ
ମୋ ପ୍ରଭୁ ତୁମ ପାଖରେ, ମୋ ମୁଖ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛନ୍ତି, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ। ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜିତିବେ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ କେବେ ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵରଦାନେନ ଗର୍ଵିତଶ୍ଚାରୁଲୋଚନେ । ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରୋଽସୌ ବଲଵାନ୍କାମରୂପଧରଃ ସଦା
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସେ ଗର୍ବିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ହେ ସୁନ୍ଦର ନୟନବତୀ। ସେ ଦାନବମାନଙ୍କର ରାଜା, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସଦା ଚାହିଁଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵାଂ ସମୁପାଯାତାଂ ଚାରୁଵେଷାଂ ମନୋହରାମ୍ । ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛତି ରାଜା ମେ ମହିଷୋ ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ
ତୁମେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି, ଏବଂ ତୁମର ଆକୃତି ଆକର୍ଷକ ଏବଂ ମନମୋହନ, ଶୁଣି ମୋ ରାଜା ମହିଷ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି।
ମାନୁଷଂ ରୂପମାଦାଯ ତ୍ଵତ୍ସମୀପଂ ସମେଷ୍ଯତି । ଯଥା ରୁଚ୍ଯେତ ଚାର୍ଵଙ୍ଗି ତଥା ମନ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍
ସେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ। ହେ ସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗୀ, ତୁମେ ଯେପରି ଚାହିଁବ, ଆମେ ସେହିପରି କରିବା।
ତର୍ହ୍ଯେହି ମୃଗଶାଵାକ୍ଷି ସମୀପଂ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ । ନୋ ଚେଦିହାନଯାମ୍ଯେନଂ ରାଜାନଂ ଭକ୍ତିତତ୍ପରମ୍
ତେଣୁ, ହେ ମୃଗଶାବାକ୍ଷୀ, ସେ ଧୀର ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସ। ନହେଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଦେବି, କାରଣ ସେ ଭକ୍ତିରେ ଏକାଗ୍ର।
ତଥା କରୋମି ଦେଵେଶି ଯଥା ତେ ମନସେପ୍ସିତମ୍ । ଵଶଗୋଽସୌ ତଵାତ୍ଯର୍ଥଂ ରୂପସଂଶ୍ରଵଣାତ୍ତଵ
ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମ ମନରେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ସେହିପରି କରିବି। ସେ ତୁମର ରୂପର କଥା ଶୁଣି, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମର ଅଧୀନରେ ଅଛନ୍ତି।
କରଭୋରୁ ଵଦାଶୁ ତ୍ଵଂ ସଂଵିଧେଯଂ ମଯା ତଥା
ହେ କମଳାନଳ ସଦୃଶ ହସ୍ତବତୀ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର କହ, ମୁଁ ସେହିପରି ସବୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେବି।
ମନ୍ତ୍ରୀଦ୍ଵାରା ମହିଷାସୁରେଣ ଦେଵ୍ଯା ସହ ଵିଵାହପ୍ରସ୍ତାଵଃ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯ ପ୍ରମଦୋତ୍ତମା । ତମୁଵାଚ ମହାରାଜ ମେଘଗମ୍ଭୀରଯା ଗିରା
ମହିଷାସୁର ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀଙ୍କ ସହ ବିବାହ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଲେ। ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ: ସେ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ହସିଲେ ଏବଂ ମେଘର ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ, ହେ ରାଜା, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ ମନ୍ତ୍ରିଵର୍ଯ ସୁରାଣାଂ ଵୈ ଜନନୀଂ ଵିଦ୍ଧି ମାଂ କିଲ । ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀମିତି ଖ୍ଯାତାଂ ସର୍ଵଦୈତ୍ଯନିଷୂଦିନୀମ୍
ଦେବୀ କହିଲେ: ହେ ମନ୍ତ୍ରୀଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଜନନୀ ବୋଲି ଜାଣ, ମୁଁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କୁ ବିନାଶ କରୁଥିବା।
ପ୍ରାର୍ଥିତାହଂ ସୁରୈଃ ସର୍ଵୈର୍ମହିଷସ୍ଯ ଵଧାଯ ଚ । ପୀଡିତୈର୍ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରେଣ ଯଜ୍ଞଭାଗବହିଷ୍କୃତୈଃ
ମୋତେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ମହିଷଙ୍କୁ ବଧ କରିଦିଅ। ସେ ଦାନବରାଜ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶରୁ ବଞ୍ଚିତ।