ସାଯୁଧାଂ ଭୂଷଣୈର୍ଯୁକ୍ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେ ଵିସ୍ମଯଂ ଗତାଃ । ତୁଷ୍ଟୁଵୁସ୍ତାଂ ସୁରା ଦେଵୀଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହିନୀଂ ଶିଵାମ୍
ଦେବୀଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଗହଣାରେ ଶୋଭିତ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଦେବତାମାନେ ସେଇ ତ୍ରିଭୁବନକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ଶିଭା ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଦେଵା ଊଚୁଃ ନମଃ ଶିଵାଯୈ କଲ୍ଯାଣ୍ଯୈ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ପୁଷ୍ଟ୍ଯୈ ନମୋ ନମଃ । ଭଗଵତ୍ଯୈ ନମୋ ଦେଵ୍ଯୈ ରୁଦ୍ରାଣ୍ଯୈ ସତତଂ ନମଃ
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ଶିଭାଙ୍କୁ, ଶୁଭାଙ୍କୁ, ଶାନ୍ତିମୟୀଙ୍କୁ, ପୋଷଣକାରିଣୀଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର; ଭଗବତୀଙ୍କୁ, ଦେବୀଙ୍କୁ, ରୁଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସଦା ନମନ।
କାଲରାତ୍ର୍ଯୈ ତଥାମ୍ବାଯୈ ଇନ୍ଦ୍ରାଣ୍ଯୈ ତେ ନମୋ ନମଃ । ସିଦ୍ଧ୍ଯୈ ବୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ତଥା ଵୃଦ୍ଧ୍ଯୈ ଵୈଷ୍ଣଵ୍ଯୈ ତେ ନମୋ ନମଃ
କାଳରାତ୍ରି ଭାବେ, ମା ଭାବେ, ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର; ସିଦ୍ଧି, ବୁଦ୍ଧି, ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବୈଷ୍ଣବୀ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯା ସ୍ଥିତା ପୃଥ୍ଵ୍ଯା ନ ଜ୍ଞାତା ପୃଥିଵୀଞ୍ଚ ଯା । ଅନ୍ତଃସ୍ଥିତା ଯମଯତି ଵନ୍ଦେ ତାମୀଶ୍ଵରୀଂ ପରାମ୍
ଯିଏ ପୃଥିବୀରେ ବସିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କୁ ଜାଣେନାହିଁ, ଯିଏ ଭିତରେ ରହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି—ସେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଇଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ମାଯାଯାଂ ଯା ସ୍ଥିତା ଜ୍ଞାତା ମାଯଯା ନ ଚ ତାମଜାମ୍ । ଅନ୍ତଃସ୍ଥିତା ପ୍ରେରଯତି ପ୍ରେରଯିତ୍ରୀଂ ନୁମଃ ଶିଵାମ୍
ଯିଏ ମାୟାରେ ବସିଛନ୍ତି, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଜନ୍ମହୀନ, ଯିଏ ଭିତରେ ରହି ସବୁକୁ ଚଳାଇଥାନ୍ତି, ସେଇ ପ୍ରେରଣାଦାତ୍ରୀ ଶିଭାଙ୍କୁ ଆମେ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ।
କଲ୍ଯାଣଂ କୁରୁ ଭୋ ମାତସ୍ତ୍ରାହି ନଃ ଶତ୍ରୁତାପିତାନ୍ । ଜହି ପାପଂ ହଯାରିଂ ତ୍ଵଂ ତେଜସା ସ୍ଵେନ ମୋହିତମ୍
ହେ ମାଆ, ଆମ ପାଇଁ ଭଲ କର। ଶତ୍ରୁମାନେ ଯେଉଁଥିରେ ଆମେ ପୀଡିତ, ସେଠାରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ତୁମେ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ମୋହିତ ହୋଇଥିବା ପାପ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁକୁ ନଶ୍ଟ କର।
ଖଲଂ ମାଯାଵିନଂ ଘୋରଂ ସ୍ତ୍ରୀଵଧ୍ଯଂ ଵରଦର୍ପିତମ୍ । ଦୁଃଖଦଂ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ନାନାରୂପଧରଂ ଶତମ୍
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ, ଠକେଇବାଳା, ଭୟଙ୍କର, ଦାନ ପାଇଁ ଗର୍ବିତ, ଜଣେ ନାରୀହନ୍ତା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିବା, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଏହି ଶତମୁଖୀକୁ ମାରିଦିଅ।
ତ୍ଵମେକା ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ଶରଣଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲେ । ପୀଡିତାନ୍ଦାନଵେନାଦ୍ଯ ତ୍ରାହି ଦେଵି ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ
ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଭକ୍ତପ୍ରିୟ ମାଆ। ଆଜି ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଦେବମାନେକୁ ରକ୍ଷା କର। ଦେବୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଏଵଂ ସ୍ତୁତା ତଦା ଦେଵୀ ସୁରୈଃ ସର୍ଵସୁଖପ୍ରଦା । ତାନୁଵାଚ ମହାଦେଵୀ ସ୍ମିତପୂର୍ଵଂ ଶୁଭଂ ଵଚଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଇଥିବା ମହାଦେବୀ ହସି ହସି ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ ଭଯଂ ତ୍ଯଜନ୍ତୁ ଗୀର୍ଵାଣା ମହିଷାନ୍ମନ୍ଦଚେତସଃ । ହନିଷ୍ଯାମି ରଣେଽଦ୍ଯୈଵ ଵରଦୃପ୍ତଂ ଵିମୋହିତମ୍
ଦେବୀ କହିଲେ— ଦେବମାନେ ମହିଷାସୁରଙ୍କ ଭୟ ଛାଡନ୍ତୁ। ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଦାନରେ ଗର୍ବିତ ଏହି ମୋହିତକୁ ମାରିଦେବି।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସା ସୁରାନ୍ଦେଵୀ ଜହାସାତୀଵ ସୁସ୍ଵରମ୍ । ଚିତ୍ରମେତଚ୍ଚ ସଂସାରେ ଭ୍ରମମୋହଯୁତଂ ଜଗତ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଏଭଳି କହି ଦେବୀ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ମଧୁର ହସି ହସିଲେ। ଏହି ସଂସାର କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଭ୍ରମ ଓ ମୋହରେ ଭରିଆ, ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତେ ଭୂଲିଯାଆନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାଦ୍ଯାଃ ସେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ସୁରାସ୍ତଥା । କମ୍ପଯୁକ୍ତା ଭଯତ୍ରସ୍ତା ଵର୍ତନ୍ତେ ମହିଷାତ୍କିଲ
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମହିଷାସୁରଙ୍କ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ଓ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ ରହିଲେ।
ଅହୋ ଦୈଵବଲଂ ଘୋରଂ ଦୁର୍ଜଯଂ ସୁରସତ୍ତମାଃ । କାଲଃ କର୍ତାସ୍ତି ଦୁଃଖାନାଂ ସୁଖାନାଂ ପ୍ରଭୁରୀଶ୍ଵରଃ
ହାଁ, ଭାଗ୍ୟର ଶକ୍ତି କେତେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅଜୟ! ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସୁଖର ମାଲିକ ହେଉଛନ୍ତି କାଳ।
ସୃଷ୍ଟିପାଲନସଂହାରେ ସମର୍ଥା ଅପି ତେ ଯଦା । ମୁହ୍ଯନ୍ତି କ୍ଲେଶସନ୍ତପ୍ତା ମହିଷେଣ ପ୍ରପୀଡିତାଃ
ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାର କରିପାରୁଥିବା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ, ମହିଷାସୁରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହୋଇ, ଭ୍ରମ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଇତି କୃତ୍ଵା ସ୍ମିତଂ ଦେଵୀ ସାଟ୍ଟହାସଂ ଚକାର ହ । ଉଚ୍ଚୈଃ ଶବ୍ଦଂ ମହାଘୋରଂ ଦାନଵାନାଂ ଭଯପ୍ରଦମ୍
ଏଭଳି ହସି ଦେବୀ ଏକ ଉଚ୍ଚ, ଭୟଙ୍କର ହସ ଦେଲେ, ଯାହା ଦାନବମାନେ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହେଲା।
ଚକମ୍ପେ ଵସୁଧା ତତ୍ର ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଚ୍ଛବ୍ଦମଦ୍ଭୁତମ୍ । ଚେଲୁଶ୍ଚ ପର୍ଵତାଃ ସର୍ଵେ ଚୁକ୍ଷୋଭାବ୍ଧିଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଭୂମି କମ୍ପିଗଲା, ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ଉଠିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା।
ମେରୁଶ୍ଚଚାଲ ଶବ୍ଦେନ ଦିଶଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରପୂରିତାଃ । ଭଯଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତଦା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦାନଵାସ୍ତତ୍ସ୍ଵନଂ ମହତ୍
ମେରୁ ପର୍ବତ ଶବ୍ଦରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଶବ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ଦାନବମାନେ ଭୟରେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯାଇଲେ।
ଜଯ ପାହୀତି ଦେଵାସ୍ତାମୂଚୁଃ ପରମହର୍ଷିତାଃ । ମହିଷୋଽପି ସ୍ଵନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୁକୋପ ମଦଗର୍ଵିତଃ
ଦେବମାନେ ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ଡାକିଲେ— 'ଜୟ! ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର!' ମହିଷା ମଧ୍ୟ ଏହି ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ଗର୍ବରେ ମତ୍ତ ହୋଇ କ୍ରୋଧିତ ହେଲା।
କିମେତଦିତି ତାନ୍ଦୈତ୍ଯାନ୍ପପ୍ରଚ୍ଛ ସ୍ଵନଶଙ୍କିତଃ । ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ତ୍ଵରିତା ଦୂତା ଜ୍ଞାତୁଂ ଶବ୍ଦସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ଶବ୍ଦ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରି, ସେ ଦାନବମାନେକୁ ପଚାରିଲା— 'ଏହା କଣ?' ଏହି ଶବ୍ଦ କେଉଁଠୁ ଆସିଛି ଜାଣିବାକୁ ଦୂତମାନେ ତୁରନ୍ତ ଯାଆନ୍ତୁ।
କୃତଃ କେନାଯମତ୍ଯୁଗ୍ରଃ ଶବ୍ଦଃ କର୍ଣଵ୍ଯଥାକରଃ । ଦେଵୋ ଵା ଦାନଵୋ ଵାପି ଯୋ ଭଵେତ୍ସ୍ଵନକାରକଃ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ କାନକୁ ବେଦନା ଦେଉଥିବା ଶବ୍ଦ କିଏ କରିଛି? ଦେବ କିମ୍ବା ଦାନବ, ଯିଏ ଏହି ଗର୍ଜନର କାରଣ—
ଗୃହୀତ୍ଵା ତଂ ଦୁରାତ୍ମାନଂ ମତ୍ସମୀପଂ ନଯନ୍ତ୍ଵିହ । ହନିଷ୍ଯାମି ଦୁରାଚାରଂ ଗର୍ଜନ୍ତଂ ସ୍ମଯଦୁର୍ମଦମ୍
ସେ ଦୁଷ୍ଟକୁ ଧରି ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଣ। ଏହି ଦୁରାଚାରୀ, ଅହଂକାର ଓ ଗର୍ବରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବାକୁ ମୁଁ ମାରିଦେବି।
କ୍ଷୀଣାଯୁଷ୍ଯଂ ମନ୍ଦମତିଂ ନଯାମି ଯମସାଦନମ୍ । ପରାଜିତାଃ ସୁରାଃ କାମଂ ନ ଗର୍ଜନ୍ତି ଭଯାତୁରାଃ
ଯାହାର ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ଓ ମନ ମନ୍ଦ, ତାକୁ ମୁଁ ଯମଙ୍କ ଘରକୁ ପଠାଇଦେବି। ହାରିଥିବା ଦେବମାନେ ଭୟରେ ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତିନାହିଁ।
ନାସୁରା ମମ ଵଶ୍ଯାସ୍ତେ କସ୍ଯେଦଂ ମୂଢଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ତ୍ଵରିତା ମାମୁପାଯାନ୍ତୁ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶବ୍ଦସ୍ଯ କାରଣମ୍
ଏହି ଅସୁରମାନେ ମୋର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ନାହାନ୍ତି; ଏହି ମୂଢ଼ତାପୂର୍ଣ୍ଣ କାମ କିଏ କଲା? ଏହି ଶବ୍ଦର କାରଣ ବୁଝି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ମୋ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ।
ଅହଂ ଗତ୍ଵା ହନିଷ୍ଯାମି ତଂ ପାପଂ ଵିତଥଶ୍ରମମ୍ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତେନ ତେ ଦୂତା ଦେଵୀଂ ସର୍ଵାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରୀମ୍
ମୁଁ ନିଜେ ଯାଇ, ସେହି ପାପୀ, ଅକାରଣ କ୍ଳାନ୍ତି କରୁଥିବାକୁ ମାରିଦେବି। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦୂତମାନେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦରୀ ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଅଷ୍ଟାଦଶଭୁଜାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାମ୍ । ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନାଂ ଵରାଯୁଧଧରାଂ ଶୁଭାମ୍
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଦିବ୍ୟ ଅଷ୍ଟାଦଶ ବାହୁ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ଏବଂ ଶୁଭ ରୂପ ଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ।
ଦଧତୀଂ ଚଷକଂ ହସ୍ତେ ପିବନ୍ତୀଂ ଚ ମୁହୁର୍ମଧୁ । ସଂଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଭଯଭୀତାସ୍ତେ ଜଗ୍ମୁସ୍ତ୍ରସ୍ତାଃ ସୁଶଙ୍କିତାଃ
ତାଙ୍କର ହାତରେ ଏକ ପାତ୍ର ଧରି, ପୁନିପୁନି ମଧୁ ପାନ କରୁଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଦୂତମାନେ ଭୟଭୀତ ଏବଂ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହୋଇ, ଭୟରେ ଚୁପଚାପ ଚାଲିଗଲେ।
ସକାଶେ ମହିଷସ୍ଯାଶୁ ତମୂଚୁଃ ସ୍ଵନକାରଣମ୍ । ଦୂତା ଊଚୁଃ ଦେଵୀ ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵର ପ୍ରୌଢା ଦୃଶ୍ଯତେ କାଚିଦଙ୍ଗନା
ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ମହିଷାସୁରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଏହି ଶବ୍ଦର କାରଣ କହିଲେ। ଦୂତମାନେ କହିଲେ: ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଏଠାରେ କିଛି ଅହଂକାରିଣୀ ଜଣେ ମହିଳା ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ସର୍ଵାଙ୍ଗଭୂଷଣା ନାରୀ ସର୍ଵରତ୍ନୋପଶୋଭିତା । ନ ମାନୁଷୀ ନାସୁରୀ ସା ଦିଵ୍ଯରୂପା ମନୋହରା
ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା, ସମସ୍ତ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ଏକ ନାରୀ; ସେ ନ ମାନବୀ, ନ ଅସୁରୀ—ସେ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ମନମୋହନୀ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି।
ସିଂହାରୂଢାଯୁଧଧରା ଚାଷ୍ଟାଦଶକରା ଵରା । ସା ନାଦଂ କୁରୁତେ ନାରୀ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ମଦଗର୍ଵିତା
ସିଂହରେ ଚଢ଼ି, ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଅଷ୍ଟାଦଶ ବାହୁ ଥିବା ସେ ନାରୀ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି, ମଦରେ ଗର୍ବିତ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ସୁରାପାନରତା କାମଂ ଜାନୀମୋ ନ ସଭର୍ତୃକା । ଅନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଥିତା ଦେଵାସ୍ତାଂ ସ୍ତୁଵନ୍ତି ମୁଦାନ୍ଵିତାଃ
ସେ ଖୋଲାମେଳା ମଦ ପାନରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛନ୍ତି; ସେଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଅଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ଆମେ ଜାଣିନାହୁଁ। ଦେବତାମାନେ ଆକାଶରେ ଦଢ଼ି ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି।