ଅଦ୍ଯ ସର୍ଵସୁରାଣାଂ ଵୈ ତେଜୋଭୀ ରୂପସମ୍ପଦା । ଉତ୍ପନ୍ନା ଚେଦ୍ଵରାରୋହା ସା ହନ୍ଯାତ୍ତଂ ରଣେ ବଲାତ୍
ଆଜି, ଦେବତାମାନେ ମିଶି ତାଙ୍କର ତେଜ ଓ ରୂପରେ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ନାରୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବ।
ହଯାରିଂ ଵରଦୃପ୍ତଞ୍ଚ ମାଯାଶତଵିଶାରଦମ୍ । ହନ୍ତୁଂ ଯୋଗ୍ଯା ଭଵେନ୍ନାରୀ ଶକ୍ତ୍ଯଂଶୈର୍ନିର୍ମିତା ହି ନଃ
ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ବର ଦ୍ୱାରା ଅଭିମାନୀ ଓ ମାୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଆମେ ଦେଇଥିବା ଶକ୍ତି ଅଂଶରୁ ନିର୍ମିତ ଜଣେ ନାରୀ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବ।
ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତୁ ଚ ତେଜୋଂଽଶାନ୍ସ୍ତ୍ରିଯୋଽସ୍ମାକଂ ତଥା ପୁନଃ । ଉତ୍ପନ୍ନୈସ୍ତୈଶ୍ଚ ତେଜୋଂଽଶୈସ୍ତେଜୋରାଶିର୍ଭଵେଦ୍ଯଥା
ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆମର ତେଜର ଅଂଶ ଚାହିଁନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ତେଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ, ସେଠାରେ ବଡ଼ ତେଜର ଏକ ଗୁଛ ତିଆରି ହେବ।
ଆଯୁଧାନି ଵଯଂ ଦଦ୍ମଃ ସର୍ଵେ ରୁଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ । ତସ୍ଯୈ ସର୍ଵାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ତ୍ରିଶୂଲାଦୀନି ଯାନି ଚ
ଆମେ ସମସ୍ତେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଆଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ, ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେବା।
ସର୍ଵାଯୁଧଧରା ନାରୀ ସର୍ଵତେଜଃସମନ୍ଵିତା । ହନିଷ୍ଯତି ଦୁରାତ୍ମାନଂ ତଂ ପାପଂ ମଦଗର୍ଵିତମ୍
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ତେଜର ସଂଯୋଗ ଥିବା ଏକ ମହିଳା, ସେ ଦୁଷ୍ଟ, ପାପୀ, ଅହଂକାରୀକୁ ବଧ କରିବେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ଦେଵେଶେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଦନାତ୍ତତଃ । ସ୍ଵଯମେଵୋଦ୍ବଭୌ ତେଜୋରାଶିଶ୍ଚାତୀଵ ଦୁଃସହଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହେଶ୍ୱର ଏପରି କହିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିଜେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ତେଜର ଗୁଛ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ରକ୍ତଵର୍ଣଂ ଶୁଭାକାରଂ ପଦ୍ମରାଗମଣିପ୍ରଭମ୍ । କିଞ୍ଚିଚ୍ଛୀତଂ ତଥା ଚୋଷ୍ଣଂ ମରୀଚିଜାଲମଣ୍ଡିତମ୍
ସେ ତେଜ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର, ଶୋଭାମୟ, ପଦ୍ମରାଗ ମଣି ପରି ଚମକୁଥିଲା, କେତେକ ଶୀତଳ ଓ କେତେକ ଉଷ୍ଣ ଥିଲା, ରେଖାମାଳାରେ ଶୋଭିତ।
ନିଃସୃତଂ ହରିଣା ଦୃଷ୍ଟଂ ହରେଣ ଚ ମହାତ୍ମନା । ଵିସ୍ମିତୌ ତୌ ମହାରାଜ ବଭୂଵତୁରୁରୁକ୍ରମୌ
ହରି ଏହି ତେଜକୁ ଦେଖିଲେ, ମହାତ୍ମା ହର ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ; ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ।
ଶଙ୍କରସ୍ଯ ଶରୀରାତ୍ତୁ ନିଃସୃତଂ ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍ । ରୌପ୍ଯଵର୍ଣମଭୂତ୍ତୀଵ୍ରଂ ଦୁର୍ଦର୍ଶଂ ଦାରୁଣଂ ମହତ୍
ଶଙ୍କରଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଏକ ବଡ଼ ଅଦ୍ଭୁତ ତେଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ଚାନ୍ଦିର ରଙ୍ଗର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର, ଦେଖିବାକୁ କଷ୍ଟକର, ବଡ଼ ଓ ଭୟଙ୍କର।
ଭଯଙ୍କରଞ୍ଚ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଦେଵାନାଂ ଵିସ୍ମଯପ୍ରଦମ୍ । ଘୋରରୂପଂ ଗିରିପ୍ରଖ୍ଯଂ ତମୋଗୁଣମିଵାପରମ୍
ଏହି ତେଜ ଦାନବମାନେ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଦାୟକ, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିର, ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଅନ୍ୟ ଏକ ଅନ୍ଧକାର ଗୁଣର ଅବତାର ପରି।
ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁଶରୀରାତ୍ତୁ ତେଜୋରାଶିମିଵାପରମ୍ । ନୀଲଂ ସତ୍ତ୍ଵଗୁଣୋପେତଂ ପ୍ରାଦୁରାସ ମହାଦ୍ଯୁତି
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ତେଜର ଗୁଛ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ନୀଳ ରଙ୍ଗର, ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବଡ଼ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ତତଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରଶରୀରାତ୍ତୁ ଚିତ୍ରରୂପଂ ଦୁରାସଦମ୍ । ଆଵିରାସୀତ୍ସୁସଂଵୃତ୍ତଂ ତେଜଃ ସର୍ଵଗୁଣାତ୍ମକମ୍
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଏକ ବିଚିତ୍ର ଆକୃତିର, ଦୁର୍ଲଭ ତେଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଭଲଭାବରେ ଗଠିତ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
କୁବେରଯମଵହ୍ନୀନାଂ ଶରୀରେଭ୍ଯଃ ସମନ୍ତତଃ । ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ମହତ୍ତେଜୋ ଵରୁଣସ୍ଯ ତଥୈଵ ଚ
କୁବେର, ଯମ, ଅଗ୍ନି ଓ ଭଳି ଭଳି ଭାବେ ବରୁଣଙ୍କ ଶରୀରରୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବଡ଼ ତେଜ ବାହାରିଲା।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ଚୈଵ ଦେଵାନାଂ ଶରୀରେଭ୍ଯୋଽତିଭାସ୍ଵରମ୍ । ନିର୍ଗତଂ ତନ୍ମହାତେଜୋରାଶିରାସୀନ୍ମହୋଜ୍ଜ୍ଵଲଃ
ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶରୀରରୁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜ ବାହାରିଲା; ସେଇ ବଡ଼ ତେଜର ଗୁଛ ଅତ୍ୟଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମିତାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵା ଵିଷ୍ଣୁପୁରୋଗମାଃ । ତେଜୋରାଶିଂ ମହାଦିଵ୍ଯଂ ହିମାଚଲମିଵାପରମ୍
ସେ ଦୃଶ୍ୟକୁ ଦେଖି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ, ସେ ମହାଦିବ୍ୟ ତେଜର ଗୁଛ ହିମାଳୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ପଶ୍ଯତାଂ ତତ୍ର ଦେଵାନାଂ ତେଜଃପୁଞ୍ଜସମୁଦ୍ଭଵା । ବଭୂଵାତିଵରା ନାରୀ ସୁନ୍ଦରୀ ଵିସ୍ମଯପ୍ରଦା
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସେ ତେଜର ଗୁଛରୁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସୁନ୍ଦର ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଦାୟକ ମହିଳା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ତ୍ରିଗୁଣା ସା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସର୍ଵଦେଵଶରୀରଜା । ଅଷ୍ଟାଦଶଭୁଜା ରମ୍ଯା ତ୍ରିଵର୍ଣା ଵିଶ୍ଵମୋହିନୀ
ସେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ତିନି ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଅଠାର ହାତ ଥିବା ରମ୍ୟା, ତିନି ରଙ୍ଗର, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ମୋହିତ କରୁଥିଲେ।
ଶ୍ଵେତାନନା କୃଷ୍ଣନେତ୍ରା ସଂରକ୍ତାଧରପଲ୍ଲଵା । ତାମ୍ରପାଣିତଲା କାନ୍ତା ଦିଵ୍ଯଭୂଷଣଭୂଷିତା
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଧଳା, ଆଖି କଳା, ଅଧର ଲାଲ୍ ତରୁଣ ପତ୍ର ପରି, ହାତର ତଳ କଂସ୍ୟ ରଙ୍ଗର, ରୂପସ୍ୱରୂପା, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ଅଷ୍ଟାଦଶଭୁଜା ଦେଵୀ ସହସ୍ରଭୁଜମଣ୍ଡିତା । ସମ୍ଭୂତାସୁରନାଶାଯ ତେଜୋରାଶିସମୁଦ୍ଭଵା
ଅଠାର ହାତ ଥିବା ଦେବୀ, ହଜାର ହାତର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ତେଜର ଗୁଛରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଦାନବମାନେ ନାଶ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ।
ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ କୃଷ୍ଣ ଦେଵ ମହାଭାଗ ସର୍ଵଜ୍ଞ ମୁନିସତ୍ତମ । ଵିସ୍ତରଂ ବ୍ରୂହି ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଂ ଶରୀରସ୍ଯ ସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ଜନମେଜୟ ପଚାରିଲେ: ହେ କୃଷ୍ଣ, ମହାଭାଗ, ସବୁଜଣା, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ଶରୀର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହ।
ଏକୀଭୂତଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ତେଜଃ କିଂ ଵା ପୃଥକ୍ ସ୍ଥିତମ୍ । ଅଙ୍ଗାନି ଚୈଵ ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ସର୍ଵତେଜୋମଯାନି ଵା
ସମସ୍ତଙ୍କର ତେଜ ଏକାଠି ହୋଇଛି କି, କିମ୍ବା ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ରହିଛି? ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତେଜରୁ ଗଠିତ କି, କିମ୍ବା କେବଳ କିଛି ଅଂଶ ମାତ୍ର?
ଭିନ୍ନଭାଗଵିଭାଗେନ ଜାତାନ୍ଯଙ୍ଗାନି ଯାନି ତୁ । ମୁଖନାସାକ୍ଷିଭେଦେନ ସର୍ଵତ୍ରୈକଭଵାନି ଚ
ଯେଉଁ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ସେଗୁଡ଼ିକ ଭିନ୍ନ ଭାଗ ଭାବେ ଗଠିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଖ, ନାକ, ଚକ୍ଷୁ ଭିନ୍ନତା ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତେ ଏକତାରେ ଏକାଠି ହେଇଯାନ୍ତି।
ବ୍ରୂହି ତଦ୍ଵିସ୍ତରଂ ଵ୍ଯାସ ଶରୀରାଙ୍ଗସମୁଦ୍ଭଵମ୍ । ବଭୂଵ ଯସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ତେଜସୋଽଙ୍ଗଂ ଯଦଦ୍ଭୁତମ୍
ହେ ବ୍ୟାସ, ତାଙ୍କର ଶରୀରର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ କେମିତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କର ତେଜରୁ କେଉଁ ଅଙ୍ଗ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ଜନ୍ମିଲା, ଏହି ସବୁ ବିସ୍ତାରରେ କହ।
ଆଯୁଧାଭରଣାଦୀନି ଦତ୍ତାନି ଯୈର୍ଯଥା ଯଥା । ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶ୍ରୋତୁକାମୋଽସ୍ମି ତ୍ଵନ୍ମୁଖାମ୍ବୁଜନିର୍ଗତମ୍
କେଉଁଠୁ, କିପରି ଆୟୁଧ, ଆଭୂଷଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା? ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମ ମୁଖରୁ ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଆଗ୍ରହୀ।
ନ ହି ତୃପ୍ଯାମ୍ଯହଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସୁଧାମଯରସଂ ପିବନ୍ । ଚରିତଞ୍ଚ ମହାଲକ୍ଷ୍ଯାସ୍ତ୍ଵନ୍ମୁଖାମ୍ଭୋଜନିଃସୃତମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଏହି ଅମୃତ ଭଳି ମଧୁର କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉନି, ତୁମ ମୁଖରୁ ନିଷ୍ପନ୍ନ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଶୁଣିବାକୁ ମୋର ମନ ଆଉ ଅଧିକ ଚାହେ।
ସୂତ ଉଵାଚ ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜ୍ଞଃ ସତ୍ଯଵତୀସୁତଃ । ଉଵାଚ ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରୀଣଯନ୍ନିଵ ଭୂପତିମ୍
ସୂତ କହିଲେ: ରାଜାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ମହାଭାଗ ଵିସ୍ତରେଣ ବ୍ରଵୀମି ତେ । ଯଥାମତି କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ତସ୍ଯା ଦେହସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଜା, ତୁମେ ଶୁଣ, ମୋର ସମ୍ଭବ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଁ ତାଙ୍କର ଦେହ ଉତ୍ପତ୍ତିର କଥା ବିସ୍ତାରରେ କହିବି।
ନ ବ୍ରହ୍ମା ନ ହରିଃ ସାକ୍ଷାନ୍ନ ରୁଦ୍ରୋ ନ ଚ ଵାସଵଃ । ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ତଦ୍ରୂପଂ ଵକ୍ତୁମୀଶଃ କଦାଚନ
ନ ବ୍ରହ୍ମା, ନ ହରି, ନ ରୁଦ୍ର, ନ ବାସବ କେବେ ତାଙ୍କର ସଠିକ୍ ରୂପକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
କଥଂ ଜାନାମ୍ଯହଂ ଦେଵ୍ଯା ଯଦ୍ରୂପଂ ଯାଦୃଶଂ ଯତଃ । ଵାଚାରମ୍ଭଣମାତ୍ରଂ ତଦୁତ୍ପନ୍ନେତି ବ୍ରଵୀମି ଯତ୍
ମୁଁ କିପରି ଜାଣିପାରିବି ଦେବୀଙ୍କର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ କେମିତି, କେଉଁଠୁ ଆସିଛି? ମୁଁ ଯେଉଁ କଥା କହୁଛି, ସେଟି କେବଳ ମୋର ମୁଖରୁ ବାହାରୁଥିବା ଶବ୍ଦ ମାତ୍ର।
ସା ନିତ୍ଯା ସର୍ଵଦୈଵାସ୍ତେ ଦେଵକାର୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ । ନାନାରୂପା ତ୍ଵେକରୂପା ଜାଯତେ କାର୍ଯଗୌରଵାତ୍
ସେ ସଦା ଅବିନାଶୀ, ସଦା ଦେବୀ; ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ, ସେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟରେ ସେ ଏକ, କାର୍ଯ୍ୟର ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଖି ରୂପ ନେଇଥାନ୍ତି।